Kimler Lisanslı Depo İşletemez? Mahkûmiyet ve 3 Yıllık Yasak | 5300 m.7 (2026)

Kısa ve net cevap

5300 sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu’nun 7. maddesine göre, kasten işlenen bir suçtan dolayı beş yıl veya daha fazla hapis cezasına mahkûm olanlar ile maddede tek tek sayılan devletin güvenliğine, anayasal düzene karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye veya edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, kaçakçılık veya vergi kaçakçılığı suçlarından hapis cezasına mahkûm olanlar lisanslı depo işletemez; lisanslı depo şirketine ortak olamaz; yönetici veya denetçi görevinde bulunamaz. Ayrıca bu mahkûmiyetlerden biri bulunmasa bile depoculuk lisansı kendi isteği ve iradesi dışında iptal edilen kişi, iptalden itibaren üç yıl süreyle aynı yasaklara tabidir.

5300 m.7 hangi kişileri sistem dışında bırakır?

Lisanslı depoculuk, üreticiden veya ürün senedi sahibinden teslim alınan tarım ürünlerinin korunması, sınıflandırılması ve daha sonra hak sahibine teslim edilmesi üzerine kurulu, kamu otoritesinin sıkı denetimine tabi bir faaliyettir. Bu nedenle kanun koyucu yalnız şirketin sermaye ve tesis şartlarını değil, işletmenin ortakları ile yönetim ve denetiminde bulunan kişilerin hukuki güvenilirliğini de doğrudan lisans koşulu haline getirmiştir.

5300 sayılı Kanun’un 7. maddesi iki ayrı yasak mekanizması kurar. Birincisi belirli ceza mahkûmiyetlerine bağlı sürekli nitelikteki engeldir. İkincisi ise kişi maddede sayılan suçlardan mahkûm olmasa dahi depoculuk lisansının kendi iradesi dışında iptal edilmesine bağlanan üç yıllık geçici engeldir. Bu iki sebep birbirinden bağımsız değerlendirilir.

Kuruluş izni bakımından 5300 m.4 ile lisans koşullarının birlikte okunması gerekir. Lisanslı depo işletmesi anonim şirket şeklinde kurulur; fakat anonim şirket kurulmuş olması depoculuk faaliyetine başlanabileceği anlamına gelmez. Şirket faaliyet izni ve lisans almadan ürün kabul edemez ve ürün senedi düzenleyemez. Kuruluş aşamasının ayrıntıları için lisanslı depo şirketinin kuruluşu hakkındaki rehberimiz incelenebilir.

Kasten işlenen suçta beş yıl veya daha fazla hapis engeli

Madde 7’nin ilk engel grubu, suçun özel adından bağımsız olarak cezanın süresine bağlanmıştır. Kasten işlenen bir suçtan dolayı beş yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına mahkûmiyet varsa kişi lisanslı depo işletemez, işletmeye ortak olamaz ve yönetici veya denetçi sıfatıyla görev yapamaz.

Burada üç unsur birlikte aranır: fiilin kasten işlenmiş olması, mahkûmiyet bulunması ve hükmedilen hapis cezasının beş yıl veya daha fazla olması. Kanun taksirli suçları bu genel süre kuralına dahil etmemiştir. Bununla birlikte aşağıda açıklanan özel suçlardan biri söz konusuysa, maddenin lafzı bu suçlar için ayrıca beş yıllık eşiği aramaz.

Başvuruda yalnız adli sicil kaydının varlığına bakılması yeterli değildir. Mahkûmiyetin hangi suça ilişkin olduğu, hükmün niteliği, cezanın süresi ve 5300 m.7’deki özel listeyle ilişkisi somut belge üzerinden değerlendirilmelidir. Ticaret Bakanlığının 12 Mart 2026 tarihli kuruluş başvurusu açıklamasında da kurucuların, ortakların ve yönetim kurulu üyelerinin adli sicil belgesinin başvuru belgeleri arasında yer aldığı açıkça gösterilmiştir.

Beş yıllık süre aranmaksızın sayılan suçlar

5300 m.7, bazı suçları ayrıca isim vererek düzenler. Bunlar devletin güvenliğine karşı suçlar; anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar; zimmet; irtikâp; rüşvet; hırsızlık; dolandırıcılık; sahtecilik; güveni kötüye kullanma; hileli iflas; ihaleye fesat karıştırma; edimin ifasına fesat karıştırma; suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama; kaçakçılık ve vergi kaçakçılığı suçlarıdır.

Bu listenin hukuki önemi şudur: kişinin aldığı hapis cezası beş yıldan az olsa dahi, mahkûmiyet maddede sayılan suçlardan birine ilişkinse lisanslı depoculuk bakımından engel doğabilir. Başka bir ifadeyle kanundaki “beş yıl veya daha fazla” eşiğini özel suç listesine de otomatik olarak uygulamak doğru değildir.

Özellikle ekonomik güveni, belge düzenini, kamu idaresine güveni ve malvarlığını hedef alan suçların listede bulunması lisanslı depoculuk sisteminin yapısıyla uyumludur. İşletmeci, mudiye ait ürünü fiilen muhafaza eder; ürün senedi ekonomik değeri temsil eder; tartım, sınıflandırma ve kayıt sistemi üzerinden işlem güvenliği sağlanır. Bu nedenle ortak ve yöneticilerin hukuki durumu yalnız şirketler hukuku meselesi değildir; lisansın devamlılığını doğrudan etkiler.

Yasak yalnız şirket sahibine mi uygulanır?

Hayır. Madde açık biçimde dört farklı konumu kapsar: lisanslı depo işletmek, lisanslı depo işletmesine ortak olmak, yönetici olmak ve denetçi olmak. Dolayısıyla engel yalnız şirketi tek başına kurmak isteyen kişiye ilişkin değildir. Anonim şirketin pay sahipliği yapısında, yönetim kurulunda ve denetim işlevini üstlenen kişiler bakımından da ayrı ayrı kontrol yapılmalıdır.

Şirket kurulduktan sonra ortaklık yapısında veya yönetimde değişiklik yapılması da bu kuralı bertaraf etmez. 5300 m.4 uyarınca şirketin ana sözleşmesi, ortakları ve ortaklık paylarındaki değişiklikler Bakanlık iznine tabidir. Böylece lisans alındıktan sonra yasak kapsamındaki bir kişinin ortak veya yönetici konumuna getirilmesi yoluyla sistemin dolanılması engellenir.

Uygulamada pay devrinden veya yönetim kurulu seçiminden önce, devralacak ya da atanacak kişinin m.7 şartlarını taşıyıp taşımadığı kontrol edilmelidir. Aksi halde işlem şirketler hukuku bakımından başka sonuçlar doğursa bile lisanslı depoculuk mevzuatı yönünden ciddi idari risk ortaya çıkar.

TCK 53’teki hak yoksunluğu süresi geçerse engel biter mi?

5300 m.7, “Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile” ifadesiyle özel bir düzenleme yapmıştır. Bu nedenle yalnız TCK m.53 kapsamındaki belirli hak yoksunluklarının sona ermiş olmasına dayanarak lisanslı depoculuk engelinin ortadan kalktığı sonucuna varılamaz.

İdari lisans koşulu ile ceza mahkûmiyetinin infazına bağlı hak yoksunlukları aynı hukuki kurum değildir. Lisans makamı başvuruyu 5300 sayılı Kanunun özel şartlarına göre değerlendirir. Bu sebeple başvuru dosyasında mahkûmiyetin sonuçları hakkında yapılan değerlendirme, lisanslı depoculuk yönünden ayrıca ve doğrudan m.7 üzerinden yürütülmelidir.

Bir mahkeme kararının adli sicilden silinmiş olması, arşiv kaydı, yasaklanmış hakların geri verilmesi veya başka bir ceza hukuku kurumunun lisans koşuluna etkisi ise ilgili kesin karar ve güncel mevzuat birlikte incelenmeden genelleştirilmemelidir. Ancak 5300 m.7’nin açık hükmü, TCK 53 süresinin geçmiş olmasını tek başına yeterli görmez.

Lisans irade dışında iptal edilirse üç yıllık yasak nasıl işler?

Madde 7’nin ikinci fıkrası ayrı bir geçici yasak getirir. Birinci fıkradaki mahkûmiyet şartları bulunmasa bile, kişinin depoculuk lisansı kendi isteği ve iradesi dışında iptal edilmişse üç yıl süreyle lisanslı depo işletemez, lisanslı depo işletmesine ortak olamaz, yönetici veya denetçi olamaz.

Burada belirleyici unsur, lisansın kişinin kendi isteği ve iradesi dışında iptal edilmesidir. Şirketin mevzuata aykırılık nedeniyle lisansının iptal edilmesiyle, faaliyetini hukuka uygun biçimde sona erdirip lisansı kendi talebiyle iade etmesi aynı hukuki olgu değildir. Yasak süresinin başlangıcı ve ilgili kişinin kapsamı, iptal kararının içeriği ve tebliğ/karar tarihi üzerinden belirlenmelidir.

Üç yıllık süre dolmadan yeni bir lisans başvurusunda bulunulması veya yasaklı kişinin başka bir lisanslı depo şirketinde ortak ya da yönetici olarak gösterilmesi m.7 ile bağdaşmaz. Bu durum m.9 kapsamında lisans talebinin reddine de dayanak oluşturabilir.

2026 kuruluş başvurusunda hangi belgeler bu şart için aranıyor?

Ticaret Bakanlığının güncel kuruluş başvurusu listesine göre kurucuların, ortakların ve yönetim kurulu üyelerinin adli sicil belgesi sunulur. Ayrıca gerçek kişi kurucular, ortaklar ve yönetim kurulu üyelerinden 5300 sayılı Kanunun 7. maddesindeki şartları taşıdıklarına; kendileri veya sınırsız sorumlu oldukları kuruluşlar hakkında iflas kararı verilmediğine ve konkordato ilan edilmediğine; mali ve ticari itibar bakımından engel durum bulunmadığına ilişkin beyan alınır.

2026 yılında yürürlüğe giren Lisanslı Depo İşletmelerine Kuruluş İzni Verilmesi Hakkında Tebliğ de değerlendirmeyi yalnız şekli evrak kontrolü düzeyinde bırakmamıştır. Bakanlık, ortak ve yöneticilerin m.7 şartlarına uyup uymadığını kanıtlayıcı belgeler üzerinden inceler; dolaylı veya doğrudan güven ve ticari itibarı sarsıcı durumları değerlendirir. 14 Ağustos 2026 tarihli değişiklikle, ticari ve mali itibar ile güvenilirlik esasları bakımından olumlu görülmeyen başvuruların reddedileceği de açıkça düzenlenmiştir.

Güncel mevzuat listesi ve ikincil düzenlemeler için Ticaret Bakanlığı Lisanslı Depoculuk Mevzuatı sayfası; kuruluş belgeleri için Bakanlığın Yeni Şirket Kuruluşu Başvurusu sayfası kullanılmalıdır.

Lisanslı depo şirketleri için pratik uyum kontrolü

Lisans başvurusunda yapılacak kişi incelemesi tek seferlik bir klasör işlemi olarak görülmemelidir. Ortaklık paylarının değişmesi, yeni yönetim kurulu üyesi seçilmesi, denetim görevine atama yapılması veya şirketin kontrol yapısının değişmesi halinde m.7 uyumu yeniden kontrol edilmelidir.

İlk olarak şirket, kurucu ve ortak listesiyle yönetim kurulu ve denetim görevlerini güncel tutmalıdır. İkinci olarak yeni bir kişi sisteme dahil edilmeden önce adli sicil ve gerekli beyan belgeleri incelenmelidir. Üçüncü olarak m.4 kapsamındaki Bakanlık izni gerektiren ortaklık ve ana sözleşme değişiklikleri tamamlanmadan fiili değişiklik yapılmamalıdır. Dördüncü olarak lisans koşullarının kaybedildiği bir durum ortaya çıkarsa 5300 m.18 uyarınca bu durumun derhal Bakanlığa bildirilmesi gerektiği unutulmamalıdır.

Finansal güvence ayağında da kişi şartlarından bağımsız olarak lisanslı depo teminatı ve zorunlu sigorta yükümlülükleri devam eder. Teminatın kapsamı için 5300 m.5 lisanslı depo teminatı rehberimize, sigorta yükümlülüğü için 5300 m.6 lisanslı depo sigortası rehberimize bakılabilir.

Kuruluş dosyasında kontrol sırası

1. Kurucu, ortak, yönetici ve denetçi olacak kişileri ayrı listeler halinde belirleyin.
2. Her kişi için güncel adli sicil belgesini alın ve mahkûmiyetin niteliğini 5300 m.7’ye göre değerlendirin.
3. Kasten işlenen suçtan beş yıl veya daha fazla hapis bulunup bulunmadığını kontrol edin.
4. Beş yıllık eşikten bağımsız olarak maddede ismen sayılan suçlardan mahkûmiyet olup olmadığını inceleyin.
5. Kişinin daha önce depoculuk lisansının kendi iradesi dışında iptal edilip edilmediğini ve varsa üç yıllık sürenin dolup dolmadığını belirleyin.
6. İflas, konkordato, risk merkezi, mali ve ticari itibar belgelerini güncel 2026 başvuru şartlarıyla birlikte tamamlayın.
7. Ortaklık veya yönetim değişikliği varsa Bakanlık izin sürecini işlem tamamlanmadan planlayın.
8. Sunulan beyanların resmi kayıtlarla çelişmediğini kontrol edin ve dosyada tarihli şekilde saklayın.

Sonuç

5300 sayılı Kanun m.7, lisanslı depoculukta güven unsurunu kişi düzeyinde koruyan açık bir ehliyet engeli getirir. Kasten işlenen bir suçtan beş yıl veya daha fazla hapis mahkûmiyeti ile maddede tek tek sayılan özel suç mahkûmiyetleri lisanslı depo işletme, ortak olma, yöneticilik ve denetçilik görevlerine engeldir. TCK m.53’teki sürelerin geçmiş olması bu özel lisans engelini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Ayrıca lisansı kendi isteği dışında iptal edilen kişi için üç yıllık ayrı yasak uygulanır. Başvuru ve şirket içi değişikliklerde m.7 şartının belgeyle kontrol edilmesi, lisans reddi veya idari tedbir riskini önlemek bakımından zorunludur.