Kira Sözleşmesinde Kefilin Sorumluluğu Ne Kadar Sürer? 2026 Kefalet Rehberi

Kira Sözleşmesindeki Kefaletin Geçerlilik Şartları Nelerdir?

Kefalet, kiracı ile kiraya veren arasındaki kira ilişkisinden ayrı bir güvence sözleşmesidir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 581. maddesine göre kefalet sözleşmesi, kefilin alacaklıya karşı borçlunun borcunu ifa etmemesinin sonuçlarından kişisel olarak sorumlu olmayı üstlendiği sözleşmedir. Kira sözleşmesinin altında üçüncü kişinin imzası bulunması, tek başına TBK’nın kefalete ilişkin emredici şekil şartlarını ortadan kaldırmaz.

TBK m.583 kefalet sözleşmesinin geçerliliğini sıkı şekle bağlamıştır. Kefalet yazılı yapılmalı, kefilin sorumlu olacağı azami miktar ve kefalet tarihi belirtilmelidir. Ayrıca kanunun saydığı temel unsurlar kefilin kendi el yazısıyla yazılmalıdır. Bu şartlardan biri yoksa kefaletin geçerliliği ciddi biçimde etkilenir. Kiraya verenin sonradan boş bırakılan alanları doldurması, kefilin el yazısı şartını karşılamaz.

Kira sözleşmelerinde sık görülen “müşterek ve müteselsil kefilim” ifadesi de otomatik olarak yeterli kabul edilmemelidir. TBK m.583, müteselsil kefil olunacaksa bu sıfatın veya aynı anlama gelen ifadenin de kefilin kendi el yazısıyla belirtilmesini şart koşar. Bu nedenle basılı formdaki “müteselsil kefil” ibaresinin yalnız imzalanması ile kefilin el yazısıyla üstlendiği müteselsil kefalet aynı şey değildir.

Geçerlilik incelemesinde sözleşmenin tamamına değil, kefalet bölümüne odaklanılır: azami miktar var mı, tarih var mı, gerekli unsurlar el yazısıyla mı, kefil imzası var mı ve gerekiyorsa eş rızası alınmış mı? Kira alacağı doğmuş olsa bile geçersiz kefalet üzerinden kefile sınırsız sorumluluk yüklenemez.

Kefilin Kendi El Yazısıyla Neleri Yazması Gerekir?

TBK m.583 üç temel el yazısı şartını açıkça düzenler. Kefil; sorumlu olduğu azami miktarı, kefalet tarihini ve müteselsil kefalet söz konusuysa müteselsil kefil olduğunu veya bu anlama gelen ifadeyi kendi el yazısıyla yazmalıdır. Kanunun amacı, kefilin ne kadar ve hangi nitelikte sorumluluk üstlendiğini açıkça görmesini sağlamaktır.

Azami miktarın yazılması özellikle kira sözleşmelerinde önemlidir. “Kiracının tüm borçlarından sınırsız kefilim” şeklinde belirsiz bir ifade TBK m.583’ün azami miktar şartıyla bağdaşmaz. Kefilin parasal sorumluluğunun üst sınırı somut olarak belirlenmelidir. TBK m.589 da kefilin her durumda kefalet sözleşmesinde belirtilen azami miktara kadar sorumlu olduğunu tekrar eder.

Kefalet tarihi, on yıllık süre başta olmak üzere kefaletin zaman bakımından sonuçlarının belirlenmesi için gereklidir. Tarihin sözleşmenin başka bölümünde basılı olması ile kefilin kendi el yazısıyla kefalet tarihini yazması aynı değildir. Kanun, bu unsuru bizzat kefilin yazmasını arar.

Sonradan kefilin sorumluluğunu artıran değişiklikler de kefalet için öngörülen şekle uyulmadıkça hüküm doğurmaz. Örneğin azami sorumluluk miktarının sonradan artırılması yalnız kiraya veren ve kiracının anlaşmasıyla kefili bağlamaz. Kefilin şekle uygun yeni iradesi gerekir.

Kira Kefaletinde Eşin Rızası Gerekir mi?

TBK m.584’ün ana kuralına göre eşlerden biri, mahkemece verilmiş ayrılık kararı olmadıkça veya yasal olarak ayrı yaşama hakkı doğmadıkça, diğer eşin yazılı rızasıyla kefil olabilir. Bu rıza kefalet sözleşmesinin kurulmasından önce veya en geç kurulması anında verilmelidir. Sonradan alınan onay ana kuraldaki zaman şartını karşılamaz.

Ancak maddenin üçüncü fıkrası belirli ticari ve mesleki kefaletlerde eş rızası aranmayacağını düzenler. Ticaret siciline kayıtlı ticari işletme sahibinin veya ticaret şirketinin ortak ya da yöneticisinin işletme veya şirketle ilgili kefaletleri, mesleki faaliyetle ilgili kayıtlı esnaf ve sanatkâr kefaletleri ve kanunda ayrıca sayılan bazı kredi/kooperatif kefaletleri bu istisnalar arasındadır.

Bu nedenle kira sözleşmesine kefil olan kişinin evli olması hâlinde “her durumda eş rızası gerekir” veya “ticari işyeri kirası olduğu için hiç gerekmez” şeklinde otomatik sonuca gidilmemelidir. Kefilin kimliği, kefaletin hangi faaliyetle bağlantılı olduğu ve TBK m.584/3 istisnalarının koşulları somut olarak kontrol edilmelidir.

Eş rızasının gerekli olduğu bir durumda rızanın hiç bulunmaması, kefaletin geçerliliğini etkiler. Kiraya veren bakımından sözleşme yapılırken bu kontrolün yapılması, yıllar sonra icra aşamasında kefaletin şekil eksikliği nedeniyle tartışılmasını önler.

Adi Kefalet ile Müteselsil Kefalet Arasındaki Fark Nedir?

TBK m.585 adi kefaleti düzenler. Adi kefalette alacaklı kural olarak önce asıl borçluya başvurmalıdır; kanunda sayılan aciz belgesi, Türkiye’de takibin imkânsızlaşması veya önemli ölçüde güçleşmesi, iflas ya da konkordato mehli gibi hâllerde doğrudan kefile başvurulabilir. Alacak rehinle güvence altına alınmışsa adi kefilin rehnin öncelikle paraya çevrilmesini isteme hakkı da kanundaki istisnalar dışında vardır.

TBK m.586 ise müteselsil kefaleti düzenler. Kefil müteselsil kefil sıfatıyla veya aynı anlama gelen ifadeyle yükümlülük altına girmişse, borçlunun ifada gecikmesi ve ihtarın sonuçsuz kalması veya açıkça ödeme güçsüzlüğü içinde olması koşullarında alacaklı borçluyu takip etmeden kefile yönelebilir. Bununla birlikte teslime bağlı taşınır rehni veya alacak rehni varsa maddenin ikinci fıkrasındaki özel kurallar uygulanır.

Kira sözleşmelerinde müteselsil kefalet kiraya veren açısından daha güçlü güvence yaratır; fakat bunun karşılığı şekil şartının daha sıkı uygulanmasıdır. Kefilin müteselsil sıfatı kendi el yazısıyla belirtilmedikçe basılı formdaki ifade tek başına TBK m.583 şartını karşılamaz.

“Kefil” ile “müteselsil borçlu” ifadeleri de her zaman aynı hukuki rejime tabi değildir. Bir güvence işleminin adının farklı yazılması, TBK m.603’teki koruyucu hükümlerin uygulanmasını bertaraf etmek için kullanılamaz. Gerçek kişilerin verdiği kişisel güvencelerde sözleşmenin gerçek hukuki niteliği incelenir.

Kefil Hangi Kira Borçlarından Ne Kadar Sorumludur?

TBK m.589’ın ilk cümlesi nettir: kefil her durumda kefalet sözleşmesinde belirtilen azami miktara kadar sorumludur. Bu sınır, asıl borcun daha yüksek olması hâlinde dahi kefilin sorumluluğunun üst tavanıdır. Azami miktar şekil şartının parçası olduğu için kefilin el yazısıyla belirtilmelidir.

Aksi kararlaştırılmadıkça kefil, bu azami miktar içinde asıl borç ile borçlunun kusur veya temerrüdünün yasal sonuçlarından; kanundaki bildirim şartına bağlı takip ve dava masraflarından; ayrıca işlemiş bir yıllık ve işlemekte olan yıla ait akdî faizlerden sorumlu olabilir. Ancak bunların toplamı yine kefalet belgesindeki azami miktarı aşamaz.

TBK m.589 ayrıca önemli bir sınırlama getirir: sözleşmede açıkça kararlaştırılmamışsa kefil, borçlunun yalnız kefalet sözleşmesinin kurulmasından sonraki borçlarından sorumludur. Daha da önemlisi, kefilin asıl borç ilişkisinin hükümsüz hâle gelmesinin sebep olduğu zarardan ve ceza koşulundan sorumlu olacağına ilişkin anlaşmalar kesin olarak hükümsüzdür.

Kira ilişkisi bakımından hangi borçların güvence kapsamında olduğu sözleşmenin metnine göre belirlenir. Sadece “aylık kira bedeli” için verilen kefalet ile kira, yan gider, gecikme sonucu ve diğer belirli yükümlülükler için şekle uygun verilen kefalet aynı kapsamda değildir. Kefalet hükümleri dar ve açık biçimde incelenmelidir.

Kira Sözleşmesinde Kefilin Sorumluluğu Ne Kadar Sürer?

TBK m.598 kefaletin sona ermesinde temel hükmü içerir. Hangi sebeple olursa olsun asıl borç sona erince kefil de borcundan kurtulur. Bunun yanında gerçek kişi kefiller için açık bir azami süre kuralı vardır: bir gerçek kişi tarafından verilmiş her türlü kefalet, kefalet sözleşmesinin kurulmasından başlayarak on yılın geçmesiyle kendiliğinden ortadan kalkar.

Kefalet sözleşmesinde “on beş yıl” veya “süresiz” yazılması bu kanuni sınırı kaldırmaz. TBK m.598’e göre on yıldan fazla süre öngörülmüş olsa bile, uzatma veya yeni kefalet yoksa kefil ancak on yıllık süre doluncaya kadar takip edilebilir. Bu süre kefalet sözleşmesinin kurulduğu tarihten hesaplanır.

Kanun uzatmaya da sıkı şart bağlamıştır. Kefalet süresi en erken kefaletin sona ermesinden bir yıl önce, kefilin kefalet sözleşmesinin şekline uygun yazılı açıklamasıyla azami on yıllık yeni bir dönem için uzatılabilir. Dolayısıyla kiraya verenin tek taraflı bildirimi veya kira sözleşmesinin otomatik yenilenmesi, TBK m.598 anlamında kefaleti kendiliğinden on yıl daha uzatmaz.

Kira Sözleşmesi Her Yıl Uzarsa Kefalet de Otomatik Uzamış Sayılır mı?

Konut ve çatılı işyeri kiralarında kira sözleşmesinin TBK m.347 uyarınca uzaması ile kefaletin kapsam ve süresinin uzaması aynı hukuki mesele değildir. Kira sözleşmesi kiracı tarafından feshedilmezse uzayabilir; ancak kefaletin hangi dönem kira borçlarını kapsadığı kefalet iradesinin içeriği ve TBK’nın emredici şekil hükümleriyle belirlenir.

Kefilin yalnız ilk kira yılı için belirli azami miktarla kefil olduğu bir sözleşme, sonraki yıllardaki sınırsız artan kiralara otomatik güvence olarak yorumlanamaz. Azami miktar şartı zaten bunun önündeki temel sınırdır. Kira bedeli yıllar içinde artsa bile kefilin sorumluluğu şekle uygun üst sınırı aşamaz.

Kefalet metninde belirli bir süre veya kira dönemi yazılmışsa bu süreye uyulur. Belirsiz veya sürekli nitelikte kefaletlerde de gerçek kişi kefiller açısından TBK m.598’deki on yıllık nihai sınır uygulanır. Ayrıca sonradan kefilin sorumluluğunu artıran değişikliklerin TBK m.583 şekline uyması gerekir.

Bu nedenle kira sözleşmesi yenilenirken kiraya veren mevcut kefalete güvenmeden önce kefalet belgesinin tarihini, azami miktarını ve kapsamını kontrol etmelidir. Kefil açısından da yeni kira bedelleri veya ek yükümlülükler için imza isteniyorsa bunun sorumluluğu artırıp artırmadığı açıkça görülmelidir.

Kefile İcra Takibi Yapılırsa Hangi İtirazlar Kontrol Edilir?

Kefile yöneltilen takipte ilk kontrol, kefaletin geçerli olup olmadığıdır. TBK m.583’teki yazılı şekil, azami miktar, kefalet tarihi ve el yazısı şartları; gerekiyorsa TBK m.584’teki eş rızası incelenir. Geçerli kefalet yoksa borcun esasına geçmeden önce güvence ilişkisinin varlığı tartışılır.

İkinci kontrol, kefalet türüdür. Adi kefalette TBK m.585’teki önce borçluya veya rehne başvurma kuralları; müteselsil kefalette TBK m.586’daki doğrudan takip koşulları değerlendirilir. Üçüncü kontrol ise talep edilen miktarın TBK m.589’daki azami sınırı aşıp aşmadığıdır.

Dördüncü olarak kefaletin sona erip ermediği kontrol edilir. Asıl borç bitmişse kefil de kurtulur. Gerçek kişi kefaletinde on yıllık süre dolmuş olabilir. Kefalet belirli bir kira dönemiyle sınırlı tutulmuşsa sonraki dönem borçları kapsam dışında kalabilir.

İcra ödeme emrine itiraz süreleri takip türüne göre değişebildiği için belge tebliğ edildiğinde gecikmeden takip dosyasının türü incelenmelidir. Kira borcunun asıl kiracı tarafından ödendiği ileri sürülüyorsa banka dekontları ve makbuzlar da kefilin sorumluluğunu doğrudan etkiler.

Kira Sözleşmesinde Kefalet Kontrol Listesi

1. Kefilin kimliği ve imzası sözleşmede açıkça yer almalıdır.
2. Kefalet tarihi kefilin kendi el yazısıyla yazılmalıdır.
3. Azami sorumluluk miktarı açıkça gösterilmeli ve kefil tarafından el yazısıyla yazılmalıdır.
4. Müteselsil kefalet isteniyorsa bu sıfat kefilin el yazısıyla belirtilmelidir.
5. Evli kefilde TBK m.584 eş rızasının gerekip gerekmediği kontrol edilmelidir.
6. Eş rızası gerekiyorsa sözleşmeden önce veya en geç sözleşme anında yazılı alınmalıdır.
7. Kefaletin hangi kira dönemi ve hangi borçları kapsadığı açıkça yazılmalıdır.
8. Kefilin sorumluluğunu artıran sonradan değişikliklerde TBK m.583 şekli yeniden gözetilmelidir.
9. Gerçek kişi kefaletinde TBK m.598 on yıllık süre kaydedilmelidir.
10. Kira bedelinin değişmesi hâlinde azami kefalet miktarının otomatik artmadığı unutulmamalıdır.

Kira bedelinin ödenmemesi ve temerrüt süreci için Kiracı Tahliye Davası rehberine; tahliye sonrası anahtar teslimi için Anahtar Teslim Rehberine bakabilirsiniz.

Resmî Hukuki Dayanaklar

• TBK m.581: kefalet sözleşmesinin tanımı.
• TBK m.583: yazılı şekil, azami miktar, kefalet tarihi ve el yazısı şartları.
• TBK m.584: eşin yazılı rızası ve kanuni istisnalar.
• TBK m.585: adi kefalet.
• TBK m.586: müteselsil kefalet.
• TBK m.589: kefilin sorumluluğunun azami miktar içindeki kapsamı.
• TBK m.598: asıl borcun sona ermesi ve gerçek kişi kefaletinde on yıllık süre.
• TBK m.603: gerçek kişilerce verilen diğer kişisel güvencelere kefaletin şekil, ehliyet ve eş rızası hükümlerinin uygulanması.

Güncel resmî metin için 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu kullanılmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Kira sözleşmesinde kefilin imzası tek başına yeterli mi?

Hayır. TBK m.583’te azami miktar, kefalet tarihi ve el yazısı şartları vardır; müteselsil kefalet varsa bu sıfat da el yazısıyla belirtilmelidir.

Kefilin sorumluluğu sınırsız yazılabilir mi?

Hayır. Kefaletin geçerliliği için kefilin sorumlu olacağı azami miktarın belirtilmesi gerekir. TBK m.589 da sorumluluğu bu üst sınırla bağlar.

Kefalet tarihi basılı olsa yeterli olur mu?

TBK m.583 kefalet tarihinin kefilin kendi el yazısıyla belirtilmesini şart koşar.

Müteselsil kefil ibaresi matbu olabilir mi?

Müteselsil kefil olma sıfatının veya aynı anlamdaki ifadenin kefil tarafından kendi el yazısıyla belirtilmesi gerekir.

Evli kefilde eş imzası şart mı?

TBK m.584’ün ana kuralı yazılı eş rızasıdır; ancak maddede ticari ve mesleki bazı kefaletler için açık istisnalar vardır. Somut kefalet bu istisnalara göre incelenmelidir.

Kira uzarsa kefilin borcu da her yıl otomatik artar mı?

Hayır. Kira ilişkisinin uzaması kefaletin azami miktarını veya kapsamını kendiliğinden artırmaz. Sorumluluğu artıran değişikliklerde TBK m.583 şekli gözetilir.

Kefalet kaç yıl sonra sona erer?

Gerçek kişi tarafından verilen her türlü kefalet TBK m.598 uyarınca kurulmasından itibaren on yılın geçmesiyle kendiliğinden sona erer; kanundaki usulle uzatma mümkündür.

Kiracı borcunu tamamen öderse kefil yine sorumlu olur mu?

Hayır. TBK m.598’e göre asıl borç hangi sebeple sona ererse ersin kefil de o borç bakımından kurtulur.

Adi kefile doğrudan icra yapılabilir mi?

Kural olarak TBK m.585’te önce asıl borçluya başvurma düzeni vardır; maddede sayılan aciz, iflas, konkordato ve takibin imkânsızlaşması gibi istisnalar bulunur.

Müteselsil kefile ne zaman başvurulur?

TBK m.586’daki şartlar gerçekleştiğinde alacaklı, borçluyu takip etmeden kefile başvurabilir. Ancak kefaletin şeklen geçerli olması ve talebin azami miktarı aşmaması gerekir.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →