İstanbul’da İş Makinesi Tescil Belgesi Kayıp veya Yıpranmışsa Yenileme
İstanbul’da daha önce tescil edilmiş iş makinesinin belgesinin kaybolması, makinenin yeniden ilk tescile tabi tutulmasıyla aynı işlem değildir. TOBB İş Makinelerinin Tescili ile İlgili Esaslar m.14/b, zayi olan veya yıpranan tescil belgesinin yenilenmesini, makine sahibinin veya vekilinin odaya dilekçeyle başvurmasına bağlar. M.14/c uyarınca öncelikle bilgisayar kayıtları esas alınır; mevcut belgeyle kayıt arasında fark varsa araştırma yapılır. Yeni belgenin verilmesi, sahip değişikliğini veya sicildeki kısıtlamaların kaldırılmasını kendiliğinden sağlamaz.
Bu rehber, İstanbul Ticaret Odasında kayıtlı makinenin tescil belgesinin yenilenmesine odaklanır. Hiç tescil edilmemiş, sahiplik belgesi bulunmayan makine için izlenecek yol farklıdır. Belgenin kaybolması ile makinenin çalınması da ayrı olaylardır. Başvuruda hangi durumun gerçekleştiği belirlenmeden yalnız “ruhsat çıkarılması” yazılması, dosyanın yanlış işlem üzerinden hazırlanmasına yol açar. Tescil plaka numarası, kartın seri numarası ve makinenin şasi numarası birbirinin yerine kullanılmamalıdır.
İstanbul’da hangi kuruma başvurulur?
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.22/c, gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerine ait iş makinelerinde kullanım alanına göre tescil kuruluşunu ayırır. Tarım dışındaki sanayi, bayındırlık ve diğer alanlarda kullanılan makineler için ilgili ticaret, sanayi veya ticaret ve sanayi odasının yetkisi değerlendirilir. Tarım kesimi ve kamu kuruluşuna ait makineler aynı başvuru rejimine tabi değildir. Aracın bulunduğu şantiyenin İstanbul’da olması, mevcut tescil kuruluşunu belirlemek için tek başına yeterli değildir.
İTO dosyasından işlem yapılacaksa önce makinenin oda kaydı belirlenir. Eski tescil belgesinin fotokopisi, önceki yazışma veya noter senedindeki bilgiler bu araştırmaya yardımcı olur. Başvuran, başka odada kayıtlı makineyi hiç tescil edilmemiş gibi sunmamalıdır. TOBB Esasları m.8 ve m.14 çerçevesinde işlem, yetkili kişi ile mevcut kayıtlar üzerinden yürütülür. Kayıtlar arasındaki bağlantı kurulmadan yeni bir sicil kimliği oluşturulması istenmez.
Kayıp, yıpranma ve unvan değişikliği neden ayrı işlemlerdir?
İTO’nun tescil başvuru açıklaması, zayi edilen belgeleri, yıpranmış belgeleri ve unvan değişikliğini ayrı başlıklarla düzenlemektedir. Kayıp başvurusunda belge artık bulunmadığı için bu olay açıklanır. Yıpranmış belgede ise eldeki eski kart ve kullanılamayan bölüm önem taşır. Unvan değişikliğinde aynı tüzel kişinin adının değişmesiyle başka bir kişiye satış yapılması birbirinden ayrılır. Üçünün de sonunda yeni kart düzenlenmesi, işlem nedenlerini aynı hâle getirmez.
Birden fazla olay birlikte gerçekleşmişse dilekçede bunlar sırayla anlatılır. Belgesi kaybolan makinenin sahibi şirketin unvanı da değişmişse, hem kayıp hem güncel unvanın dayanağı açıklanmalıdır. Yalnız yeni ticaret unvanının yazılması, eski belgeyi kimin kaybettiği sorusunu cevaplamaz. Buna karşılık eski unvanın korunması da güncel şirket kaydıyla uyumsuzluk yaratır. Dosyada önceki ve sonraki kayıtların aynı hukuki kişiye ait olduğu, ilgili sicil bilgileriyle gösterilir.
Kayıp ruhsat için her durumda sahiplik davası açılır mı?
Hayır. Daha önce tescil edilmiş makinenin belgesini yenilemekle, hiçbir kabul edilebilir sahiplik belgesi bulunmayan makinenin ilk tescili aynı yol değildir. TOBB Esasları m.9 ilk tescildeki sahiplik belgelerini; m.14/b ise tescil belgesi yenilenmesini düzenler. Sırf mevcut kart kaybolduğu için doğrudan mülkiyetin mahkemede tespitini istemek, dosyada zaten bulunan sicil kaydı incelenmeden doğru başlangıç sayılmaz. Önce kaydın varlığı ve başvuranla ilişkisi belirlenmelidir.
Fatura, ithalat belgesi veya noter satış senedinin kaybı da ayrıca değerlendirilir. M.14/a, sahiplik belgesini veren kuruluşun yazıyla bildirdiği onaylı örneğini konu alır. Bu düzenleme ile tescil kartının yeniden basılması karıştırılmamalıdır. İlk sahiplik sorunu için faturası olmayan iş makinesinin tescili rehberi farklı dosya yolunu açıklar. Başvuruda kaybolan belgenin adı doğru yazılmadığında, gerçekte ihtiyaç duyulmayan belgelerin araştırılmasıyla zaman kaybedilir.
Zayi edilen tescil belgesinde İTO hangi kaydı ister?
İTO’nun resmî açıklamasında zayi belge için yeniden düzenleme dilekçesi ve gazete ilanının aslı yer alır. İlanda araç plaka numarası, kaybolan tescil belgesinin kart seri numarası ve araç sahibi firmanın unvanı gösterilir. Çalınan tescil belgesi için karakoldan alınan tutanak ayrıca belirtilir. Bu başlık, makinenin kendisinin çalındığı her olay için yalnız kart yenilemenin yeterli olduğu şeklinde okunamaz. Kayıp, çalıntı ve yanmış belge beyanlarının olayla uyumlu olması gerekir.
İlan verilmeden önce numaralar mevcut kayıtlarla eşleştirilmelidir. Kartın seri numarası bilinmiyorsa şirket arşivi ve ilgili oda kaydı üzerinden doğru bilgi araştırılır; makinenin motor veya şasi numarası seri numarası yerine tahmin edilerek yazılmaz. Eski bir satış ilanındaki bilgiler, güncel tescil belgesinin bütün alanlarını doğrulamaz. Yanlış plaka veya şirket unvanıyla yayımlanan ilan, talep edilen makineyle bağlantı kurmayı güçleştirir. İlan metni ve başvuru dilekçesi aynı olay ve aynı araç üzerinde birleşmelidir.
Hırsızlık bildirimi yapılacaksa bilinen olay anlatılır. Sırf kayıp belge yenilemesini kolaylaştıracağı düşüncesiyle gerçekleşmemiş hırsızlık ileri sürülmez. Belgenin işyerinden, araçtan veya arşivden kaybolmasının ne zaman fark edildiği ve mevcut bilgi açıklanır. Olayı açıklayan tutanakla tescil dosyasındaki makine kimliği karşılaştırılır. Başvuranın hukuki amacı yeni bir kart almak olsa da olay beyanı, yalnız işlem kolaylığına göre değiştirilemez. Yanlışlığın sonradan fark edilmesi hâlinde açıklama, kayıt üzerinden düzeltilmelidir.
Yıpranmış tescil belgesi neden korunmalıdır?
Yıpranmada eski belgenin hangi kısmının hasar gördüğü belirtilir: yazıların okunamaması, kartın parçalanması veya fiziksel bütünlüğünün bozulması aynı biçimde ortaya çıkmayabilir. Elde kalan belge, mevcut sicil kaydıyla karşılaştırma yapılmasını sağlar. Kartın okunabilen bölümleri üzerinde silinti, kazıntı veya elle düzeltme yapılmaz. TOBB Esasları m.8/b, düzenlenecek belge bilgilerinin silinti ve kazıntı olmadan doldurulmasını öngörmektedir. Yenileme işlemi, özel olarak hazırlanmış taklit bir kartla yürütülmez.
Yıpranmış belgenin fotoğrafını çekmek, başvuru dosyası hazırlığında yardımcı bir arşiv kaydıdır; oda tarafından düzenlenmiş yeni tescil belgesinin yerine geçmez. Fotoğraf çekildikten sonra eski kartın atılması da doğru değildir. Kuruma teslim edilen belgenin ve eklerinin listesi saklanır. Yeni belge alınırken önceki kartın durumuyla ilgili işlemin nasıl kaydedildiği kontrol edilir. Bu kontrol, aynı makine için birbiriyle çelişen iki belgenin farklı işlemlerde kullanılmasını önlemek bakımından önemlidir.
İşlemi şirket çalışanı veya kiracı yapabilir mi?
Başvuru sahibinin sıfatı, makineyi fiilen kullanan kişiyle karıştırılmamalıdır. TOBB Esasları m.8/a, araç sahibi, kanuni vekil veya tüzel kişilikçe yetkilendirilen kişinin zorunlu belgelerle başvurusunu düzenler. M.14/b de yenileme için sahip veya vekilin dilekçesini esas alır. Makine operatörü olmak veya makineyi şantiyede bulundurmak, sahibin bütün tescil işlemlerini yapma yetkisini kendiliğinden vermez.
Şirket dosyasında güncel temsil biçimi incelenir. Birlikte imza şartı varsa tek kişinin imzaladığı dilekçe bu koşulla karşılaştırılır. Dilekçeyi hazırlayan çalışan ile belgeyi teslim alacak kişi farklıysa her kişinin işlemdeki rolü açık olmalıdır. İmza sirküleri, vekâletname veya diğer yetki belgesinin doğru şirkete ait olduğu kontrol edilir. Aynı gruptaki başka şirketin belgesini eklemek, makinenin sahibi şirket adına yetki verildiğini göstermez. Unvan benzerliği tek başına temsil ilişkisi kurmaz.
Kiralık veya finansal kiralama konusu makinede mülkiyet ile kullanım hakkı ayrılır. Kiracının ödediği bedeller, belirli bir aşamada mülkiyetin kendisine geçtiğini her durumda kanıtlamaz. Yenileme dosyası hazırlanırken tescil sahibi ve temsil yetkisi esas alınır; sözleşmede farklı talepler varsa bunlar ayrıca incelenir. Finansal kiralama sözleşmesi devriyle ilgili çerçeve kiracı değişikliği ve devir rehberinde açıklanmıştır. Kart yenilemesi, sözleşmedeki taraf değişikliğinin yerine geçmez.
Belge ile bilgisayar kaydı farklıysa ne olur?
TOBB Esasları m.14/c, yenilemede bilgisayar kaydını öncelikli kabul eder; fakat belgeyle kayıt farklıysa inceleme ve araştırma yapılmasını ister. Bu nedenle “sistemde böyle görünüyor” açıklamasıyla her çelişkinin kapatıldığı sonucu çıkarılamaz. Farkın hangi alana ilişkin olduğu belirlenir: sahip unvanı, şasi bilgisi, plaka, cins veya başka teknik alan. Başvuran, doğru olduğunu ileri sürdüğü bilginin dayanak belgesini göstermelidir. Birbiriyle uyuşmayan belgeler arasından yalnız işlemi hızlandıran belge seçilmez.
Unvan değişikliği ile satıştan kaynaklanan sahip değişikliği farklı dayanaklara sahiptir. Aynı şirketin yeni adı için sicil kayıtlarının bağlantısı gösterilir. Makine başka kişiye satılmışsa satışın hukuki belgeleri ve tescile etkisi ayrıca ele alınır. İkinci el devre ilişkin ayrıntılar noter dışında iş makinesi satışı rehberinde bulunmaktadır. Kayıp kart başvurusu, eksik veya geçersiz satış işlemini kendiliğinden geçerli hâle getirmez.
Yeni belge verilince plaka veya sicil şerhleri değişir mi?
Kartın yeniden düzenlenmesiyle iş makinesinin kayıt geçmişi silinmez. TOBB Esasları m.8/c, ilk tescilde tahsis edilen plaka numarasının satış, devir ve diğer işlemlerde değiştirilmemesini düzenler. Kayıp kartın seri numarası ile makinenin tescil plaka numarası bu nedenle ayrı kontrol edilir. Belge yenileme talebinde, aracın hiç kaydı yokmuş gibi yeni kimlik verilmesi istenmez.
Haciz, rehin veya başka bir kısıtlama hakkında tereddüt varsa ilgili kayıt ve dayanağı ayrıca incelenir. Yeni basılmış kart, kendiliğinden kısıtlama kaldırma kararı değildir. Bir şerhin kaldırıldığını ileri süren taraf, buna ilişkin yetkili işlem veya belgeyi göstermelidir. Kartın fiziksel olarak temiz ve yeni görünmesi, malın her hukuki sınırlamadan arınmış olduğunu göstermez. Satış hazırlığındaki alıcı açısından belge tarihi ile mülkiyet ve kısıtlama incelemesi aynı kontrol olarak görülmemelidir.
Belgeyle birlikte makine de çalınmışsa aynı dosya yeterli mi?
Makinenin kendisinin çalınması, yalnız belgenin zayi olması başlığından ayrılır. TOBB Esasları m.13, çalınan iş makinesinin siciline ilişkin özel işlemleri düzenler. Belge yenileme için verilen dilekçe, makine hırsızlığının kolluğa veya savcılığa bildirilmesinin yerine geçmez. Olayda yalnız kart mı, plaka mı, yoksa makinenin tamamı mı kayıp olduğu açıkça belirtilmelidir. Tek bir “ruhsat kayıp” ifadesi gerçek olayı eksik anlatabilir.
Makineye ilişkin son bilinen yer, anahtar ve teslim kayıtları, şantiye giriş bilgisi ve hukuka uygun görüntüler ayrı korunur. Bunların bulunması, sahibin tescil belgesini yeniden düzenletme hakkının hangi usulle kullanılacağını tek başına belirlemez. Oda sicili ile ceza soruşturması farklı kayıt süreçleridir. Bulunan makinenin durumu veya geri alınan eski kart da ilgili kurumlara doğru biçimde bildirilmelidir. Sonradan bulunan belgeyi, verilmiş yeni belgeyle birlikte açıklamasız biçimde farklı işlemlerde kullanmak yerine kayıt durumu netleştirilir.
Yenileme dilekçesi ve çok makineli işletmenin dosyası nasıl hazırlanır?
Dilekçenin girişinde mevcut sicil kaydı ve başvuranın sıfatı belirtilir. Ardından belgenin neden yenilenmesinin istendiği, kayıp veya hasarın fark edildiği tarih ve eldeki belgeler açıklanır. Talep sonucu, TOBB Esasları m.14/b kapsamında ilgili tescil belgesinin yeniden düzenlenmesi olarak somutlaştırılır. Araştırılması gereken kayıt farkı varsa bunun ayrıca incelenmesi istenir. Sadece makinenin marka ve modelini yazmak, aynı modelden birden fazla aracın bulunduğu dosyada hangi belgenin yenileneceğini göstermeye yetmez.
Bir işletmenin filosundaki benzer makineler için her makineye ayrı eşleştirme satırı hazırlanması yararlıdır. Satırda tescil plakası, şasi bilgisi, kartın bilinen seri numarası, sicilde görünen sahip ve başvuru nedeni bulunur. Bu çalışma işletmenin kendi hazırlık kaydıdır; kurumun zorunlu formu olduğu ileri sürülmemelidir. Amaç, bir makine için verilmiş ilanın başka makinenin dilekçesine eklenmesini önlemektir. Aynı gün kaybolduğu belirtilen birçok belgenin her birinin kimliği yine ayrı gösterilmelidir.
Dosyayı hazırlayan kişi, elindeki fotokopinin hangi tarihte alınmış olduğunu da araştırmalıdır. Önceki sahibin kartı, güncel kayıt sahibi şirketin belgesi gibi kullanılmamalıdır. Birleşme, tür değişikliği veya varlık devri sonrası arşivde kalan kâğıtlar, gerçekleşen hukuki işlemle birlikte okunur. Yeni unvanın eski kayıtla ilişkisinin kurulması başka kişiye satıştan farklıdır. Gereken açıklama, bir belgeyi görünüşte güncel hâle getiren değişiklikle değil, kayıtlardaki hukuki sürekliliği gösteren evrakla yapılır.
Başvuru eklerinin teslim listesi ayrıca tutulmalıdır. İlanın aslı, eski kart, kimlik veya temsil belgeleri ve açıklayıcı yazışmaların hangi dosyada kullanıldığı görülmelidir. Asıl belge teslim ediliyorsa teslimin kayıt altına alınması, sonraki aşamada evrakın nerede bulunduğunun anlaşılmasını sağlar. Aynı belgenin aslının birden çok dosyada sunulduğu beyan edilmez. Eksiklik bildirimi gelirse hangi makineye ve hangi belgeye ilişkin olduğu netleştirilerek cevap verilir; bütün filo evrakının açıklamasız yeniden gönderilmesi yerine eksik kalem tamamlanır.
Yeni kart düzenlendikten sonra eski kayıp belgenin bulunduğu anlaşılırsa, bu durum tescil kuruluşuna bildirilerek kayıt ve belge kullanımının nasıl sonuçlandırılacağı açıklığa kavuşturulur. Bulunan kartın üzerine kişinin kendi başına tarih, şerh veya başka numara yazması, kurumun yaptığı işlemin yerini almaz. Yeni belgeyle eski belgeyi farklı müşterilere veya farklı noter işlemlerine sunmak da güvenli bir dosya yöntemi değildir. İşletme arşivinde geçerli belgenin hangisi olduğu açıkça işaretlenmeli ve kullanım için doğru nüsha ayrılmalıdır.
Yeni tescil belgesi teslim alınırken neler karşılaştırılır?
Belge üzerindeki sahip bilgisi, makine cinsi, marka, model, şasi ve varsa motor bilgileri dosyayla karşılaştırılır. Kart seri numarası ve tescil plaka numarası ayrı kaydedilir. Yenileme talebinin sonucu, yalnız ödeme dekontundan veya başvuru numarasından anlaşılmaz; düzenlenen belgenin kendisi görülmelidir. Teslim alan kişinin yetkisi ve teslim kaydı da dosyada bulunmalıdır. Hata fark edilirse belgeyi kendiliğinden düzeltmek yerine hangi alanın yanlış olduğu kurum önünde açıklanır.
Yenileme bedeli, başvuru tarihinde yürürlükteki oda tarifesi üzerinden kontrol edilir. Eski bir başka oda sayfasındaki ücret, İTO’nun güncel ücreti olarak kullanılmamalıdır. 5174 sayılı Kanun m.26 kapsamındaki oda belge ücretleri rehberi genel çerçeveyi açıklar. Bu yazı belirli bir gün içinde kesin teslim veya sabit toplam maliyet vaat etmez; dosyanın eksikleri ve kayıt araştırması sonucu etkiler.
Sık sorulan sorular
1. Kayıp iş makinesi tescil belgesi için yeniden ilk tescil mi yapılır?
Mevcut tescilli makinede belge yenileme ile ilk tescil farklıdır. TOBB Esasları m.14/b–c kapsamında yenileme, sahibin veya vekilin başvurusu ve mevcut kayıtların incelenmesi üzerinden yürütülür.
2. Kart seri numarası ile makinenin şasi numarası aynı mıdır?
Hayır. Kartın seri numarası, tescil plakası ve şasi bilgisi farklı alanlardır. İlan ve dilekçede numaralar mevcut kayıtla eşleştirilir; bilinmeyen bir alan tahmin edilerek doldurulmaz.
3. İTO zayi belge için gazete ilanı istiyor mu?
İTO’nun açıklamasında gazete ilanının aslı yer alır. İlanda plaka, kaybolan kartın seri numarası ve araç sahibi firma unvanı gösterilir. Başvuru öncesinde bu bilgilerin doğru olduğu kontrol edilir.
4. Tescil belgesi çalındığında tutanak gerekir mi?
İTO, çalınan tescil belgesi için karakoldan alınan tutanağı ayrıca belirtmektedir. Olay doğru anlatılmalıdır. Sadece kaybolan bir belge, işlemi kolaylaştırmak amacıyla çalınmış gibi gösterilmez.
5. Yıpranmış kartı atıp fotoğrafıyla başvurabilir miyim?
Eldeki eski kart korunmalıdır. Fotoğraf, yardımcı arşiv kaydıdır; yetkili kurumun düzenlediği tescil belgesinin veya kurumca istenen eski kartın yerine otomatik olarak geçmez.
6. Makineyi kullanan operatör yenileme yapabilir mi?
Fiilen kullanmak tek başına temsil yetkisi vermez. Makine sahibi, vekili veya ilgili usule uygun yetkilendirilmiş kişi üzerinden işlem yapılır. Şirket adına imza ve teslim yetkisi ayrıca kontrol edilir.
7. Bilgisayar kaydıyla eski kart uyuşmazsa hangisi esas alınır?
M.14/c öncelikle bilgisayar kaydını esas alır; farklılık varsa araştırma yapılmasını öngörür. Uyuşmayan alan ve doğru bilginin dayanak belgesi açıkça belirtilmelidir.
8. Yeni kart makinenin üzerindeki rehni veya haczi kaldırır mı?
Hayır. Belge yenilenmesi, kısıtlamanın kaldırılması işlemi değildir. Sicildeki şerhin durumu ve kaldırılmasına dayanak yetkili işlem ayrıca incelenir.
9. Kayıp ruhsat için mutlaka sahiplik davası gerekir mi?
Her durumda gerekmez. Mevcut tescil belgesinin kaybı ile ilk tescilde sahiplik belgesinin bulunmaması ayrıdır. Önce sicil kaydı ve başvuranın bu kayıtla ilişkisi incelenir.
10. Belgeyle birlikte iş makinesi de çalındıysa ne değişir?
Makine hırsızlığı, TOBB Esasları m.13 kapsamındaki sicil işlemleri ve ceza bildirimi yönünden ayrıca ele alınır. Yalnız kart yenileme dilekçesi bu işlemlerin yerine geçmez.
Kaynak kontrol tarihi: 24 Ekim 2026. Bu rehber mevcut tescil belgesinin yenilenmesini açıklar; mülkiyet, satış, kısıtlama veya makine hırsızlığı uyuşmazlıkları kendi belgeleriyle ayrıca değerlendirilir.
İstanbul ofisinde belge ve sicil incelemesi
İnceleme için mevcut kart örneği, oda yazışmaları, makine bilgileri, sahip veya temsilci belgeleri ve varsa satış kayıtları birlikte hazırlanmalıdır. İstanbul ofisi iletişim sayfasından randevu bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Maslak Ahi Evran Caddesi, Polaris Plaza No:21, Kat:9, 34475 Sarıyer/İstanbulSorunuzu iletin
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
