Koruma Yüksek Kuruluna İtiraz Başvuru Belgesi Ücreti 2026 | 60 Gün ve 2863 Ek m.9
Kısa ve net cevap: Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararına karşı Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kuruluna yapılan itirazlarda, Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu ve Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulları Yönetmeliğinin 18. maddesi uyarınca verilecek başvuru belgesi için 2026 tarifesinde gerçek kişilerden 12.500 TL, tüzel kişilerden 25.000 TL hizmet bedeli alınır. Bu tutarlara KDV dâhil değildir. İtiraz süresi, Koruma Bölge Kurulu kararının tebliğ veya ilanından itibaren 60 gündür. Kesinleşmiş yargı kararı bulunan Koruma Bölge Kurulu kararına karşı Koruma Yüksek Kuruluna itiraz edilemez.
Koruma Yüksek Kuruluna itirazın hukuki dayanağı nedir?
Koruma Yüksek Kuruluna itiraz usulünün temel dayanağı, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ile bu Kanuna dayanılarak çıkarılan Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu ve Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulları Yönetmeliğidir. Güncel Yönetmeliğin 18. maddesinin birinci fıkrası, Koruma Bölge Kurullarınca alınan kararlara kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerin, kararın tebliğ veya ilanından itibaren altmış gün içinde Koruma Yüksek Kuruluna itiraz edebileceğini düzenler.
7590 sayılı Kanun ise 2026 yılında bu süreçle bağlantılı mali düzenleme getirmiştir. Kanunun 4. maddesiyle 2863 sayılı Kanuna Ek Madde 9 eklenmiş ve aynı Kanuna bağlı (1) sayılı hizmet ücret tarifesi ihdas edilmiştir. Tarifenin 3 numaralı satırı, Yönetmeliğin 18. maddesi uyarınca Koruma Yüksek Kuruluna yapılan itiraz başvurularında verilecek başvuru belgesini ayrıca ücretlendirmiştir.
Burada iki norm birbirinden ayrılmalıdır. Yönetmelik m.18, itirazın kim tarafından ve hangi sürede yapılabileceğini düzenler. 2863 sayılı Kanun Ek m.9 ve tarife 3 ise bu süreçte verilecek başvuru belgesinin hizmet bedelini düzenler. Bu nedenle 12.500 TL veya 25.000 TL tutarını “itiraz hakkını satın alma bedeli” şeklinde nitelendirmek doğru değildir.
Koruma Yüksek Kuruluna itiraz süresi kaç gündür?
Güncel Yönetmelik m.18/1 uyarınca süre 60 gündür. Sürenin başlangıcı, Koruma Bölge Kurulu kararının ilgilisine tebliğ edildiği veya ilan edildiği tarihtir. Başvuru hazırlanırken yalnız karar tarihi esas alınmamalı; tebliğ veya ilan tarihi ayrıca tespit edilmelidir. Süre hesabı bakımından dosyada tebliğ belgesi, elektronik tebligat kaydı veya ilan bilgisi saklanmalıdır.
Altmış günlük sürenin geçirilmesi, Yönetmelik m.18’de tanımlanan Koruma Yüksek Kurulu itiraz yolunun süresinde kullanılmaması sonucunu doğurur. İdari yargıda dava açma süresi ile Yönetmelikteki Yüksek Kurul itiraz süresinin aynı kavramlar olduğu varsayılmamalıdır. Somut dosyada hangi işlemin tebliğ edildiği, özel kanundaki düzenlemeler ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümleri ayrı değerlendirilir.
Sit alanı, tek yapı tescili veya korunma alanı gibi uyuşmazlıklarda kararın konusu da süre kadar önemlidir. Örneğin tek yapının tescil kaydının kaldırılması ve korunma alanı değişikliği için 2026 hizmet tarifesini tescilli tek yapı tescil kaydı kaldırma rehberimizde; sit alanının tescilinin kaldırılması veya sınır/derece değişikliğini ise sit alanı tescil kaydı kaldırma rehberimizde ayrı olarak ele alıyoruz.
2026 Koruma Yüksek Kurulu başvuru belgesi ücreti ne kadar?
7590 sayılı Kanuna ekli (1) sayılı ücret tarifesinin 3 numaralı satırına göre, Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kuruluna yapılan itiraz başvurularında Yönetmelik m.18 uyarınca verilecek başvuru belgesi için gerçek kişilerden 12.500 TL, tüzel kişilerden 25.000 TL alınır.
Tarifenin altındaki genel hükümler bu kalem için de geçerlidir. Birincisi, tarifede gösterilen başvuru ücretlerine KDV dâhil değildir; yürürlükteki KDV oranı ayrıca tahsil edilir. İkincisi, 2960 sayılı Boğaziçi Kanununda tanımlanan Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi için yapılan başvurularda tarifedeki birim fiyatın iki katı alınır. Üçüncüsü, kamu kurumlarının mülkiyetindeki taşınmazlarla ilgili görüş talepleri ve kamu kurumlarının kendi bünyesinde hazırladığı plan, proje, yapım ve benzeri işler bakımından tarifenin muafiyet hükmü uygulanır.
Ek Madde 9 ayrıca tarifedeki tutarların her takvim yılı başından geçerli olmak üzere bir önceki yıl için ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılacağını düzenler. Bu nedenle 2026 tutarları sonraki yıllar için sabit kabul edilmemelidir. Güncel başvuru yapılacağı tarihte geçerli tarife ayrıca kontrol edilmelidir.
Başvuru belgesi ücreti ile Koruma Bölge Kurulu kararına itiraz aynı şey midir?
Hayır. Tarife satırının lafzı özellikle önemlidir: ücretlendirilen hizmet, “Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kuruluna yapılan itiraz başvurularında … verilecek başvuru belgesi”dir. Yönetmeliğin tanıdığı itiraz hakkı ise m.18’de düzenlenen idari başvuru yoludur. Tarife, başvuru belgesi için gerçek ve tüzel kişilere farklı hizmet bedeli koymuştur.
Bu ayrım SEO açısından da hukuken de önemlidir. “Yüksek Kurula itiraz ücreti 12.500 TL’dir” şeklindeki mutlak ifade, tarife metninin kapsamını daraltarak yanlış anlam yaratır. Doğru ifade, itiraz başvurusunda Yönetmelik m.18 uyarınca verilecek başvuru belgesi için 2026 hizmet bedelinin gerçek kişide 12.500 TL, tüzel kişide 25.000 TL olduğudur.
Koruma Yüksek Kuruluna kimler itiraz edebilir?
Güncel Yönetmelik m.18/1, kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerin Koruma Bölge Kurulu kararına itiraz edebileceğini açıkça düzenler. Yönetmeliğin geçmiş metninde yer alan, taşınmaz üzerindeki ayni hak veya kiracılık hakkını belgelemeyen gerçek ve tüzel kişilerin itirazlarının gündeme alınmayacağına ilişkin ikinci fıkra 2021 yılında yürürlükten kaldırılmıştır. Bu nedenle güncel m.18 okunurken mülga ikinci fıkra yürürlükteymiş gibi şart üretilemez.
Bununla birlikte başvuru dilekçesinin hangi kurul kararına yöneldiği, başvuranın hangi hukuki menfaatinin etkilendiği ve talep edilen sonucun ne olduğu açık yazılmalıdır. İtiraz mekanizması, soyut şekilde kültür varlığı mevzuatı hakkında görüş alma yolu değildir; belirli bir Koruma Bölge Kurulu kararına karşı kullanılan idari başvuru yoludur.
Tapu sicilindeki kültür varlığı, sit veya kamu hukuku kısıtlamalarının taşınmaz işlemlerine etkisi için tapuda beyanlar hanesi rehberimiz de incelenebilir. Tarihi yapıda tadilat, kira ve kurul süreci bakımından koruma kuruluna tabi tarihi yapı rehberimiz uygulamadaki ayrımları açıklar.
İtiraz doğrudan Koruma Yüksek Kurulu gündemine alınır mı?
Hayır. Yönetmelik m.18/1, itirazların Bakanlıkça değerlendirilerek gerekli görüldüğü takdirde Koruma Yüksek Kurulu gündemine alınacağını düzenler. Dolayısıyla süresinde başvuru yapılması, dosyanın otomatik olarak Yüksek Kurul gündemine alınacağı anlamına gelmez. Bakanlığın Yönetmelikte öngörülen ön değerlendirme işlevi vardır.
Bu nedenle itiraz dilekçesinde yalnız “karara itiraz ediyorum” demek yerine kararın hangi kısmının hangi mevzuat veya teknik veri bakımından hatalı olduğu açıkça gösterilmelidir. Koruma hukuku uyuşmazlıklarında plan paftaları, kurul kararı, tescil fişi, teknik rapor, rölöve, restitüsyon/restorasyon belgeleri ve taşınmazın güncel durumuna ilişkin veriler uyuşmazlığın niteliğine göre önem kazanır. Her dosyada aynı belge setinin zorunlu olduğu varsayılmamalı; itirazın konusu hangi belgeyi gerektiriyorsa dosya o temelde kurulmalıdır.
Örneğin korunma alanı sınırına itiraz ile onaylı restorasyon projesindeki tadilat kararına itiraz aynı teknik tartışmayı içermez. İlkinde sınırın koruma amacıyla ilişkisi, ikincisinde projenin yapının tescilli niteliklerine ve kurul kararlarına uygunluğu öne çıkar. İtiraz sebeplerinin somut kurul kararına bağlanması bu nedenle gereklidir.
Kesinleşmiş yargı kararı varsa Koruma Yüksek Kuruluna itiraz edilebilir mi?
Hayır. Yönetmelik m.18/3’ün güncel metni, hakkında kesinleşmiş yargı kararı bulunan Koruma Bölge Kurulu kararlarına karşı Koruma Yüksek Kuruluna itiraz edilemeyeceğini açıkça düzenler. Bu hüküm 3 Eylül 2024 tarihli değişiklikle mevcut hâlini almıştır.
Bu kural, idari başvuru yolu ile yargısal denetim arasındaki sınırı belirler. Bir Koruma Bölge Kurulu kararı hakkında yargılama yapılmış ve karar kesinleşmişse aynı kurul kararını Yüksek Kurul itirazı yoluyla yeniden inceletme imkânı bulunmaz. Bununla birlikte farklı tarihli yeni bir idari işlem, yeni teknik veri veya farklı bir talep söz konusuysa uyuşmazlığın konusu ayrıca belirlenmelidir; kesinleşmiş kararın kapsamı somut dosya üzerinden incelenmeden genelleme yapılmamalıdır.
Koruma Yüksek Kurulu itirazı dava açma hakkını ortadan kaldırır mı?
Koruma Bölge Kurulu ve Koruma Yüksek Kurulu işlemleri idari işlem niteliğindedir ve hukuka uygunlukları idari yargının denetimine tabidir. Ancak idari başvuru ile dava süresinin ilişkisi somut işleme, başvuru türüne ve 2577 sayılı Kanunun uygulanacak hükümlerine göre değerlendirilir. Bu nedenle “60 günlük Yüksek Kurul itiraz süresi ile idari dava açma süresi aynıdır” şeklinde otomatik bir eşitleme yapılmamalıdır.
İdari yargıda süre ve başvuru mekanizmaları hakkında genel çerçeve için İYUK m.11 kapsamında idareye başvurunun dava süresine etkisi ve İYUK m.27 yürütmenin durdurulması şartları yazılarımız ayrıca incelenebilir. Koruma kararının tebliğ tarihi ve başvurunun hukuki niteliği esas alınmadan süre hesabı yapılmamalıdır.
Başvurudan önce kontrol edilmesi gerekenler
1. Kararı doğru tanımlayın. İtiraz edilen Koruma Bölge Kurulu kararının tarih ve sayısı, kararın hangi taşınmaz veya alanla ilgili olduğu ve başvurana ne zaman tebliğ/ilan edildiği belirlenmelidir.
2. Altmış günlük süreyi belge üzerinden hesaplayın. Karar tarihi ile tebliğ tarihi aynı olmayabilir. Yönetmelik m.18 sürenin başlangıcını tebliğ veya ilana bağlar.
3. Kesinleşmiş yargı kararı olup olmadığını kontrol edin. Aynı Koruma Bölge Kurulu kararı hakkında kesinleşmiş yargı kararı varsa m.18/3 uyarınca Yüksek Kurul itirazı yapılamaz.
4. İtiraz sebeplerini somutlaştırın. Teknik, planlama, mimari veya hukuki gerekçeler kurul kararının belirli bölümlerine bağlanmalıdır. Genel memnuniyetsizlik, teknik itirazın yerine geçmez.
5. Ücret kalemini doğru adlandırın. 2026 tarifesindeki 12.500/25.000 TL bedel, m.18 kapsamındaki itiraz başvurusunda verilecek başvuru belgesinin hizmet bedelidir. KDV ayrıca tahsil edilir.
6. Taşınmazın özel bölgesini kontrol edin. Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi içinde kalan başvurularda tarifenin genel dipnotu gereği birim fiyat iki kat uygulanır.
Olumsuz karar çıkarsa ödenen hizmet bedeli iade edilir mi?
7590 sayılı Kanuna ekli tarifenin genel dipnotunda, Koruma Bölge Kurulunca olumsuz karar alınması hâlinde alınan ücretin iade edilmeyeceği yazılıdır. Tarifenin farklı hizmet kalemlerine uygulanan bu genel kural, ödeme yapılmadan önce işlem türü ve başvurunun kapsamının doğru belirlenmesini önemli hâle getirir. Ancak Yüksek Kurul itirazına ilişkin somut tahsilat ve iade işlemi, hangi hizmet kaleminin gerçekleştirildiği esas alınarak idarenin tahakkuk kaydıyla birlikte değerlendirilmelidir.
Başvuru belgesi hizmeti, sonucu garanti eden bir ödeme değildir. Koruma mevzuatındaki inceleme kamu yararı ve kültür varlıklarının korunması amacıyla yürütülür. Ücretin ödenmiş olması, itirazın kabul edileceği veya Koruma Bölge Kurulu kararının kaldırılacağı anlamına gelmez.
İtiraz dilekçesinde hukuki gerekçe nasıl kurulmalıdır?
Koruma Yüksek Kurulu itirazında temel yöntem, Koruma Bölge Kurulu kararının soyut biçimde “hukuka aykırı” olduğunu söylemek değil, kararın dayandığı maddi ve hukuki sebepleri tek tek incelemektir. Karar bir tescil işlemine ilişkinse taşınmazın hangi kültür varlığı niteliği nedeniyle tescil edildiği; sınır veya derece kararına ilişkinse bu sınırlandırmanın hangi bilimsel ve teknik veriye dayandığı; proje onayına ilişkinse reddedilen veya değiştirilmesi istenen proje unsurunun hangi koruma ilkesine bağlandığı belirlenmelidir.
Dilekçede önce kararın konusu, tarih ve sayısı yazılmalı; ardından itiraz edilen bölüm açıkça gösterilmelidir. Teknik rapor ile kurul kararının gerekçesi arasında çelişki varsa bu çelişki somutlaştırılmalı; aynı taşınmaza ilişkin önceki kurul kararları mevcutsa bunların yeni kararla ilişkisi açıklanmalıdır. Başvuru sahibinin talebi de sonuç bölümünde tek anlamlı şekilde kurulmalıdır. “Kararın yeniden değerlendirilmesi” gibi geniş bir ifade yerine hangi bölümün kaldırılması, değiştirilmesi veya yeniden incelenmesinin istendiği belirtilmelidir.
İtirazın 60 günlük süre içinde yapılması, içeriğin ikinci planda olduğu anlamına gelmez. Yönetmelik m.18/1, Bakanlığın itirazları değerlendirip gerekli görülenleri Yüksek Kurul gündemine alacağını düzenlediğinden, başvurunun uyuşmazlığın esasını anlaşılır biçimde ortaya koyması doğrudan önem taşır. Kararın tamamının değil yalnız belirli bir bölümünün hukuka veya teknik verilere aykırı olduğu düşünülüyorsa itiraz kapsamı da o bölümle sınırlı kurulabilir.
Yüksek Kurul itirazı ile yeni başvuru arasındaki fark nedir?
Yüksek Kurul itirazı, mevcut bir Koruma Bölge Kurulu kararına yönelir. Yeni başvuru ise değişen proje, yeni bilimsel veri, farklı planlama talebi veya sonraki tarihli başka bir işlem nedeniyle idareden yeni karar istenmesidir. Bu iki yolun karıştırılması, süresi geçen bir itirazı “yeni başvuru” adı altında tekrar sunma veya hakkında kesinleşmiş yargı kararı bulunan aynı kararı dolaylı şekilde yeniden tartışmaya açma sonucunu doğurmamalıdır.
Özellikle Yönetmelik m.18/3 nedeniyle, kesinleşmiş yargı kararı bulunan Koruma Bölge Kurulu kararına karşı Yüksek Kurula itiraz kapalıdır. Buna karşılık taşınmaz hakkında daha sonra ortaya çıkan ve önceki kararın konusu dışında kalan yeni bir idari talep varsa bunun hukuki niteliği ayrıca belirlenir. Yeni talebin gerçekten farklı olup olmadığı; konusu, sebebi, teknik verileri ve istenen sonuç karşılaştırılarak tespit edilmelidir. Bu ayrım yapılmadan aynı dosyada tekrar başvuru yapılması süre ve usul sorunlarına yol açabilir.
Resmî kaynaklar
- TBMM – 7590 sayılı Kanun ve (1) sayılı ücret tarifesi
- Mevzuat Bilgi Sistemi – 2863 sayılı Kanun ve Koruma Kurulları Yönetmeliği
- Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü
Sık sorulan sorular
Koruma Yüksek Kuruluna itiraz süresi kaç gündür?
Yönetmelik m.18/1 uyarınca Koruma Bölge Kurulu kararının tebliğ veya ilanından itibaren 60 gündür.
2026’da Koruma Yüksek Kurulu itiraz başvuru belgesi kaç TL?
Tarife 3’e göre gerçek kişiler için 12.500 TL, tüzel kişiler için 25.000 TL’dir. KDV ayrıca tahsil edilir.
Bu tutar itiraz harcı mıdır?
Tarife metni, tutarı Yönetmelik m.18 kapsamındaki itiraz başvurusunda verilecek “başvuru belgesi” hizmet bedeli olarak düzenler. Bu nedenle doğrudan “itiraz harcı” diye adlandırmak doğru değildir.
Her itiraz otomatik olarak Yüksek Kurul gündemine girer mi?
Hayır. Yönetmelik m.18/1’e göre itirazlar Bakanlıkça değerlendirilir ve gerekli görüldüğü takdirde Yüksek Kurul gündemine alınır.
Kesinleşmiş mahkeme kararı olan kurul kararına tekrar itiraz edilir mi?
Hayır. Yönetmelik m.18/3, hakkında kesinleşmiş yargı kararı bulunan Koruma Bölge Kurulu kararlarına karşı Yüksek Kurula itiraz edilemeyeceğini açıkça düzenler.
Eski yönetmelikteki ayni hak veya kiracılık belgesi şartı hâlâ yürürlükte mi?
Hayır. Yönetmeliğin bu konudaki ikinci fıkrası 6 Ocak 2021 tarihli değişiklikle yürürlükten kaldırılmıştır.
Boğaziçi’nde başvuru belgesi ücreti değişir mi?
Tarifenin genel dipnotuna göre Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi için yapılan başvurularda birim fiyat iki kat alınır.
Başvuru belgesi ücretine KDV dâhil mi?
Hayır. Tarifenin genel dipnotu KDV’nin ayrıca tahsil edileceğini düzenler.
Bu içerik 16 Eylül 2026 itibarıyla 2863 sayılı Kanun Ek Madde 9, 7590 sayılı Kanuna ekli (1) sayılı tarife ve Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu ve Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulları Yönetmeliğinin güncel 18. maddesi esas alınarak Avukat Halil BAKIRCI tarafından hazırlanmıştır. İtiraz ve dava süreleri somut kararın tebliğ/ilan bilgileri üzerinden ayrıca hesaplanmalıdır.
BAKIRCI & KESKİN HUKUK BÜROSU – Mersin
Telefon: +90 552 224 43 66
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
