İstinafta Islah Yapılabilir mi? HMK 357 ve 177 | 2026
Kısa ve net cevap: Hayır. HMK m.357/1 uyarınca bölge adliye mahkemesinde, yani istinaf incelemesi sırasında davanın ıslahı yapılamaz. Taraf ilk derece yargılamasında ıslah hakkını kullanmamış olsa bile dosya istinafa çıktıktan sonra BAM önünde talep sonucunu, dava sebebini veya savunmasını ıslah yoluyla değiştiremez. Ancak BAM kararıyla dosya ilk derece mahkemesine geri gönderilir ve ilk derece mahkemesinde yeniden tahkikata ilişkin işlem yapılırsa HMK m.177/2 kapsamında, şartları varsa tahkikat sona erinceye kadar ıslah yeniden gündeme gelebilir.
Güncel mevzuat kontrol tarihi: 23 Eylül 2026. Konu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.176-182 ile istinaf aşamasına özgü m.357 hükümleri birlikte değerlendirilerek açıklanmıştır.
- Islah nedir?
- İstinafta ıslah neden yasaktır?
- HMK m.357/1 ne diyor?
- İlk derece ile istinaf arasındaki fark
- Talep sonucu istinafta artırılabilir mi?
- Dava sebebi istinafta ıslahla değiştirilebilir mi?
- Kısmi dava ve belirsiz alacak davasında durum
- BAM dosyayı geri gönderirse ıslah olur mu?
- HMK m.177/2’nin şartları
- Bozmaya uyma ile kazanılmış hak etkisi
- Ek dava ile ıslah farkı
- İstinafta talep daraltma ve feragat
- Yeni delil yasağıyla ilişkisi
- Uygulamada yapılacak kontrol
- Sık sorulan sorular
Islah Nedir?
Islah, tarafların usul işlemlerini tamamen veya kısmen düzeltmesine imkân veren HMK kurumudur. HMK m.176’ya göre taraflardan her biri yapmış olduğu usul işlemlerini kısmen veya tamamen ıslah edebilir. Islah özellikle dava değerinin artırılması, talep sonucunun değiştirilmesi veya usule ilişkin belirli işlemlerin düzeltilmesi bakımından önem taşır.
Ancak ıslah sınırsız değildir. Kanun zamanı, sayısı, giderleri ve karşı taraf bakımından doğurduğu sonuçları ayrıca düzenler. Bu sınırlardan biri de kanun yolu aşamasıdır.
HMK m.357/1 İstinafta Islahı Açıkça Yasaklar
HMK m.357, bölge adliye mahkemesinde yapılamayacak işlemleri özel olarak düzenler. Maddenin birinci fıkrasına göre BAM’da karşı dava açılamaz, davaya müdahale talebinde bulunulamaz, davanın ıslahı istenemez ve kanunda belirtilen istisna dışında davaların birleştirilmesi talep edilemez. Ayrıca BAM için yetki sözleşmesi yapılamaz.
Bu hüküm nedeniyle “ilk derece mahkemesinde ıslah yapmayı unuttum; istinaf dilekçesinde ıslah ederim” yaklaşımı hukuken geçerli değildir. İstinaf dilekçesinin içine “davamı şu miktara ıslah ediyorum” cümlesi yazılması, HMK m.357’deki yasağı ortadan kaldırmaz.
İstinaf Neden Yeni Bir İlk Derece Yargılaması Değildir?
İstinaf, ilk derece kararının hukuka uygunluğunu ve kanunun izin verdiği ölçüde vakıa değerlendirmesini denetleyen kanun yoludur. BAM, her dosyada davayı sıfırdan açılmış gibi yürütmez. HMK m.355 incelemeyi istinaf sebepleriyle sınırlar; HMK m.357 ise yeni iddia, savunma, delil ve usul işlemlerine önemli sınırlamalar getirir.
Islah yasağı da bu sistemin parçasıdır. Tarafların ilk derece yargılamasında oluşmuş uyuşmazlığı istinafta tamamen başka bir talep veya dava sebebine dönüştürmesi, kanun yolu denetiminin yapısını bozar.
İlk Derece Mahkemesinde Islah Ne Zamana Kadar Yapılabilir?
HMK m.177 uyarınca ıslah, tahkikatın sona ermesine kadar yapılabilir. Tahkikat sona erdikten sonra ilk derece mahkemesinde artık normal ıslah imkânı bulunmaz. Bu nedenle taraf, ıslah ihtiyacını tahkikat sürerken değerlendirmelidir.
Özellikle alacak miktarının bilirkişi raporuyla belirginleştiği davalarda rapor sonrasında tahkikat kapanmadan ıslah veya davanın türüne göre talep artırım işleminin yapılması gerekir. Dosya hükme bağlandıktan sonra istinaf aşamasında bu eksiklik HMK m.357’ye takılır.
İstinafta Talep Sonucu Islah Yoluyla Artırılabilir mi?
Hayır. İlk derece hükmünden sonra BAM’da talep sonucu ıslah edilerek artırılamaz. Örneğin ilk derece davasında 100.000 TL talep edilmiş ve mahkeme bu miktar üzerinden hüküm kurmuşsa, taraf yalnız istinafa başvurarak “talebimi 250.000 TL’ye ıslah ediyorum” diyemez.
BAM’ın inceleyeceği uyuşmazlık, ilk derece mahkemesinde usulüne uygun biçimde oluşturulmuş talep ve savunma çerçevesidir. Davanın türü ve zamanaşımı durumu uygunsa ayrıca dava açılıp açılamayacağı ise farklı bir hukuki sorundur; bu, istinafta ıslah anlamına gelmez.
Dava Sebebi İstinafta Islah Edilebilir mi?
HMK m.357’deki yasak yalnız miktar artışına özgü değildir. Islah yoluyla yapılabilecek usul işlemlerinin BAM’da gerçekleştirilmesi engellenmiştir. İlk derece yargılamasında farklı bir vakıa temelinde yürütülen davanın istinafta ıslah edilerek yeni bir vakıa ve talep yapısına dönüştürülmesi mümkün değildir.
İstinaf sebebi yazmak ise ıslah değildir. Taraf, ilk derece kararının neden hatalı olduğunu istinaf dilekçesinde açıklayabilir. Ancak kararın denetlenmesini istemek ile davanın temelini değiştirmek birbirine karıştırılmamalıdır.
Kısmi Davada İstinaf Aşamasında Kalan Kısım Artırılabilir mi?
Kısmi davada ilk derece mahkemesinde talep edilmeyen bölümün sırf dosya istinafa gitti diye mevcut dosyaya ıslah yoluyla eklenmesi mümkün değildir. HMK m.357 yasağı buna da uygulanır.
Talep edilmeyen bakiye için ayrı dava imkânının bulunup bulunmadığı; zamanaşımı, hukuki yarar, kesin hüküm ve önceki davadaki talebin kapsamına göre değerlendirilir. Ayrı dava seçeneği varsa bu, BAM’daki dosyada ıslah yapıldığı anlamına gelmez.
Belirsiz Alacak Davasında Talep Artırımı Islah mıdır?
Belirsiz alacak davasındaki talep artırımı ile klasik ıslah aynı kurum değildir. HMK m.107 kapsamındaki belirsiz alacak davasında alacak miktarı belirlenebilir hâle geldiğinde talebin kesinleştirilmesine ilişkin özel kurallar uygulanır. Bunun hangi aşamada ve ne şekilde yapılabileceği davanın usul geçmişine göre incelenmelidir.
Ancak ilk derece yargılaması sona ermiş ve dosya istinafa gelmişse, BAM önünde yeni talep oluşturacak şekilde sınırsız bir miktar artırma hakkı bulunduğu sonucuna varılamaz. İstinafın denetim fonksiyonu ve HMK m.357 birlikte gözetilir.
BAM Kararıyla Dosya İlk Dereceye Gönderilirse Islah Yapılabilir mi?
Burada önemli istisna HMK m.177/2 hükmüdür. Yargıtayın bozma kararından veya bölge adliye mahkemesinin kaldırma kararından sonra dosya ilk derece mahkemesine gönderildiğinde, ilk derece mahkemesi tahkikata ilişkin bir işlem yaparsa tahkikat sona erinceye kadar ıslah yapılabilir.
Bu, “istinafta ıslah yapılabilir” anlamına gelmez. Islah BAM önünde değil, dosya geri döndükten sonra ilk derece mahkemesinde ve kanunun aradığı şartlar gerçekleşirse yapılır.
HMK m.177/2 İçin Tahkikata İlişkin İşlem Neden Önemlidir?
Dosyanın sadece BAM’dan dönmüş olması tek başına sınırsız ıslah hakkı yaratmaz. İlk derece mahkemesinin kaldırma veya bozma sonrasında tahkikata ilişkin işlem yapması gerekir. Kanun, yeniden tahkikat açılan durumda taraflara tahkikat sona erene kadar ıslah olanağı tanır.
Mahkemenin yalnız bozma veya kaldırma doğrultusunda hüküm kuracağı, yeniden tahkikat yapmayacağı durumlarla yeni delil toplanan veya inceleme yapılan durumlar aynı değildir. Dosya safahatı bu nedenle dikkatle okunmalıdır.
Bozmaya Uymakla Ortaya Çıkan Hukuki Durum Islahla Ortadan Kaldırılabilir mi?
HMK m.177/2, bozma kararına uymakla ortaya çıkan hukuki durumun ıslahla ortadan kaldırılamayacağını ayrıca belirtir. Bu sınırlama, bozma sonrası ıslah hakkının da sınırsız olmadığını gösterir.
Taraf ıslahı, bozma kararının bağlayıcı şekilde belirlediği usulî veya hukuki çerçeveyi etkisiz kılmak için kullanamaz. Islahın kapsamı dosyanın geldiği aşama ve bozma/kaldırma kararının içeriğiyle birlikte değerlendirilir.
BAM Esastan Ret Verirse Sonradan Islah Mümkün mü?
Bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddederse ilk derece kararı istinaf denetiminden geçmiş olur. Dosya ilk derece mahkemesine yeni bir tahkikat yürütülmek üzere dönmez. Bu nedenle HMK m.177/2’deki geri gönderme ve tahkikat şartına dayalı ıslah imkânı doğmaz.
Kararın temyize açık olup olmadığı HMK m.361-362 kapsamında ayrıca incelenir. Temyiz aşaması da ıslah yapılabilecek bir ilk derece tahkikatı değildir.
Islah Yerine Ek Dava Açılabilir mi?
İstinafta ıslah yasağı, her durumda maddi hakkın kaybedildiği anlamına gelmez. İlk davada talep edilmeyen bağımsız bir alacak bölümü için ayrı dava açılmasına engel bulunup bulunmadığı, önceki davanın kapsamı ve kesin hüküm etkisi dikkate alınarak değerlendirilir.
Zamanaşımı burada kritik olabilir. “İstinafta ıslah edemedim, sonra ayrıca dava açarım” şeklindeki otomatik bir güvence yoktur. Zamanaşımı veya hak düşürücü süre dolmuşsa ayrı dava da sonuç vermeyebilir.
İstinafta Talebi Azaltmak Islah mıdır?
Talebin azaltılması, feragat ve ıslah farklı kurumlardır. Davadan veya talebin bir bölümünden feragat HMK m.307 ve devamına tabidir. Kanun yolundan feragat de ayrıca değerlendirilir. Tarafın bir talebinden vazgeçmesi ile mevcut talebi genişletmesi aynı hukuki sonucu doğurmaz.
Bu nedenle istinafta yapılan her talep değişikliği “ıslah” olarak adlandırılmamalıdır. İşlemin gerçek hukuki niteliği belirlenmelidir.
İstinafta Yeni Delil Yasağı ile Islah Yasağı Arasındaki İlişki
HMK m.357 yalnız ıslahı değil, yeni iddia ve savunma ile yeni delillere dayanmayı da sınırlar. Kural olarak ilk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunmalar dinlenmez; yeni delillere dayanılmaz. Kanunun öngördüğü istisnalar saklıdır.
Bu yapı birlikte değerlendirildiğinde istinafın yeni bir dava kurma aşaması olmadığı açıkça görülür. Tarafın görevi ilk derece hükmündeki hukuka aykırılıkları, süresinde ileri sürdüğü vakıa ve delil çerçevesinde göstermek olmalıdır.
Islah Hakkı İlk Derecede Bir Kez Kullanılmışsa Ne Olur?
HMK m.176/2 uyarınca aynı davada taraflar ancak bir kez ıslah yoluna başvurabilir. İlk derece yargılamasında ıslah hakkını kullanan taraf, dosya geri döndüğünde sırf yeni tahkikat yapılması nedeniyle ikinci kez ıslah hakkı kazanmaz. HMK m.177/2 zaman yönünden bir imkân tanırken HMK m.176/2’deki bir kez kuralını ortadan kaldırmaz.
Bu nedenle bozma veya kaldırma sonrası işlem yapılmadan önce dosyada daha önce ıslah bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir.
İstinaf Dilekçesinde “Islah Talebimiz Saklıdır” Yazılması Sonuç Doğurur mu?
Tek başına böyle bir kayıt HMK m.357 yasağını aşmaz. Tarafın kanundan kaynaklanmayan bir hakkı dilekçeyle saklı tutması mümkün değildir. İstinafta ıslah yapılamadığı için “ıslah hakkımız saklıdır” ifadesi BAM önünde ıslah yetkisi yaratmaz.
Dosya daha sonra HMK m.177/2 şartlarıyla ilk dereceye dönerse o aşamada kanuni koşullar ayrıca incelenir. Bu imkânın kaynağı istinaf dilekçesindeki rezerv değil, doğrudan kanundur.
Uygulamada Dosya İncelenirken Hangi Belgeler Kontrol Edilmeli?
İlk derece dava ve cevap dilekçeleri, varsa cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleri, ön inceleme tutanağı, tahkikat duruşmaları, bilirkişi raporları, daha önce yapılmış ıslah veya talep artırım dilekçeleri ve hüküm birlikte okunmalıdır. İstinaf dilekçesindeki talebin ilk derece talebini genişletip genişletmediği bu belgelerden anlaşılır.
Dosya BAM’dan geri dönmüşse kaldırma kararının hangi nedenle verildiği ve ilk derece mahkemesinin sonrasında tahkikata ilişkin hangi işlemleri yaptığı ayrıca belirlenmelidir.
İstinaf Sürecinin Genel Çerçevesi
İstinafın süre, başvuru ve inceleme sistemi hakkında İstinaf Nedir? Süresi, Başvuru Şartları ve Ne Kadar Sürer? rehberimiz kullanılabilir. UYAP’ta dosyanın BAM’a geçiş durumunu görmek için UYAP’ta İstinafa Gönderildi Ne Demek? yazımız; ön inceleme statüsü için İstinaf Ön İnceleme İçin Atama Bekliyor rehberimiz ayrıdır.
İstinafta Islah Yasağı Davacıyı ve Davalıyı Aynı Şekilde Bağlar mı?
Evet. HMK m.357/1’deki yasak yalnız davacının talep sonucunu artırmasına yönelik değildir. Islah, taraf usul işlemlerini düzeltmeye yarayan bir kurum olduğundan istinaf aşamasında hem davacı hem de davalı bakımından uygulanamaz. Davalı da ilk derece aşamasında süresinde ileri sürmediği veya ıslah yoluyla değiştirmediği savunmayı BAM önünde “savunmamı ıslah ediyorum” diyerek kanun yolu dosyasına ekleyemez.
Bununla birlikte kamu düzenine ilişkin meselelerin BAM tarafından resen incelenmesi ve HMK m.357’deki yeni delil istisnaları ayrı konulardır. Islah yasağı ile resen inceleme yetkisi birbirine karıştırılmamalıdır.
İstinaf Dilekçesinde Talep Sonucunun Yanlış Yazılması Islah Gerektirir mi?
Her yazım veya ifade hatası ıslah değildir. Dilekçenin bütünü, başvurunun hangi karara ve hangi hüküm bölümüne yöneldiğini açıkça gösteriyorsa maddi yazım yanlışlarının düzeltilmesi ile davanın talep sonucunun değiştirilmesi aynı işlem sayılmaz. Buna karşılık ilk derece davasında bulunmayan yeni bir eda talebinin BAM’dan istenmesi, basit bir maddi hata düzeltmesi olarak nitelendirilemez.
Bu ayrımda dilekçenin gerçek içeriği esas alınır. “Düzeltme” adı verilmesi, esasen talep genişleten bir işlemi HMK m.357 yasağının dışına çıkarmaz.
Islah Yasağına Rağmen BAM İlk Derece Kararını Değiştirebilir mi?
Evet. Tarafın ıslah yapamaması, BAM’ın kanuni inceleme yetkisini ortadan kaldırmaz. HMK m.353 ve devamındaki şartlar gerçekleştiğinde bölge adliye mahkemesi ilk derece kararını kaldırabilir, düzelterek yeniden esas hakkında karar verebilir veya dosyayı kanunda öngörülen hâllerde geri gönderebilir.
Buradaki fark açıktır: BAM’ın kanundan doğan karar verme yetkisi bir taraf usul işlemi olan ıslah değildir. Mahkemenin hükmü değiştirmesi ile tarafın dava konusunu ıslahla değiştirmesi farklı hukuki kurumlardır.
Sonuç
İstinafta ıslah yapılamaz. Bu yasak HMK m.357/1’de açık ve doğrudan düzenlenmiştir. İlk derece mahkemesinde ıslah yapılmamış olması, BAM aşamasında yeni bir ıslah hakkı vermez.
Bununla birlikte BAM’ın kaldırma kararı veya Yargıtayın bozma kararı sonrasında dosya ilk dereceye döner ve mahkeme tahkikata ilişkin işlem yaparsa HMK m.177/2 uyarınca, daha önce ıslah hakkı kullanılmamış olması ve diğer şartların bulunması kaydıyla tahkikat sona erinceye kadar ıslah mümkün olabilir. Bu iki aşama birbirine karıştırılmamalıdır.
Sık Sorulan Sorular
İstinaf dilekçesiyle dava değeri artırılabilir mi?
Islah yoluyla artırılamaz; HMK m.357/1 istinafta ıslahı yasaklar.
BAM duruşmasında sözlü olarak ıslah yapılabilir mi?
Hayır. Duruşma yapılması HMK m.357 yasağını kaldırmaz.
İlk derece mahkemesinde ıslah unutulduysa istinafta telafi edilir mi?
Hayır. BAM önünde ıslah yapılamaz.
BAM dosyayı geri gönderirse ıslah kesin yapılabilir mi?
Otomatik değildir. HMK m.177/2’deki geri gönderme ve yeniden tahkikata ilişkin işlem şartları incelenir.
Yargıtay bozmasından sonra ıslah mümkün mü?
Dosya ilk dereceye döner ve tahkikata ilişkin işlem yapılırsa HMK m.177/2 kapsamında mümkün olabilir.
Daha önce ıslah yapmış taraf yeniden ıslah yapabilir mi?
Kural olarak hayır. HMK m.176/2 aynı davada bir kez ıslah ilkesini korur.
İstinafta yeni delil sunmak ıslah mıdır?
Hayır; fakat yeni delil de HMK m.357’de ayrıca sınırlandırılmıştır.
Talebi azaltmak ıslah sayılır mı?
İşlemin niteliğine göre feragat veya başka bir usul işlemi olabilir; her talep azaltımı klasik ıslah değildir.
“Islah hakkımız saklıdır” demek hak yaratır mı?
Hayır. Kanundaki istinaf yasağını bu kayıtla aşmak mümkün değildir.
İstinaf yasağının temel maddesi hangisidir?
HMK m.357/1’dir.
Resmî Kaynaklar
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
