Kamu İhale Kesin Teminatı Ne Zaman İade Edilir? 4735 m.13 Rehberi 2026

Kısa ve net cevap: 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu m.13’e göre kesin teminat ve varsa ek kesin teminat, taahhüdün sözleşme ve ihale dokümanına uygun yerine getirildiği ve yüklenicinin bu iş nedeniyle idareye borcu bulunmadığı tespit edildikten sonra iade edilir. Yapım işlerinde teminatın yarısı, eksik ve kusurlar giderilip geçici kabul tutanağı onaylandıktan sonra; kalan yarısı ise SGK ilişiksiz belgesinin getirilmesi ve kesin kabul tutanağının onaylanmasından sonra verilir. Mal ve hizmet alımlarında iade zamanı, garanti süresi ve sözleşme hükümleri dikkate alınarak m.13’e göre belirlenir.

Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor

• 4735 m.13 hukuki dayanak
• Yapım işlerinde iade
• Mal ve hizmet alımlarında iade
• SGK ilişiksizlik şartı
• İdareye borç varsa ne olur?
• Teminat süresinde alınmazsa ne olur?
• Sık sorulan sorular

4735 Sayılı Kanun m.13 Ne Diyor?

Kesin teminatın işlevi, yüklenicinin sözleşme konusu taahhüdünü ihale dokümanına ve sözleşmeye uygun yerine getirmesini güvence altına almaktır. Bu nedenle teminat, işin yalnız fiziksel olarak bitmesiyle otomatik olarak çözülmez. Kanun, iade için iki temel şart arar: taahhüdün usulüne uygun yerine getirilmiş olması ve yüklenicinin ilgili iş nedeniyle idareye borcunun bulunmaması.

Bu iki şartın oluştuğu idarece tespit edilmeden teminatın iadesi hukuken tamamlanmaz. Eksik imalat, kusurlu teslim, gecikme cezası, fazla ödeme, sözleşmeden kaynaklanan başka bir borç veya kabul sürecinin tamamlanmamış olması iade zamanını etkileyebilir.

Ek kesin teminat da aynı güvence sisteminin parçasıdır. Fiyat farkı veya sözleşme bedelindeki mevzuata uygun artış nedeniyle alınan ek kesin teminat, ilk kesin teminattan bağımsız bir iade rejimine tabi değildir; m.13’teki şartlar ona da uygulanır.

Yapım İşlerinde Kesin Teminat Ne Zaman İade Edilir?

Yapım işlerinde Kanun iki aşamalı bir sistem kurar. Birinci aşamada varsa eksik ve kusurlar giderilir ve geçici kabul tutanağı onaylanır. Bu aşama tamamlandığında kesin teminat ve varsa ek kesin teminatın yarısı iade edilir.

İkinci aşamada Sosyal Güvenlik Kurumundan ilişiksiz belgesi getirilir ve kesin kabul tutanağı onaylanır. Bu şartlar tamamlandığında teminatın kalan yarısı iade edilir. Dolayısıyla yapım işinde “geçici kabul yapıldı, teminatın tamamı hemen iade edilir” yaklaşımı 4735 m.13’e uygun değildir.

Geçici kabul, işin sözleşmeye uygun tamamlandığının ilk kabul aşamasıdır. Kesin kabul ise sözleşmede öngörülen bakım veya garanti niteliğindeki sürecin sonunda ortaya çıkan durumun ayrıca kontrol edilmesini sağlar. Teminatın ikiye bölünmesinin nedeni, idarenin bu ikinci dönemde de güvenceyi sürdürmesidir.

Geçici Kabul Yapıldı Ama Eksikler Varsa Teminat İade Edilir mi?

Kanun, yapım işlerinde yarı teminatın iadesini “varsa eksik ve kusurların giderilmesi” şartına bağlar. Geçici kabul tutanağında giderilmesi gereken eksiklikler bulunuyor ve bunlar tamamlanmamışsa sırf tutanağın düzenlenmiş olması iade için yeterli değildir. Eksik ve kusurların giderildiğinin ve geçici kabul sürecinin usulüne uygun tamamlandığının belirlenmesi gerekir.

Bu nedenle yüklenicinin talebinde geçici kabul tarihi, tutanak, eksik-kusur listesi ve bunların giderildiğini gösteren kayıtlar birlikte sunulmalıdır. İdare de teminat çözümünde bu belgeleri işlem dosyasına bağlamalıdır.

SGK İlişiksiz Belgesi Olmadan Kalan Teminat İade Edilir mi?

Yapım işinde kalan yarının iadesi bakımından 4735 m.13 SGK ilişiksiz belgesini açıkça arar. İlişiksiz belgesi getirilmeden ve kesin kabul tutanağı onaylanmadan ikinci yarının iadesi tamamlanmaz. Bu şart, yüklenicinin sosyal güvenlik yükümlülükleri bakımından kamu alacağının korunmasına hizmet eder.

İlişiksizlik işlemleri ile teminat süresinin sona ermesi aynı kavram değildir. Teminat mektubunun geçerlilik tarihinin yaklaşması, Kanunda aranan SGK ve kesin kabul koşullarını ortadan kaldırmaz. İdarenin süresi dolacak teminat bakımından gerekli uzatma veya koruma işlemlerini zamanında yürütmesi gerekir.

Mal ve Hizmet Alımlarında Kesin Teminatın İadesi

Mal ve hizmet alımlarında iade rejimi, işin niteliği ve garanti süresi bulunup bulunmamasına göre uygulanır. Sözleşmede garanti süresi öngörülmüşse, teminatın iade zamanı bu güvence dönemiyle bağlantılı olabilir. Garanti süresi bulunmayan veya tamamlanmış alımlarda ise kabul işlemleri, borçsuzluk ve sözleşme şartları belirleyicidir.

Önemli olan, sözleşmenin yalnız ödeme yönünden kapanması değildir. Teslim ve kabul işlemleri tamamlanmalı; varsa ayıp, eksik, gecikme cezası veya sözleşmeye bağlı diğer borçlar tasfiye edilmelidir. İdareye borç bulunmadığı tespit edilmeden teminat çözülmez.

Yüklenicinin İdareye Borcu Varsa Teminat Ne Olur?

4735 m.13’ün başlangıç şartı, yüklenicinin bu iş nedeniyle idareye herhangi bir borcunun bulunmamasıdır. Gecikme cezası, hatalı ödeme, zarar, eksik iş bedeli veya sözleşmeden doğan başka bir tahsilat kalemi varsa önce bu borç belirlenir.

Teminatın bulunması idareye her durumda dilediği miktarı kesme yetkisi vermez. Kesintinin açık bir sözleşme ve mevzuat dayanağı olmalı; borç hesaplanabilir ve denetlenebilir şekilde ortaya konulmalıdır. Yüklenici de kesintiye itiraz ediyorsa hangi kalemin neden borç oluşturmadığını somut belgelerle açıklamalıdır.

Fiyat Farkından Alınan Ek Kesin Teminat Ne Zaman İade Edilir?

Fiyat farkı nedeniyle 4735 m.12 uyarınca alınan ek kesin teminat, m.13 sistemine göre iade edilir. Ek teminatın hakedişten kesilmiş olması da sonucu değiştirmez. Kesilen tutar teminat niteliğinde tutulur ve iade koşulları oluştuğunda yükleniciye geri verilir.

Burada sık yapılan hata, hakedişten kesilen ek kesin teminatı kesinleşmiş gelir gibi değerlendirmektir. Hakediş kesintisi yalnız teminatın tahsil yöntemi olabilir; gelir kaydı için fesih veya Kanunun öngördüğü ayrı yaptırım şartlarının oluşması gerekir.

Teminat Mektubunun Süresi Dolarsa İade Edilmiş Sayılır mı?

Hayır. Bir teminat mektubunun geçerlilik süresinin sona ermesi ile idarenin 4735 m.13 uyarınca teminatı iade etmesi aynı işlem değildir. İdare, yükümlülükler tamamlanmadan teminatın güvence niteliğini kaybetmesine izin vermemelidir. Sözleşmede teminat süresinin uzatılmasını gerektiren durumlarda yükleniciden mevzuata uygun yeni veya uzatılmış teminat istenir.

Yüklenici açısından da “mektup süresi doldu” gerekçesiyle m.13’teki borçsuzluk ve kabul şartları ortadan kalkmaz. Teminatın çözümü sözleşmenin usulüne uygun kapanışına bağlıdır.

İade Edilebilir Hale Gelen Teminat Yüklenici Tarafından Alınmazsa Ne Olur?

4735 sayılı Kanun m.14, iade edilebilir hale gelen teminatların yüklenici tarafından belirli süre içinde alınmaması halinde uygulanacak sonucu ayrıca düzenler. Bu nedenle teminat iade şartları oluştuktan sonra yüklenicinin başvuru ve takip yükümlülüğünü ihmal etmemesi gerekir.

İdarenin teminatı iade edilebilir hale getiren işlemleri tamamlaması ile yüklenicinin teminat belgesini teslim alması birbirinden farklı aşamalardır. Eski dosyalarda teminatın unutulması, bankacılık maliyeti ve muhasebe kayıtları açısından da sorun yaratır.

Kesin Teminat İadesi İçin Dilekçeye Hangi Belgeler Eklenir?

Dosyanın niteliğine göre belge listesi değişmekle birlikte yapım işlerinde geçici kabul tutanağı, eksik ve kusurların giderildiğini gösteren kayıt, kesin kabul tutanağı, SGK ilişiksiz belgesi ve idareye borç bulunmadığına ilişkin mali kontrol kayıtları temel belgelerdir. Mal ve hizmet alımlarında kabul tutanakları, garanti süresinin sona erdiğini gösteren kayıtlar ve borçsuzluk kontrolü önem taşır.

Yüklenicinin talebinde sözleşme adı, ihale kayıt numarası, sözleşme tarihi, teminat mektubu numarası, tutarı, banka bilgisi ve hangi aşamadaki teminatın iadesinin istendiği açıkça belirtilmelidir. Böylece idarenin yanlış teminatı çözmesi veya dosya karışıklığı önlenir.

Kesin Teminat İadesinde İdarenin Kontrol Listesi

1. Taahhüt sözleşmeye ve ihale dokümanına uygun tamamlandı mı?
2. Eksik ve kusurlar giderildi mi?
3. Geçici kabul onaylandı mı?
4. Kesin kabul gereken işte kesin kabul onaylandı mı?
5. SGK ilişiksiz belgesi gereken işte belge sunuldu mu?
6. Yüklenicinin bu iş nedeniyle idareye borcu var mı?
7. Kesin teminat ile ek kesin teminat tutarları ayrı kaydedilmiş mi?
8. Fesih, ceza veya gelir kaydı gerektiren bir işlem var mı?

Bu kontroller tamamlanmadan yapılan erken iade, idarenin güvencesini ortadan kaldırabilir. Şartlar oluştuğu halde iadenin sürüncemede bırakılması ise yüklenici açısından haksız maliyet yaratır.

Kesin Teminat İade Edilmezse Hangi Hukuki Yol Kullanılır?

Şartları oluştuğu halde teminatın iade edilmemesi, sözleşmenin uygulanmasından doğan bir uyuşmazlık oluşturur. Yüklenici önce idareye yazılı başvuruyla m.13’teki koşulların gerçekleştiğini ve teminatın iadesini talep etmelidir. Başvuruda kabul belgeleri, ilişiksizlik belgesi ve borçsuzluk durumunu gösteren kayıtlar sunulmalıdır.

Uyuşmazlığın devam etmesi halinde sözleşmenin hukuki niteliğine göre görevli yargı ve varsa sözleşmedeki uyuşmazlık çözüm hükmü değerlendirilir. Yapım işlerinde 4735 Ek m.2 kapsamındaki şartlar mevcutsa Yüksek Fen Kuruluna başvuru olanağı da ayrıca incelenebilir.

Kesin Teminatın Gelir Kaydı ile İadesi Arasındaki Fark

İade, yüklenicinin sözleşmeyi gereği gibi yerine getirmesi sonucunda güvence ihtiyacının sona ermesidir. Gelir kaydı ise Kanunda öngörülen yaptırım hallerinde teminatın idare lehine kesinleşmesidir. Özellikle yüklenicinin mali acz nedeniyle fesih talebi, idarenin haklı feshi veya sözleşmeden önceki yasak fiilin sonradan ortaya çıkması gibi durumlarda 4735 m.19-22 hükümleri uygulanır.

Bu yüzden bir teminat dosyası incelenirken ilk soru “iade tarihi geldi mi?” değil, “sözleşme hangi şekilde sona erdi ve m.13 şartları oluştu mu?” olmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Yapım işinde geçici kabulden sonra teminatın tamamı iade edilir mi?

Hayır. Eksik ve kusurlar giderilip geçici kabul onaylandıktan sonra teminatın yarısı iade edilir. Kalan yarı için SGK ilişiksiz belgesi ve kesin kabul gerekir.

Ek kesin teminat da iade edilir mi?

Evet. M.13’teki şartlar kesin teminat ile varsa ek kesin teminat için birlikte uygulanır.

İdareye küçük bir borç varsa teminatın tamamı tutulabilir mi?

Borcun dayanağı ve tutarı somut olarak belirlenmelidir. Teminat işlemi sözleşme ve kanuni yetki sınırları içinde yürütülür; keyfî tutma yapılamaz.

SGK ilişiksiz belgesi neden gerekir?

Yapım işlerinde kalan teminatın iadesi için Kanunun açık şartlarından biridir ve sosyal güvenlik yükümlülüklerinin tamamlandığını gösterir.

Teminat mektubu süresi dolduysa borç biter mi?

Hayır. Mektubun süresi ile yüklenicinin sözleşme borçları ve m.13 iade şartları farklı konulardır.

Fiyat farkından kesilen ek teminat iade edilir mi?

Evet. Hakedişten kesilmiş olması niteliğini değiştirmez; şartlar oluşunca iade edilir.

Kesin kabul yapılmazsa kalan yarı alınabilir mi?

Yapım işinde Kanunun aradığı kesin kabul şartı tamamlanmadan kalan yarının iadesi gerçekleşmez.

İade talebi yazılı yapılmalı mı?

Uyuşmazlığı ve tarihleri ispatlamak için yazılı başvuru yapılması; sözleşme, teminat ve kabul bilgilerin açıkça belirtilmesi gerekir.

Resmî Kaynaklar ve İç Linkler

Güncel kanun ve ikincil düzenlemeler için Kamu İhale Kurumu mevzuat sayfası kullanılmalıdır. Ek kesin teminat hesabı için 4735 m.12 ek kesin teminat rehberimizi, fiyat farkı için 4735 m.8 fiyat farkı rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T

Bu içerik 11 Eylül 2026 tarihinde 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu m.12, m.13 ve m.14 esas alınarak hukukçu incelemesinden geçirilmiştir. Teminatın iadesi iş türüne, kabul aşamasına, SGK durumuna, garanti hükümlerine ve yüklenicinin idareye borcuna göre belirlenir.

Sonuç: Kesin teminat “iş bitti” denilerek otomatik çözülmez. 4735 m.13, uygun ifa ve borçsuzluk şartını arar; yapım işlerinde ayrıca geçici kabul, kesin kabul ve SGK ilişiksizlik aşamalarına göre iki kademeli iade sistemi kurar.

Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut sözleşmede ihale dokümanı, kabul tutanakları, teminat kayıtları ve borç durumu birlikte incelenmelidir.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →