İstanbul Üniversite Servisi İzni: Beş Öğrenci Sözleşmesi ve İki Ara Durak Kuralı
İstanbul’da üniversite öğrencilerini servisle taşımak, ilkokul veya lise servisinin kurallarını aynen uygulamak değildir. İBB Servis Araçları Yönergesi m.14/F, yükseköğrenim servisleri için üniversite adı veya logosu, kalkış-varış bilgisi, en fazla iki ara durak, taşınabilecek kişiler ve kimlik denetimi bakımından özel hükümler içerir. Başvuru eklerinde ise üniversiteyle yapılmış taşıma sözleşmesi veya en az beş öğrenciyle yapılmış sözleşme seçeneği bulunur.
Bu iki sözleşme seçeneği aynı sonuçla karıştırılmamalıdır: Beş öğrencinin sözleşme imzalaması başvuru dosyasındaki bir koşulu karşılar; araç için kendiliğinden güzergâh izni oluşturmaz. Üniversiteyle anlaşılmış olması da her kampüse, her ara durağa ve her yolcu grubuna sınırsız taşıma yetkisi vermez. Bu rehber, İstanbul’da yükseköğrenim servisi kuran işletme ve bu hizmeti kullanan öğrencinin belge, güzergâh ve ödeme ayrımlarını incelemesine yöneliktir.
Üniversite servisinde hangi yönerge uygulanır?
İBB Servis Araçları Yönergesi m.2/ğ, yükseköğrenim kurumlarının öğrencilerine hizmet veren servisleri açıkça kapsama alır. Aynı metnin m.14/F bölümü bu servislerin çalışma esaslarını düzenler. Öğrenci ve Personel Servis Taşımacılığı Yönergesindeki okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve lise hizmetiyle bu faaliyet birbirinden ayrılmalıdır. Metinlerde aynı “öğrenci” sözcüğünün kullanılması, başvuru türlerinin özdeş olduğu anlamına gelmez.
Kanuni çerçeve, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu m.7 ve m.9 kapsamındaki ulaşım ve koordinasyon görevleriyle bağlantılıdır. Yönerge m.3, 5393 ve 5216 sayılı kanunları dayanak gösterir. Üniversitenin kendi öğrencileri için hizmet satın alması, İstanbul’daki güzergâh düzenini sözleşme yoluyla kaldırmaz. Belediye izninin konusu, tarafların özel hukuk sözleşmesinden ayrı olarak incelenir.
Mevcut okul servisi yazısındaki hükümleri buraya taşımamak için İstanbul öğrenci ve personel servisi rehberinin kapsam bölümü de birlikte okunabilir. Aynı şirket birden fazla servis türünde çalışıyorsa her aracın ve taşıma işinin hangi izin kapsamında bulunduğu ayrı gösterilmelidir. Şirketin unvanında “öğrenci taşımacılığı” yazması, hizmetin bütün idari ayrımlarını çözmez.
Üniversiteyle anlaşma şart mı, öğrenciler doğrudan sözleşme yapabilir mi?
Yönergenin yükseköğretim servisi başvuru ekinin b bendi iki seçeneği birlikte sayar: yükseköğretim kurumuyla yapılmış taşıma sözleşmesi veya en az beş öğrenciyle yapılmış taşıma sözleşmesi. Öğrencilerle sözleşme yapılan seçenekte ayrıca öğrenci belgesi istenir. Bu düzenleme, kurumsal sözleşmesi bulunmayan her başvurunun sırf bu nedenle reddedileceği şeklinde okunamaz. Buna karşılık yeterli öğrenci sözleşmesi olmadan sadece talep listesi sunulması da sözleşme koşuluyla aynı değildir.
Başvuru dosyasındaki sözleşmelerin hangi hizmete ait olduğu açık olmalıdır. Üniversite adı, kampüs, başlangıç ve varış noktaları, hizmetin dönemi ve tarafların kimlik veya unvanları birbirini doğrulamalıdır. Başka kampüs için hazırlanmış sözleşmenin yeni bir güzergâha dayanak gösterilmesi, içerik uyuşmazlığı yaratır. Öğrenci belgesinin de sözleşmeyi imzalayan kişiye ait ve başvurudaki öğrenci statüsünü açıklayan bir belge olması gerekir.
