Kefilin Borç Senetlerini ve Güvence Devrini Talep Dilekçesi

Kefilin borç senetlerini ve güvence devrini talep dilekçesi, kefalet borcunu ödeyen kişinin alacaklıdan rücu hakkını kullanmak için gerekli belgeleri, hesap bilgilerini ve kendisine geçen güvencelere ilişkin işlemleri istemesine yarar. Başvuru alacaklıya yöneltilir. Temel dayanak 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.592/3; ödeme ölçüsünde halefiyetin dayanağı ise TBK m.596 hükmüdür.

Kısa ve net cevap

Borcu ödeyen kefil, alacaklıdan haklarını kullanmasını sağlayan borç senetlerini ve gerekli bilgileri isteyebilir. Kefalet sırasında bulunan veya asıl borçlunun sonradan aynı alacak için verdiği rehin ve güvenceler bakımından teslim ya da devir işlemlerini de talep eder. Kısmi ödemede kefilin hakkı yaptığı ödeme ile sınırlıdır; alacaklının kalan alacağına ilişkin öncelik korunur. Dilekçede ödeme, borç ilişkisi, istenen belge ve güvence ayrı ayrı tanımlanmalıdır.

Bu örnek, ödeme yapmış kefilin alacaklıya yazılı belge ve işlem talebini karşılar. Borçlunun kendi senedini geri istemesi, kefaletin geçersizliğine itiraz ve borçluya karşı rücu davası farklı başvurulardır. Burada senedin imhası istenmez: kefilin borçluya başvurabilmesi için delil niteliği taşıyan belgelerin korunması ve teslimi amaçlanır.

TBK 592 ve 596 hangi hakkı düzenler?

Türk Borçlar Kanunu resmî metnindeki m.592/3, alacaklıya borcu ödeyen kefile gerekli senet ve bilgileri sağlama yükümlülüğü yükler. Aynı fıkra, belirli rehin ve güvencelerin teslimini veya devre ilişkin işlemlerin yapılmasını da düzenler. Böylece ödeme belgesine sahip kefilin, borç ilişkisinin diğer belgelerinden yoksun kalması önlenir.

TBK m.596/1 uyarınca kefil, alacaklıya ifa ettiği ölçüde onun haklarına halef olur. Halefiyet, ödenen alacağa ilişkin hakların kanundan kaynaklanan geçişidir. Alacaklı ile kefilin ayrıca yeni bir borç ilişkisi kurması bu kanuni geçişin şartı değildir. Bununla birlikte hangi miktarın ödendiği ve ödemenin hangi borca mahsup edildiği belgelenmelidir. Sadece “kredi kapandı” açıklaması, birden fazla sözleşmenin bulunduğu dosyada yeterli açıklık sağlamaz.

TBK m.596/2 güvence bakımından kapsamı belirler. Aksi kararlaştırılmamışsa kefil, kefalet anında mevcut güvencelerle asıl borçlunun sonradan özellikle aynı alacak için verdiği güvencelere halef olur. Üçüncü kişinin sonradan verdiği her teminatın da kendiliğinden kefile geçtiği yazılmamalıdır. Güvencenin kuruluş tarihi, teminat veren kişi ve hangi alacağı karşıladığı bu yüzden başvuru hazırlığının parçasıdır.

Kısmi ödeme yapan kefil için aynı fıkrada özel bir sınır vardır: rehin hakkının ödeme miktarını karşılayan kısmına halef olunur ve alacaklının rehin üzerinde kalan alacağı ön sırada yer alır. Başvuruda rehnin tamamının koşulsuz devri istenmesi bu sınırı göz ardı eder. Ödeme ile güvence ilişkisini anlamak için sitemizdeki borcu ödeyen kefilin halefiyet ve rücu hakkı açıklaması da incelenebilir.

Başvurudan önce hangi kayıtlar eşleştirilir?

Öncelikle kefaletin bağlı olduğu asıl borç bulunur. Kredi sözleşmesinin tarihi, hesap numarası, borçlunun kimliği ve kefalet kaydı birlikte okunur. Kefil birden fazla kredi için ödeme yaptıysa her kredi ayrı satırda gösterilir. Aynı bankadaki bütün hesapların tek bir hesap gibi sunulması, hangi belge ve güvence için teslim istendiğini belirsizleştirir.

Ödemenin kimin hesabından çıktığı kadar kimin borcuna işlendiği de belirlenir. Havale dekontundaki açıklama, alacaklının tahsilat makbuzu ve hesap hareketi birbirini desteklemelidir. Kefilin kendi başka borcuna ait ödeme, sırf aynı alacaklıya yapılmış olması nedeniyle bu başvurunun dayanağına dönüşmez. Eldeki dekont yetersizse başvuruda alacaklıdan mahsup bilgisinin açıklanması ayrıca istenir.

Hesap dökümünde anapara, faiz, gider ve tahsilat kalemlerinin ayrılması kullanışlıdır. Bu ayrım, kefilin ne kadar ödeme yaptığını ve alacaklıda hangi bakiye kaldığını denetlemeyi sağlar. Kefil tartışmalı bir hesap kalemini kabul etmiyorsa belge talebi verirken bütün hesap bakiyesini kabul eden genel bir ibra metni imzalamamalıdır. Belge teslimi ile borç hesabında mutabakat aynı işlem değildir.

Güvence listesinde rehnin türü, kuruluş tarihi, hak sahibi, güvence veren ve kayıt bilgisi bulunmalıdır. Taşınmaz ipoteğinde tapu kaydı; taşınır rehninde ilgili sicil veya sözleşme; fizikî olarak alacaklıda bulunan bir teminatta teslim kaydı esas alınır. Dosyada güvence bulunup bulunmadığı bilinmiyorsa kefil, olmayan bir ipoteği varmış gibi ileri sürmek yerine aynı borca ilişkin güvence envanterini istemelidir.

Kefil hangi belgeleri ve bilgileri ister?

Talep, rücu hakkının kullanılmasına yarayan belgelerle bağlantılı tutulur. Borç senedinin tarihi, bedeli, düzenleyeni ve varsa vadesi yazılır. Asıl borç sözleşmesi, ödeme planı, borçlunun temerrüt bildirimleri ve alacaklının tahsilat kayıtları eldeki dosyanın ihtiyacına göre listelenir. Alacaklının bütün müşteri dosyalarını veya borçlunun uyuşmazlıkla ilgisiz kişisel verilerini isteyen geniş bir ifade kullanılmaz.

Belgenin aslı ile sureti ayrılır. Alacaklının yalnız fotokopi göndermesi, asıl senedin de kefile teslim edildiği anlamına gelmez. Teslim alınan pakette hangi belgenin asıl, hangisinin suret olduğu tutanağa yazılır. Kısmi ödeme nedeniyle asıl belgenin alacaklıda korunmasının gerektiği bir dosyada, gerekçe ve belgenin bulunduğu yer açıklatılarak kullanılabilir suret ve ödeme kaydı istenir.

Alacaklı belgeyi kaybettiğini bildirirse bu cevap saklanır. Kayıp tarihi, belge türü, mevcut suret ve yapılan işlem sorulur. Kayıp kambiyo senedine ilişkin iptal işlemi ile kefilin belge istemi tek bir dilekçede aynı sonuç gibi sunulmaz. Belgenin niteliği sonraki hukuki yolun seçimini etkiler; bu başvuru, kayıp senet için kendiliğinden iptal kararı oluşturmaz.

Hesap bilgisi talebinde ödeme tarihindeki borç ve tahsilat sonrasındaki bakiye ayrı istenir. Alacaklı, güvenceyi başka alacakları için tuttuğunu söylüyorsa hangi alacağın ve hangi sıranın ileri sürüldüğünü açıklamalıdır. TBK m.592/3 diğer alacaklara ilişkin rehin ve hapis haklarını, kefilin hakkından önce geldikleri ölçüde saklı tutar. Başvurunun somut kayıt istemesi, bu öncelik iddiasının incelenmesini sağlar.

İpotek ve diğer güvenceler için nasıl talep kurulur?

Güvence devri istemi her teminatın hukuki yapısına uygun yazılır. Taşınmaz ipoteğine ilişkin talepte il, ilçe, ada, parsel, ipotek derecesi ve bilinen yevmiye bilgileri gösterilir. Alacaklıdan yalnız bir evrak göndermesi değil, kefilin kanunen geçen hakkını kullanması için gerekli açıklama ve işlem belgelerini sağlaması istenir. Tapudaki işlemin somut şekli kayıt ve güvence türü incelenerek belirlenir.

Taşınır rehninde de rehin konusu malın tanımlanması gerekir. Bir makinenin seri numarası, bir aracın kayıt bilgisi veya sicildeki rehin numarası belgelerdeki biçimiyle yazılır. “Bütün teminatları üzerime geçirin” cümlesi, ödeme kapsamını ve güvenceyi tanımlamadığı için yeterli bir işlem talebi değildir. Ödeme oranı ile hangi güvence bakımından işlem istendiği birlikte açıklanır.

Tam ödeme ile kısmi ödeme için aynı sonuç cümlesi kullanılmaz. Tam ödemede, ilgili borca ilişkin ödeme ve mevcut hakların kapsamı açıklanır. Kısmi ödemede ödenen miktar belirlenerek alacaklının kalan alacağına ilişkin kanuni önceliği korunur. İpotek kaydının hemen silinmesini istemek kefilin rücu güvencesini ortadan kaldırabilir; belge ve devir talebi hazırlanırken terkin ile halefiyetin sonuçları karıştırılmamalıdır.

Alacaklıdan güvence hakkında yazılı açıklama almak, üçüncü kişilerle ilgili kayıtları da denetlemeyi sağlar. Teminatın asıl borçludan mı yoksa başka bir kişiden mi geldiği, sonradan verilmişse hangi alacağa özgülendiği ve tarafların farklı bir anlaşması bulunup bulunmadığı kontrol edilir. Bu soruların cevabı belgelerden çıkarılır; dilekçeye görülmemiş bir teminatın varlığı veya kapsamı eklenmez.

Alacaklıya verilecek başvuru metni

Aşağıdaki metin, ödeme yapmış kefilin alacaklıya başvurusudur. Köşeli alanlar gerçek sözleşme ve ödeme bilgileriyle doldurulur. Örnekte alacaklıdan aynı borca ilişkin belge ve güvence envanteri istenir; henüz bilinmeyen teminat için gerçekleşmiş bir devir iddiası kurulmaz. Eklerin numaraları metindeki atıflarla eşleştirilmelidir.

Kefilin borç senetlerini ve güvence devrini talep dilekçesini Word olarak indir

Dilekçe nasıl teslim edilir ve cevap nasıl izlenir?

Başvuru, sözleşmede alacaklı görünen gerçek kişiye veya tüzel kişinin ilgili birimine gönderilir. Banka dosyasında şube ve kredi numarasının yazılması kayıtların bulunmasını kolaylaştırır. Başka kuruma devredilmiş bir alacak varsa güncel alacaklı ve belgeyi elinde tutan kişi ayrıca belirlenir. Eski şubeye verilen başvuru için kayıt ve yönlendirme bilgisi alınır.

Teslim tarihini gösteren kanıt saklanır. Elden teslimde başvurunun bir örneğine tarih, evrak numarası ve teslim alan birim yazdırılır. Posta veya noter yoluyla iletilen talepte gönderim ve ulaşma belgeleri dosyaya konur. Alacaklının kabul ettiği elektronik başvuru kanalında oluşan kayıt numarası ve yanıt da korunur. Bir telefon görüşmesi yapılmış olması yazılı belge tesliminin gerçekleştiğini göstermez.

TBK m.592/3 bu başvuru için herkese uygulanacak yedi, on beş veya otuz günlük özel cevap süresi belirlemez. Başvurucu teslim için makul bir tarih önerebilir; bunu kanunun koyduğu kesin süre gibi yazmamalıdır. Alacaklı kurumun ayrı bir başvuru usulü bulunuyorsa o usul kendi dayanağıyla değerlendirilir. Belge talebinin yapılması, borçluya karşı rücu zamanaşımını kendiliğinden durdurduğu kabul edilerek takip ertelenmemelidir.

Cevap geldiğinde istem listesi ile teslim edilen paket karşılaştırılır. Hesap dökümü var ama borç senedi yoksa başvuru tamamen karşılanmış sayılmaz. Eksiklerin ikinci yazıda ilk evrak numarasıyla istenmesi dosya bütünlüğünü sağlar. Güvence devri için işlem tarihi verilmişse yalnız randevu cevabı saklanmaz; işlemin yapıldığını gösteren sicil kaydı veya işlem belgesi de alınır.

Asıl borçluya ödeme bildirimi neden ayrıca yapılır?

TBK m.597, borcu tamamen veya kısmen ödeyen kefile bu durumu asıl borçluya bildirme yükümlülüğü getirir. Alacaklıya belge talebi göndermek bu bildirimin yerine geçmez. Borçluya yapılan yazıda ödeme tarihi, alacaklı, sözleşme numarası ve ödeme miktarı belirtilmeli; teslim kanıtı saklanmalıdır. Bildirimde henüz yapılmamış bir güvence devri gerçekleşmiş gibi gösterilmez.

Bildirimsiz ödeme nedeniyle borçlunun aynı alacaklıya ikinci kez ödeme yapması rücu bakımından ciddi sonuç doğurur. Kanundaki sonuç, bildirimi almayan borçlunun ödemeyi bilmediği ve bilmesi gerekmediği koşuluyla ilişkilidir. Bu nedenle kefil, belge beklerken ödeme bildirimini ertelememelidir. Konuya ilişkin kefilin borçluya ödeme bildirim yükümlülüğü rehberi ayrı işlemi açıklar.

Alacaklı belgeleri vermezse hangi ayrım yapılır?

Önce ret gerekçesi ayrıştırılır: belge bulunmadığı, ödeme ilişkisinin kabul edilmediği, kısmi ödemenin bulunduğu veya başka öncelikli alacak ileri sürüldüğü cevaplar aynı değildir. Kefilin dekontu ve sözleşmesi bu gerekçeyle karşılaştırılır. Hangi belgenin ne zamandan beri teslim edilmediği ve bunun hak kullanımını nasıl etkilediği somut biçimde kayda geçirilir.

TBK m.592/4, haklı neden olmadan yükümlülüklerin yerine getirilmemesi veya ağır kusurla belge ve güvencelerin elden çıkarılması bakımından özel sonuçlar düzenler. Bu sonuçlara ilişkin başvuruda kanuni koşullar ve somut davranış ayrı incelenir. Sadece ilk başvuruya cevap verilmemiş olmasına dayanarak bütün ödemelerin tartışmasız geri alınacağını yazmak doğru değildir. Ödeme iadesi ve ek zarar istemi, belge teslim isteminden farklı talep sonuçları taşır.

Yargı yoluna geçişte görev, yetki ve dava şartları somut hukuki ilişkiye göre belirlenir. Alacaklının banka olması, her kefil dosyasını kendiliğinden tek bir mahkeme türüne bağlamaz. Bu nedenle burada tek bir mahkemeye hitap eden dava şablonu kullanılmaz. Kefilin ödediği tutarı borçludan istemesine ilişkin işlem de alacaklıdan belge istemiyle birbirine karıştırılmaz.

Teslim tutanağında nelere dikkat edilir?

Tutanakta başvuru numarası, teslim tarihi ve teslim edenin yetkisi bulunur. Her belge için adı, tarihi, sayfa adedi ve asıl ya da suret bilgisi yazılır. Bir senedin seri numarası veya ayırt edici kayıt bilgisi varsa eklenir. Genel “bütün evrak teslim edildi” ifadesi yerine fiilen alınan belgeler tek tek listelenir.

Kefil, yalnız aldığı belgeler için teslim beyanı verir. Henüz teslim edilmeyen senet veya tamamlanmayan devir işlemi tutanakta eksik olarak gösterilir. Belge teslimini kabul eden imzaya, bütün alacaklardan vazgeçildiğini ifade eden ilgisiz ibra cümlesi eklenmemelidir. Böylece teslim kaydı hak kullanımını açıklayan bir delil olur; istem dışındaki bir feragat beyanına dönüşmez.

Sık sorulan sorular

Borcu ödeyen kefil senetleri kimden ister?

Talep alacaklıya yöneltilir. TBK m.592/3, gerekli borç senetleri ve bilgilerin sağlanması yükümlülüğünü alacaklıya yükler. Belge başka birimdeyse bulunduğu yerin açıklanması da istenir.

Ödemenin tamamını yapmamış kefil başvurabilir mi?

Evet. TBK m.596 ödeme ölçüsünde halefiyeti düzenler. Kısmi ödemede rehin hakkı bakımından ödeme sınırı ve alacaklının kalan alacağına ilişkin öncelik korunarak talep kurulur.

Kefil senedin iptalini mi teslimini mi istemelidir?

Bu başvuruda hak kullanımına yarayan senedin teslimi istenir. Senedin ortadan kaldırılması, kefilin borçluya başvurusunda kullanacağı belgeyi kaybetmesine yol açabilir. Kayıp kambiyo senedinin iptali ayrı hukuki işlemdir.

Alacaklı ipoteği başka borç için tuttuğunu söyleyebilir mi?

TBK m.592/3 diğer alacaklara ilişkin öncelikli rehin ve hapis haklarını saklı tutar. Hangi başka alacağın ve hangi öncelik kaydının ileri sürüldüğü belgeli olarak açıklanmalıdır.

Her teminat ödeme yapan kefile geçer mi?

Hayır. TBK m.596/2, aksi kararlaştırılmamışsa kefalet anında bulunan veya asıl borçlunun sonradan aynı alacak için verdiği güvenceleri esas alır. Teminatın tarihi ve teminat veren kişi kontrol edilir.

Alacaklının cevap vermesi için kanuni otuz gün var mı?

TBK m.592/3 bu talep için genel bir otuz günlük cevap süresi koymaz. Başvuruda önerilen teslim tarihi ile başka mevzuata dayanan kurum başvuru süresi ayrı değerlendirilir.

Alacaklıya yazmak borçluya ödeme bildiriminin yerine geçer mi?

Hayır. TBK m.597 kapsamındaki ödeme bildirimi asıl borçluya ayrıca yapılır. Alacaklıdan belge istemi, ödeme bildirimi ve borçluya karşı rücu üç farklı işlem olarak takip edilir.

Word dilekçesine hangi ödeme belgesi eklenir?

Kefilin yaptığı ödemeyi ve ilgili borcu gösteren dekont, tahsilat makbuzu ve mevcut hesap dökümü eklenir. Birden fazla ödeme varsa tarihler ve tutarlar ayrı gösterilir; toplam ile belgeler karşılaştırılır.

İlgili yazılar

• Alacaklının rehni azaltmasının kefilin sorumluluğuna etkisi
• Asıl borçlunun ödeme sonrası senet iadesi başvurusu
• Alacak devrinde senet ve belgelerin teslimi

Resmî kaynak ve hukuki inceleme

Dayanaklar, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının yayımladığı 6098 sayılı Kanun metninde TBK m.592, 596 ve 597’dir. Kanunun resmî yayımlanma bilgileri TBMM kanun kaydında yer alır. Başvuru hazırlanırken sözleşme, ödeme ve güvence kayıtları birlikte incelenmelidir.