Konkordatoda İşletmenin Devamlılığı ve Muhtemel Satış Fiyatı Ara Bilançosu Farkı | İİK m.286/b (2026)

Konkordato başvurusunda neden iki ayrı ara bilanço hazırlanır?

Konkordatonun temel ekonomik sorusu, borçlunun faaliyetini sürdürmesinin alacaklılar açısından tasfiyeye göre daha iyi sonuç üretip üretmediğidir. İİK m.286/b bu sorunun yalnız defter kayıtlarına bakılarak cevaplanmasını yeterli görmez. Kanun, işletmenin devamlılığı esasına göre hazırlanan ara bilanço ile aktiflerin muhtemel satış fiyatları üzerinden hazırlanan ara bilançoyu ayrı ayrı zorunlu tutar.

Bu iki tablo farklı senaryoları ölçer. Devamlılık yaklaşımında işletme; çalışanları, üretim hattı, müşteri ilişkileri, markası, sözleşmeleri ve faaliyet organizasyonuyla yaşayan bir ekonomik bütün olarak değerlendirilir. Muhtemel satış fiyatı yaklaşımında ise aktiflerin paraya çevrilmesi durumunda gerçekçi olarak ne kadar bedel elde edilebileceği araştırılır.

İki tablonun aynı rakamları tekrar etmesi beklenmez. Aksine bazı varlıklarda önemli farklar normaldir. Üretimde kullanılan özel bir makine işletme içinde yüksek ekonomik değer yaratabilir fakat ikinci el piyasasında düşük bedelle satılabilir. Uzun yıllar önce alınmış bir taşınmazın defter değeri düşük, piyasa satış değeri yüksek olabilir. Marka ve müşteri ağı ise işletme devam ederken güçlü değer taşırken parçalı tasfiyede sınırlı karşılık bulabilir.

İşletmenin devamlılığı esasına göre ara bilanço nedir?

İşletmenin devamlılığı yaklaşımı, borçlunun öngörülebilir gelecekte faaliyetini sürdüreceği kabulü üzerine kurulur. Varlıklar yalnız bugün satılsalar ne kadar eder sorusuyla değil, işletmenin gelir üretme sürecindeki işlevleriyle değerlendirilir. Bu yaklaşım, konkordato projesinin esas amacına doğrudan bağlıdır: işletme faaliyetini devam ettirecek, nakit üretecek ve alacaklılara projede öngörülen ödemeleri yapacaktır.

Devamlılık bilançosunda makine, tesis, lisans, marka, stok ve ticari alacakların işletme içindeki fonksiyonu önem kazanır. Ancak bu durum varlıkların sınırsız veya iyimser değerlerle gösterilebileceği anlamına gelmez. Değerleme muhasebe ve denetim ilkelerine uygun, doğrulanabilir verilere dayanmalıdır.

İşletmenin devamlılığı gerçekten mümkün değilse bu yaklaşımın varsayımları da sorgulanır. Sürekli zarar eden, temel ruhsatını kaybetmiş, ana müşterilerini yitirmiş veya zorunlu üretim tesisine erişemeyen işletmede faaliyet devamı için yalnız “faaliyete devam edilecek” ibaresi yeterli değildir. Nakit akımı ve ön proje bu varsayımı desteklemelidir.

Aktiflerin muhtemel satış fiyatları üzerinden ara bilanço nedir?

Muhtemel satış fiyatı bilançosu, aktiflerin piyasa koşullarında satılması hâlinde elde edilebilecek gerçekçi bedelleri esas alır. Buradaki amaç, muhasebe defterindeki tarihi maliyetleri tekrar etmek değil, tasfiye perspektifine yaklaşan bir ekonomik değer ortaya koymaktır. Varlığın niteliğine göre ekspertiz, emsal satış, ikinci el piyasa, stok iskonto oranı veya tahsil kabiliyeti gibi ölçütler kullanılır.

Satış değerinin belirlenmesinde satış süresi ve piyasa derinliği önemlidir. Çok özel bir üretim makinesinin teorik yeni ikame değeri yüksek olabilir; ancak alıcı sayısı azsa fiilî satış fiyatı farklılaşabilir. Bozulabilir stoklarda zaman faktörü değeri hızla düşürebilir. Taşınmazlarda lokasyon, takyidat, kullanım durumu ve hukuki kısıtlamalar satış değerini etkiler.

Muhtemel satış fiyatı “en yüksek hayalî fiyat” değildir. Konkordato dosyasındaki karşılaştırmaların güvenilir olması için piyasa içinde makul sürede gerçekleşebilecek fiyatlara dayanmalıdır. Değerlemelerin dayanakları dosyada gösterilmelidir.

Defter değeri ile iki ara bilanço değeri arasındaki fark nedir?

Defter değeri, varlığın muhasebe kayıtlarında görünen değeridir. Amortisman, değer düşüklüğü, yeniden değerleme ve edinme tarihi bu tutarı etkiler. Piyasa satış değeri ise üçüncü kişinin varlık için ödemeye razı olacağı gerçekçi bedelle ilgilidir. Devamlılık değeri ise varlığın işletmenin gelir üretme kapasitesi içindeki anlamını dikkate alır.

Örneğin on yıl önce 3 milyon TL’ye alınmış ve muhasebede büyük ölçüde amorti edilmiş bir makinenin defter değeri çok düşük olabilir. Makine halen üretimin ana hattını oluşturuyorsa işletme içindeki ekonomik değeri daha yüksek olabilir. Ancak özel üretim olması nedeniyle ikinci el satışta sınırlı talep görüp farklı bir bedel doğurabilir. Üç değer birbirine eşit olmak zorunda değildir.

Konkordato dosyasında bu farkların açıklanması gerekir. Aynı taşınmazın bilanço, ekspertiz ve muhtemel satış tablosunda farklı tutarlarda görünmesi tek başına hata değildir; farkın hangi değerleme esasından kaynaklandığı anlaşılır olmalıdır.

Taşınmazlar iki ara bilançoda nasıl ele alınır?

Taşınmazlar konkordato dosyalarında çoğu zaman en yüksek değerli aktif grubudur. Tapu kayıtları, ipotekler, hacizler, intifa veya kira ilişkileri, imar durumu ve fiilî kullanım biçimi değerlemeyi etkiler. İşletmenin üretim tesisinin bulunduğu taşınmaz, faaliyetin devamı bakımından kritik olabilir; tasfiye senaryosunda ise satış bedeli rehin borçları düşüldükten sonra farklı net kaynak yaratır.

İİK m.297 uyarınca borçlu, mahkeme izni dışında mühlet kararından itibaren taşınmazını devredemez ve takyit edemez. Bu nedenle ön projede taşınmaz satışından finansman öngörülüyorsa yalnız değer yazmak yeterli değildir; satışın konkordato sürecindeki hukuki izin rejimi de hesaba katılmalıdır.

Üzerinde ipotek bulunan taşınmazın brüt satış değeri, adi alacaklılara kalacak net değeri göstermez. Rehinli alacağın tutarı ve derecesi, satış giderleri ve diğer takyidatlar ayrıca dikkate alınmalıdır.

Makine, ekipman ve stoklar nasıl değerlenir?

Makine ve ekipmanlarda yaş, teknik durum, bakım geçmişi, üretim kapasitesi, ikinci el piyasası ve işletmeye özgülük önemlidir. Üretim hattının parçası olan bir ekipmanın işletme içindeki faydası ile tek başına satılabilir bedeli farklı olabilir. Seri numaraları ve envanter kayıtlarıyla fiziksel varlıkların eşleştirilmesi gerekir.

Stoklarda ise ürünün niteliği belirleyicidir. Hızlı satılan standart ürünlerde defter değeri ile satış değeri birbirine yakın olabilir. Moda, teknoloji, son kullanma tarihi, hasar veya sezon etkisi bulunan stoklarda ciddi iskonto gerekebilir. Tamamlanmamış üretim ve hammadde de ayrı değerlendirilmelidir.

Ticari alacakların değeri nasıl belirlenir?

Bilançoda 20 milyon TL ticari alacak görünmesi, bunun 20 milyon TL nakit değeri olduğu anlamına gelmez. Alacakların vadesi, borçlunun ödeme gücü, teminatlar, ihtilaf durumu, zamanaşımı ve tahsilat geçmişi incelenir. Uzun süredir tahsil edilemeyen veya dava konusu alacaklara yüzde yüz değer vermek muhtemel satış ve nakit senaryolarını bozar.

Devamlılık senaryosunda düzenli müşterilerden doğan dönen alacak portföyü işletmenin faaliyet döngüsü içinde değerlendirilirken, tasfiye senaryosunda alacakların tek tek tahsil maliyeti ve süresi daha fazla önem kazanır. Şüpheli ve grup şirketi alacakları ayrıca açıklanmalıdır.

Marka, yazılım ve diğer maddi olmayan varlıklar nasıl ele alınır?

Marka, patent, lisans, yazılım ve müşteri ilişkileri gibi maddi olmayan varlıkların değeri özellikle devamlılık ile tasfiye senaryosu arasında önemli fark yaratabilir. Güçlü bir marka faaliyet devam ederken satış ve kârlılık yaratır; işletme parçalanarak satıldığında tek başına aynı değere ulaşmayabilir.

Maddi olmayan varlıkların muhasebe defterinde hiç görünmemesi de ekonomik değeri olmadığı anlamına gelmez. Buna karşılık şirketin kendi oluşturduğu marka için dayanaksız yüksek tutarlar yazılması da doğru değildir. Değerleme yöntemi ve ekonomik dayanak açık olmalıdır.

Borçlar, rehinler ve diğer yükümlülükler tabloları nasıl etkiler?

Ara bilançolar yalnız aktiflerin yeniden değerlenmesinden ibaret değildir. Borçların eksiksiz gösterilmesi gerekir. Banka kredileri, rehinli borçlar, ticari borçlar, vergi ve SGK yükümlülükleri, çalışan alacakları, dava ve tazminat riskleri ile koşullu yükümlülükler incelenmelidir.

Bir aktifin piyasa değeri yüksek olsa bile üzerinde aynı seviyede rehin bulunabilir. Bu durumda varlığın adi alacaklılara sağlayacağı net değer sınırlıdır. Konkordato-iflas karşılaştırmasının doğru kurulabilmesi için teminat yapısı göz ardı edilemez.

İki ara bilanço konkordato-iflas karşılaştırmasında nasıl kullanılır?

İİK m.286/d, konkordato teklifiyle alacaklıların eline geçecek miktarla iflas hâlindeki muhtemel miktarın karşılaştırılmasını ister. Muhtemel satış fiyatı bilançosu, iflas/tasfiye senaryosunun önemli veri kaynaklarından biridir. Devamlılık bilançosu ise işletmenin yaşatılması hâlindeki ekonomik tabanı gösterir.

İİK m.305 uyarınca tasdik için, konkordatoda teklif edilen tutarın borçlunun iflası hâlinde alacaklıların eline geçebilecek muhtemel miktardan fazla olması gerekir. Bu nedenle ara bilançolar yalnız başvuru eki değil, tasdik kriterlerinin ekonomik temelini oluşturan belgelerdir.

Ara bilanço hazırlanırken sık yapılan hatalar

En sık hata, iki ara bilançoyu aynı rakamlarla sunmaktır. İkinci hata, bütün aktifleri defter değeri üzerinden bırakmaktır. Üçüncü hata, rehin ve takyidatları net değerden düşmemektir. Dördüncü hata, tahsil kabiliyeti zayıf alacakları yüzde yüz değerlemektir. Beşinci hata, işletmeye özgü makinelerin satış piyasasını araştırmamaktır.

Bir başka hata, farklı tarihlerde alınmış değerlemeleri aynı kesit tarihiymiş gibi birleştirmektir. Döviz kuru, emtia fiyatı ve gayrimenkul piyasası hızla değişebilir. Değerlemelerin başvuru tarihine yakın ve açıklanabilir olması gerekir.

Türkiye geneli ve Mersin uygulaması

İİK m.286/b’deki iki ara bilanço zorunluluğu Türkiye genelinde aynıdır. Mersin’de liman ve lojistik işletmelerinde araç/ekipman, sanayi şirketlerinde makine ve tesis, tarım-gıda işletmelerinde stok ve bozulabilir ürünler değerlemeyi özel olarak etkileyebilir. Ancak her sektör için temel ilke aynıdır: devamlılık ve satış senaryosu ayrı gösterilir.

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun İstanbul ve Mersin’de fiziksel ofisleri bulunmaktadır. Türkiye genelindeki dosyalar görev, yetki ve temsil kuralları çerçevesinde İstanbul ve Mersin ofislerinden koordine edilir.

İlgili rehberler

• Konkordato başvurusunda mali tablolar
• Konkordato ön projesi
• Konkordato gider avansı
• Konkordato süreci

Resmî kaynaklar

• İcra ve İflas Kanunu
• Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu
• Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü

Sık Sorulan Sorular

İki ara bilanço hazırlamak zorunlu mu?

Evet. İİK m.286/b iki farklı esasa göre ara bilanço ister.

Devamlılık bilançosu neyi gösterir?

İşletmenin faaliyetini sürdüreceği varsayımı altında ekonomik görünümünü gösterir.

Muhtemel satış bilançosu neyi gösterir?

Aktiflerin satılması hâlinde gerçekçi olarak elde edilebilecek bedelleri esas alır.

Defter değeri satış değeri midir?

Hayır. Muhasebe değeri ile piyasa satış değeri farklı kavramlardır.

İpotekli taşınmazın brüt değeri kullanılabilir mi?

Rehin ve diğer takyidatların net ekonomik etkisi ayrıca dikkate alınmalıdır.

Şüpheli alacak yüzde yüz değerlenir mi?

Tahsil kabiliyeti gerçekçi biçimde değerlendirilmelidir; salt nominal tutar yeterli değildir.

Stokların hepsi defter değeriyle yazılır mı?

Hayır. Piyasa, bozulma, sezon ve satılabilirlik etkileri muhtemel satış değerinde dikkate alınır.

Bu tablolar tasdik aşamasında önemli midir?

Evet. İflas karşılaştırması ve İİK m.305 tasdik kriterlerinin değerlendirilmesine veri sağlar.

Taşınmaz satış planı mahkeme iznine tabi olabilir mi?

Evet. İİK m.297 mühlet döneminde taşınmaz devrini mahkeme iznine bağlar.

Ara bilanço tarihi önemli midir?

Evet. Değerlemeler başvuru dönemini gerçekçi yansıtmalı ve diğer mali tablolarla dönem uyumu açıklanmalıdır.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →