Köln’de Verilen Alman Boşanma Kararı Türkiye’de Nasıl Tescil Edilir? 5490 m.27/A | 2026

5490 Sayılı Kanun m.27/A Ne Düzenliyor?

5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.27/A, yabancı ülke adlî veya idarî makamlarınca verilen boşanma, evliliğin butlanı, iptali veya mevcut olup olmadığının tespitine ilişkin kararların belirli şartlarla Türk nüfus kütüğüne idari yoldan tescilini düzenler. Bu hüküm, yabancı ülkede boşanmış kişilerin yalnız medeni hâl kaydını düzeltmek için her durumda Türk mahkemesinde tanıma davası açması zorunluluğunu kaldıran özel yoldur.

Kanunun aradığı şartlar açık ve sınırlıdır. Karar, verildiği devlet hukukuna göre konusunda yetkili adlî veya idarî makam tarafından verilmelidir. Karar usulen kesinleşmiş olmalıdır. Karar Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmamalıdır. Başvuru, kanunun öngördüğü kişi veya vekiller tarafından yapılmalıdır.

Köln’deki mahkemenin boşanma kararı açısından Türkiye makamı Alman boşanma davasını yeniden görmez. İnceleme, kararın idari tescil şartlarını taşıyıp taşımadığı üzerinde yürür. Şartlar tam ise boşanma Türk aile kütüğüne işlenir.

İdari Tescil ile Tanıma/Tenfiz Davası Aynı Şey Değildir

5490 m.27/A’daki işlem bir mahkeme davası değil, nüfus kayıt işlemi niteliğindeki idari tescildir. Buna karşılık MÖHUK m.50-59 yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizini düzenler. Bu iki yolun amacı ve kapsamı birbirinden ayrıdır.

Köln kararında yalnız boşanmanın Türkiye’de medeni hâle işlenmesi hedefleniyorsa ve 27/A şartları varsa idari tescil yoluna başvurulur. Kararda nafaka, tazminat, mal paylaşımı veya Türkiye’de cebren icra edilmesi gereken bir eda hükmü varsa bu bölümlerin icrası için idari nüfus tescili yeterli değildir. İcra edilecek yabancı hüküm bakımından MÖHUK’taki tenfiz şartları ayrıca uygulanır.

Bu nedenle karar tek belge olsa bile içindeki her hüküm aynı hukukî yoldan yürütülmez. Boşanma statüsü 27/A ile tescil edilirken para alacağı veya başka icra edilebilir hüküm için tenfiz davası gerekebilir.

Köln Boşanma Kararında Kesinleşme Nasıl İspatlanır?

5490 m.27/A, yabancı kararın usulen kesinleşmiş olmasını zorunlu kılar. Alman mahkemesinin karar metni tek başına kesinleşmeyi her zaman göstermediğinden, kararın artık olağan kanun yoluyla değiştirilemeyecek aşamaya geldiğini gösteren kesinleşme kaydı dosyada bulunmalıdır.

Almanya uygulamasında bu kayıt sıklıkla Rechtskraftvermerk veya kesinleşmeyi gösteren ilgili mahkeme şerhi/belgesi üzerinden ortaya konur. Türk makamı, kararın Alman hukukuna göre kesinleştiğini belge üzerinden görmelidir. Kesinleşme belgesi ayrı düzenlenmişse, onun da karar dosyasının parçası olarak usulüne uygun onay ve tercüme zincirine dahil edilmesi gerekir.

Kararın verildiği tarih ile kesinleştiği tarih aynı olmak zorunda değildir. Türkiye’de nüfus kaydına işlenecek boşanma tarihi bakımından yabancı kararın kesinleşme tarihi önem taşır.

Alman Boşanma Kararında Apostil ve Türkçe Tercüme

Almanya ve Türkiye 1961 Lahey Apostil Sözleşmesine taraftır. Almanya’da düzenlenen ve Türkiye’de kullanılacak kamu belgesinin imza/mühür doğrulaması, Sözleşme kapsamındaysa apostil yoluyla yapılır. Apostil, kararın esasını veya doğru verilip verilmediğini değil; kamu belgesinin resmî kaynağını doğrular.

Yabancı Ülke Adlî veya İdarî Makamlarınca Verilen Kararların Nüfus Kütüğüne Tescili Hakkında Yönetmelik m.7, tescil başvurusunda usulüne göre onaylanmış kararın aslını ve Türkçe tercümesini arar. Bu nedenle Köln kararının aslı, kesinleşme kaydı, apostil işlemi ve Türkçe tercümesi başvuru öncesinde birbiriyle eşleştirilir.

Apostil üzerindeki isim ve karar numarası ile karar metnindeki bilgiler farklı olmamalıdır. Tercümede mahkeme adı, dosya numarası, taraf isimleri, karar tarihi ve kesinleşme tarihi özellikle kontrol edilir.

İki Türk Vatandaşı Eş Ayrı Ayrı Başvurabilir mi?

Evet. Kanun birlikte başvuru esasını korur; ancak Yönetmelik m.6, tarafların aynı anda aynı yetkili merci önünde bulunmasını zorunlu tutmaz. Taraflar başvurularını ayrı zamanlarda yapabilir. Ayrı başvuru yapıldığında iki müracaat arasındaki süre doksan günü geçemez.

Örneğin taraflardan biri Köln’deki Türk dış temsilciliğinde, diğeri Türkiye’de yetkili nüfus müdürlüğünde başvuru yapacaksa işlemler yönetmelikteki koordinasyon kurallarına uygun yürütülür. Bir tarafın başvurusu yapıldıktan sonra diğer tarafın süresiz bekleme hakkı yoktur; doksan günlük sınır dosya takviminin ana parçasıdır.

Taraflar birbirleriyle görüşmek istemiyorsa vekil kullanımı mümkündür. Bu durumda tescil işlemi için düzenlenen vekâletnamenin gerekli özel yetkiyi içermesi gerekir.

Eşlerden Biri Alman veya Başka Bir Yabancıysa Ne Olur?

5490 m.27/A’nın yürürlükteki metnine göre, taraflardan birinin ölmüş veya yabancı olması halinde Türk vatandaşı olan diğer taraf veya vekili tek başına başvurabilir. Dolayısıyla Türk-Alman evliliğinde Alman eşin ayrıca Türkiye’de başvuru yapması kanunun bu özel durumunda aranmaz.

Ancak başvuruda yabancı eşin kimlik bilgileri, karar metni ve kesinleşme kayıtları doğru olmalıdır. Pasaporttaki ad-soyad ile Alman kararındaki yazım farklıysa tercüme ve kimlik eşleştirmesi yapılır. Özellikle evlilik sırasında kullanılan soyadı, doğum soyadı ve birden fazla adın Alman belgelerinde farklı sıralanması dosya içinde açıklığa kavuşturulur.

Köln’den Avukat Aracılığıyla Tescil Yapılabilir mi?

Evet. 5490 m.27/A, başvurunun taraflarca bizzat veya vekilleri aracılığıyla yapılmasına izin verir. Yönetmelik kapsamında vekille başvuruda fotoğraflı özel vekâletname aranır. Vekâlet metninde yabancı boşanma kararının aile kütüğüne tescilini isteme ve ilgili nüfus/dış temsilcilik işlemlerini yürütme yetkisi açık yazılır.

Almanya’daki Türk vatandaşı vekâletnameyi Türk dış temsilciliğinde düzenleyebilir. Alman noterinde vekâletname düzenlenirse belgenin Türkiye’de kullanım şartları, apostil ve tercümesi ayrıca tamamlanır. İdari tescil reddedildikten sonra MÖHUK uyarınca tanıma davası açılacaksa dava ve usul işlemleri için gereken özel yetkiler de vekâletnamede ayrıca değerlendirilir.

Köln Boşanma Kararı Tescilinde Belge Kontrol Listesi

• Tescil başvuru formu.
• Köln/Almanya yetkili makamınca verilmiş boşanma kararının usulüne uygun onaylı aslı.
• Kararın Alman hukukuna göre kesinleştiğini gösteren kayıt veya belge.
• Gerekli apostil şerhi.
• Karar ve ilgili yabancı belgelerin Türkçe tercümesi ve gereken tasdikleri.
• Tarafların kimlik kartı veya pasaport belgeleri.
• Taraflardan biri yabancıysa kimlik/pasaportunun gerekli Türkçe tercümesi.
• Vekille başvuruda fotoğraflı özel vekâletname.
• Başvuru makamının güncel olarak istediği diğer resmi kayıtlar.

Belgeler hazırlanırken kararın tamamı incelenir. Yalnız ilk ve son sayfanın çevrilmesi, kesinleşme bilgisinin tercüme dışında kalması veya apostilin başka belgeye ait olması başvuruyu bozar.

Köln Kararındaki Nafaka ve Velayet Hükmü 27/A ile İcra Edilir mi?

Hayır. 5490 m.27/A’nın idari tescil mekanizması medeni hâl kaydının düzeltilmesine yöneliktir. Alman kararında nafaka, tazminat, mal teslimi veya başka bir eda hükmü varsa Türkiye’de cebri icra için yalnız nüfus tescili yeterli olmaz.

Yabancı ilamın Türkiye’de icrası için MÖHUK m.50 ve devamındaki tenfiz hükümleri incelenir. Tenfiz için yabancı kararın hukuk davasına ilişkin olması ve kesinleşmesi yanında MÖHUK m.54’teki şartlar değerlendirilir. Kararın Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine giren bir konuda olmaması, savunma hakkına uygunluk ve kamu düzeni denetimi bu kapsamda önemlidir.

İdari Tescil Başvurusu Reddedilirse Ne Yapılır?

5490 m.27/A/3 açık hüküm içerir: Maddede sayılan şartlar yerine getirilmediği gerekçesiyle tescil talebi reddedilen kararların Türkiye’de tanınması, 5718 sayılı MÖHUK uyarınca yapılır. Dolayısıyla ret kararı yabancı boşanmanın Türkiye’de hiçbir şekilde tanınamayacağı anlamına gelmez; idari yol kapanınca mahkeme yolu değerlendirilir.

Tanıma davasında yabancı kararın kesin hüküm/kesin delil etkisinin Türkiye’de kabulü istenir. MÖHUK m.58, tanımaya ilişkin sistemi düzenler. İcra edilecek bir eda hükmü de varsa tanıma yerine veya tanımayla birlikte tenfiz ihtiyacı doğar.

Tescilden Sonra Soyadı ve Medeni Hâl Kaydı

Yabancı boşanma kararının tesciliyle Türk aile kütüğündeki medeni hâl kaydı yabancı kararın kesinleşme tarihine göre güncellenir. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün güncel açıklamasında yabancı mahkeme kararının kesinleşme tarihinin boşanma tarihi olarak esas alındığı belirtilmektedir.

Boşanma sonrası soyadı bakımından Türk Medeni Kanunu ve nüfus mevzuatı uygulanır. Kayıt güncellendiğinde kimlik kartı, pasaport, banka, tapu ve diğer resmî kayıtlardaki medeni hâl/soyadı bilgilerinin uyumu ayrıca kontrol edilmelidir.

Tescil Edilmeyen Boşanmanın Miras ve Yeniden Evlenmeye Etkisi

Almanya’da kesinleşmiş boşanma kararının Türkiye’de nüfus kütüğüne işlenmemiş olması, özellikle mirasçılık belgesi, yeniden evlenme ve eş sıfatının resmî kayıtlarda görünmesi bakımından sorun çıkarır. Bu nedenle tescil işlemi yalnız kimlik kartındaki “medeni hâl” satırına ilişkin teknik bir işlem değildir.

Bir tarafın ölümü sonrasında Türk kayıtlarında evlilik devam ediyor görünüyorsa miras dosyasında yabancı boşanma kararının etkisinin ortaya konması gerekir. Zamanında yapılan tescil, sonradan mirasçı sıfatı ve tapu intikali üzerinde çıkabilecek uyuşmazlıkları azaltır.

Köln Boşanma Kararı Tescilinde En Sık Hatalar

• 5490 m.27/A varken her durumda tanıma davası açılması gerektiğini sanmak.
• Karar kesinleşmeden başvuru yapmak.
• Kesinleşme şerhini veya belgesini apostil/tercüme zincirinin dışında bırakmak.
• İki Türk vatandaşının ayrı başvurularında Yönetmelik m.6’daki 90 günlük süreyi kaçırmak.
• Taraflardan biri yabancı olduğu hâlde diğer tarafın tek başına başvuru hakkını gözden kaçırmak.
• Nafaka ve para alacağı hükümlerinin 27/A ile otomatik icra edileceğini düşünmek.
• Fotoğraflı özel vekâletname yerine işlem yetkisi belirsiz genel vekâlet sunmak.
• Karar, apostil ve tercümedeki isim/dosya numarası uyumsuzluğunu başvurudan önce düzeltmemek.
• İdari tescil reddedilince MÖHUK m.58 uyarınca tanıma yolunu kullanmamak.

Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması

5490 m.27/A Türkiye genelinde uygulanan nüfus hukuku hükmüdür. Yurt dışında başvuru kararın verildiği ülkedeki Türk dış temsilciliklerinde; yurt içinde ise Bakanlıkça belirlenen nüfus müdürlüklerinde yürütülür. Mersin bağlantılı kişiler bakımından dosya belgeleri Mersin’den incelenebilir ve gerekli olduğunda tanıma/tenfiz davası için Türkiye’de temsil sağlanabilir.

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun İstanbul ve Mersin’de fiziksel ofisleri bulunmaktadır; Köln ve Almanya’daki müvekkillerin Türkiye’deki aile hukuku işlemleri vekâletle takip edilir.

Resmî ve İlgili Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi – 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.27/A
• NVI – Yabancı Kararların Nüfus Kütüğüne Tescili Hakkında Yönetmelik
• NVI – Boşanma İşlemleri
• 5718 sayılı MÖHUK – Tanıma ve Tenfiz
• Tanıma ve Tenfiz Rehberi
• Yurt Dışındaki Müvekkiller Rehberi

Sık Sorulan Sorular

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →