İşveren Maaştan Ceza Kesebilir mi? İş Kanunu 38 | 2026

Kısa ve net cevap: İşveren işçinin ücretinden keyfî biçimde “ceza” kesemez. 4857 sayılı İş Kanunu m.38’e göre işveren, toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmesinde gösterilmiş sebepler dışında işçiye ücret kesme cezası veremez. Kesinti yapılırsa işçiye derhâl sebebiyle birlikte bildirilmelidir. İşçi ücretinden ceza olarak yapılacak kesintiler bir ayda iki gündelikten veya parça başına/iş miktarına göre ücrette iki günlük kazançtan fazla olamaz. Kesilen para işverende kalmaz; kesildiği tarihten itibaren bir ay içinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının belirttiği hesaba yatırılır.

1. İş Kanunu 38’in temel kuralı
2. Hangi sebeple ceza kesilebilir?
3. Aylık iki günlük ücret sınırı
4. İşçiye bildirim zorunluluğu
5. Kesilen para nereye yatırılır?
6. İşçinin verdiği zarar maaştan kesilebilir mi?
7. Devamsızlık kesintisi ceza mıdır?
8. Bordroda ceza kesintisi nasıl görünür?
9. Hukuka aykırı kesintiye nasıl itiraz edilir?
10. Hangi belgeler önemlidir?
11. İşveren için uyum kontrolü
12. Sık sorulan sorular

İş Kanunu 38 Ücret Kesme Cezasını Nasıl Düzenler?

İş Kanunu m.38, işverenin disiplin yetkisini ücret üzerinde sınırsız bir ceza yetkisine dönüştürmesini engeller. İşveren, işçinin ücretinden ancak toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmesinde gösterilmiş sebepler için ücret kesme cezası uygulayabilir. Böyle bir sözleşmesel dayanak yoksa “geç kaldın, 500 TL ceza”, “müşteri şikâyeti geldi, bir yevmiye ceza” veya “telefon kullandın, maaştan kesiyoruz” şeklindeki tek taraflı uygulama m.38 yönünden hukuka aykırıdır.

Madde iki ayrı güvence kurar. Birincisi ceza sebebinin önceden belirli olmasıdır. İkincisi cezanın miktarına üst sınır getirilmesidir. İşverenin yönetim hakkı, sözleşmede hiç yer almayan yeni para cezaları üretme yetkisi vermez. Disiplin süreci gerekiyorsa uyarı, kınama, savunma isteme ve şartları varsa fesih gibi diğer araçlar kendi hukuki koşulları içinde kullanılabilir.

Ücret işçinin temel geçim kaynağıdır ve İş Kanunu m.32 ile koruma altındadır. Bu nedenle ücret kesme cezası istisnai bir yaptırımdır. İşveren uygulamayı dar yorumlamalı, kesintiyi cezalandırma amacıyla kullanıyorsa m.38’in bütün şartlarına uymalıdır.

Ücret kesme cezası nedeniyle işçinin temel ücretinin asgari ücretin altına düşürülmesi, asgari ücret mevzuatı bakımından ayrıca değerlendirilir. İşveren m.38’e uygun bir disiplin cezası bulunduğunu ileri sürse bile emredici asgari ücret güvencelerini göz ardı edemez.

Hangi Sebeplerle Ücret Kesme Cezası Verilebilir?

M.38’in metni belirli ceza sebeplerini tek tek saymaz; bunun yerine sebeplerin toplu iş sözleşmesinde veya iş sözleşmesinde gösterilmiş olmasını şart koşar. Bu nedenle işyeri disiplin sistemi sözleşmenin parçası hâline getirilmişse hangi davranışın ücret kesme cezası doğuracağı açık, anlaşılır ve ölçülü biçimde yazılmalıdır.

“İşveren gerekli gördüğü her durumda ücret kesebilir” şeklindeki sınırsız kayıt, m.38’in önceden belirli sebep güvencesini anlamsızlaştırır. İşçinin hangi davranışın hangi yaptırımı doğuracağını öngörebilmesi gerekir. Geç kalma, izinsiz belirli davranış veya işyeri kuralı ihlali gibi somut sebepler varsa dahi cezanın ölçülülüğü ve diğer kanuni haklarla çatışmaması önemlidir.

İşveren sonradan yayımladığı genelgeyi geriye etkili kullanamaz. İşçi davranışı gerçekleştirdiği tarihte hangi kuralın yürürlükte olduğu ve işçiye usulüne uygun bildirildiği incelenir. İş sözleşmesinde atıf yapılan personel yönetmeliğinin sözleşme eki olup olmadığı ve işçiye verilip verilmediği de uyuşmazlıkta önemlidir.

Disiplin cezası ayrımcı uygulanamaz. Aynı davranışı yapan işçilerden yalnız belirli cinsiyet, sendika üyeliği, etnik köken veya başka yasak ayrımcılık sebebi nedeniyle birine para cezası uygulanması İş Kanunu m.5 ve diğer koruyucu hükümleri ayrıca ihlal edebilir.

Maaştan En Fazla Ne Kadar Ceza Kesilebilir?

İş Kanunu m.38’e göre işçi ücretinden ceza olarak yapılacak kesintilerin toplamı bir ayda iki gündelikten fazla olamaz. İşçi parça başına veya yaptığı iş miktarına göre ücret alıyorsa iki günlük kazancından fazla ceza kesilemez. Bu sınır aylıktır; işveren bir ayda biriken cezayı topluca beş günlük ücret olarak kesemez.

Aylık ücretli işçide bir günlük ücretin hesabı bordro ve ücret sistemine göre yapılır. İşveren “brüt maaşın yüzde 20’si ceza” gibi iki günlük sınırı aşan bir formül uygulayamaz. Birden fazla disiplin olayı aynı aya denk gelirse toplam kesinti yine iki günlük üst sınırı geçemez.

Kesilmeyen bakiye cezanın sonraki aya aktarılıp aktarılamayacağı, cezanın yapısı ve mevzuatın amacı bakımından dikkatle incelenmelidir. İşveren m.38’deki aylık koruma sınırını dolanacak şekilde sürekli geçmiş ceza taksiti yaratmamalıdır. Uygulama, işçinin ücretini sürekli azaltan borç sistemine dönüşmemelidir.

İki günlük üst sınır, cezanın sebebinin geçerli olduğu anlamına gelmez. Önce sözleşmesel sebep ve usul, sonra miktar sınırı kontrol edilir. Sebep sözleşmede yoksa yalnız miktarın iki günün altında kalması kesintiyi hukuka uygun hâle getirmez.

Ücret Kesme Cezası İşçiye Bildirilmek Zorunda mı?

Evet. M.38, ücret kesme cezasının derhâl sebepleriyle beraber işçiye bildirilmesini zorunlu tutar. İşveren yalnız bordroda “-1.250 TL kesinti” yazıp nedenini açıklamadan m.38’i yerine getirmiş sayılmaz. İşçi hangi davranışın hangi sözleşme maddesine dayanarak cezalandırıldığını bilmelidir.

Bildirim yazılı yapılmalıdır; kanunun ispat ve şeffaflık amacı açısından imzalı disiplin kararı veya teslimi kanıtlanabilen elektronik bildirim en güvenli yöntemdir. Bildirimde olay tarihi, isnat edilen davranış, sözleşme/toplu iş sözleşmesi dayanağı, kesinti tutarı ve uygulama ayı bulunmalıdır.

İşçiden savunma alınıp alınmaması, cezanın türüne ve işyeri disiplin düzenine göre ayrıca önem taşır. M.38 yalnız bildirim şartını düzenler; işveren aynı fiili daha sonra fesih gerekçesi yapacaksa İş Kanunu m.19’daki savunma alma zorunluluğu ve fesih usulü şartları da gündeme gelebilir.

İşçi bildirimi imzalarken içeriği kabul etmiyorsa “tebellüğ ettim, kabul etmiyorum” şeklinde ihtirazi kayıt koyabilir. Belgenin teslim alınması, cezanın haklılığını otomatik kabul anlamına gelmez. İşçinin kopyasını alması ispat bakımından önemlidir.

Ücretten Kesilen Ceza Parası Nereye Gider?

M.38’in en çok ihmal edilen kuralı budur: Ücret kesme cezası olarak kesilen para işverenin geliri değildir. Kanun, bu paraların kesildiği tarihten itibaren bir ay içinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca belirtilecek banka hesaplarından birine yatırılmasını emreder.

Bu paralar işçilerin eğitimi ve sosyal hizmetleri için kullanılır. İşveren hangi işçiden, ne kadar ve hangi sebeple kesinti yaptığını gösteren ayrı kayıt tutmalıdır. Bakanlık denetiminde kesinti listesi ve banka dekontlarının birbiriyle uyumlu olması gerekir.

İşveren ceza tutarını kasada tutuyor, şirket gelirine kaydediyor veya başka işçi alacağıyla mahsup ediyorsa m.38’in kullanım amacına aykırı hareket etmiş olur. Bu durum kesintinin disiplin cezası niteliğinin doğru yönetilmediğini gösterir ve idari yaptırım riskini doğurur.

İşçi, cezanın Bakanlık hesabına yatırılıp yatırılmadığını her zaman fiilen takip edemeyebilir. Uyuşmazlıkta işveren kesintinin yasal sürede yatırıldığını dekont ve kayıtla ortaya koymalıdır.

İşçinin Verdiği Zarar Doğrudan Maaştan Kesilebilir mi?

İşçinin işverene verdiği zararın tazmini ile m.38 ücret kesme cezası farklı kurumlardır. İşveren “telefonu kırdın, maaşından 20.000 TL kesiyorum” diyerek zarar miktarını tek taraflı biçimde her durumda ücret kesme cezasına dönüştüremez. İşçinin sorumluluğu Türk Borçlar Kanunu m.400 ve iş ilişkisinin koşullarına göre belirlenir.

Zararın varlığı, işçinin kusuru, zarar miktarı ve nedensellik bağı saptanmalıdır. İşin tehlikesi, işçinin uzmanlığı, eğitim durumu ve işverenin organizasyon kusuru da sorumluluk değerlendirmesinde önemlidir. İşçinin kusuru bulunmadan normal işletme riski nedeniyle meydana gelen zararın otomatik olarak çalışana yüklenmesi mümkün değildir.

İşverenin işçiden olan gerçek ve muaccel alacağını ücretle takas etmesi ayrıca Türk Borçlar Kanunu m.407’deki ücretin korunmasına ilişkin sınırlamalara tabidir. İşçinin ve ailesinin geçimi için zorunlu kısmın korunması esastır; işçinin kasten verdiği zarar gibi özel durumlar farklı hükümlere tabidir.

Bu nedenle bordroda “hasar kesintisi” varsa önce bunun disiplin cezası mı, zarar tazmini mi, avans mahsupu mu olduğu belirlenmelidir. Hukuki dayanak kategorisi yanlışsa işverenin yalnız bordro açıklaması kesintiyi geçerli kılmaz.

İşe Gelinmeyen Günün Ücretinin Kesilmesi Ceza mıdır?

İşçi mazeretsiz olarak işe gelmemiş ve o gün çalışma borcunu yerine getirmemişse çalışılmayan sürenin normal ücretinin ödenmemesi, tek başına m.38 anlamında ücret kesme cezası değildir. Çünkü ücret kural olarak iş görmenin karşılığıdır. Ancak işveren bunun üzerine ayrıca “bir gün gelmedin, iki günlük de ceza kesiyorum” diyorsa ek kesinti m.38’e tabi olur.

Devamsızlık hafta tatiline hak kazanma, prim, yemek/yol yardımı ve şartları varsa fesih bakımından başka sonuçlar da doğurabilir. İşveren her sonuç için ilgili kanuni dayanağı ayrı uygulamalıdır. Aynı olayı sınırsız parasal cezalara dönüştürmek mümkün değildir.

İşçinin sağlık raporu, ücretli izin, yıllık izin veya kanunen çalışılmış sayılan başka bir süresi varsa “devamsızlık” kabulü baştan yanlış olabilir. İşveren kesinti yapmadan önce izin ve rapor belgelerini kontrol etmelidir.

Hafta tatili ücretinin hangi hâllerde doğduğu için hafta tatili rehberi, ara dinlenmesi ve çalışma süresi için ara dinlenmesi rehberi incelenebilir.

Bordroda Ceza Kesintisi Nasıl Gösterilmelidir?

İş Kanunu m.37 uyarınca ücret hesap pusulasında ödemenin günü, ilgili dönem ve ücret ekleri ile kesintiler ayrı ayrı gösterilmelidir. Ücret kesme cezası uygulanmışsa “diğer kesinti” şeklindeki belirsiz toplu satır yerine hukuki niteliği anlaşılır biçimde yazılmalıdır.

Bordroda kesinti tutarı ile işçiye yapılan m.38 bildirimi aynı olmalıdır. Örneğin disiplin kararı 500 TL iken bordroda 1.500 TL kesinti yapılmışsa farkın başka hukuki nedeni açıklanmalıdır. Kesintinin iki günlük üst sınırı da bordro üzerinden kontrol edilmelidir.

Net ücretin bankaya yatırılan tutarı, bordrodaki net ücretle karşılaştırılmalıdır. İşveren bordroda hiçbir kesinti göstermeden bankaya daha düşük tutar yatırıyorsa aradaki farkın açıklanması gerekir. “Kasadan ceza kestik” şeklindeki kayıt dışı uygulama m.37 ve m.38 sorunlarını birlikte doğurur.

İşçi bordroyu imzalarken kesintiye itiraz ediyorsa ihtirazi kayıt koyabilir. Elektronik bordro sisteminde de itiraz modülü, e-posta veya KEP gibi kanıtlanabilir yöntemle uyuşmazlık yazılı hâle getirilebilir.

Hukuka Aykırı Maaş Kesintisine Nasıl İtiraz Edilir?

İlk adım kesintinin bordro ve banka kaydıyla belgelenmesidir. İşçi işverenden kesintinin yazılı sebebini, sözleşmesel dayanağını ve tutar hesabını isteyebilir. M.38 bildirimi hiç yapılmamışsa bu eksiklik açıkça belirtilmelidir.

İkinci adım yazılı itirazdır. İtirazda kesintinin hangi aya ait olduğu, tutarı, neden sözleşmede bulunmadığı veya iki günlük sınırı nasıl aştığı somutlaştırılmalıdır. “Maaşımı eksik yatırdınız” demek yerine bordro ve banka farkı gösterilmelidir.

Ücret farkı ödenmezse işçilik alacağı niteliğine göre 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu kapsamında zorunlu arabuluculuk ve ardından iş mahkemesi gündeme gelir. İşçi ücretlerinin ödenmemesi veya kanuna aykırı kesinti, koşullarına göre İş Kanunu m.24/II-e kapsamındaki haklı fesih değerlendirmesini de doğurabilir.

Haklı fesih ciddi sonuç doğurduğu için işçi yalnız küçük ve tartışmalı bir bordro farkına dayanarak hazırlıksız fesih yapmamalıdır. Kesintinin niteliği, sürekliliği, işverenin düzeltme yapıp yapmadığı ve deliller hukuken değerlendirilmelidir.

Ücret Kesme Uyuşmazlığında Hangi Belgeler Önemlidir?

İş sözleşmesi, toplu iş sözleşmesi, personel yönetmeliği, disiplin kuralları, işçiye yapılan ceza bildirimi, savunma yazısı, ücret bordroları ve banka hesap hareketleri temel belgelerdir. İşveren sözleşmesel sebebe dayanıyorsa ilgili hükmün işçiye uygulanabilir olduğunu göstermelidir.

Bakanlık hesabına ödeme dekontları da işveren açısından kritik kayıttır. Kesilen tutar, kesinti tarihi ve bir aylık yatırma süresi karşılaştırılır. Birden çok işçiden toplu yatırma yapılmışsa ek listede hangi tutarın hangi işçiye ait olduğu gösterilmelidir.

İşçi zarar verdiği iddiasıyla kesinti yapılmışsa olay tutanağı, teknik rapor, kamera, zimmet belgesi ve zarar faturası incelenir. Kusur ve zarar miktarı ispatlanmadan tek taraflı yüksek kesinti yapılması hukuka uygun kabul edilmez.

Devamsızlık kesintisinde vardiya, izin, rapor ve PDKS kayıtları önem taşır. İşçi o gün çalıştığını veya izinli olduğunu gösteriyorsa normal ücret kesintisinin dayanağı ortadan kalkabilir.

İşveren İçin Ücret Kesme Cezası Uyum Kontrol Listesi

Birinci adım, ücret kesme cezası sebeplerini toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmesinde açıkça düzenlemektir. İkinci adım, olayın gerçekten bu sebeplerden birine girip girmediğini belgelemektir. Üçüncü adım, ceza kararını sebepleriyle birlikte işçiye derhâl bildirmektir.

Dördüncü adım, bir ayda toplam kesintinin iki gündelik veya iki günlük kazanç sınırını aşmamasını sağlamaktır. Beşinci adım, bordroda kesintiyi açık ve doğru göstermektir. Altıncı adım, kesilen parayı bir ay içinde Bakanlığın belirttiği hesaba yatırıp dekontu saklamaktır.

Yedinci adım, ücret kesme cezasıyla zarar tazmini, avans mahsupu, yasal kesinti ve devamsızlık ücretini birbirine karıştırmamaktır. Sekizinci adım, aynı disiplin fiiline ölçüsüz ve çifte yaptırım uygulamamaktır.

Dokuzuncu adım, ayrımcılık yasağına uymak ve aynı durumdaki çalışanlara tutarlı işlem yapmaktır. Onuncu adım, işçinin ücretini asgari ücret ve haczedilebilirlik gibi diğer koruyucu sınırların altına düşürecek uygulamalardan kaçınmaktır.

Ücret Kesme Cezası 2026 Tablosu

Maaştan Ceza Kesilmesi Hakkında Sık Sorulan Sorular

İşveren geç kaldığım için maaşımdan ceza kesebilir mi?

Yalnız ücret kesme cezası sebebi toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmesinde önceden gösterilmişse ve m.38’in diğer şartları sağlanırsa uygulanabilir.

İşveren istediği miktarda ceza kesebilir mi?

Hayır. Bir ayda toplam kesinti iki gündelikten veya parça başı ücrette iki günlük kazançtan fazla olamaz.

Ceza nedeni bana bildirilmek zorunda mı?

Evet. M.38 kesintinin sebepleriyle birlikte derhâl bildirilmesini zorunlu tutar.

Kesilen ceza parası şirkette mi kalır?

Hayır. Bir ay içinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının belirttiği banka hesabına yatırılmalıdır.

İşveren kırılan malın parasını doğrudan kesebilir mi?

İşçinin zarardan sorumluluğu, kusur ve zarar miktarı ayrıca ispatlanmalıdır. Zarar tazmini m.38 disiplin cezasından farklıdır ve ücretin korunması/takas hükümlerine tabidir.

Bir gün işe gelmedim diye iki günlük ücret kesilebilir mi?

Çalışılmayan günün normal ücretinin ödenmemesi ile ayrıca ceza kesilmesi farklıdır. Ek ceza için m.38 şartları gerekir.

Bordroda “diğer kesinti” yazması yeterli mi?

Ücret hesap pusulasında kesintilerin ayrı gösterilmesi gerekir; m.38 cezasının sebebi de işçiye ayrıca bildirilmelidir.

Ceza kesintisine itiraz edebilir miyim?

Evet. Yazılı itiraz, arabuluculuk ve şartları varsa iş mahkemesi yoluyla ücret farkı talep edilebilir.

Kesinti nedeniyle haklı fesih yapabilir miyim?

Ücretin kanuna veya sözleşmeye uygun hesaplanmaması İşK m.24/II-e yönünden değerlendirilebilir; fesih öncesi ihlalin somut niteliği ve deliller incelenmelidir.

İşveren her ay iki günlük ücret kesebilir mi?

M.38 yalnız miktar üst sınırı getirir; her kesintinin ayrıca geçerli sözleşmesel sebebi ve usulü bulunmalıdır. Sürekli keyfî ceza sistemi kurulamaz.

Asgari ücretli işçiye ceza uygulanabilir mi?

M.38 koşulları bulunsa dahi asgari ücret ve ücretin korunmasına ilişkin emredici hükümler ayrıca gözetilmelidir.

Ceza kayıtlarını kim saklar?

İşveren kesinti ve yatırma kayıtlarını saklamalıdır; olası Bakanlık veya yargı denetiminde bunları sunabilmelidir.

Resmî Kaynaklar ve İlgili Rehberler

• Mevzuat Bilgi Sistemi — 4857 sayılı İş Kanunu m.32, m.37 ve m.38
• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.400 ve m.407
• İşçi Hakları Nelerdir?
• Deneme Süresinde İşten Çıkarma

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →