B&KBakırcı & KeskinHUKUK BÜROSU
TR
TürkçeEnglishDeutschРусскийالعربية中文Français
Menü

Kefalette Eş Rızası Ne Zaman Zorunlu? TBK 584 ve İstisnalar (2026)

Kısa ve net cevap: Evli bir kişi, mahkemece verilmiş ayrılık kararı veya yasal olarak ayrı yaşama hakkı bulunmadıkça, kural olarak diğer eşin yazılı rızasıyla kefil olabilir. TBK 584’e göre rıza kefalet sözleşmesinden önce veya en geç sözleşmenin kurulduğu anda verilmelidir. Sonradan verilen onay, kuruluş anındaki eksikliği geriye dönük tamamlamaz. Ancak kanun ticari işletme, şirket ortak/yöneticileri, kayıtlı esnaf ve belirli kamu/kooperatif kredileri için açık istisnalar düzenlemiştir.

Eş rızası, kefalet sözleşmesinin aile malvarlığı üzerindeki ağır etkisi nedeniyle getirilen özel geçerlilik korumasıdır. Bu nedenle “borç ticari amaçlıdır” demek tek başına istisna yaratmaz. TBK 584’ün üçüncü fıkrasında sayılan kişi ve işlem şartları somut olarak gerçekleşmelidir. Aynı şekilde eşlerin fiilen ayrı yaşaması, tek başına kanundaki “yasal olarak ayrı yaşama hakkı” ile eş tutulamaz.

TBK 584 kefalette eş rızası zorunluluğu ve istisnaları
TBK 584, kefalette eş rızasını kural; maddede sayılan ticari ve mesleki hâlleri istisna olarak düzenler.
  1. TBK 584’ün temel kuralı
  2. Rıza ne zaman ve nasıl verilmelidir?
  3. Ayrılık kararı ve ayrı yaşama hakkı
  4. Sonradan değişikliklerde yeni rıza
  5. Ticari işletme istisnası
  6. Şirket ortağı ve yöneticisi istisnası
  7. Esnaf ve sanatkâr istisnası
  8. Kredi ve kooperatif istisnaları
  9. İspat ve icra dosyası kontrolü
  10. Sık sorulan sorular

TBK 584’ün temel kuralı

TBK m.584: “…ancak diğerinin yazılı rızasıyla kefil olabilir; bu rızanın sözleşmenin kurulmasından önce ya da en geç kurulması anında verilmiş olması şarttır.”

Bu hüküm, eş rızasını kefaletin kuruluş anına bağlar. Rızanın yazılı olması zorunludur. Sözlü onay, mesajla genel destek ifadesi veya borcun aile yararına kullanılmış olması kanunun aradığı yazılı rıza yerine geçmez. Rıza belgesi, hangi kefalet işlemi için verildiğini tereddütsüz biçimde gösterecek şekilde düzenlenmelidir.

Eş rızası hangi tarihte verilmelidir?

Rıza kefalet sözleşmesinden önce veya en geç kuruluş anında mevcut olmalıdır. Kefalet imzalandıktan günler veya haftalar sonra düzenlenen rıza belgesi, başlangıçta geçerlilik şartı gerçekleşmemiş kefaleti geriye etkili biçimde geçerli hâle getirmez. Bu nedenle kefalet tarihi ile rıza belgesinin tarihi birlikte kontrol edilir.

TBK 583 uyarınca kefalet tarihinin kefilin kendi el yazısıyla yazılması zorunlu olduğundan, eş rızasının zamanlaması belge üzerinden denetlenebilir. Rıza metninin tarihsiz olması veya hangi kefalete ilişkin olduğunun anlaşılamaması ayrıca ispat sorunu yaratır.

Eşlerin ayrı yaşaması rızayı ortadan kaldırır mı?

Her fiilî ayrı yaşama eş rızası zorunluluğunu kaldırmaz. TBK 584 iki durumu açıkça sayar: mahkemece verilmiş bir ayrılık kararı veya yasal olarak ayrı yaşama hakkının doğmuş olması. Eşlerin aynı evde yaşamaması, farklı şehirlerde bulunması veya evlilik birliğinde sorun yaşaması tek başına bu istisnayı oluşturmaz.

Bu nedenle “eşler zaten ayrılmıştı” savunması belgeye bağlanmalıdır. Mahkeme kararı veya yasal ayrı yaşama hakkının dayanağı incelenmeden rıza şartının bulunmadığı sonucuna gidilmez.

Sonradan yapılan her değişiklikte eşin yeniden rızası gerekir mi?

Hayır. TBK 584, kefilin sorumlu olacağı miktarı artırmayan, adi kefaleti müteselsil kefalete dönüştürmeyen ve kefil yararına olan güvenceleri önemli ölçüde azaltmayan sonraki değişiklikler için yeni eş rızası aramaz. Buna karşılık bu üç sonuçtan birini doğuran değişiklik kefilin riskini ağırlaştırdığından eş rızası yönünden yeniden değerlendirilir.

Örneğin kefalet limitinin yükseltilmesi veya adi kefaletin müteselsil kefalete çevrilmesi açık biçimde risk artışıdır. Mevcut rehinin kaldırılması ya da kefil lehine güçlü bir teminatın önemli ölçüde azaltılması da rıza kontrolünü gündeme getirir. Değişiklik tarihleri ve ek protokoller ilk kefalet belgesiyle karşılaştırılır.

Ticari işletme sahibinin kefaletinde eş rızası aranır mı?

TBK 584’ün üçüncü fıkrası, ticaret siciline kayıtlı ticari işletmenin sahibi tarafından işletmeyle ilgili olarak verilen kefaletlerde eş rızası aranmayacağını düzenler. İki koşul birlikte gerçekleşmelidir: kişinin sicile kayıtlı ticari işletme sahibi olması ve kefaletin o işletmeyle ilgili bulunması.

Kişinin tacir olması veya bir işletmeyle bağlantısının bulunması, kişisel borç için verdiği her kefaleti istisnaya sokmaz. İşletme bağlantısı kredi sözleşmesi, ticaret sicili kayıtları ve işlemin amacı üzerinden belirlenir.

Şirket ortağı veya yöneticisinin kefaletinde eş rızası aranır mı?

Kanun, ticaret şirketinin ortak veya yöneticisinin şirketle ilgili olarak verdiği kefaletleri de istisna kapsamına alır. Dolayısıyla şirket ortağının veya yöneticisinin şirketin borcu için verdiği kefalet, maddede aranan şartlar gerçekleşiyorsa eş rızasına tabi değildir.

Burada da sıfat ve işlem bağlantısı belgeyle ispatlanır. Ticaret sicili kayıtları kefalet tarihinde kişinin ortak veya yönetici olup olmadığını gösterir. Kefaletin şirket dışındaki kişisel bir borca verilmiş olması hâlinde yalnız ortaklık sıfatı istisna için yeterli değildir.

Esnaf ve sanatkâr kefaletlerinde kural nedir?

Mesleki faaliyetleriyle ilgili olmak kaydıyla esnaf ve sanatkârlar siciline kayıtlı esnaf veya sanatkâr tarafından verilen kefaletlerde eş rızası aranmaz. Bu istisna da iki unsurludur: sicil kaydı ve mesleki faaliyet bağlantısı. Kişisel tüketim borcu için verilen kefalet, yalnız kişinin esnaf olması sebebiyle istisnaya girmez.

Hangi kredi ve kooperatif işlemleri istisna kapsamındadır?

TBK 584 ayrıca 5570 sayılı Kanun kapsamındaki belirli faiz destekli kredilerde verilen kefaletler ile tarım kredi, tarım satış ve esnaf ve sanatkârlar kredi ve kefalet kooperatifleri ve kamu kurum/kuruluşlarınca kooperatif ortaklarına kullandırılacak kredilerde verilen kefaletleri eş rızası kuralından istisna tutar. Bu istisnalar kıyasla genişletilmez; işlem ilgili kanuni kategoriye gerçekten girmelidir.

Durum Eş rızası
Evli gerçek kişinin sıradan kefaleti Kural olarak yazılı rıza gerekir.
Mahkemece ayrılık kararı Rıza aranmaz.
Yasal ayrı yaşama hakkı Rıza aranmaz.
Sicile kayıtlı ticari işletme sahibinin işletmeyle ilgili kefaleti Rıza aranmaz.
Şirket ortağı/yöneticisinin şirketle ilgili kefaleti Rıza aranmaz.
Kayıtlı esnafın mesleki faaliyetiyle ilgili kefaleti Rıza aranmaz.

Eş rızası kefalet belgesinin neresinde bulunmalıdır?

Kanun ayrı bir sayfa veya aynı sayfa zorunluluğu koymaz; önemli olan rızanın yazılı, kefaletle bağlantılı ve doğru zamanda verilmiş olmasıdır. Uygulamada rızanın aynı kefalet belgesinde açık bölümde veya kefalet sözleşmesini tereddütsüz tanımlayan ayrı yazılı belgeyle alınması ispat bakımından güvenlidir.

Rıza veren eşin kimliği, imzası, tarih ve kefalet bağlantısı belirlenebilir olmalıdır. Sonradan eklenmiş veya başka bir işleme ait rıza belgesi, somut kefaletin geçerlilik şartını karşılamaz.

Eş rızası yoksa icra takibinde ne yapılır?

Kefile karşı takip başlatıldığında öncelikle kefalet belgesi, evlilik durumu ve TBK 584 istisnası bulunup bulunmadığı belirlenir. Rıza gerekiyorsa yazılı rıza belgesinin varlığı ve zamanlaması incelenir. Alacaklı istisnaya dayanıyorsa ticaret sicili, şirket sıfatı, esnaf sicili veya ilgili kredi belgeleri üzerinden istisnanın koşulları ispatlanmalıdır.

İcra takibinin türüne göre itiraz ve dava yolu değişir. Tebliğ tarihi bekletilmeden kaydedilmeli; kefaletin geçersizliği savunması usul süresi içinde ileri sürülmelidir. Maddi hukukta güçlü savunma, süresi kaçırılmış usul işlemini kendiliğinden düzeltmez.

TBK 583 ve 584 birlikte nasıl uygulanır?

Önce kefaletin şekli TBK 583’e göre kontrol edilir: yazılı sözleşme, el yazılı azami miktar, tarih ve gerekiyorsa müteselsil ifade. Ardından TBK 584’e göre eş rızası gerekip gerekmediği belirlenir. Bu iki madde birbirinin alternatifi değildir; gerekli hâllerde ikisi de aynı anda sağlanmalıdır.

Eşin yazılı rızasının bulunması, kefilin el yazısı eksikliğini kapatmaz. El yazısı şartlarının tamam olması da gerekli eş rızasının yokluğunu ortadan kaldırmaz.

Uygulama kontrol listesi

  1. Kefalet tarihindeki medeni hâli belirleyin.
  2. Mahkemece ayrılık kararı veya yasal ayrı yaşama hakkı olup olmadığını kontrol edin.
  3. Yazılı eş rızasının tarihini kefalet tarihiyle karşılaştırın.
  4. Rızanın somut kefalete ait olduğunu doğrulayın.
  5. Alacaklı istisnaya dayanıyorsa ticaret/esnaf sicili ve işlem bağlantısını inceleyin.
  6. Sonradan limit veya kefalet türü değiştirilmişse yeni rıza gerekip gerekmediğini belirleyin.
  7. TBK 583 şekil şartlarını ayrıca kontrol edin.
  8. İcra takibi varsa tebliğ ve itiraz süresini kaydedin.

İlgili rehberler

Sık Sorulan Sorular

Eş rızası sözlü verilebilir mi?

Hayır. TBK 584 açıkça yazılı rıza arar.

Rıza kefaletten sonra verilebilir mi?

Hayır. Rıza sözleşmeden önce veya en geç sözleşmenin kurulduğu anda verilmelidir.

Eşler ayrı evlerde yaşıyorsa rıza gerekmez mi?

Fiilî ayrı yaşama tek başına yeterli değildir. Mahkemece ayrılık kararı veya yasal ayrı yaşama hakkı bulunmalıdır.

Şirket ortağı eşinden rıza almadan kefil olabilir mi?

Şirket ortağının şirketle ilgili kefaleti TBK 584’teki istisna kapsamındadır. Kişisel borç için verilen kefalet otomatik olarak bu istisnaya girmez.

Şirket müdürünün kefaleti de istisna mı?

Evet, şirket yöneticisinin şirketle ilgili kefaleti maddede sayılan istisnalardandır.

Esnafın her kefaletinde rıza aranmaz mı?

Hayır. Esnaf/sanatkâr siciline kayıt ve kefaletin mesleki faaliyetle ilgili olması gerekir.

Kefalet limiti artırılırsa eşin yeniden rızası gerekir mi?

Kefilin sorumluluk miktarını artıran değişiklik, TBK 584’te yeni rıza aranmayan değişiklikler arasında değildir; rıza yeniden değerlendirilir.

Adi kefalet müteselsile çevrilirse yeni rıza gerekir mi?

Evet. Kanun yalnız adi kefaleti müteselsile dönüştürmeyen değişikliklerde yeni rıza aranmayacağını söyler.

Eş rızası varsa el yazısı şartı aranmaz mı?

Aranır. TBK 583 ve TBK 584 ayrı geçerlilik koşullarıdır.

Rıza belgesinin noterden olması zorunlu mu?

TBK 584 yazılı rıza arar; noterlik şekli zorunluluğu koymaz. Ancak imza ve tarih ispatı bakımından belgenin güvenilir biçimde düzenlenmesi önemlidir.

Hukuki Dayanak ve Resmî Kaynak

Temel dayanak 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.584’tür. Kefaletin şekli için m.583; türleri için m.585-586 birlikte uygulanır. Güncel metin Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden kontrol edilir.

Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T

Yazar: Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil No: 3472.
İnceleyen: Av. Emirhan Keskin – Mersin Barosu Sicil No: 5507.
Son güncelleme: 13 Eylül 2026.

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu: İhsaniye Mahallesi, 4903. Sokak, Profit İş Merkezi No:23, Kat:3, Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin. Telefon: +90 552 224 43 66. Türkiye genelindeki dosyalar Mersin’deki İstanbul ve Mersin’deki fiziksel ofislerden yönetilir.

Genel hukuki bilgilendirmedir. Somut dosyada kefalet belgesi, medeni hâl, rıza belgesi, sicil kayıtları ve takip evrakı birlikte incelenmelidir.

Hukuki konu hakkında iletişim

İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.

Telefonla Araİletişim Bilgileri

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin

Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.

tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

    İSTANBUL · MERSİN · ÇEVRİM İÇİ

    Hukuki görüşme talebi

    Konunuzu kısaca paylaşın. Görüşme için tercih ettiğiniz ofisi veya çevrim içi seçeneğini belirtebilirsiniz.

    * İşaretli alanlar zorunludur.




    Mesaj uzunluğu0 / 1000

    Kalan karakter: 1000Boşluklar dahildir.Sınıra yaklaşıyorsunuz.1.000 karakter sınırına ulaştınız.

    Kimlik numarası, banka bilgisi veya hassas belge paylaşmayın. KVKK Aydınlatma Metni

    İlk iletişim tek başına avukatlık ilişkisi kurmaz ve yasal süreleri durdurmaz. Acil süreli konularda telefonla ulaşın.

    Bu Yazıyla İlgili Soru Sor

    Gerçek sorular yönetici incelemesinden sonra anonim olarak yayımlanabilir. İsim, telefon, kimlik numarası, dosya numarası veya özel bilgi paylaşmayın. Bu alan hukuki danışmanlık değildir.

    Gizlilik ve KVKK bilgilendirmesi

    Telefon WhatsApp