Jeotermal Ruhsatta Mücbir Sebep Başvurusu Nasıl Yapılır? 10 Gün, 15 İş Günü ve Geçici Tatil | Yönetmelik m.11/1 (2026)

Jeotermal Ruhsatta Mücbir Sebep ve Geçici Tatilin Hukuki Dayanağı

Jeotermal arama ve işletme ruhsatları, ruhsat sahibine yalnızca hak tanımaz; aynı zamanda süreye bağlı proje, rapor, faaliyet, izin ve teknik sorumluluk yükümlülükleri getirir. Normal koşullarda ruhsat sahibi bu yükümlülükleri mevzuatta ve onaylı projede belirlenen tarihler içinde yerine getirmek zorundadır. Ancak ruhsat sahibinin kontrolü dışında gelişen bazı ağır olaylar faaliyetin fiilen yürütülmesini imkânsız veya hukuken beklenemez hâle getirebilir.

Uygulama Yönetmeliği m.11 bu durumlar için “mücbir sebeplerle geçici tatil” rejimini düzenler. Sistem, mücbir sebebin varlığında ruhsatın kendiliğinden süresiz olarak askıya alınması şeklinde işlemez. Ruhsat sahibinin İdareye başvurması, gerekçeyi ve süreyi belirtmesi, mücbir sebepten dolayı geçecek sürenin ruhsat süresine eklenmesini ve bu dönemde yükümlülüklerin askıya alınmasını talep etmesi gerekir.

Bu mekanizma, işletme projesindeki termin planına ilişkin m.9/5 ek süre sisteminden farklıdır. Termin planında işletmeye geçilememesi hâlinde en fazla altı aylık ek süre ve sonrasında ruhsat iptali sistemi için Jeotermal Termin Planı ve 6 Ay Ek Süre rehberimiz incelenebilir. Mücbir sebep ise m.11’de ayrı şartlara ve ayrı süre hesabına bağlanmıştır.

Hangi Hâller Mücbir Sebep Sayılır?

m.11/1, mücbir sebebe örnek oluşturan hâlleri açıkça sayar: sel baskını, deprem, çökme, heyelan, çığ, yangın, grizu patlaması gibi doğal afetler ile savaş hâli gibi olumsuz durumlar. Metindeki “gibi” ifadesi, sayımın örnekleyici nitelikte olduğunu gösterir; ancak somut olayın gerçekten faaliyeti etkileyen, ruhsat sahibinin kontrolü dışında ve yükümlülüklerin yerine getirilmesini engelleyen nitelikte olması gerekir.

Her ekonomik güçlük, personel değişikliği, tedarik gecikmesi veya şirket içi organizasyon sorunu mücbir sebep olarak nitelendirilemez. Mevzuatın açıkça örnek verdiği olayların ortak özelliği, ruhsat sahibinin normal faaliyet yönetimiyle önleyemeyeceği ağır dışsal koşullar olmasıdır. Bu nedenle başvuruda yalnızca olayın meydana geldiği değil, ruhsat faaliyetini nasıl ve ne kadar süreyle etkilediği de açıklanmalıdır.

Yönetmelik m.11/2 ayrıca “beklenmeyen hâl” kavramını ayrı biçimde düzenler. Yakındaki patlatma, altyapı, sondaj veya madencilik nedeniyle kaynakta fiziksel/kimyasal olumsuzluklar ve ilgili mevzuat gereği başka kurumlardan izin alınamaması gibi durumlar bu kapsamda değerlendirilir. Mücbir sebep ile beklenmeyen hâl birbirine yakın sonuçlar doğursa da hukuki tanımları ayrı olduğundan bu konu ayrı bir içerikte ele alınacaktır.

Mücbir Sebep Başvurusu İçin 10 Günlük Süre Nasıl Uygulanır?

m.11/1, ruhsat sahibinin mücbir sebep nedeniyle geçici tatil talebini on gün içerisinde İdareye sunmasını öngörür. Bu süre, olayın ruhsat faaliyeti üzerindeki etkisinin hızlı biçimde resmi kayda alınması için önemlidir. Ruhsat sahibi, mücbir sebebi uzun süre yalnızca şirket içi yazışmalarla takip edip aylar sonra İdareye bildirmemelidir.

Başvuruda olay tarihi, ruhsat numarası, etkilenen saha/faaliyet, gecikmenin nedeni ve öngörülen süre açıkça yazılmalıdır. On günlük süre bakımından ispat güvenliği için başvuru İdarenin resmi evrak sistemine kaydedilmeli; tarih ve evrak numarası alınmalıdır. Elektronik başvuruda sistem kayıtları ve yüklenen ekler saklanmalıdır.

Somut olayın başlangıç tarihi tartışmalı olabilecekse, örneğin heyelan riski kademeli olarak oluşmuş veya bir kurum kararıyla saha erişimi sonradan kapatılmışsa, olayın ruhsat faaliyetini fiilen etkilediği tarih teknik ve resmi belgelerle açıklanmalıdır. Başvuru tarihinin m.11/1 bakımından geçici tatilin başlangıç tarihiyle de doğrudan bağlantısı bulunduğundan kronoloji önemlidir.

Mücbir Sebep Başvurusunda Ne Talep Edilmelidir?

Yönetmelik, başvurunun iki temel sonucunu açıkça gösterir. Birincisi, mücbir sebepten dolayı geçecek sürenin ruhsat süresine eklenmesi; ikincisi ise bu dönemde ruhsat sahibinin yükümlülüklerinin askıya alınmasıdır. Bu nedenle dilekçede yalnızca “mücbir sebep vardır” denilmemeli, olayın süresi ve talep edilen geçici tatil açıkça belirtilmelidir.

Ruhsat süresine eklenecek dönem, mücbir sebebin fiili etkisiyle bağlantılıdır. Ruhsat sahibi sınırsız veya olayla ilgisiz bir süre talep etmemelidir. Teknik rapor, resmi afet kaydı, kamu kurumu yazısı veya saha erişim yasağı gibi belgeler olayın beklenen süresini gösteriyorsa başvuruya eklenmelidir.

Yükümlülüklerin askıya alınması da olayla ilişkilidir. Örneğin teknik olarak faaliyetin tamamen durduğu bir dönemde termin, üretim veya saha faaliyeti yükümlülükleri etkilenebilir. Bununla birlikte hangi yükümlülüklerin ne ölçüde askıda olduğuna ilişkin somut İdare kararının dosyada saklanması gerekir. Mücbir sebep gerekçesiyle ruhsatla ilgisi olmayan mali veya idari yükümlülüklerin kendiliğinden ortadan kalktığı varsayılmamalıdır.

İdare Mücbir Sebep Talebine Kaç İş Gününde Karar Vermelidir?

m.11/1, İdarenin yapılan inceleme ve/veya değerlendirme sonucunda kararını ruhsat sahibine en geç on beş iş günü içinde bildirmesini öngörür. Sürenin “iş günü” olarak düzenlenmesi önemlidir; on günlük başvuru süresiyle karıştırılmamalıdır.

Ruhsat sahibi başvurunun resmi kayıt tarihini esas alarak on beş iş günlük karar dönemini takip etmelidir. İdare ek bilgi veya belge talep ederse bunlar gecikmeden sunulmalıdır. Başvurunun eksik veya ruhsatla ilişkilendirilemez şekilde yapılması, somut değerlendirmeyi zorlaştırabilir.

Karar olumluysa geçici tatil ve ruhsat süresine eklenecek dönem ruhsat dosyasına işlenmelidir. Olumsuzsa ret gerekçesi, başvuruda sunulan belgeler ve somut faaliyet takvimi birlikte incelenmelidir. İdari işlemin hukuka uygunluğu gerektiğinde genel idari başvuru ve dava yolları bakımından ayrıca değerlendirilir.

İdare 15 İş Günü İçinde Cevap Vermezse Ne Olur?

Yönetmelik m.11/1 bu konuda özel ve açık bir sonuç öngörür: İdare, talebe ilişkin kararını on beş iş günü içinde ruhsat sahibine bildirmezse geçici tatil talebi olumlu olarak nitelendirilir. Bu düzenleme genel idari sessizlik kurallarından farklı özel bir hükümdür.

Ruhsat sahibinin bu sonuca dayanabilmesi için başvurunun tarihini ve içeriğini kesin biçimde ispatlayabilmesi gerekir. Resmi evrak numarası, elektronik başvuru kaydı ve ekler saklanmalıdır. On beş iş günlük sürenin yanlış hesaplanması, tatil süresinin varlığı konusunda ciddi uyuşmazlık yaratabilir.

İdarenin sessizliği nedeniyle talebin olumlu nitelendirilmesi, ruhsat sahibinin istediği her sürenin veya başvuruda hiç açıklanmamış her yükümlülüğün sınırsız biçimde askıda kaldığı şeklinde yorumlanmamalıdır. Başvuruda belirtilen gerekçe ve süre, geçici tatilin çerçevesini oluşturur.

Geçici Tatilin Başlangıç Tarihi Nedir?

m.11/1, talebin kabul edilmesi hâlinde geçici tatilin başlangıç tarihini açıkça İdareye yapılan müracaat tarihi olarak belirler. Bu nedenle olayın gerçekleştiği tarih ile geçici tatilin hukuki başlangıç tarihi aynı olmak zorunda değildir.

Bu kural, on günlük başvuru süresinin neden önemli olduğunu da gösterir. Ruhsat sahibi başvuruyu geciktirirse olayın meydana geldiği tarihle müracaat tarihi arasında ruhsat yükümlülükleri bakımından boşluk oluşabilir. Bu yüzden mücbir sebep ortaya çıkar çıkmaz teknik ve hukuki değerlendirme yapılıp başvuru hazırlanmalıdır.

Geçici tatil ruhsat süresine eklendiğinde, ruhsatın yeni bitiş tarihi ve bağlı terminler şirket takviminde güncellenmelidir. İşletme ruhsatının normal 30 yıllık süresi ve 10 yıllık uzatma rejimi için Jeotermal İşletme Ruhsatı Süresi rehberimiz incelenebilir.

Mücbir Sebep Başvurusu Hangi Belgelerle Desteklenmelidir?

Yönetmelik m.11/1 başvuruda gerekçe ve sürenin belirtilmesini zorunlu kılar. Gerekçenin ispatı için olayın niteliğine uygun belgeler kullanılmalıdır. Deprem, sel, yangın veya heyelan gibi olaylarda resmi kurum tutanakları, afet kayıtları, saha fotoğrafları, teknik sorumlu raporu, erişim kısıtlaması yazıları ve hasar tespit belgeleri kullanılabilir.

Teknik raporda olayın yalnızca varlığı değil, jeotermal faaliyete etkisi açıklanmalıdır. Örneğin bir heyelanın ruhsat sahasının tamamını değil yalnızca belirli kuyu yolunu etkilediği durumda, hangi faaliyetlerin durduğu ve ne kadar sürede giderilebileceği somutlaştırılmalıdır.

Başvuruda tahmini süre öngörülmüşse olayın uzaması veya erken sona ermesi durumunda İdare dosyası güncel tutulmalıdır. Yönetmelik m.11/3, mücbir sebep veya beklenmeyen hâl ortadan kalktıktan sonra faaliyete dönüş için ayrıca üç aylık süre ve yaptırım sistemi öngörür. Bu konu ayrı yazıda ele alınacaktır.

Mücbir Sebep Başvurusu İçin Kontrol Tablosu

Resmî Kaynaklar

5686 sayılı Kanun için MAPEG Maden Kanunları, Uygulama Yönetmeliği için MAPEG Yönetmelikler ve Yönetmeliğin yayımlandığı 11 Aralık 2007 tarihli Resmî Gazete kontrol edilmelidir. Mücbir sebep ve geçici tatil Yönetmelik m.11’de düzenlenmiştir.

Somut mücbir sebep başvurusunda olayın resmi/teknik belgeleri, ruhsat üzerindeki etkisi ve başvuru tarihi birlikte değerlendirilmelidir. Genel bir afet haberine dayanarak ruhsatın otomatik olarak askıya alındığı kabul edilmemelidir; m.11/1 başvuru mekanizması işletilmelidir.

Sık Sorulan Sorular

1. Jeotermal ruhsatta mücbir sebep başvurusu kaç gün içinde yapılır?

Yönetmelik m.11/1 uyarınca on gün içinde İdareye başvurulur.

2. Hangi olaylar mücbir sebebe örnektir?

Sel, deprem, çökme, heyelan, çığ, yangın, grizu patlaması ve savaş hâli gibi olumsuz durumlar maddede sayılmıştır.

3. Başvuruda ne yazılmalıdır?

Gerekçe ve süre belirtilmeli; mücbir sebep süresinin ruhsat süresine eklenmesi ve yükümlülüklerin askıya alınması talep edilmelidir.

4. İdare kaç günde karar verir?

En geç 15 iş günü içinde karar ruhsat sahibine bildirilmelidir.

5. İdare 15 iş günü içinde cevap vermezse ne olur?

Geçici tatil talebi olumlu olarak nitelendirilir.

6. Geçici tatilin başlangıç tarihi olay tarihi midir?

Talep kabul edildiğinde Yönetmelik müracaat tarihini geçici tatilin başlangıcı kabul eder.

7. Mücbir sebep ruhsatı otomatik askıya alır mı?

m.11/1 ruhsat sahibinin İdareye başvurmasını öngörür; olayın varlığına dayanarak başvurusuz ve sınırsız otomatik tatil varsayılmamalıdır.

8. Eklenen süre ruhsatın bitiş tarihini etkiler mi?

Evet. Kabul edilen mücbir sebep nedeniyle geçecek sürenin ruhsat süresine eklenmesi talep edilir ve kabul edilen dönem takvime yansıtılır.

9. Mücbir sebep ile beklenmeyen hâl aynı mıdır?

Yönetmelik bunları aynı maddede fakat farklı fıkralarda düzenler; beklenmeyen hâller m.11/2’de ayrıca tanımlanmıştır.

10. Mücbir sebep bittikten sonra faaliyete dönüş için süre var mı?

Evet. m.11/3, sebep ortadan kalktıktan sonra faaliyete dönüş için üç aylık süre ve devamındaki yaptırım sistemini ayrıca düzenler.