Kira Sözleşmesinde Kefil Geçerli mi? TBK 583, 584 ve 603 ile Eş Rızası 2026

Kira sözleşmesine kefil eklemek hangi borcu güvence altına alır?

Kira sözleşmesine eklenen kefalet, kiracının kira ilişkisinden doğan borçlarının üçüncü kişi tarafından kişisel teminat altına alınmasıdır. Kefil taşınmazın kiracısı hâline gelmez; kira borcunun asıl borçlusu kiracıdır. Kefilin sorumluluğu ise kefalet sözleşmesinin kapsamı, türü, azami tutarı ve kanuni sınırlar içinde doğar. Bu ayrım özellikle kira bedeli, yan gider, hasar, faiz ve takip giderlerinin kefile yöneltilip yöneltilemeyeceği tartışmalarında önemlidir.

TBK m.581 kefalet sözleşmesini, kefilin borçlunun borcunu ifa etmemesinin sonuçlarından alacaklıya karşı kişisel olarak sorumlu olmayı üstlendiği sözleşme olarak tanımlar. Kira sözleşmesinde kiraya veren alacaklı, kiracı asıl borçlu, kefil ise kişisel teminat veren kişidir. Kefaletin varlığı kira sözleşmesinin geçerliliği için zorunlu değildir; taraflar kefilsiz kira sözleşmesi kurabilir. Ancak kefalet alınmışsa kanunun kefili koruyan şekil hükümleri sözleşme serbestisiyle bertaraf edilemez.

Kefalet kaydının kira sözleşmesinin son sayfasında bulunması ile ayrı bir kefalet belgesinde düzenlenmesi arasında tek başına geçerlilik bakımından belirleyici fark yoktur. Önemli olan kefalet iradesinin yazılı şekilde ortaya konulması ve TBK m.583’te kefilin el yazısıyla yazması zorunlu unsurların bulunmasıdır. Hazır basılmış “kefilim” ibaresinin altına yalnız imza atılması, kanunun aradığı bütün unsurların bulunduğu anlamına gelmez.

TBK 583’e göre geçerli kefalet için hangi bilgiler el yazısıyla yazılmalıdır?

TBK m.583/1 açık bir şekil kuralı getirir. Kefalet sözleşmesi yazılı şekilde yapılmadıkça ve kefilin sorumlu olacağı azami miktar ile kefalet tarihi belirtilmedikçe geçerli olmaz. Kefilin sorumlu olduğu azami miktarı, kefalet tarihini ve müteselsil kefil olması hâlinde bu sıfatla ya da eş anlamlı bir ifadeyle yükümlülük altına girdiğini kendi el yazısıyla belirtmesi şarttır.

Bu nedenle kira sözleşmesindeki kefil bölümünde sadece “kefil: Ahmet Yılmaz, T.C. …, imza” bulunması yeterli kabul edilmez. Örneğin kefilin azami sorumluluk tutarının rakamla veya yazıyla kendi el yazısıyla belirtilmesi gerekir. Aynı şekilde kefalet tarihi de kefilin el yazısıyla yazılmalıdır. Sözleşmenin üst kısmında bilgisayarla yazılmış tarih bulunması, kefalet tarihinin kefilin el yazısıyla belirtilmesi zorunluluğunu otomatik olarak karşılamaz.

Azami miktar, kefilin hangi üst sınıra kadar sorumlu olacağını belirler. “Kiracının bütün borçlarından sınırsız sorumludur” şeklindeki kayıt, gerçek kişi kefilin azami miktarı el yazısıyla belirtmesi zorunluluğunun yerine geçmez. Kanun, kefilin üstleneceği ekonomik riskin imza anında belirli olmasını ister. Bu nedenle azami miktar sonradan tek taraflı olarak artırılamaz.

TBK m.583/2, kefil olma konusunda özel yetki verilmesi ve diğer tarafa veya üçüncü kişiye kefil olma vaadinde bulunulmasının da aynı şekil koşullarına tabi olduğunu düzenler. Tarafların kefaletin sorumluluk miktarını sonradan değiştirmesi hâlinde de kefilin sorumluluğunu artıran değişiklikler şekil kurallarına uygun yapılmalıdır.

Adi kefil ile müteselsil kefil arasındaki fark nedir?

Kira sözleşmelerinde sık kullanılan “müşterek borçlu ve müteselsil kefil” veya “müteselsil kefil” ifadeleri, alacaklının kefile başvuru sırasını etkiler. Adi kefalette TBK m.585’teki koşullar gereği alacaklının önce asıl borçluya başvurması kuralı ve istisnaları gündeme gelir. Müteselsil kefalette ise TBK m.586’daki şartlar altında alacaklı, borçlu ifada geciktiğinde ve ihtar sonuçsuz kaldığında veya açıkça ödeme güçsüzlüğü içinde bulunduğunda kefile başvurabilir.

Ancak müteselsil kefaletin doğması için yalnız sözleşmenin matbu kısmında “müteselsil” kelimesinin basılı olması yetmez. TBK m.583 uyarınca gerçek kişi kefil, müteselsil kefil sıfatıyla veya bu anlama gelen bir ifadeyle yükümlülük altına girdiğini kendi el yazısıyla yazmalıdır. Bu el yazısı unsuru yoksa sözleşmede basılı müteselsil kefalet ibaresinin hukuki sonucu ayrıca değerlendirilir.

Kefilin “müşterek borçlu” olarak adlandırılması da kanunun emredici kefalet hükümlerinin çevresinden dolaşmak için kullanılamaz. Gerçek kişi bir üçüncü kişinin yükümlülüğü ekonomik işlevi itibarıyla başkasının borcunu güvence altına alan kişisel teminat niteliğindeyse TBK m.603 devreye girer. Bu nedenle başlıktaki kelime değil, üstlenilen borcun gerçek hukuki işlevi önem taşır.

Kira kefaletinde eş rızası ne zaman gerekir?

TBK m.584’e göre eşlerden biri mahkemece verilmiş ayrılık kararı olmadıkça veya yasal olarak ayrı yaşama hakkı doğmadıkça, ancak diğer eşin yazılı rızasıyla kefil olabilir. Rıza sözleşmenin kurulmasından önce veya en geç kurulması anında verilmelidir. Sonradan alınan eş rızası, kanunun aradığı zaman şartını geriye etkili biçimde tamamlamaz.

Eş rızası kefalet sözleşmesinden ayrı bir belge olarak verilebilir; fakat hangi kefalete ilişkin olduğu belirli olmalıdır. Rızanın yazılı olması gerekir. Kefilin eşinin sadece kira sözleşmesinde tanık olarak imza atması, bu imzanın açıkça kefalete rıza iradesi taşıdığı anlaşılmıyorsa TBK m.584’teki rıza yerine geçmez.

TBK m.584/3 bazı mesleki ve ticari durumlarda eş rızası aranmayacak istisnaları düzenler. Ticaret siciline kayıtlı ticari işletmenin sahibi veya ticaret şirketinin ortak ya da yöneticisinin işletme veya şirketle ilgili vereceği kefaletler; esnaf ve sanatkâr siciline kayıtlı esnaf veya sanatkârın mesleki faaliyetiyle ilgili kefaletleri ve kanunda sayılan diğer istisnalar bu hüküm kapsamında değerlendirilir. Kira sözleşmesindeki her kefalet için otomatik olarak “eş rızası gerekir” veya “ticari iş olduğu için gerekmez” denilemez; kefilin sıfatı ve teminatın hangi faaliyet için verildiği m.584/3 üzerinden kontrol edilir.

“Garanti veren”, “müşterek borçlu” veya başka ad kullanılırsa TBK 603 uygulanır mı?

TBK m.603, kefili koruyan hükümlerin yalnız adı “kefalet” olan sözleşmelerde uygulanmasını engelleyen önemli bir düzenlemedir. Maddeye göre kefaletin şekline, kefil olma ehliyetine ve eşin rızasına ilişkin hükümler gerçek kişilerce kişisel güvence verilmesine ilişkin olarak başka ad altında yapılan diğer sözleşmelere de uygulanır.

Bu nedenle kira sözleşmesinde üçüncü kişinin “garantör”, “müşterek borçlu”, “ödeme garantörü” veya benzeri şekilde adlandırılması, ekonomik olarak kiracının borcunu teminat altına alan bir kişisel güvence veriliyorsa şekil kurallarını kendiliğinden bertaraf etmez. Mahkeme sözleşmenin başlığına değil, tarafların hak ve borçlarının içeriğine bakar.

TBK m.603’ün amacı, kefalet hükümlerinin koruyucu yapısının isim değişikliğiyle etkisiz bırakılmasını önlemektir. Bu yüzden sözleşme hazırlanırken üçüncü kişinin gerçekten bağımsız bir asli borç mu üstlendiği, yoksa kiracının borcunu güvence altına alan fer’i nitelikte bir yükümlülük mü aldığı açık biçimde düzenlenmelidir.

Gerçek kişinin kefaleti kaç yıl geçerlidir?

TBK m.598, gerçek kişi tarafından verilmiş her türlü kefaletin, buna ilişkin sözleşmenin kurulmasından başlayarak on yılın geçmesiyle kendiliğinden ortadan kalkacağını düzenler. Kefalet on yıldan fazla süre için verilmiş olsa bile, uzatılmadıkça veya yeni kefalet verilmedikçe kefil ancak on yıllık süre doluncaya kadar takip edilebilir.

Kefalet süresi en erken önceki kefaletin sona ermesinden bir yıl önce yapılmak kaydıyla, kefilin TBK m.583’teki şekle uygun yazılı açıklamasıyla en fazla yeni bir on yıllık dönem için uzatılabilir. Kira sözleşmesinin uzun yıllar yenilenmesi, gerçek kişi kefaletini sınırsız ve kendiliğinden yenilenen bir güvence hâline getirmez.

Belirli süreli kira sözleşmesinin her yıl TBK m.347 uyarınca uzaması ile kefaletin süresi aynı kurum değildir. Kiracının kira sözleşmesi devam ederken kefilin sorumluluğunun devam edip etmediği, kefalet metninin kapsamı, TBK m.598 ve kefaletin belirli gelecek borçlarını kapsayıp kapsamadığı birlikte incelenir.

Kira bedeli artarsa kefilin sorumluluğu da otomatik artar mı?

Kefilin sorumluluğu TBK m.583 uyarınca belirlenen azami miktarla sınırlıdır. Kira bedelinin sonraki dönemlerde TBK m.344 uyarınca artması, kefilin el yazısıyla belirttiği azami sorumluluk tutarını kendiliğinden yükseltmez. Kefilin sorumluluğunu artıran değişikliklerin kanundaki şekil korumasına uygun olması gerekir.

Kefalet metni gelecekteki kira dönemlerini ve yan borçları kapsayacak şekilde kurulmuşsa bu kapsam ayrıca yorumlanır; ancak azami miktar sınırı yine önemini korur. Kiraya veren sadece kira bedeli artışına dayanarak kefilden el yazısıyla belirlenen üst sınırın üzerinde tahsilat isteyemez.

Kefaletin kapsamına kira bedeli yanında faiz, takip giderleri veya zararların girip girmediğinde TBK m.589’daki kefilin sorumluluğunun kapsamına ilişkin hükümler dikkate alınır. Bununla birlikte her alacak kaleminin kira ilişkisinden doğduğu ve kefalet kapsamına girdiği ayrıca ispatlanmalıdır.

Kiraya veren kefile karşı icra takibi başlatabilir mi?

Geçerli bir kefalet bulunduğunda kiraya veren, kefalet türü ve muacceliyet şartlarına göre kefile başvurabilir. Ancak icra takibinde kefalet belgesinin geçerliliği, azami miktar, eş rızası, müteselsil kefalet şekli ve borcun kapsamı itiraz konusu yapılabilir. Kefilin imzasının veya el yazısı unsurlarının inkârı hâlinde belge ve imza incelemesi gündeme gelir.

Kefilin sorumluluğu asıl borçtan bağımsız sınırsız bir borç değildir. Kiracının borcunun varlığı, kira ödemeleri, sona erme tarihi, teslim, varsa zarar ve mahsuplar dosyada ayrı ayrı hesaplanır. Kiraya veren aynı alacağı hem kiracıdan hem kefilden mükerrer tahsil edemez; tahsil edilen miktar borcu o ölçüde sona erdirir.

Kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda görev ve dava şartı değerlendirmesi somut talebe göre yapılır. Kira ilişkisinden kaynaklanan davalarda HMK m.4 sulh hukuk mahkemesinin görevini düzenler. 6325 sayılı Kanun m.18/B ise kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda, ilamsız icra yoluyla tahliye hükümleri hariç, dava öncesi arabuluculuğu dava şartı yapar.

İç bağlantılar: Kira depozitosu ve TBK 342 · Kira borcu nedeniyle tahliye · Kira bedelinde tevdi mahalli · İletişim.

Resmî mevzuat: 6098 sayılı TBK m.581, 583, 584, 585, 586, 589, 598 ve 603 · 6100 sayılı HMK · 6325 sayılı Kanun m.18/B.

Sık Sorulan Sorular

Kefil Kira Sözleşmesinden Sonra Değiştirilebilir mi?

Kira ilişkisi devam ederken mevcut kefilin yerine başka bir kişinin geçirilmesi, eski kefilin tek taraflı olarak adının silinmesiyle gerçekleşmez. Yeni kefalet TBK m.583’teki geçerlilik şartlarına uygun biçimde kurulmalıdır. Yeni gerçek kişi kefilin azami sorumluluk miktarı, kefalet tarihi ve müteselsil kefalet üstleniyorsa bu sıfatı kendi el yazısıyla yazması gerekir. TBK m.584 kapsamında eş rızası gereken bir durum varsa yeni kefalet kurulurken bu rıza da zamanında alınmalıdır.

Eski kefilin sorumluluğunun sona ermesi ise alacaklının kabulüne, kefalet sözleşmesinin sona erme şartlarına veya kanuni sona erme sebeplerine göre belirlenir. Kiracı ile kefilin kendi aralarında “artık kefil değil” diye anlaşması kiraya vereni bağlamaz. Alacaklı, eski kefili açıkça ibra etmişse veya kefalet kanunen sona ermişse sorumluluk kalkar. Bu nedenle kefil değişikliğinde kiraya verenin yazılı kabulü ve yeni kefalet belgesinin eksiksiz kurulması birlikte yapılmalıdır.

Kefil Ölürse Kira Borcu İçin Sorumluluk Ne Olur?

Kefalet, kefilin malvarlığına ilişkin bir borç ilişkisi olduğundan kefilin ölümü geçmişte doğmuş ve miras hukukuna göre intikal eden borçlar bakımından ayrıca değerlendirilir. Ölüm, kiracının asıl kira borcunu sona erdirmez. Kefilin ölüm tarihine kadar kefalet kapsamında doğmuş borçlar ile ölümden sonraki kira dönemleri aynı biçimde ele alınmaz; sözleşmenin kapsamı, borcun doğum anı ve TMK’nın mirasın geçişine ilişkin hükümleri birlikte incelenir. Mirasçılar bakımından mirasın reddi süresi ve terekenin borçları ayrıca önem taşır.

Bu nedenle kiraya veren, kefilin ölümünden yıllar sonra doğan bütün kira borçlarını hiçbir ayrım yapmadan mirasçılara yöneltemez. Önce kefaletin hangi dönem ve azami tutar için kurulduğu, TBK m.598’deki süre sınırı ve talep edilen borcun hangi tarihte doğduğu belirlenir.

Türkiye geneli ve Mersin uygulaması

TBK’nın kefalet hükümleri Türkiye genelinde uygulanır. Mersin’deki konut ve işyeri kiralarında da İstanbul, Ankara, İzmir veya diğer illerdeki kira sözleşmelerinde de geçerlilik ölçütleri aynıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun İstanbul ve Mersin’de fiziksel ofisleri bulunmaktadır; Türkiye genelindeki kira ve kefalet uyuşmazlıkları görev, yetki ve temsil kuralları çerçevesinde İstanbul ve Mersin ofislerinden koordine edilir.