Mesajlaşma grubuna katılma, anket doldurma veya servisle ilgilendiğini bildirme ile taşıma sözleşmesi kurulduğunun belgelenmesi aynı değildir. İdareye sunulan dosyada hangi kişilerin sözleşmenin tarafı olduğu belirlenebilmelidir. Bir öğrenci temsilcisinin diğer öğrencilerin adlarını listelemesi, o kişilerin hepsi adına geçerli sözleşme imzaladığını kendiliğinden göstermez. Temsil veya imza yetkisi iddia ediliyorsa bunun dayanağı ayrıca açıklanmalıdır.
Beş öğrenci koşulu hangi sayıyı ifade eder?
En az beş öğrenciyle sözleşme ifadesi, başvurunun sözleşme dayanağına ilişkindir. Bu sayı, aracın azami yolcu kapasitesi veya bütün seferlerde taşınabilecek kişilerin üst sınırı değildir. Kapasite, aracın tescili ve ilgili teknik koşullardan belirlenir. Aynı şekilde beş imzalı sözleşme bulunması, listede yer almayan herkesten tek seferlik ücret toplayarak hat işletmeye izin vermez.
Öğrencilerin dönem içinde mezun olması, kayıt dondurması veya hizmetten ayrılması hâlinde başvuru dosyasıyla fiilî taşımanın uyumu yeniden kontrol edilmelidir. Burada belirli bir olayın otomatik olarak hangi yaptırımı doğuracağı, tek başına başlangıçtaki beş sayısından çıkarılamaz. Esas olan geçerli sözleşme, öğrenci statüsü ve düzenlenmiş izin kapsamının birlikte korunmasıdır. Değişen durum idareden saklanarak eski belgelerle başka bir hizmet yürütülmemelidir.
Kalkış, varış ve çalışma saatleri nasıl yazılmalı?
M.14/F/1-b, aracın kalkış ve varış yerleri ile çalışma saatlerinin belirtilmesini ister. “İstanbul’dan kampüse” gibi geniş bir açıklama, somut güzergâhı göstermeye yeterli değildir. Başvuruda hangi kampüs kapısının, hangi aktarma noktasının ve hangi hareket saatinin esas alındığı anlaşılmalıdır. Üniversitenin birden fazla yerleşkesinin bulunması, aynı isim altında hepsinin tek izinle kapsandığını kanıtlamaz.
Ders programının değişmesiyle servis planının değişmesi arasında belge bağlantısı kurulmalıdır. Yeni dönem veya sınav haftası için farklı saatler kullanılacaksa mevcut izin kaydıyla bu plan karşılaştırılır. Öğrencilerin çoğunlukla farklı saat talep etmesi, idarenin düzenlediği kaydı kendiliğinden yenilemez. Sözleşmede hizmetin saatlerinin değiştirilebileceği yazıyorsa bile bu hüküm kamu izninin kapsamından bağımsız uygulanamaz.
En fazla iki ara durak kuralı nasıl uygulanır?
M.14/F/1-c, kalkış ve varış arasındaki ara durak sayısını en fazla iki olarak belirler. Kalkış noktası, ara duraklar ve son varış ayrı gösterilmelidir. Öğrencilerin evlerine göre çok sayıda toplama noktası eklenmesi, bu özel servis düzenini kapı kapı çalışan sınırsız bir taşıma modeline dönüştürmez. Durak sayısındaki sınır, hizmetin ilanında ve sözleşme ekinde görünür olmalıdır.
İki ara durak kullanılması bütün yolcuların farklı sokaklarda indirilebileceği anlamına gelmez. Öğrencinin ders çıkışında farklı yerde bırakılmayı istemesi, yeni durak kaydı oluşturmaz. Denetimde hangi noktaların fiilen kullanıldığı; araç takip kaydı, şoför talimatı ve servis çizelgesiyle karşılaştırılır. İşletmenin internet sitesinde daha fazla durak duyurması da yalnız reklam hatası olarak geçiştirilmemeli, hizmetin izinli kapsamına uygun hâle getirilmelidir.
M.14/F/1-d, kalkış ve ara duraklarda park edilmeden ve süreli bekleme yapılmadan yalnız indirme-bindirme yapılmasını öngörür. Dolayısıyla durak olarak belirlenmiş bir yerin saatlerce araç bekletme alanı olduğu varsayılamaz. Otopark ihtiyacı ile yolcu indirme-bindirme ihtiyacı farklıdır. Kampüs çevresindeki trafik düzeni ve yer tahsisi ayrıca dikkate alınmalı; yolcuların binmesi için kullanılan nokta, sürekli araç depolama yerine çevrilmemelidir.
Servise kimler binebilir, kimlik denetimi nasıl yapılır?
M.14/F/1-e, öğrenci ve öğretim görevlisi dışındaki personelin bu araçlara alınmamasını düzenler. M.14/F/1-f ise denetimde öğrenci veya öğretim görevlisi kimliğinin ibrazını zorunlu tutar. Bu nedenle “üniversiteyle bağlantısı olan herkes” biçiminde sınırsız bir yolcu grubu oluşturulamaz. İdari çalışan, ziyaretçi veya etkinlik davetlisi bulunması hâlinde kişinin durumu, maddede belirtilen kapsamla ayrı karşılaştırılmalıdır.
Üniversitenin öğrencisi olmakla belirli servis sözleşmesinden yararlanma hakkı aynı kayıt değildir. Kimlik, kişinin statüsünü gösterir; hizmet dönemi ve ödeme düzeni sözleşmeden anlaşılır. Denetimde kimlik ibrazı yükümlülüğüyle işletmenin kendi abonelik kartı da birbirinin yerine kullanılmamalıdır. Öğrenci kartı üzerindeki üniversite bilgisi ile araçtaki üniversite adı ve başvuru belgeleri arasında tutarlılık bulunmalıdır.
Taşımacı, gerekli kişi bilgisini hizmetin yürütülmesi için kullanırken listeleri herkese açık şekilde yayımlamamalıdır. Yolcu listesinin denetime sunulmasıyla öğrencilerin adlarının internet duyurusuna eklenmesi aynı amaç değildir. Başvuruya verilecek verilerin kapsamı ve aktarılacağı kişi kurumun isteğiyle bağlantılı tutulmalıdır. Belge kontrolü, öğrencinin bütün eğitim veya kişisel hayat bilgilerini toplamak için genel bir yetki gibi değerlendirilmemelidir.
Üniversitenin adı veya logosunun araçta bulunması
M.14/F/1-a, taşınan üniversitenin adı veya logosunun araç üzerinde yer almasını öngörür. Bu görünür tanıtım, aracın hangi hizmeti verdiğinin anlaşılmasına yarar. Fakat üniversitenin adını araca yazmak, eksik sözleşmeyi veya güzergâh iznini tamamlamaz. Araçtaki işaretle belediye belgesi ve gerçek taşıma ilişkisinin aynı hizmete karşılık gelmesi gerekir.
Yönergedeki tanıtım kuralı, üniversitenin markasını başka ticari faaliyetlerde sınırsız kullanma hakkı olarak yorumlanamaz. Bir araçla farklı hizmetler yapılıyorsa üzerindeki tanıtımın hangi taşıma ilişkisini gösterdiği açık olmalıdır. Araç satışı veya sözleşmenin sona ermesi sonrasında eski üniversite işaretinin kalması, eski hizmetin devam ettiğini kanıtlamaz. Tanıtım ve izin kayıtlarının birlikte güncellenmesi, yolcuların yanlış bilgiyle hizmet satın almasını önler.
Üniversite servis ücretini kim belirler?
TUHİM’in yayımladığı konsolide yönergenin m.14/F/1-h bendinde, her yıl İBB Meclisi tarafından belirlenen okul servis ücret tarifelerinin uygulanacağı yazılıdır. Aynı bentte önceki UKOME ibaresine ilişkin Danıştay kararına not düşülmüştür. Bu nedenle eski bir metindeki makam adı, güncel tarife kaynağının yerine kullanılmamalıdır. Ücret incelemesinde hizmetin hangi dönem için verildiği ve o döneme ait resmî tarife belirlenmelidir.
Bu yazıda doğrulanmamış bir 2026–2027 ücret tablosu veya bütün üniversitelere uygulanan tek rakam verilmemektedir. Üniversite servisinin mesafesi, hizmet süresi ve uygulanacak tarife satırı görülmeden kesin borç hesabı yapılamaz. Öğrencinin yaptığı ödeme ile taşıyıcının talep ettiği ek tutar karşılaştırılırken, sözleşmede üstlenilen hizmet ve tarifenin kapsamı aynı dosyadan okunmalıdır. Bir başka taşıma türünün izin harcı, öğrencinin servis abonelik ücreti değildir.
Ücret tarifesi varken araçta para toplama yasağı ne anlama gelir?
M.14/F/1-g, araç içinde ve dışında yolcudan nakit, kredi kartı, elektronik ödeme veya mobil uygulama yoluyla para toplanmasını yasaklar; aykırılığı amaç dışı taşımacılık kapsamında ele alır. Yasak yalnız elden nakit alınmasına indirgenemez. Ödeme aracının değiştirilmesi, aynı fiilin niteliğini değiştirmez. Düzenleme, belgeli servis ilişkisini her yolcudan tek seferlik ücret toplanan bir faaliyete dönüştürmemek bakımından önemlidir.
Bu hüküm ile h bendindeki ücret tarifesi birlikte okunmalıdır. Servis sözleşmesinin bedeli bulunması, şoföre yolcu toplama ve araç çevresinde ücret tahsil etme yetkisi vermez. Ücret uyuşmazlığında ödemeyi isteyen kişi, tahsilatın yapıldığı yer ve yöntem, makbuzdaki açıklama ve sözleşme ilişkisi belirlenmelidir. Sırf bir transfer açıklamasında “servis” yazması, bütün ödemelerin aynı hukuki nedenle yapıldığını göstermez.
Başvuruda sözleşme dışında hangi belgeler önemlidir?
Yükseköğretim servislerine ilişkin başvuru eki, sözleşmenin yanında kullanım amacı yolcu nakli–ticari olan araç tescilini ve ilgili oda faaliyet belgesini sayar. Oda faaliyet belgesi, ilk defa güzergâh izni alacak servis araçları için bir defaya mahsus olarak belirtilmiştir. Şoför bakımından Toplu Taşıma Aracı Kullanım Belgesi ayrıca yer alır. Belgelerdeki malik, taşıyıcı ve şoför bilgilerinin birbirine karıştırılmaması gerekir.
Aynı ekte, hizmette kullanılan araçların yüzde yirmisinin depolanmasını karşılayacak alan için taşımacıya ait tapu, kira kontratı veya otopark sözleşmesi düzenlenmiştir. Bu kayıt, iki ara duraktan birinin otopark gibi kullanılabileceği anlamına gelmez. Öğrenci toplama noktalarıyla araçların hizmet dışı beklediği alanlar ayrı gösterilmelidir. Bir şirket adresi veya büro kira sözleşmesi, içeriği incelenmeden araç depolama alanı belgesi sayılmaz.
İnternet başvurusuna eklenen belgenin okunabilir olması ve doğru dönemi göstermesi gerekir. Eski öğrenci belgesi, farklı araç tescili veya başka şirketin oda kaydıyla yapılan başvuruda yalnız elektronik formu düzeltmek yeterli değildir; dayanak belge de düzeltilmelidir. Başvuru numarası, yüklenen sürümler ve eksiklik yazıları korunur. Başvurunun sistemde görünmesiyle izin belgesinin verilmesi farklı aşamalardır.
Araç yaşı, teknik donanım ve başka servis türleri
Üniversite servisinin yaşı için m.14/F/1-i ile m.15’teki hesap düzeni birlikte incelenir. Genel teknik bölüm, yükseköğretim öğrenci servislerinin on dokuz yılını doldurmamış taşıtlarla yapılacağını düzenler. Yaş hesabında model yılı ve ilk tescil bağlantısı dikkate alınır; aracın son satın alınma tarihi esas alınmaz. Turizm araçlarının ayrı TAHKUK başlangıç yaşlarını doğrudan üniversite servisinin kuralı gibi göstermek doğru değildir.
Klima ve erişilebilirlik gibi m.15 koşullarıyla sağlık çantası, trafik seti, kapılar ve yangın tüplerine ilişkin m.16 hükümleri de değerlendirilmelidir. Uygun araç tescili, bütün donanımın hizmet boyunca mevcut olduğunu tek başına kanıtlamaz. Bir defalık teknik hazırlık yerine devamlı uygunluk kontrolü gerekir. Sürücünün kişisel belgesi için İstanbul şoför kartı başvurusu ve iptal süreci ayrıca incelenebilir.
Akademik dönem ile izin süresi aynı mı?
M.10/b uyarınca güzergâh kullanım izni bir yıl süreyle geçerlidir. Bu süre, üniversitenin akademik takvimiyle veya öğrencinin taksit planıyla zorunlu olarak aynı tarihlerde başlayıp bitmez. Güz dönemi için sözleşme yapılmış olması, süresi dolmuş belediye belgesinin yeni dönem boyunca geçerli olduğu sonucunu doğurmaz. Sözleşme dönemi ve izin dönemi ayrı kontrol edilmelidir.
Aracın satışı veya yenilenmesi gibi m.10/e kapsamındaki değişikliklerde belge yenilemesi ayrıca gerekir. Üniversitenin farklı kampüse geçmesi, durak veya saat düzeninin değişmesi ve yeni sözleşme taraflarının eklenmesi de mevcut izinle karşılaştırılmalıdır. Taşımacı, her yeni dönem başında önceki dosyayı aynen yüklemek yerine hangi unsurların gerçekten değiştiğini belirlemelidir. Bu inceleme tamamlanmadan öğrenciden yeni dönem bedeli talep etmek, hizmetin verilebileceğine ilişkin belirsizliği çözmez.
Hizmet başlamadan önce beş ayrı kayıt karşılaştırılır
| Kayıt | Gösterdiği husus | Yerine geçmediği belge |
|---|---|---|
| Üniversite veya öğrenci sözleşmeleri | Üstlenilen taşıma ilişkisi | Belediye güzergâh izni |
| Öğrenci belgesi ve kimlik | Taşınan kişinin öğrenci statüsü | Hizmetin bütün ödeme kayıtları |
| Araç tescili | Malik, kullanım amacı ve teknik kayıt | Şoförün kişisel kullanım belgesi |
| Güzergâh belgesi | İzin verilen taşıma kapsamı | Her kampüse sınırsız giriş hakkı |
| Resmî tarife ve sözleşme hesabı | Bedel incelemesinin dayanakları | Araç çevresinde tek seferlik para toplama izni |
Kontrolde görülen farklılıklar, yalnız dosyanın daha düzenli görünmesi için değil hangi hukuki koşulun eksik olduğunun anlaşılması için kaydedilir. Sözleşmede üç ara durak vaat edilirken yönergenin iki ara durak sınırı taşıması, salt yazım hatası olmayabilir. Tarafların hizmet planını izinli kapsamla uyumlu kurması gerekir. Öğrenciye sunulan duyuru, sözleşme eki ve şoförün hareket çizelgesi aynı güzergâhı göstermelidir.
İzin uyuşmazlığı ile öğrenci ücret uyuşmazlığı ayrılır
Belediyenin başvuruyu eksik belge nedeniyle bekletmesi, nihai ret vermesi ve denetim sonrası izin üzerinde işlem yapması farklı durumlardır. Başvuru veya denetim numarası, kararın tam gerekçesi, plaka ve bildirim tarihi temin edilmelidir. Yanlış kampüs, sözleşme veya öğrenci listesi kullanıldığı ileri sürülüyorsa bu hata somut kayıtla gösterilir. Eski belgenin varlığı, güncel başvurunun bütün şartlarının karşılandığını kanıtlamaz.
Öğrencinin ödediği ücretin iadesini istemesi ise ayrı sözleşme ilişkisidir. TUHİM’in güzergâh incelemesi kendiliğinden ödeme iadesi kararı değildir. Hangi hizmetin vaat edildiği, hangi seferlerin verildiği ve talebin hangi döneme ilişkin olduğu açıklanır. İdari başvurunun sonuçlanmasını beklemek, özel hukuk talebinin bütün koşullarını kendiliğinden korumaz. Her istem kendi tarafı, belgesi ve hukuki dayanağıyla hazırlanmalıdır.
Sık sorulan sorular
İstanbul’da üniversite servisi hangi düzenlemeye tabidir?
İBB Servis Araçları Yönergesi m.2/ğ ve m.14/F, yükseköğrenim öğrenci servislerini düzenler. İlkokul ve lise servisinin bütün hükümleri bu faaliyete doğrudan taşınamaz.
Üniversiteyle sözleşme olmadan öğrenci servisi başvurusu yapılır mı?
Başvuru eki, yükseköğretim kurumuyla sözleşmeye alternatif olarak en az beş öğrenciyle taşıma sözleşmesini kabul eder. Öğrencilerle yapılan sözleşmelerde öğrenci belgesi de istenir.
Beş öğrenci sözleşmesi tek başına çalışma izni midir?
Hayır. Bu koşul başvurunun sözleşme dayanağıdır. Araç, şoför ve diğer belgelerle güzergâh izin süreci ayrıca tamamlanmalıdır.
Üniversite servisinde kaç ara durak bulunabilir?
M.14/F/1-c uyarınca kalkış ve varış noktaları arasında en fazla iki ara durak belirlenir. Öğrenci talepleriyle sınırsız toplama noktası eklenemez.
Ara durak araç için sürekli bekleme yeri midir?
Hayır. M.14/F/1-d, kalkış ve ara duraklarda park edilmeden ve süreli bekleme yapılmadan yalnız indirme-bindirme yapılmasını düzenler.
Servise öğrencilerin ziyaretçileri de alınabilir mi?
M.14/F/1-e öğrenci ve öğretim görevlisi dışındaki personelin alınmamasını düzenler. Üniversiteyle genel bir bağlantı kurulması, herkesin bu taşıma kapsamına girdiğini göstermez.
Denetimde öğrenci kimliği göstermek zorunlu mu?
Evet. M.14/F/1-f öğrenci veya öğretim görevlisi kimliğinin ibrazını ister. İşletmenin kendi abonelik kartı, kişinin üniversite statüsünü gösteren kimliğin yerine kendiliğinden geçmez.
Şoför öğrenciden kartla tek seferlik ücret alabilir mi?
M.14/F/1-g, nakit yanında kredi kartı, elektronik ödeme ve mobil uygulamayla araç içinde veya dışında yolcudan para toplanmasını da yasaklar.
Üniversite servisinde ücret tarifesi uygulanır mı?
M.14/F/1-h, İBB Meclisinin her yıl belirlediği okul servis ücret tarifelerinin uygulanmasını düzenler. Somut dönem, mesafe ve ilgili tarife kaydı incelenmeden tek bedel açıklanamaz.
Akademik yıl sözleşmesi belediye iznini uzatır mı?
Hayır. M.10/b güzergâh belgesinin geçerliliğini bir yıl olarak düzenler. Sözleşme, akademik takvim ve belediye izin süresi ayrı kontrol edilmelidir.
Resmî kaynaklar ve ilgili hükümler
İBB TUHİM mevzuat dizini; Servis Araçları Yönergesi, m.2/ğ, m.3, m.9–10, m.14/F, m.15–16 ve yükseköğretim servisi başvuru eki; 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu, m.7 ve m.9. Başvuruda resmî dizinin sunduğu yürürlükteki metin ve somut izin koşulları birlikte kontrol edilmelidir.
İstanbul ofisinde görüşme
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun İstanbul ofisi Maslak Ahi Evran Caddesi, Polaris Plaza No:21, Kat:9, 34475 Sarıyer/İstanbul adresindedir. Servis uyuşmazlığında sözleşmeler, öğrenci belgeleri, güzergâh kaydı, çizelge ve varsa idari kararın tarihini içeren dosyayla başvurulmalıdır. İstanbul ofisi iletişim bilgileri.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
