İtirazın İptali ve İtirazın Kaldırılması Farkı 2026

İtirazın İptali ve İtirazın Kaldırılması Arasındaki Temel Fark Nedir?

İlamsız icra takibinde borçlu, ödeme emrine süresi içinde itiraz ettiğinde takip kural olarak durur. Alacaklının takibe devam edebilmesi için borçlunun itirazının hukuken etkisiz hâle getirilmesi gerekir. İşte itirazın iptali ve itirazın kaldırılması yolları bu noktada gündeme gelir.

Her iki yolun ortak amacı, borçlunun itirazı nedeniyle duran takibin devamını sağlayabilmektir. Bununla birlikte takipte kullanılan belge, borçlunun itirazının içeriği ve alacağın dayandığı hukuki ilişki, hangi yolun daha uygun olduğunu belirler.

İtirazın İptali Davası Nedir?

İtirazın iptali davası, borçlunun ilamsız icra takibine yaptığı itiraz üzerine duran takibin devamını sağlamak isteyen alacaklının İİK m.67 kapsamında açabileceği davadır.

İtirazın iptali davasında alacağın varlığı, HMK ve ilgili özel kanunlardaki ispat kurallarına göre incelenir. İnceleme İİK m.68’deki belge türleriyle sınırlı değildir; ancak bu durum her vakıanın her delille ispatlanacağı anlamına gelmez. Senetle ispat zorunluluğu ve kanuni istisnaları korunur. Sözleşme, banka kaydı, ticari defter, elektronik yazışma, tanık veya bilirkişi delilinin işlevi, ispatlanacak vakıaya ve o delilin kanuni şartlarına göre belirlenir.

Bu nedenle elinde İİK m.68 anlamında güçlü bir belge bulunmayan alacaklı bakımından itirazın iptali davası çoğu zaman daha geniş bir ispat imkânı sağlar.

İtirazın iptali davasında mahkeme neyi inceler?

Mahkemenin temel sorusu, takip konusu alacağın gerçekten mevcut olup olmadığıdır. Borcun doğumu, miktarı, vadesi, ödeme yapılıp yapılmadığı, sözleşmenin ifa edilip edilmediği, varsa ayıp veya mahsup savunmaları ve diğer maddi hukuk meseleleri incelenebilir.

Mahkeme alacağın varlığına ve itirazın haksız olduğuna kanaat getirirse itirazın iptaline ve takibin belirlenen miktar üzerinden devamına karar verebilir.

İtirazın Kaldırılması Nedir?

İtirazın kaldırılması, alacaklının elinde İcra ve İflas Kanunu’nun aradığı nitelikte bir belge bulunması hâlinde icra mahkemesinden talep edilebilen takip hukukuna özgü bir yoldur.

İİK m.68 bakımından özellikle imzası ikrar edilmiş veya noterlikçe tasdik edilmiş borç ikrarını içeren belgeler ile kanunun kabul ettiği bazı resmî belge ve kayıtlar önem taşır.

İcra mahkemesi burada genel mahkeme gibi kapsamlı bir alacak yargılaması yapmaz. İnceleme daha sınırlı ve kanunun izin verdiği belge düzeni çerçevesindedir.

İtirazın kaldırılmasının avantajı nedir?

Alacaklının elindeki belge bu yola uygunsa itirazın kaldırılması, genel mahkemede uzun bir alacak yargılamasına göre daha dar kapsamlı bir prosedür sunabilir. Ancak bu yolun kullanılabilmesi için belge şartının gerçekten karşılanması gerekir.

Bu nedenle “elimde fatura var, doğrudan itirazın kaldırılmasına giderim” şeklindeki yaklaşım her dosyada doğru değildir. Faturanın düzenlenmiş olması tek başına her durumda İİK m.68 kapsamında yeterli belge niteliği sağlamaz.

İtirazın kaldırılması şartları için dört kontrol

1. Takip ve itiraz: Takip dosyası, borçlunun itirazı ve itirazın alacaklıya tebliğ kaydı birlikte bulunmalıdır.
2. Belgenin içeriği: İmzalı herhangi bir kâğıt değil, kanunun aradığı nitelikte borç ikrarı veya yetkili makamca usulüne uygun verilmiş belge aranır.
3. İmzanın durumu: Borçlu imzayı ayrıca ve açıkça reddetmişse, adi senet yönünden m.68/a değerlendirmesi yapılır; kesin kaldırma ile aynı inceleme uygulanmaz.
4. Süre ve miktar: Altı aylık süre, takip tutarı, kısmi ödemeler ve itirazın hangi kısmı kapsadığı kontrol edilir.

Kredi hesaplarına ilişkin İİK m.68/b gibi özel belge düzenlemeleri saklıdır. Alacaklının kendi tuttuğu liste, tek taraflı hesap veya faturanın varlığı, bu kontroller yapılmadan m.68 belgesinin yerine geçirilemez.

İtirazın İptali ve İtirazın Kaldırılmasında Süre Farkı

İki yol arasındaki en kritik farklardan biri başvuru süresidir.

Sürelerin başlangıcında yalnızca borçlunun itiraz ettiği gün değil, itirazın alacaklıya ne zaman tebliğ edildiği önem taşır. Bu nedenle icra dosyasındaki tebligat kayıtları dikkatle incelenmelidir.

Altı aylık süre kaçırılırsa ne olur?

Alacaklı itirazın kaldırılması için öngörülen altı aylık süreyi kaçırmışsa bu özel takip hukuku yolundan yararlanamayabilir. Ancak itirazın alacaklıya tebliğinden itibaren bir yıllık İİK m.67 süresi henüz dolmamışsa şartlarına göre itirazın iptali davası açılması gündeme gelebilir.

Bu nedenle altı aylık sürenin dolmuş olması her durumda alacağın tamamen sona erdiği anlamına gelmez. Fakat hangi dava veya takip yolunun hâlen kullanılabileceği ayrıca değerlendirilmelidir.

Yeni dosya açmak süreyi sıfırlamaz. İİK m.68/1, altı ay içinde kaldırma istenmemesi hâlinde yeniden ilamsız takip yapılamayacağını ayrıca düzenler. Aynı alacağı yeni takip dosyasına taşıyarak bu sınırlamanın aşılabileceği varsayılmamalıdır. Devam eden bir yıllık itirazın iptali süresi ve genel alacak davası imkânı kendi şartlarıyla incelenir.

Bir yıllık süre de geçirilirse ne olur?

İİK m.67’deki özel bir yıllık süre geçtikten sonra artık aynı hukuki yolun kullanılabilmesi mümkün olmayabilir. Bununla birlikte alacağın tabi olduğu genel zamanaşımı süresi sona ermemişse genel hükümlere göre alacak davası açılması ayrı bir ihtimal olarak değerlendirilebilir.

Ancak bu durumda İİK m.67’ye özgü sonuçlar ile genel alacak davasının sonuçları aynı değildir. Bu nedenle sürenin geçirilmemesi önemlidir.

Belge ve Delil Bakımından Fark Nedir?

İtirazın iptali ile itirazın kaldırılması arasındaki en belirleyici ayrımlardan biri delil rejimidir.

İtirazın iptalinde deliller

İtirazın iptali genel hükümlere tabi bir dava olduğundan, alacağın niteliğine göre HMK ve ilgili özel kanunlardaki ispat kuralları uygulanır. Yazılı sözleşme, banka kaydı, ticari defterler, e-posta ve mesaj kayıtları, teslim belgeleri, faturalar, bilirkişi incelemesi ve şartları varsa tanık delili değerlendirmeye alınabilir.

İtirazın kaldırılmasında deliller

İcra mahkemesindeki inceleme ise çok daha sınırlıdır. Alacaklının, İİK m.68 ve devamında kabul edilen belge türlerinden birine dayanması gerekir.

Örneğin borçlunun imzasını kabul ettiği borç ikrarını içeren bir belge ile yalnızca alacaklı tarafından tek taraflı düzenlenmiş bir kayıt aynı hukuki değerde değildir.

İtirazın Kesin Kaldırılması ve Geçici Kaldırılması Arasındaki Fark

Kesin kaldırma ve geçici kaldırma, aynı başvuru adı altında farklı inceleme ve sonuçlara sahiptir. “Kesin kaldırma” ifadesi, borcun maddi hukuk bakımından her durumda kesin hükme bağlandığı anlamına gelmez.

Geçici kaldırmada imzayı reddeden borçlunun duruşmaya bizzat katılması, davetin içeriği ve mazeret koşulları İİK m.68/a kapsamında önem taşır. İmzaya ilişkin yüzde 10 para cezası ile talep üzerine gündeme gelebilen yüzde 20’den az olmayan tazminat birbirinden farklıdır; her biri için kendi kanuni şartı incelenir.

Geçici kaldırmadan sonra borçtan kurtulma davası

İİK m.69 uyarınca borçlu, geçici kaldırma kararının tefhim veya tebliğinden itibaren yedi gün içinde takibin yapıldığı yer veya alacaklının yerleşim yeri mahkemesinde borçtan kurtulma davası açabilir. Bu, alacaklının altı aylık kaldırma süresinden tamamen farklı bir süredir. Kararın nasıl bildirildiği görülmeden başlangıç tarihi varsayılmamalıdır.

Davanın dinlenebilmesi için dava konusu alacağın yüzde 15’i ilk duruşma gününe kadar nakden depo edilmeli veya kanunda belirtilen ve mahkemece kabul edilecek aynı değerde teminat verilmelidir. Şart yerine getirilmezse dava reddedilir. Örneğin dava konusu alacak 100.000 TL ise bu oran 15.000 TL’ye karşılık gelir; harç, gider veya olası tazminat bu teminatla aynı kalem değildir.

Yedi gün içinde dava açılmaz veya dava reddedilirse geçici kaldırma kararı ve varsa geçici haciz kesinleşir. Sürenin kaçırılması, sıradan bir menfi tespit davasının aynı takip korumasını kendiliğinden sağlayacağı düşüncesiyle telafi edilmiş sayılmaz. Menfi tespit ve istirdat yollarının koşulları ayrıca değerlendirilir.

Görevli Mahkeme ve Merci Bakımından Fark

İtirazın kaldırılması icra mahkemesinden talep edilir.

İtirazın iptali davasında ise görevli mahkeme alacağın dayandığı temel hukuki ilişkiye göre belirlenir.

Örneğin:

Ancak görev belirlenirken yalnızca tarafların şirket veya kişi olması değil, alacağın hukuki kaynağı ve özel kanun hükümleri birlikte değerlendirilmelidir.

İcra İnkâr Tazminatı Bakımından Fark Var mı?

İki yolun tazminat hükümleri aynı maddeye ve aynı inceleme ölçütüne dayanmaz.

İtirazın iptali davasında İİK m.67/2 uygulanır. Kanuni koşullar ve talep varsa tazminat, somut sonuca göre red veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olamaz. Borçlu aleyhine icra inkâr tazminatında uygulamada alacağın itiraz tarihinde borçlu tarafından belirlenebilir (likit) nitelikte olup olmadığı ayrıca önem taşır. Kısmi kabulde bütün takip tutarı üzerinden otomatik hesap yapılmaz.

İtirazın kaldırılmasında ise İİK m.68’deki özel düzenleme uygulanır. Talebin esasa ilişkin nedenlerle kabulü veya reddi hâlinde ve tarafın istemi üzerine, kanundaki koşullarla yüzde yirmiden aşağı olmamak üzere tazminat gündeme gelir. Bu tazminat, m.67’deki itirazın iptali tazminatıyla aynı hukuki yol değildir.

İİK m.68 kapsamında tazminata hükmedilmiş olsa bile, borçlunun menfi tespit veya istirdat davası ya da alacaklının genel mahkemede dava açması hâlinde kanundaki erteleme ve sonuca bağlı düşme hükümleri ayrıca dikkate alınmalıdır.

İtirazın İptali Davasından Önce Arabuluculuk Gerekir mi?

TTK m.5/A kapsamındaki ticari davalardan konusu bir miktar para olan itirazın iptali davalarında, dava açılmadan önce arabulucuya başvuru dava şartıdır. HUAK m.18/A/18 uyarınca özel kanunda zorunlu tahkim veya başka bir alternatif uyuşmazlık çözüm yolu öngörülmesi yahut tahkim sözleşmesinin bulunması hâlindeki istisnalar saklıdır.

İş, tüketici ve kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda ilgili özel düzenlemenin kapsamı ve istisnaları ayrıca incelenir. HUAK m.18/B/1-a, kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava öncesi arabuluculuğu düzenlerken kiralanan taşınmazların İİK’ya göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümleri kapsam dışında bırakır. Başvurunun hukuki niteliği belirlenmeden yalnız “kira” veya “ticari alacak” başlığı üzerinden sonuç çıkarılmaz.

Arabuluculuğun süre hesabına etkisi: Dava şartı arabuluculukta HUAK m.18/A/15 uyarınca, arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlenmesine kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez. İİK m.67’deki bir yıllık süre hesaplanırken itirazın alacaklıya tebliği, arabuluculuk başvurusu ve son tutanak tarihleri birlikte gösterilir. Arabuluculuk başvurusu, önceden dolmuş bir süreyi yeniden başlatmaz.

İtirazın kesin kaldırılması farklıdır: İİK m.68 kapsamındaki icra mahkemesi başvurusu, TTK m.5/A’da sayılan itirazın iptali davası değildir. İtirazın iptali davasına ilişkin arabuluculuk kuralı, başlık benzerliği nedeniyle kesin kaldırma talebine aynen aktarılmaz.

İtirazın İptali mi, İtirazın Kaldırılması mı Daha Avantajlı?

Bunun tek bir cevabı yoktur. “İtirazın kaldırılması her zaman daha hızlıdır” veya “itirazın iptali her zaman daha güvenlidir” şeklindeki genellemeler somut dosya bakımından yanıltıcı olabilir.

Karar verirken özellikle şu sorulara bakılmalıdır:

Elinde İİK m.68 kapsamında açık ve yeterli belge bulunan bir alacaklı için itirazın kaldırılması değerlendirilebilir. Buna karşılık alacağın kapsamlı delil incelemesi gerektirdiği, sözleşmenin yorumlanması veya karşılıklı edimlerin araştırılması gerektiği dosyalarda itirazın iptali davası daha uygun olabilir.

Örnek 1: Yazılı borç ikrarı

A, B’ye verdiği borç nedeniyle B’nin imzaladığı açık bir borç ikrarına dayanarak ilamsız takip başlatmıştır. B borca itiraz etmiş ancak imzayı inkâr etmemiştir. Belgenin İİK m.68 şartlarını taşıması hâlinde itirazın kesin kaldırılması yolu değerlendirilebilir.

Örnek 2: Fatura ve ticari ilişki uyuşmazlığı

Bir şirket, diğer şirkete gönderdiği faturaların ödenmediğini ileri sürerek takip başlatmış; borçlu ise hizmetin eksik verildiğini ve faturaların borcu yansıtmadığını savunmuştur.

Bu tür bir dosyada sözleşme, ticari defterler, faturalar, teslim veya hizmet kayıtları ve bilirkişi incelemesi gerekebilir. İtirazın iptali davası, genel mahkemenin daha geniş delil incelemesine imkân tanıması nedeniyle gündeme gelebilir.

Örnek 3: İmza inkârı

Takip adi bir senede dayanıyorsa ve borçlu ödeme emrine itiraz ederken senetteki imzanın kendisine ait olmadığını açıkça ileri sürüyorsa, şartları varsa itirazın geçici kaldırılması hükümleri değerlendirilebilir.

Örnek 4: Altı aylık sürenin geçirilmesi

Alacaklı, borçlunun itirazının kendisine tebliğ edilmesinden sonra yedi ay beklemişse itirazın kaldırılması için öngörülen altı aylık süre bakımından sorun doğabilir. Buna karşılık bir yıllık İİK m.67 süresi henüz devam ediyorsa itirazın iptali davası değerlendirilebilir.

İtirazın Kaldırılması Kararı Kesin Hüküm müdür?

İcra mahkemesinin itirazın kaldırılması konusunda yaptığı inceleme takip hukukuna özgü ve sınırlı bir incelemedir.

Bu nedenle itirazın kaldırılmasına ilişkin karar, alacağın maddi hukuk bakımından varlığı konusunda genel mahkemede verilen bir alacak veya itirazın iptali kararıyla aynı kesin hüküm etkisine sahip değildir.

Bu özellik, itirazın kaldırılması ile itirazın iptali arasındaki en önemli yapısal farklardan biridir.

İtirazın İptali Davası Alacak Davasından Farklı mıdır?

İtirazın iptali davasının temelinde bir alacağın varlığının tespiti bulunmakla birlikte dava aynı zamanda önceden başlatılmış icra takibiyle bağlantılıdır.

Dava kabul edildiğinde amaç yalnızca alacağın bulunduğunu tespit etmek değil, borçlunun icra takibine yaptığı itirazın iptal edilmesi ve duran takibin devamının sağlanmasıdır.

Bu nedenle İİK m.67’deki bir yıllık sürenin ve icra takibiyle dava arasındaki bağlantının korunması önemlidir.

Mersin’de İtirazın İptali ve İtirazın Kaldırılması Süreci

Mersin’de başlatılan icra takiplerinde borçlunun ödeme emrine itiraz etmesi üzerine dosyanın hangi hukuki yolla devam ettirileceği, takip dosyasındaki belgeler incelenmeden belirlenmemelidir.

Özellikle Mersin, Akdeniz, Yenişehir, Mezitli, Toroslar, Tarsus, Erdemli ve diğer ilçelerde ticari alacaklar, kira alacakları, sözleşmeden doğan borçlar ve bireysel alacaklar bakımından görevli mahkeme ve uygulanacak usul birbirinden farklı olabilir.

Takibin Mersin’deki bir icra dairesinde başlatılmış olması tek başına itirazın iptali davasının görevli mahkemesini belirlemez. Alacağın kaynağı, tarafların sıfatı ve özel kanun hükümleri ayrıca değerlendirilir.

Alacaklı İçin Son Kontrol Listesi

İtirazın İptali ve Kaldırılması Sürecinde Sık Yapılan Hatalar

En sık karşılaşılan sorunlardan biri, yalnızca takip dosyasındaki alacak miktarına bakılarak hukuki yol seçilmesidir. Oysa doğru yolun belirlenmesinde alacağın miktarından çok alacağın hukuki kaynağı ve mevcut belgelerin niteliği önem taşır.

Bir diğer hata, altı aylık ve bir yıllık sürelerin karıştırılmasıdır. İtirazın kaldırılması için altı aylık süre bulunması, itirazın iptali davasının da altı ay içinde açılması gerektiği anlamına gelmez.

Benzer şekilde, alacaklının elinde herhangi bir yazılı belge bulunmasının otomatik olarak itirazın kaldırılması yolunu açtığı düşünülmemelidir. Belgenin İİK m.68 ve devamındaki şartlara uygunluğu ayrıca incelenmelidir.

Ticari uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuk kontrol edilmeden itirazın iptali davası açılması da usul bakımından önemli sonuçlara neden olabilir.

İtirazın İptali ve İtirazın Kaldırılması Hakkında Sık Sorulan Sorular

Mersin’de İcra ve Alacak Uyuşmazlıkları İçin Hukuki Destek

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu; Mersin’de ilamlı ve ilamsız icra takipleri, ödeme emrine itiraz, itirazın iptali, itirazın kaldırılması, menfi tespit, istirdat, haciz ve alacak tahsili süreçlerinde dosyanın somut özelliklerine göre hukuki değerlendirme ve temsil hizmeti sunmaktadır.

İcra dosyalarında özellikle tebligat tarihi ve kanuni süreler önem taşıdığından takip dosyasının ve mevcut belgelerin gecikmeden incelenmesi uygun olur.