İstanbul’da Kiralanan İşyerine Ruhsat Alınamaması: Kira, Depozito ve Tadilat Giderleri

İstanbul’da kiralanan işyerine ruhsat alınamaması, tek başına bütün kiraların ve tadilat giderlerinin geri verilmesini sağlamaz. Önce ruhsat engelinin taşınmazdan mı, kararlaştırılan faaliyetten mi, yoksa kiracının kendi başvuru ve belgelerinden mi kaynaklandığı belirlenir. Türk Borçlar Kanunu m.301, kiraya verene sözleşmedeki kullanıma elverişli teslim ve bu durumda bulundurma borcu yükler. Bu borca aykırılık oluşturan ayıplarda m.304–308 kapsamındaki giderim, indirim, fesih ve tazminat hakları incelenir.

Bu rehber, dükkân, restoran veya ofis için ruhsat başvurusunun nasıl yapılacağını tekrar etmek yerine, ruhsat sorununun kira ilişkisine ve yapılan ödemelere etkisini ele alır. Belediye işlemine karşı başvuru ile kiraya verenden para veya ayıbın giderilmesini istemek farklı hukuki yollardır. Birindeki başvuru diğerindeki yükümlülükleri kendiliğinden yerine getirmez.

İstanbul’da incelemeye nereden başlanır?

İlk belge, ruhsatın verilemediğini gösteren gerekçeli yazı veya eksiklik bildirimidir. Sözlü bir görüşmede söylenen “buraya ruhsat çıkmaz” ifadesiyle yetinilmemelidir. Başvuru numarası, bağımsız bölümün açık adresi, faaliyet konusu ve eksikliğin tam açıklaması aynı dosyada bulunmalıdır. Başka bir dükkânın ruhsatı veya aynı binadaki farklı bir bağımsız bölümün belgesi, kiralananın kendi hukuki ve teknik durumunun yerine geçmez.

Kadıköy Belediyesi Ruhsat ve Denetim Müdürlüğünün resmî sayfası, sıhhi işyerleri, gayrisıhhi işyerleri ve umuma açık istirahat ve eğlence yerleri için ayrı başvuru belgeleri yayımlar; ayrıca ruhsat önbaşvuru ve asıl başvuru bağlantıları sunar. Bu ayrım, İstanbul’da tek bir genel evrak listesinin her faaliyete uygulanamayacağını gösterir. Faaliyetin sınıfı ve yetkili idare belirlenmeden kira sözleşmesine genel bir “ruhsata uygundur” açıklaması yazılması, incelemenin tamamlandığı anlamına gelmez.

Avrupa yakasındaki bir işyeri için Anadolu yakasındaki belediyenin işlem numarasına dayanılmaz. Taşınmazın bulunduğu ilçedeki ilgili idarenin kayıtları, faaliyet ve varsa özel yetki düzeniyle birlikte kontrol edilir. İlçe adı yalnız bir adres bilgisi değildir: hangi ruhsat dosyasının ve hangi yapı arşivinin isteneceğini belirlemeye yarar. Buna karşılık kiracının ayıp hakları, ilçeye göre değişen ayrı bir borçlar kanununa tabi değildir.

Kiraya verenin elverişli teslim borcu neyi kapsar?

TBK m.301 uyarınca kiraya verenin borcu, anahtarı teslim etmekten ibaret değildir. Kiralanan, kararlaştırılan tarihte sözleşmede amaçlanan kullanıma elverişli durumda teslim edilmeli ve sözleşme boyunca bu durumda tutulmalıdır. Konut ve çatılı işyeri kiralarında bu hüküm kiracı aleyhine değiştirilemez. Diğer kira sözleşmelerinde de genel işlem koşullarıyla kiracı aleyhine aykırı düzenleme yapılamaz.

Bu nedenle sözleşmedeki kullanım amacı belirleyicidir. Ofis kullanımı için kiralanan bölümün belirli bir mutfak üretimine uygun olup olmadığı ile restoran olarak kiralanan yerin o kullanım için elverişliliği aynı soruyu oluşturmaz. İlanda, sözleşmede, yazışmada ve teslim tutanağında bildirilen faaliyet birlikte değerlendirilir. Kiraya verenin bildiği ve kabul ettiği kullanım amacı ile kiracının sonradan tek taraflı olarak düşündüğü faaliyet değişikliği birbirinden ayrılmalıdır.

İşyerinin fiziksel olarak açık olması veya elektrik aboneliğinin bulunması, sözleşmede amaçlanan kullanımın hukuken mümkün olduğunu tek başına ispatlamaz. İnceleme, somut engelin hangi kullanım şartını etkilediğini ortaya koymalıdır. Kiraya verenin sorumluluğunu belirlemek için yalnız anahtar teslim tarihini değil, teslimdeki hukuki ve teknik durumu da belgelemek gerekir.

Taşınmaz ayıbı ile kiracıdan kaynaklanan engel nasıl ayrılır?

Taşınmazın onaylı kullanım durumu, gerekli teknik donanımı veya kiraya verenin sağlamayı üstlendiği yapısal unsur nedeniyle ruhsat alınamaması, kiralananın sözleşmedeki kullanıma elverişliliği yönünden incelenir. Eksik belgenin adıyla yetinilmez; o belgeyi neden temin edemediği ve dayandığı fiziki ya da hukuki engel açıklanır. Arşivde bulunan bir belgenin suretinin alınmamış olması ile o belgenin düzenlenmesini engelleyen yapı sorunu aynı değildir.

Kiracının kendi faaliyet belgesini sunmaması, başvuruyu tamamlamaması veya kararlaştırılmayan başka bir faaliyet yürütmek istemesi ise otomatik olarak kiraya verenin ayıbı sayılmaz. TBK m.324, kiralanan kullanıma elverişli tutulduğu hâlde kiracının kendisinden kaynaklanan sebeple kullanmamasında kira borcunun devamını düzenler; kiraya verenin yapmaktan kurtulduğu giderler indirilir. İşyerini açamamış olmak, bu ayrım yapılmadan kira borcunu ortadan kaldırmaz.

Faaliyet konusu değişikliği ayrıca ruhsat dosyasına da yansıtılmalıdır. Bu yönüyle işyeri faaliyet konusu değiştiğinde ruhsat işlemleri ayrı değerlendirilir. Önceki işletmecinin başka bir faaliyet için aldığı izin, yeni kiracının her ticari tercihini kendiliğinden kapsayan bir güvence olarak sunulmamalıdır.

“Ruhsat kiracıya aittir” kaydı kiraya vereni tamamen kurtarır mı?

Başvuruyu kimin yapacağı, harç ve belge giderlerini kimin karşılayacağı ve taşınmazın hangi özelliklerde teslim edileceği farklı konulardır. Ruhsat işlemlerini kiracının takip edeceği kaydı, tek başına kiraya verenin TBK m.301’deki emredici elverişli teslim borcunu ortadan kaldırmaz. Sözleşmede başvuru sorumluluğunun kiracıya bırakılmasıyla taşınmazın kararlaştırılan kullanıma elverişsiz olmasının sonuçları aynılaştırılmamalıdır.

Bunun yanında kiraya verenin her ticari ruhsatı sonuçlandırmayı garanti ettiği de söylenemez. Sözleşme, tarafların gerçek ve ortak iradesi esas alınarak TBK m.19 kapsamında yorumlanır. Teslimin mevcut durumu, kiracının üstlendiği belirli işler, yapılacak tadilat ve kullanım amacı birlikte okunur. Açıkça üstlenilmiş bir belge hazırlama borcu ile binanın değiştirilemeyen bir niteliği hakkındaki yanıltıcı açıklama farklı hukuki değerlendirme gerektirir.

Ruhsat alınamazsa sözleşmenin hangi koşulla sona ereceğini ve hangi ödemelerin iade edileceğini açıkça düzenlemek, sonradan yapılacak hesabı kolaylaştırır. Ancak sözleşme metni idarenin ruhsat verme yetkisinin yerine geçmez. Tarafların kendi aralarında verdiği onay, belediyeyi ruhsat düzenlemeye zorlayan bir izin belgesi değildir. Kiracı da sözleşmeye dayanarak ruhsatsız faaliyetin serbest olduğunu ileri sürmemelidir.

Ayıbın giderilmesi ve fesih için hangi hükümler uygulanır?

Kiralanan önemli ayıpla teslim edilmişse TBK m.304, kiracıya borçlunun temerrüdü hükümlerine veya sonradan ortaya çıkan ayıplara ilişkin sorumluluk hükümlerine başvurma imkânı tanır. Önemli olmayan başlangıç ayıbında ise sonradan ortaya çıkan ayıplara ilişkin düzen uygulanır. Dolayısıyla teslimdeki her eksiklik için aynı hukuki yol ve aynı fesih açıklaması kullanılmaz.

TBK m.305, ayıbın giderilmesi, ayıpla orantılı kira indirimi ve zararın giderilmesi taleplerini düzenler. Zararın giderilmesinin istenmesi diğer seçimlik hakları ortadan kaldırmaz; önemli ayıpta fesih hakkı saklıdır. Bu haklar, somut ruhsat engelinin kiralananın ayıbı olduğunun ortaya konulmasını gerektirir. Sadece başvurunun henüz sonuçlanmamış olması, doğrudan önemli ayıbın kanıtı değildir.

TBK m.306 yoluyla giderim isteniyorsa kiraya verene ayıbı gidermek için uygun süre verilir. Bu sürede ayıp giderilmezse maddede belirtilen giderme, bedelden indirme veya ayıpsız benzeriyle değiştirme hakları değerlendirilir. Ayıp öngörülen kullanımı ortadan kaldırıyor veya önemli ölçüde engelliyor ve verilen sürede giderilmiyorsa fesih hakkı doğar. Kanun, her ruhsat sorunu için ortak bir yedi veya otuz günlük giderim süresi belirlememiştir.

Giderim talebi, idari başvurunun durumuna uygun kurulmalıdır. Kiraya verenin sunabileceği bir arşiv belgesi, yapılabilir teknik düzeltme ve faaliyete kesin engel oluşturan hukuki durum aynı süre hesabına tabi tutulmaz. Hangi sorumluluk yolunun seçildiği açıklanmadan, bütün dosyalara uygulanmak üzere “hemen feshedin” yönlendirmesi yapılması doğru değildir.

Ruhsat alınamayan dönem için kira iadesi veya indirim nasıl hesaplanır?

TBK m.307, kullanımı etkileyen ayıbın kiraya veren tarafından öğrenilmesinden giderilmesine kadar geçen dönem için ayıpla orantılı indirim istemini düzenler. Hesapta ayıbın kullanıma etkisi, başlangıç ve bitiş tarihleri, dönemsel kira bedeli ve fiilen yararlanılan bölüm belirlenir. “Ruhsat gecikti” açıklaması, hangi ayın hangi tutarının isteneceğini kendiliğinden göstermez.

Ödenmiş kira yönünden her ödeme ilgili ayla eşleştirilmelidir. Fesih sonrası döneme ilişkin peşin ödeme, kullanımdaki ayıp nedeniyle geçmiş dönem indirimi ve başka bir hukuki sebeple geri istenen tutar ayrı kalemlerdir. Aynı dönem için aynı kayıp hem kira iadesi hem tazminat adı altında iki kez talep edilmemelidir. Hesabın hukuki sebebi ile banka hareketindeki açıklama arasında tutarlılık bulunmalıdır.

Kiracının kirayı hiç ödememesi ayrıca temerrüt uyuşmazlığı doğurabilir. Ayıp nedeniyle hak ileri sürülmesi, her tutarın tartışmasız biçimde kesilebileceği anlamına gelmez. Özellikle giderim masrafının kiradan indirilmesi ile ayıpla orantılı indirim istemi birbirinden ayrılmalı; bildirim, süre ve ispat şartları kontrol edilmelidir. Kira ödemelerinin hangi haklar saklı tutularak yapıldığı da kayıt altına alınmalıdır.

İşyeri depozitosu nasıl geri alınır?

TBK m.342 kapsamında konut ve çatılı işyeri kiralarında sözleşmeyle kararlaştırılan güvence üç aylık kira bedelini aşamaz. Güvence olarak para veya kıymetli evrak verilmesi kararlaştırılmışsa kanunun öngördüğü banka düzeni uygulanır. Bankadaki güvencenin çözülmesi, iki tarafın rızası veya kanunda belirtilen kesinleşmiş takip ve karar şartlarıyla değerlendirilir.

Kiraya veren, sözleşmenin sona ermesini izleyen üç ay içinde kira ilişkisiyle ilgili dava açtığını veya icra ya da iflas takibine giriştiğini bankaya yazılı olarak bildirmemişse banka, kiracının istemi üzerine güvenceyi geri verir. Bu hüküm bankadaki güvenceye ilişkindir; doğrudan kiraya verene elden ödenmiş paranın aynı mekanizmayla otomatik çekilebileceği anlamına gelmez.

Ruhsat sorunu nedeniyle sona eren kirada depozito ayrı hesaplanır. Kiraya veren kesinti yapıyorsa hangi borç veya zarara dayandığını açıklamalıdır. Kiracı da ödeme belgesini, sözleşmenin sona erme dayanağını ve teslim kayıtlarını sunmalıdır. Depozito peşinen son ayın kirası yerine geçirilmemeli; teminatın amacı ile kira ödeme borcu birbirine karıştırılmamalıdır.

Dekorasyon, baca ve işletme hazırlık giderlerinin tamamı istenir mi?

TBK m.321’e göre kiracı, kiraya verenin yazılı rızasıyla yenilik ve değişiklik yapabilir. Bu rızanın bulunması, bütün harcamaların kiraya veren tarafından karşılanacağı anlamına gelmez. Aksine yazılı anlaşma yoksa kiracı, izinli yenilik ve değişiklik nedeniyle ortaya çıkan değer artışının karşılığını isteyemez. Tadilat izni ile bedelin iadesine ilişkin taahhüt ayrı belgelenmelidir.

Buna karşılık TBK m.308, kiraya verenin kusuru olmadığını ispat etmedikçe kiralananın ayıplı olmasından doğan zararları ödemekle yükümlü olduğunu düzenler. Değer artışının karşılığını istemekle, sözleşmedeki kullanımı engelleyen ayıp yüzünden boşa çıkan gideri zarar olarak ileri sürmek aynı talep değildir. İkinci durumda da harcama, ayıp, nedensellik bağı ve talep edilen gerçek kayıp açıklanmalıdır.

Hesap; sökülüp başka yerde kullanılabilecek ekipman, taşınmazda kalan imalat, ayıbı gidermeye yönelik zorunlu işlem ve kişisel dekorasyon tercihini ayırmalıdır. Satın alınan bir cihazın kiracının elinde kullanılabilir durumda kalması ile geri alınamayan bir imalat bedeli aynı şekilde zarar yazılmaz. İade edilen mal, geri alınan avans ve başka yerde kullanılan donanım da hesapta dikkate alınmalıdır.

Henüz açılmamış işletmenin beklenen bütün cirosu, kendiliğinden tazminat değildir. Gelir beklentisi, giderlerden arındırılmış zarar ve ispatlanmış nedensellik ilişkisi ayrı incelenir. Giderin faturalı olması önemlidir; fakat fatura tek başına o giderden kiraya verenin sorumlu olduğunu kanıtlamaz. Sözleşme, ödeme, imalat yeri ve ruhsat engeli arasındaki bağlantı kurulmalıdır.

Kiraya verene gönderilen bildirimde neler bulunmalı?

TBK m.318, kiracının kendisinin gidermekle yükümlü olmadığı ayıpları kiraya verene gecikmeksizin bildirmesini öngörür; bildirim yapılmamasından doğan zarardan kiracı sorumludur. Yazıda adres, sözleşme tarihi, kullanım amacı, idari yazının tarih ve sayısı, engelin açıklaması ve istenen işlem yer almalıdır. Kiraya verenin daha önce durumu öğrendiğini gösteren kayıtlar da ayrıca saklanmalıdır.

Bildirimde yalnız “ruhsat çıkmadı, paramı verin” demek yerine yapılması istenen iş tanımlanır. Arşiv belgesinin sunulması, belirli bir teknik sorunun giderilmesi veya teslim taahhüdüne uygun durumun sağlanması birbirinden farklı taleplerdir. Giderim için tanınan sürenin başlangıcı ve sürenin neden uygun olduğu belirlenmelidir. Gönderim ve ulaşma bilgileri, içerikle birlikte korunmalıdır.

İlk giderim bildirimiyle kesin fesih beyanı aynı belgeymiş gibi kullanılmamalıdır. Süre sonunda ne olduğunun ve ayıbın devam edip etmediğinin kaydı alınır. Fesih tercih ediliyorsa hangi kanuni veya sözleşmesel dayanağın kullanıldığı açıklanır. Muhatabın mal sahibi, sözleşmedeki kiraya veren veya yetkili temsilci sıfatı da kontrol edilmelidir; yöneticiye verilen her mesaj kiraya verene yapılmış bildirim sayılmaz.

İstanbul’daki ruhsat ve kira dosyası nasıl eşleştirilir?

Belgelerin aynı bağımsız bölüme ilişkin olması gerekir. Sokak adı, kapı numarası, ada-parsel, bağımsız bölüm ve şirket unvanı arasındaki farklılıklar açıklanmalıdır. Eski işletmeci adına düzenlenen evrakla yeni kiracının başvuru kaydı ayrılır. Belge eksikliği varsa belediyeden yapı ruhsatının onaylı suretini isteme yolu, mevcut arşiv kaydının dosyaya kazandırılması bakımından değerlendirilir.

Teknik incelemede giderilebilirlik, yapılması gereken işlem ve bunun kullanım amacına etkisi sorulmalıdır. Sadece tahmini tamir maliyeti, fesih veya kira indirimi için gereken bütün olguları açıklamaz. Sonradan sökülen imalat ve değiştirilen tesisatın önceki durumu da belgelenmeli; uyuşmazlığın temelindeki fiziksel bulgular kaybolmadan korunmalıdır.

İşyeri boşaltılınca kira ilişkisi kendiliğinden kapanır mı?

İşyerini fiilen kullanmayı bırakmak, fesih beyanı ve kiralananı geri vermek farklı işlemlerdir. TBK m.334, kiralananın geri verilmesini düzenler; sözleşmeye uygun kullanım nedeniyle oluşan eskime ve bozulmalardan kiracı sorumlu değildir. Teslim tutanağında tarih, anahtarlar, sayaçlar, kalan eşyalar ve tarafların çekinceleri açık yazılmalıdır.

Geçerli fesih dayanağı kurulmadan erken geri verme hâlinde TBK m.325’teki makul yeniden kiralama süresi ve diğer koşullar ayrıca tartışılır. Bu nedenle ruhsat sorunu yüzünden çıkış yapılırken yalnız kapıyı kilitlemekle yetinilmez. Anahtarın kime ve hangi sıfatla teslim edildiği belgelenir; teslim belgesine bütün alacaklardan vazgeçildiği yönünde istenmeyen bir kayıt eklenmemelidir.

Arabuluculuk ve görevli mahkeme nasıl belirlenir?

6325 sayılı Kanun m.18/B/1-a uyarınca, İcra ve İflas Kanunu’na göre ilamsız icra yoluyla tahliyeye ilişkin hükümler dışındaki kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava öncesi arabuluculuk dava şartıdır. Burada ele alınan kiraya verene karşı kira, güvence ve sözleşmeden doğan zarar talepleri, bu kira uyuşmazlığı çerçevesinde değerlendirilir. Başvuruda hangi tutarın hangi hukuki ilişkiye dayandığı belirtilmelidir.

HMK m.4/1-a, kira ilişkisinden doğan alacak davaları dâhil kira uyuşmazlıklarında, kanunda belirtilen ilamsız tahliye hükümleri istisnasıyla sulh hukuk mahkemesinin görevini düzenler. Kiracının şirket olması, sırf bu nedenle her kira alacağını asliye ticaret mahkemesine taşımaz. İstanbul’daki yetkili adliye ise ayrıca davalı, sözleşme, ifa yeri ve uygulanacak yetki kuralları üzerinden belirlenir.

Belediyenin ruhsat ret işleminin kaldırılmasını istemek ile özel hukuk kişisi olan kiraya verenden tazminat istemek aynı dava değildir. Kiraya verene karşı yürütülen arabuluculuk, idari işleme karşı başvuru süresinin yerine geçmez. İki süreç için ayrı takvim tutulmalıdır. Kira uyuşmazlığındaki başvuru adımları için İstanbul kira arabuluculuğu rehberi de incelenebilir.

Sık sorulan sorular

İstanbul’da dükkâna ruhsat çıkmazsa kira sözleşmesi otomatik iptal olur mu?

Hayır. Engelin kaynağı, sözleşmedeki kullanım amacı ve uygulanacak sorumluluk yolu belirlenir. TBK m.304–306 kapsamındaki ayıp ve fesih şartları oluşmadan her ruhsat sorunu otomatik sona erme sonucuna bağlanamaz. Sözleşmedeki özel sona erme koşulu da ayrıca incelenir.

Kiracı kendi belgesini tamamlamadıysa kira ödememeyi seçebilir mi?

Kiralanan kullanıma elverişli tutulduğu hâlde kullanamama kiracının kendisinden kaynaklanıyorsa TBK m.324 uyarınca kira borcu devam eder; kiraya verenin yapmaktan kurtulduğu giderler indirilir. Başvuru eksikliği ile taşınmaz ayıbı ayrı değerlendirilir.

Kiraya veren ruhsat başvurusunu kiracıya bırakarak sorumluluktan kurtulur mu?

Başvuru işini kiracının üstlenmesi, TBK m.301’deki elverişli teslim borcunu kendiliğinden kaldırmaz. Konut ve çatılı işyeri kiralarında bu hüküm kiracı aleyhine değiştirilemez. Başvuru gideri ile taşınmazın elverişliliği farklı konulardır.

Ayıbın giderilmesi için mutlaka otuz gün mü verilmelidir?

TBK m.306 bütün ayıplar için sabit otuz günlük süre öngörmez; uygun süre ister. Giderilecek sorunun niteliği, gerekli teknik işlem ve seçilen hukuki yol dikkate alınır. Başka bir fesih hükmündeki süre bu işleme otomatik aktarılmaz.

Kira indirimi hangi tarihten itibaren istenir?

TBK m.307’de, kullanımı etkileyen ayıbın kiraya veren tarafından öğrenilmesinden giderilmesine kadar geçen dönem esas alınır. İndirim ayıpla orantılıdır. Bildirim, kullanımın ne ölçüde engellendiği ve ilgili kira dönemleri belgelenmelidir.

Kiraya veren tadilata izin verdiyse bütün masrafları öder mi?

Hayır. TBK m.321’de izinli yenilik ve değişiklikten doğan değer artışının karşılığı, aksine yazılı anlaşma yoksa istenemez. Ayıp nedeniyle doğan zarar talebi ise m.308 kapsamında, kendi koşulları ve gerçek zarar hesabıyla ayrıca incelenir.

İşyeri depozitosu kaç aylık kira olabilir?

TBK m.342 kapsamındaki konut ve çatılı işyeri kiralarında sözleşmeyle getirilen güvence üç aylık kira bedelini aşamaz. Paranın nasıl tutulduğu ve geri verileceği ayrıca aynı maddede düzenlenmiştir; doğrudan ödenen güvence ile bankadaki güvence ayrılır.

Belediyeye yapılan itiraz kiraya verene bildirim yerine geçer mi?

Kendiliğinden geçmez. TBK m.318 kapsamında kiraya verene yapılacak ayıp bildirimi ayrı işlemdir. Belediyeye sunulan dilekçenin kiraya verene ulaştığını veya onun engeli öğrendiğini gösteren kayıt ayrıca ortaya konulmalıdır.

Şirket kiracı tazminat davasını mutlaka ticaret mahkemesinde mi açar?

Hayır. Kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda HMK m.4/1-a’daki sulh hukuk mahkemesi görevi esas alınır. Talebin kira ilişkisi dışındaki farklı bir sözleşmeye dayanması ise ayrıca değerlendirilir; yalnız şirket unvanına bakılarak görev belirlenmez.

Ruhsat sorunu nedeniyle boşaltılan işyerinin anahtarı neden önemlidir?

Kullanmayı bırakma, sözleşmenin sona ermesi ve geri verme farklı olgulardır. TBK m.334 kapsamında teslim kayıtları; tarih, anahtar ve taşınmazın durumunu gösterir. Geçerli fesih bulunmayan erken geri vermede m.325’teki koşullar ayrıca gündeme gelir.

Kanun dayanakları ve resmî kaynaklar

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.19, 301, 304–308, 318, 321, 324, 325, 334 ve 342. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.4/1-a. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu: m.18/B/1-a. Yerel başvuru kaynağı: Kadıköy Belediyesi Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü. Ruhsat dosyasındaki teknik şartlar, ilgili faaliyet ve başvuru tarihindeki mevzuat üzerinden ayrıca kontrol edilir.