Kefalet 10 Yıl Sonra Biter mi? TBK 598 Gerçek Kişi Kefalette Azami Süre 2026
Kısa ve net cevap: Evet. Türk Borçlar Kanunu’nun 598. maddesine göre gerçek kişi tarafından verilmiş her türlü kefalet, kefalet sözleşmesinin kurulmasından itibaren on yılın geçmesiyle kendiliğinden sona erer. Sözleşmede daha uzun bir süre kararlaştırılmış olsa bile bu sonuç değişmez. Kefalet, on yıllık sürenin sona ermesinden en erken bir yıl önce ve kefaletin şekline uygun yeni bir yazılı açıklamayla, yine en fazla on yıllık yeni bir dönem için uzatılabilir. Ayrıca asıl borcun herhangi bir nedenle sona ermesi hâlinde kefalet borcu da sona erer.
TBK 598’in temel kuralı nedir?
TBK m.598, kefaletin sona ermesine ilişkin özel hükümlerden biridir. Maddenin birinci fıkrası, asıl borç herhangi bir nedenle sona erdiğinde kefilin borcunun da sona ereceğini düzenler. Üçüncü ve devamındaki fıkralar ise gerçek kişi kefaletlerinde ayrıca zaman bakımından kesin bir üst sınır getirir.
Gerçek kişinin verdiği kefalet, kefalet sözleşmesinin kurulduğu tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle kanun gereği sona erer. Bunun için kefilin ayrıca fesih bildiriminde bulunması, mahkemeden karar alması veya alacaklıya ihtar göndermesi gerekmez. Kanuni azami sürenin dolmasıyla kefalet borcu kendiliğinden sona erer.
On yıllık süre ne zaman başlar?
Süre, kefalet sözleşmesinin kurulduğu tarihten itibaren başlar. Bu nedenle TBK m.583’ün kefalet tarihinin kefilin kendi el yazısıyla yazılmasını zorunlu tutması yalnızca şekil değil, sona erme hesabı bakımından da önemlidir.
Örneğin kefalet 15 Ekim 2020 tarihinde geçerli şekilde kurulmuşsa, uzatma yapılmadığı takdirde gerçek kişi kefaleti 15 Ekim 2030’da on yıllık azami sürenin dolmasıyla sona erer. Asıl borcun vadesinin 2028, 2032 veya daha ileri tarih olması bu kanuni üst sınırı ortadan kaldırmaz.
Sözleşmeye “20 yıl kefildir” yazılırsa geçerli mi?
Gerçek kişi kefaletinde hayır. TBK 598 emredici biçimde her türlü gerçek kişi kefaletinin on yılın geçmesiyle kendiliğinden sona ereceğini düzenler. Sözleşmede “kefalet 20 yıl süreyle geçerlidir”, “borç tamamen kapanana kadar sürer” veya “süresiz kefalet” gibi ifadeler yer alsa bile kanuni on yıllık üst sınır uygulanır.
Bu hüküm gerçek kişiyi uzun ve belirsiz süreli teminat yükünden korur. Alacaklı ile kefil, sözleşme serbestisine dayanarak bu korumayı baştan ortadan kaldıramaz.
Süresiz kefalet gerçekten süresiz midir?
Hayır. Gerçek kişinin “süresiz” olarak verdiği kefalet de TBK 598 nedeniyle en fazla on yıl sürer. “Süresiz” ifadesi, tarafların belirli bir daha kısa sona erme tarihi kararlaştırmadığını gösterir; kanunun on yıllık azami süresini bertaraf etmez.
Tüzel kişi tarafından verilen teminatlarda aynı on yıllık gerçek kişi kefalet sınırı doğrudan uygulanmaz. Bu nedenle kefilin gerçek kişi mi tüzel kişi mi olduğu ilk kontroldür.
On yıl dolmadan kefalet uzatılabilir mi?
Evet, ancak TBK 598 uzatmayı sıkı kurallara bağlar. Kefalet, on yıllık sürenin sona ermesinden en erken bir yıl önce uzatılabilir. Yani sözleşme kurulduktan hemen sonra “şimdiden on yıl daha uzattık” şeklindeki kayıt geçerli uzatma oluşturmaz.
Uzatma kefalet için öngörülen şekle uygun yazılı açıklamayla yapılmalı ve yeni dönem de en fazla on yıl olabilir. Böylece gerçek kişinin on yıllar öncesinden sınırsız uzatma taahhüdü vermesi engellenir.
Uzatma için kefilin yeniden el yazısı gerekir mi?
Kefaletin uzatılması, kefilin yükümlülüğünün devamını sağlayan önemli bir işlemdir. TBK 598 uzatmanın kefalet sözleşmesinin şekline uygun yapılmasını arar. Bu nedenle TBK 583’teki yazılı şekil ve gerekli el yazısı unsurları uzatma bakımından da gözetilmelidir.
Kefilin yalnızca “uzatmayı kabul ediyorum” şeklindeki belirsiz bir e-postasıyla süre uzatılmamalıdır. Uzatılan kefaletin hangi borca ilişkin olduğu, azami miktar, tarih ve gerekiyorsa müteselsil sıfat açıkça belirlenmelidir.
Eş rızası uzatmada yeniden gerekir mi?
Evli gerçek kişinin kefaletinde TBK 584’teki eş rızası şartı ayrıca değerlendirilir. TBK m.584/2’ye göre sonradan yapılan değişiklik kefilin sorumlu olacağı miktarı artırmıyor, adi kefaleti müteselsil kefalete dönüştürmüyor ve kefil yararına güvenceleri önemli ölçüde azaltmıyorsa yeniden eş rızası aranmaz. İşlem süre uzatımı değil yeni bir kefalet sözleşmesi kuruyorsa TBK m.584’teki eş rızası şartı ve m.584/3’teki istisnalar yeni sözleşme bakımından baştan kontrol edilir.
Kefalette eş rızasının kapsamı ve istisnaları için TBK 584 eş rızası rehberi incelenebilir.
Asıl borç on yıldan önce biterse kefalet ne olur?
TBK 598/1’e göre asıl borç herhangi bir nedenle sona erdiğinde kefalet borcu da sona erer. Çünkü kefalet fer’i nitelikte bir teminattır; güvence verdiği asıl borç ortadan kalkınca kefilin bağımsız olarak aynı borcu taşımaya devam etmesi mümkün değildir.
Ödeme, ibra, takas, yenileme veya başka bir sona erme sebebi asıl borcu tamamen sona erdirmişse kefalet de buna bağlı olarak sona erer. Ancak asıl borcun yalnızca ertelenmesi veya yapılandırılması her durumda sona erme değildir; işlem içeriği ayrıca değerlendirilir.
Borç yapılandırılırsa on yıllık süre yeniden başlar mı?
Hayır. Asıl borcun yapılandırılması, vadesinin değiştirilmesi veya taksitlendirilmesi kefalet tarihini otomatik olarak yenilemez. On yıllık süre, geçerli kefalet sözleşmesinin kurulduğu tarihten başlar.
Taraflar yeni bir kefalet sözleşmesi kuruyorsa yeni sözleşmenin TBK 583 ve 584 koşullarını ayrıca karşılaması gerekir. Eski kefaletin sadece borçlu ile alacaklı arasında yapılan yapılandırma nedeniyle “sıfırlanmış” sayılması mümkün değildir.
Kredi yenilenirse kefalet süresi nasıl etkilenir?
Banka kredilerinde limit artışı, refinansman, yeni kredi sözleşmesi veya borcun kapatılıp yeni kredi açılması birbirinden farklı işlemlerdir. Kefaletin hangi kredi borcunu güvence altına aldığı kefalet metninden belirlenir.
Eski kredi kapanmış ve yeni, bağımsız kredi borcu doğmuşsa eski kefalet yeni borca kendiliğinden yayılmaz. Yeni borç için kefalet kurulacaksa m.583 şekli ve gerekiyorsa m.584 eş rızası yeniden karşılanmalıdır.
On yıl dolmadan icra takibi yapılmışsa kefalet devam eder mi?
Bu soru uygulamada önemlidir. TBK 598’deki on yıllık süre hak düşürücü niteliktedir; süre dolduktan sonra ilk kez kefile başvurulamaz. Buna karşılık kefile karşı takip süresi içinde usulüne uygun biçimde başlatılmışsa ilk takip tarihi esas alınır; dosyanın sonradan yenilenmesi tek başına bu başlangıç tarihini ortadan kaldırmaz. Sürenin zamanaşımı gibi kesilip her işlemle yeniden on yıl başlaması ise söz konusu değildir.
Alacaklı, kanuni azami süre dolmadan kefile karşı dava veya takip yoluyla hakkını kullanmalıdır. Süresinde başlatılmış süreç, sırf on yıllık tarihin daha sonra dolması nedeniyle geriye dönük olarak geçersiz hâle gelmez; ancak bu başvuru yeni bir on yıllık kefalet süresi de yaratmaz. Takibin işlemden kaldırılması ve yenilenmesi gibi hâllerde ilk ve sonraki takip işlemleri dosya özelinde birlikte incelenir.
Kefalet süresi ile zamanaşımı aynı şey mi?
Hayır. TBK 598’deki on yıllık süre, gerçek kişi kefaletinin azami geçerlilik süresidir. Zamanaşımı ise doğmuş alacağın belirli süre içinde ileri sürülmemesine bağlı def’i niteliğindeki kurumdur. İkisi farklı hukuki sonuç doğurur.
Kefalet on yıllık süre dolduğu için kendiliğinden sona ermişse artık geçerli kefalet borcu yoktur. Buna karşılık geçerli kefalet borcu içinde doğmuş bir alacağın zamanaşımı ayrıca TBK’nın genel veya özel hükümlerine göre incelenir.
Belirli süreli kefalet on yıldan önce bitebilir mi?
Evet. Taraflar kefaleti üç yıl, beş yıl veya başka bir daha kısa süreyle sınırlandırabilir. TBK m.600’e göre süreli kefalette kefil, kararlaştırılan sürenin sonunda borcundan kurtulur. TBK 598’deki on yıl yalnız gerçek kişi kefaletleri bakımından azami üst sınırdır; her kefaletin mutlaka on yıl sürmesi anlamına gelmez.
Bu nedenle kefalet belgesinde özel süre hükmü varsa önce o hüküm, sonra kanuni azami süre kontrol edilir.
Belirsiz süreli kefalette kefil nasıl kurtulur?
Belirsiz süreli kefalette TBK 601, kefilin belirli şartlarla alacaklıdan asıl borçluya karşı takip yapılmasını istemesine ve alacaklının bunu yapmaması hâlinde kefalet borcundan kurtulmasına ilişkin özel mekanizma düzenler. Bunun yanında gerçek kişi kefaletinde m.598’deki on yıllık azami süre yine uygulanır.
Dolayısıyla “belirsiz süreli” ifadesi kefilin hiçbir çıkış yolu bulunmadığı anlamına gelmez.
Adi ve müteselsil kefalette 10 yıl kuralı aynı mı?
Evet. TBK 598 “gerçek kişi tarafından verilmiş her türlü kefalet” ifadesini kullanır. Bu nedenle kefalet adi, müteselsil veya başka bir kefalet türü olsa da kefil gerçek kişiyse on yıllık azami süre uygulanır.
Müteselsil kefalet, adi kefalete göre alacaklının kefile başvuru imkânını genişletir ve kefilin ikincil sorumluluk korumasını daraltır; ancak TBK m.598’deki azami süreyi uzatmaz. Adi ve müteselsil kefalet farkları için TBK 585-586 rehberi incelenebilir.
Kira sözleşmesindeki kefil 10 yıl mı sorumlu?
Kira sözleşmesinde gerçek kişinin kefaleti de TBK 598’deki azami süreye tabidir. Ancak kira ilişkilerinde kefaletin hangi kira dönemlerini ve ne kadar azami miktarı kapsadığı ayrıca m.583 şekil şartları ve kira sözleşmesinin içeriğine göre belirlenir.
Kira kefaletinde “sözleşme uzadığı sürece kefillik sürer” şeklindeki sınırsız kayıt, gerçek kişi kefaletinde m.598’in on yıllık üst sınırını aşamaz.
Kira yenilenince kefalet otomatik yenilenir mi?
Konut ve çatılı işyeri kira sözleşmesinin TBK 347 uyarınca uzaması ile kefalet sözleşmesinin kapsamı aynı mesele değildir. Kefilin hangi dönemler ve hangi azami miktar için yükümlülük üstlendiği kefalet metninden belirlenir. Kefilin sorumluluğunu artıran yeni dönem veya miktar değişikliklerinde TBK 583 şekli ayrıca değerlendirilir.
Gerçek kişi kefaletinin toplam süresi her hâlükârda m.598’in azami sınırına tabidir.
Tüzel kişi kefalette on yıl kuralı uygulanır mı?
TBK 598’in ikinci fıkrası açıkça gerçek kişi tarafından verilmiş her türlü kefalet için on yıllık sona erme kuralı getirir. Bir anonim veya limited şirketin kefaleti bu özel gerçek kişi süre sınırına doğrudan girmez.
Tüzel kişi kefaletinde sözleşmedeki süre, temsil yetkisi, şirketler hukuku sınırlamaları ve genel borçlar hukuku hükümleri ayrıca uygulanır.
Kefil ölürse kefalet sona erer mi?
Kefilin ölümü tek başına mevcut kefalet borcunu otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Mirasçılar, miras hukuku hükümleri çerçevesinde tereke borçlarından sorumluluk kurallarına tabidir. Ancak kefaletin kişiye sıkı sıkıya bağlı gelecekteki bazı sonuçları ve m.598’deki süre sınırı ayrıca değerlendirilir.
Mirasın reddi, terekenin borca batıklığı ve mirasçıların sorumluluğu ayrı miras hukuku konularıdır.
On yıllık süre dolunca ne yapılmalı?
Kefil, alacaklı veya icra takibinde taraflar öncelikle kefalet sözleşmesinin tarihini belgelemelidir. Süre dolmuşsa kefaletin m.598 gereğince sona erdiği takip veya dava dosyasında açıkça ileri sürülmelidir. Sona ermiş kefaletin hâlen aktif teminat gibi kayıtlarda görünmesi hâlinde ilgili kurumdan kayıt düzeltmesi talep edilebilir.
Banka veya alacaklı, uzatma belgesine dayanıyorsa belgenin on yıllık sürenin bitiminden en erken bir yıl önce düzenlenip düzenlenmediği ve m.583 şekline uyup uymadığı kontrol edilmelidir.
Uzatma belgesinde neler kontrol edilmeli?
- İlk kefaletin kuruluş tarihi,
- On yıllık sürenin bitiş tarihi,
- Uzatmanın bitişten en erken bir yıl önce yapılıp yapılmadığı,
- Uzatmanın yazılı ve kefalet şekline uygun olup olmadığı,
- Azami miktarın açıkça gösterilip gösterilmediği,
- Müteselsil kefalet varsa sıfatın el yazısıyla belirtilip belirtilmediği,
- Eş rızasının gerekip gerekmediği,
- Yeni uzatma süresinin on yılı aşmaması.
Gelecekte doğacak borca kefalette TBK 599 ile dönme
TBK m.599, yalnız gelecekte doğacak bir borca verilen kefalet için özel bir dönme hakkı tanır. Borcun doğumundan önce borçlunun mali durumu kefalet sözleşmesinden sonra önemli ölçüde bozulmuşsa veya mali durumun kefalet sırasında kefilin iyi niyetle varsaydığından çok daha kötü olduğu ortaya çıkmışsa kefil, borç henüz doğmadığı sürece alacaklıya yazılı bildirim yaparak kefaletten dönebilir.
Dönme geçmişe etkili ve bedelsiz bir çıkış değildir. Kefil, alacaklının kefalete güvenmesi nedeniyle uğradığı zararı TBK m.599/2 gereğince gidermekle yükümlüdür.
Süreli kefalet TBK 600’e göre nasıl sona erer?
TBK m.600’ün kuralı doğrudandır: süreli kefalette kefil, kararlaştırılan sürenin sonunda borcundan kurtulur. Gerçek kişi kefaletlerinde TBK m.598’deki on yıllık üst sınır ayrıca uygulanır; sözleşmede daha kısa bir süre varsa kısa süre esas alınır.
Süreli olmayan kefalette TBK 601 çıkış mekanizması
Asıl borç muaccel olduğunda süreli olmayan kefil; adi kefalette her zaman, müteselsil kefalette ise kanunun öngördüğü hâllerde alacaklıdan, bir ay içinde borçluya karşı dava ve takip haklarını kullanmasını, varsa rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takibe geçmesini ve takibe ara vermeden devam etmesini isteyebilir. Alacaklı bu istemleri yerine getirmezse kefil borcundan kurtulur.
Asıl borcun muaccel olması alacaklının borçluya yapacağı bildirime bağlıysa kefil, kefalet sözleşmesinin kurulmasından bir yıl sonra alacaklıdan bu bildirimi yapmasını isteyebilir. Borç muaccel olduktan sonra TBK m.601/1’deki bir aylık takip mekanizması uygulanır.
Çalışanlara süreli olmayan kefalette TBK 602
Çalışanlara süreli olmayan kefalette kefil, TBK m.602 uyarınca her üç yılda bir, ertesi yılın sonunda geçerli olmak üzere sözleşmeyi feshettiğini bildirebilir. Bu özel fesih hakkı, gerçek kişi kefaletlerindeki TBK m.598 üst süresinden ayrı bir korumadır.
Kefaletin sona ermesine yol açan diğer hâller
TBK 598’deki on yıllık süre dışında kefalet asıl borcun sona ermesiyle de sona erer. Ayrıca belirli süreli kefaletin sona ermesi, belirsiz süreli kefalette kefilin TBK 601 mekanizmasını kullanması, alacaklının kanunun yüklediği bazı yükümlülükleri ihlal etmesi ve özel kefalet türlerine ilişkin diğer sona erme hükümleri de uygulanabilir.
Bu nedenle yalnızca takvim hesabına bakılmamalı; asıl borcun hâlen var olup olmadığı ve kefaletin başka bir sebeple daha önce sona erip ermediği de incelenmelidir.
Sık sorulan sorular
Kefalet gerçekten 10 yılda sona erer mi?
Gerçek kişi tarafından verilmiş her türlü kefalet TBK 598 gereğince sözleşmenin kurulmasından itibaren on yıl sonra kendiliğinden sona erer.
Sözleşmede 20 yıl yazıyorsa ne olur?
Gerçek kişi kefaletinde kanuni on yıllık azami süre uygulanır.
Süresiz kefalet kaç yıl geçerli?
Gerçek kişi tarafından verilmişse en fazla on yıl geçerlidir; kanuna uygun uzatma yapılabilir.
Kefalet ne zaman uzatılabilir?
On yıllık sürenin sona ermesinden en erken bir yıl önce.
Uzatma kaç yıl olabilir?
TBK 598 uyarınca kefalet süresi, kanundaki zaman ve şekil şartlarıyla en fazla yeni bir on yıllık dönem için uzatılabilir.
Borç yapılandırılırsa 10 yıl yeniden başlar mı?
Hayır. Eski kefaletin tarihi değişmez. Yeni kefalet kurulursa yeni sözleşme kendi şartlarıyla değerlendirilir.
Müteselsil kefalette de 10 yıl kuralı var mı?
Evet. TBK 598 gerçek kişinin verdiği her türlü kefaleti kapsar.
Şirket kefaletinde 10 yıllık sınır var mı?
TBK 598’deki özel on yıllık sınır gerçek kişi kefaletleri için düzenlenmiştir.
Gelecekte doğacak borca kefalette kefil sözleşmeden dönebilir mi?
Evet. TBK 599’daki mali durum şartları gerçekleşmişse ve güvence altına alınan borç henüz doğmamışsa kefil, alacaklıya yazılı bildirim yaparak kefaletten dönebilir; alacaklının kefalete güvenmesi nedeniyle uğradığı zararı gidermekle yükümlüdür.
Süreli olmayan kefalette alacaklı takibe başlamazsa ne olur?
TBK 601’deki şartlarla kefil alacaklıdan bir ay içinde dava ve takip haklarını kullanmasını, varsa rehni paraya çevirmesini ve takibe ara vermeden devam etmesini isteyebilir. Alacaklı bu istemleri yerine getirmezse kefil borcundan kurtulur.
Sonuç
TBK 598 gerçek kişi kefaletinde süre bakımından kesin bir koruma getirir: kefalet, kuruluş tarihinden itibaren on yıl sonra kendiliğinden sona erer. Sözleşmede daha uzun veya süresiz kefalet yazması bu üst sınırı kaldırmaz. Uzatma ancak son bir yıl içinde, kefaletin şekline uygun yeni yazılı açıklamayla ve en fazla on yıllık yeni dönem için yapılabilir. Asıl borç on yıldan önce sona ermişse kefalet de fer’i niteliği gereği o tarihte sona erer.
Kanuni dayanak: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.583, 584 ve m.598-602.
Yazar
Av. Halil Bakırcı
Mersin Barosu Sicil No: 3472
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu – Mersin Ofisi
İhsaniye, 4903. Sk. Profit İş Merkezi No:23 Kat:3 Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
