Kiralık Araçla Trafik Kazası: Kim Sorumlu? KTK 3 ve 85 | 2026

Trafik Kazaları · Güncel kontrol: 15 Eylül 2026

Kısa ve net cevap

Kiralık araçla trafik kazasında “araç kiralık olduğu için yalnız kiralama şirketi sorumludur” veya “direksiyonda kiracı olduğu için şirketin hiçbir sorumluluğu yoktur” şeklinde tek cümlelik bir kural yoktur. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (KTK) m.3’te işleten; araç sahibi yanında, uzun süreli kiralama hâlinde kiracı ve aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği, araç üzerinde fiilî tasarrufu bulunduğu ispat edilen kişi olarak da tanımlanabilir. Motorlu aracın işletilmesinden doğan zarar bakımından KTK m.85 işletenin sorumluluğunu düzenler. Bu nedenle kiralamanın süresi, aracın ekonomik ve fiilî hâkimiyetinin kimde olduğu, poliçenin kimin adına düzenlendiği ve sürücünün kusuru birlikte incelenir. Kısa süreli günlük kiralama ile uzun süreli filo/finansal kiralama aynı işleten sonucunu doğurmaz.

KTK m.3’e Göre Kiralık Araçta İşleten Kimdir?

KTK m.3, “işleten” kavramını trafik sorumluluğunun merkezine yerleştirir. İşleten, kural olarak araç sahibi veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı olarak sicilde görünen kişidir. Ancak uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hâllerde kiracı, ariyet alan veya rehin alan kişi işleten sayılabilir. Ayrıca başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiilî tasarrufu bulunduğu ispatlanırsa bu kişi işleten kabul edilir.

Bu tanım nedeniyle ruhsat sahibinin adı tek başına kesin sonuç vermez. Özellikle uzun süreli filo kiralamasında araç aylar veya yıllar boyunca kiracının ekonomik kullanımında, personelinin sevk ve idaresinde ve işletme organizasyonu içinde olabilir. Bu durumda kiracı, KTK m.3 kapsamında işleten sıfatı kazanabilir.

İşleten sıfatının ayrıntılı çerçevesini KTK m.3 ve m.85 kapsamında araç işleteni rehberimizde ayrıca açıklıyoruz.

Uzun Süreli Kiralama Hâlinde Sorumluluk

KTK m.3 uzun süreli kiralamayı işleten tanımında açıkça sayar. Bunun amacı, aracın ekonomik yararını uzun süre kullanan ve fiilî hâkimiyetini elinde bulunduran kişinin trafik tehlikesinden doğan sorumluluğu üstlenmesidir. “Uzun süreli” değerlendirmesi yalnız sözleşmenin başlığında yazan ifadeye göre değil, fiilî kullanım ve sözleşme süresine göre yapılır.

Uzun süreli kiracı aracın bakım, kullanım, sürücü görevlendirme ve günlük işletim kararlarını üstlenmişse işleten sıfatı güçlenir. Finansal kiralama ve uzun süreli filo kiralamalarında zorunlu trafik sigortasının işleten yapısına göre düzenlenmesi de önemlidir. Poliçede sigortalı/işleten bilgisi incelenmelidir.

Kiralama şirketinin hiçbir sorumluluğu kalmadığı sonucuna otomatik olarak varılamaz. Kendi kusuru, örneğin bilinen tehlikeli teknik arızaya rağmen aracı teslim etmesi veya bakım yükümlülüğünü sözleşme gereği üstlenip ihlal etmesi hâlinde kendi kusuruna dayalı sorumluluk ayrıca doğabilir.

Günlük veya Kısa Süreli Kiralık Araç Kazası

Günlük veya birkaç günlük araç kiralamasında KTK m.3’teki uzun süreli kiralama ölçütü doğrudan gerçekleşmez. Bu nedenle kısa süreli kiracı sırf aracı birkaç gün kullanıyor diye otomatik olarak işleten sayılmaz. Araç malikinin veya kiralama şirketinin işleten sıfatı kural olarak devam edebilir; somut fiilî tasarruf ve ekonomik hâkimiyet ayrıca incelenir.

Bu durum sürücünün kusura dayalı sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Kiracı sürücü trafik kuralı ihlaliyle kazaya neden olmuşsa TBK m.49 ve trafik mevzuatındaki sürücü yükümlülükleri uyarınca kendi kusurundan sorumludur. Zarar gören, işleten ve kusurlu sürücünün sorumluluğunu ayrı hukuki sebeplerle ileri sürebilir.

Kısa süreli kiralama sözleşmesindeki “tüm kazalardan kiracı sorumludur” gibi hükümler, üçüncü kişi zarar görenin KTK’dan doğan doğrudan haklarını ortadan kaldırmaz. Bu tür hükümler daha çok kiralama şirketi ile kiracı arasındaki iç ilişki ve rücu bakımından değerlendirilir.

Kiralık Aracı Kullanan Sürücünün Kusuru

Kiralık araç sürücüsü diğer sürücülerle aynı trafik kurallarına tabidir. Hız, takip mesafesi, kavşak geçiş hakkı, manevra, alkollü araç kullanma ve diğer kurallara aykırılık kusur tespitine girer. Araç kiralık olduğu için kusur standardı değişmez.

Sürücü kiralama sözleşmesinde adı bulunmayan bir kişi olabilir. Kiracı aracı sözleşmeye aykırı biçimde üçüncü kişiye kullandırmışsa bu durum kiralama şirketi-kiracı iç ilişkisinde sözleşme ihlali doğurabilir. Üçüncü kişi zarar gören bakımından ise aracın işleteni, zorunlu trafik sigortası ve fiilî sürücünün kusuru ayrı değerlendirilir.

Sürücünün ehliyetsiz veya alkollü olması zarar görenin sigortacıya karşı doğrudan hakkını otomatik ortadan kaldırmaz; sigortacının sigortalıya rücu hakkı ve teminatın kapsamı zorunlu trafik sigortası genel şartlarına göre ayrıca incelenir.

Araç Kiralama Şirketi Ne Zaman Sorumlu Olabilir?

Kiralama şirketi kısa süreli kiralamada işleten sıfatını koruyabilir. Bunun yanında şirketin kendi kusuru da ayrıca sorumluluk doğurabilir. Araçta bilinen ağır fren arızası, lastik güvenliği sorunu veya trafik güvenliğini etkileyen teknik eksiklik bulunmasına rağmen araç müşteriye teslim edilmişse, kazanın bu eksiklikten kaynaklanması hâlinde şirketin bakım ve teslim kusuru araştırılır.

KTK m.85 ve m.86 araçtaki bozukluğun işleten sorumluluğunda önemini açıkça kabul eder. İşleten sorumluluktan kurtulmak için kazanın araçtaki bozukluktan kaynaklanmadığını da ortaya koymak zorundadır. Bu nedenle “kazayı sürücü yaptı, teknik bakım şirketi ilgilendirmez” yaklaşımı doğru değildir.

Aracın periyodik bakım kayıtları, kiralama öncesi kontrol formu, lastik ve fren servis belgeleri ile müşterinin arıza bildirimleri delil olarak toplanmalıdır.

Kira Sözleşmesindeki Hasar ve Sorumluluk Maddeleri

Kiralama sözleşmelerinde hasar muafiyeti, kasko, ek sürücü, kilometre sınırı, yurtdışı kullanım, alkollü sürüş, anahtar kaybı ve kaza bildirimi gibi çok sayıda hüküm bulunabilir. Bu hükümler kiralayan ile kiracı arasındaki sözleşmesel ilişkiyi düzenler. Üçüncü kişi zarar görenin KTK m.85 ve zorunlu trafik sigortasından doğan hakları ise bu sözleşmeyle ortadan kaldırılamaz.

Kiracı, sözleşmeye aykırı sürüş nedeniyle kiralama şirketinin sigorta kapsamında karşılanmayan zararını veya sigortacının rücu ettiği tutarı iç ilişkide üstlenebilir. Ancak bunun için sözleşme hükmünün geçerliliği, tüketici hukuku ve genel işlem koşulları denetimi ayrıca yapılmalıdır.

Tüketici niteliğindeki kısa süreli kiralamalarda 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve 2026’da yürürlükte bulunan Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik de kiralama hizmetinin sözleşmesel yönünde önem taşır. Trafik kazası üçüncü kişi tazminatı ile kiralama hizmeti uyuşmazlığı birbirinden ayrılmalıdır.

Zorunlu Trafik Sigortası ve Kasko Ayrımı

Zorunlu trafik sigortası, işletenin üçüncü kişilere karşı KTK’dan doğan sorumluluğunu teminat limitleri ve şartları içinde karşılar. Kasko ise esas olarak sigortalı aracın kendi zararını poliçeye göre teminat altına alan ayrı bir sigorta türüdür. Kiralık araç kazasında bu iki poliçe karıştırılmamalıdır.

Zarar gören üçüncü kişi, zorunlu trafik sigortacısına yönelteceği talepte KTK m.97 uyarınca dava veya tahkimden önce yazılı başvuru yapmalıdır. Gerekli belgeler tamamlandığında KTK m.99’daki ödeme süresi uygulanır. KTK m.97 başvuru rehberimiz bu süreci açıklar.

Kiralık aracın kendi hasarı, kasko poliçesi ve kiralama sözleşmesindeki hasar güvence paketi kapsamında farklı kurallara tabidir. Muafiyet, istisna ve rücu hükümleri poliçe ve sözleşmeden kontrol edilmelidir.

Kiralık Araç Kazasında Hangi Belgeler Toplanmalıdır?

Kaza tespit tutanağı ve fotoğraflara ek olarak kira sözleşmesi, aracın teslim formu, kiralama başlangıç ve bitiş tarihleri, yetkili sürücü listesi ve zorunlu trafik sigortası poliçesi alınmalıdır. Uzun süreli kiralamada filo sözleşmesi ve aracın hangi şirket organizasyonunda kullanıldığını gösteren belgeler işleten sıfatı açısından önemlidir.

Teknik arıza iddiasında bakım ve servis kayıtları, araç muayene bilgileri ve kaza sonrası ekspertiz raporu gereklidir. Sürücü kusuru bakımından kamera, alkol ölçümü, hız ve telefon kullanımı gibi deliller ayrıca değerlendirilir.

Kiralama şirketinin aracı teslim ederken kaydettiği mevcut hasarlar ile kaza sonrası yeni hasarlar karşılaştırılmalıdır. Bu kayıt, kiracı ile şirket arasındaki araç hasarı uyuşmazlığında temel delildir.

Zarar Gören Hangi Tazminatları Talep Edebilir?

Kiralık aracın üçüncü kişinin aracına zarar vermesi hâlinde onarım gideri, koşulları varsa değer kaybı ve araç mahrumiyet zararı talep edilebilir. Yaralanma hâlinde TBK m.54 bedensel zararları, KTK m.98 sağlık hizmet bedelleri ve TBK m.56 manevi tazminat gündeme gelir.

Kimden talep edileceği işleten sıfatına ve sürücü kusuruna göre belirlenir. İşleten KTK m.85; sürücü kendi kusuru; sigortacı ise poliçe ve KTK hükümleri çerçevesinde sorumludur. İşletenin kim olduğu netleşmeden yalnız ruhsat sahibine veya yalnız sürücüye yönelmek eksik olabilir.

Zamanaşımı için KTK m.109 uygulanır. Zarar gören ve sorumlu kişilerin belirlenmesi gecikirse sürelerin korunması için resmi başvuru ve dava stratejisi dikkatle planlanmalıdır. Trafik kazası tazminat zamanaşımı rehberimiz ayrıntı içerir.

Sık Sorulan Sorular

1. Kiralık araç kazasında kiralama şirketi her zaman sorumlu mu?

Hayır. İşleten sıfatı kiralamanın süresi ve fiilî-ekonomik hâkimiyete göre belirlenir; şirketin kendi kusuru da ayrıca incelenir.

2. Uzun süreli kiracı işleten sayılır mı?

KTK m.3 uzun süreli kiralamada kiracıyı işleten tanımı içine alır.

3. Günlük araç kiralayan kişi işleten olur mu?

Kısa süreli kiralama sırf kullanım nedeniyle otomatik olarak KTK m.3’teki uzun süreli kiracı işleten sonucunu doğurmaz. Somut fiilî hâkimiyet ayrıca incelenir.

4. Kiracı sürücü kazada kusurluysa kendisi sorumlu mu?

Evet. Sürücü kendi kusurundan sorumludur; ayrıca işleten ve sigortacının sorumluluğu ayrı hukuki sebeplere dayanır.

5. Sözleşmede adı olmayan kişi aracı kullanırsa sigorta ödemez mi?

Zarar görenin zorunlu trafik sigortasına karşı hakkı ile sigortacının sigortalıya rücu hakkı ayrıdır. Poliçe ve genel şartlar incelenmeden “ödemez” denilemez.

6. Kiralık aracın kendi hasarını trafik sigortası karşılar mı?

Zorunlu trafik sigortası esas olarak üçüncü kişi zararlarını karşılar; kiralık aracın kendi zararı kasko veya sözleşmesel hasar paketiyle değerlendirilir.

7. Teknik arızalı araç verilmişse şirket sorumlu olur mu?

Arızanın kazaya neden olduğu ve şirketin bakım/teslim yükümlülüğünü ihlal ettiği belirlenirse kendi kusuruna dayalı sorumluluk doğabilir.

8. Sigortaya başvuru gerekir mi?

Zorunlu trafik sigortacısına dava veya tahkimden önce KTK m.97 uyarınca yazılı başvuru yapılır.

9. Kiralama sözleşmesi delil midir?

Evet. Süre, yetkili sürücü, fiilî kullanım ve iç ilişki bakımından temel belgedir.

10. Zamanaşımı nedir?

Trafik kazası tazminatı yönünden KTK m.109 uygulanır; kiracı-kiralayan arasındaki sözleşmesel taleplerin ayrıca kendi zamanaşımı rejimi vardır.

Resmî Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi – KTK ve TBK
• SEDDK
• Sigorta Tahkim Komisyonu
• Ticaret Bakanlığı – araç kiralama ve tüketici düzenlemeleri
• Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik Başkanlığı

Somut olayda kiralama süresi, fiilî kullanım, kira sözleşmesi, poliçe ve sürücü kusuru birlikte incelenmelidir.