Lisanslı Depoda Zarar Nasıl Tazmin Edilir? 7+7+20 Günlük Başvuru Süreci | 5300 m.25 (2026)

Kısa ve net cevap

5300 sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu m.25, sigorta kapsamında ödenemeyen ve lisanslı depo işleticisinin Kanundan doğan yükümlülüğünü yerine getirmemesinden kaynaklanan zararlar için özel bir tazmin yolu kurar. Zarar gören önce lisanslı depo işletmesine noter aracılığıyla, taahhütlü mektupla veya işletme ile mudi tarafından imzalanmış durum tespit tutanağıyla başvurur. İşletme başvurunun tebliğinden itibaren 7 iş günü içinde zararı ödemez veya uyuşmazlık sulhle çözülmezse dosya belgeleriyle birlikte Ticaret Bakanlığına ve borsaya taşınır. Borsa en geç 7 iş günü içinde ön inceleme yapıp sulh imkânını araştırır. Sulh sağlanamazsa Bakanlık gerekli görürse denetim elemanları ve en az iki bilirkişiden oluşan heyetle inceleme yaptırır; heyet kural olarak 20 gün içinde raporunu tamamlar, gerekçeli talep üzerine süre 10 gün uzatılabilir. Raporda işletmenin ödemesi gereken zarar belirlenirse Bakanlık işletmeye tebligat yapar ve tebliğden itibaren 7 iş günü içinde ödeme ister. Bu aşamada da ödeme yapılmazsa dosya Lisanslı Depoculuk Tazmin Fonuna intikal eder.

Bu süreç, genel bir “şikâyet” mekanizması değildir. Kanun m.25’in uygulanması için zararın sigorta kapsamında karşılanamaması ve zararın lisanslı depo işleticisinin 5300 sayılı Kanunda öngörülen yükümlülüklerinden birini yerine getirmemesinden doğması gerekir. Sigorta kapsamındaki hasarlarda öncelikle 5300 m.6’daki sigorta ve ödeme düzeni uygulanır.

5300 m.25 hangi zararlarda uygulanır?

Kanunun 25. maddesi tazmin yolunu iki temel koşula bağlar. Birinci koşul, zararın sigorta kapsamında ödenememesidir. İkinci koşul ise zararın lisanslı depo işleticisinin Kanunda öngörülen bir yükümlülüğünü herhangi bir nedenle yerine getirmemesinden kaynaklanmasıdır. Bu nedenle her ticari uyuşmazlık otomatik olarak Tazmin Fonu sürecine dönüşmez.

Lisanslı depo işleticisinin temel yükümlülükleri 5300 sayılı Kanunun özellikle 18 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. İşletmenin lisans şartlarını koruması, ürünü kabul ve muhafazada gerekli özeni göstermesi, kişiler arasında ayrım yapmaması, teslim alınan ürün karşılığında mevzuata uygun ürün senedi oluşturması, mudi talep ettiğinde ürünü teslim etmesi, ücret tarifesine uyması, kayıt ve defterleri tutması ve Bakanlığın istediği bilgi ve belgeleri sunması gerekir. Bu yükümlülüklerin ihlali somut bir ekonomik zarara yol açmış ve zarar sigortadan karşılanamamışsa m.25 mekanizması gündeme gelir.

Örneğin ürünün teslim edilmemesi, ürünün miktar veya kalite bakımından eksik teslimi, mevzuata aykırı işlem nedeniyle ürün sahibinin parasal kayba uğraması veya lisanslı depo yükümlülüğünün ihlalinden kaynaklanan başka bir doğrudan zarar bakımından Kanunun özel başvuru zinciri değerlendirilir. Buna karşılık sırf tarafların farklı yorumladığı, Kanuni yükümlülük ihlali ve zarar bağlantısı kurulamayan bir sözleşme tartışmasında m.25’in varlığı peşinen kabul edilemez.

İlk başvuru nereye ve nasıl yapılır?

5300 m.25/a, ilk başvuruyu doğrudan lisanslı depo işletmesine yöneltir. Kanun başvurunun ispatlanabilir olmasını sağlamak için üç yol saymıştır:

• Noter aracılığıyla bildirim,
• Taahhütlü mektupla başvuru,
• Lisanslı depo işleticisi ile mudi tarafından imzalanmış, durumu gösteren tutanak.

Bu üç yöntemden birinin kullanılması, sonraki 7 iş günlük sürenin başlangıcının ve başvurunun içeriğinin ispatı açısından önemlidir. Başvuruda yalnızca “zararım var” denilmesi yerine; ürünün türü, miktarı, ELÜS veya ürün senedi bilgileri, teslim ve talep tarihleri, zararın hangi olaydan doğduğu, hangi Kanuni yükümlülüğün yerine getirilmediği, zarar hesabının dayanağı ve mevcut belgeler açık biçimde gösterilmelidir.

Dosyaya mümkün olduğunca ürün senedi veya ELÜS kayıtları, tartım ve analiz belgeleri, depo giriş-çıkış kayıtları, yazışmalar, teslim talepleri, ihtarlar, fatura ve ödeme kayıtları, ekspertiz veya analiz belgeleri ile zararın miktarını ortaya koyan belgeler eklenmelidir. Bu belgeler yalnız ilk başvuruda değil, Bakanlık ve borsa önündeki sonraki aşamada da uyuşmazlığın hızlı incelenmesini sağlar.

İşletmenin 7 iş günlük süresi ne zaman başlar?

Kanun m.25/b açık biçimde başvurunun tebliğinden itibaren 7 iş günü ölçütünü kullanır. Bu nedenle sürenin başlangıcı başvurunun hazırlandığı veya postaya verildiği gün değil, lisanslı depo işletmesine tebliğ edildiği tarihle bağlantılıdır. Noter tebliğ belgesi veya taahhütlü gönderinin teslim kaydı bu nedenle saklanmalıdır.

Yedi iş günü içinde iki ihtimal vardır. İşletme zararı tazmin edebilir veya taraflar uyuşmazlığı sulh yoluyla çözebilir. Bu iki sonuçtan biri gerçekleşmezse zarar gören, durumu ve belgelerini Ticaret Bakanlığına ve borsaya intikal ettirir. Kanun “Bakanlığa veya borsaya” dememiş; Bakanlık ve borsayı birlikte zikretmiştir. Uygulamada dosyanın her iki mercie eksiksiz ulaştırılması gerekir.

Borsanın ikinci 7 iş günlük incelemesi nedir?

Dosya borsaya ulaştıktan sonra 5300 m.25/c uyarınca borsa, başvuruyu takip eden en geç 7 iş günü içinde bir ön inceleme yapar ve tarafların sulh imkânını araştırır. Borsa bu aşamanın sonucundan Bakanlığı haberdar eder.

Bu aşama nihai bir tazmin kararı verilmesinden önce uyuşmazlığın kısa yoldan çözülebilmesini amaçlar. Sulh sağlanırsa tarafların ulaştığı çözüm kayıt altına alınır. Sulh sağlanamazsa veya Bakanlık daha ayrıntılı incelemeyi gerekli görürse m.25/d’deki teknik ve idari inceleme aşamasına geçilir.

20 günlük heyet incelemesi nasıl yapılır?

5300 m.25/d’ye göre sulh mümkün olmazsa veya gerekli görülürse Bakanlık, görevlendirdiği denetim elemanları ile Bakanlığın talebi üzerine borsa tarafından görevlendirilen en az iki bilirkişiden oluşan heyete inceleme yaptırır. Heyet, Bakanlık denetim elemanlarının koordinasyonunda çalışır.

Heyetin inceleme süresi kural olarak 20 gündür. Süre içinde zarar olayı, depo kayıtları, ürün ve kalite belgeleri, ilgili işlem zinciri, tarafların açıklamaları ve zararın hesaplanmasına yarayan materyal incelenir. Gerekçeli talep üzerine Bakanlık bu süreyi 10 gün daha uzatabilir. Uzatma otomatik değildir; gerekçeli talep ve Bakanlık kararı gerekir.

Kanun ayrıca Bakanlık denetim elemanlarının ilgililerin cezai sorumluluğuna ilişkin tespit ve incelemeleri de yürüteceğini belirtir. Dolayısıyla inceleme yalnız özel hukuk zararının miktarına indirgenmiş değildir. Dosyadaki fiiller ceza sorumluluğu doğurabilecek nitelikteyse bu boyut da ilgili mercilerin önüne taşınabilir.

Rapor işletmenin ödeme yapması gerektiğini tespit ederse ne olur?

Heyet raporunda lisanslı depo işletmesi tarafından ödenmesi gereken bir zarar veya yerine getirilmesi gereken bir yükümlülük tespit edilmişse, 5300 m.25/e gereğince Bakanlık işletmeye gerekli tebligatı yapar. Tebliğ tarihinden itibaren işletmeye 7 iş günü verilir.

Bu süre içinde zarar ilgiliye ödenmeli ve tespit edilen yükümlülükler yerine getirilmelidir. İşletmenin ilk başvurudan sonra sahip olduğu 7 iş günlük süre ile rapor sonrası verilen bu 7 iş günlük süre birbirinden farklı aşamalardır. İlk süre m.25/b, rapor sonrası süre m.25/e hükmüne dayanır.

Ödeme yapılmazsa Tazmin Fonu nasıl devreye girer?

İşletmenin Bakanlık tebligatına rağmen yükümlülüğünü yerine getirmediği anlaşılırsa dosya belgeleriyle birlikte Lisanslı Depoculuk Tazmin Fonuna intikal ettirilir. 5300 m.25/f uyarınca Fon gecikmeksizin lisanslı depo işletmesinin nakit teminatını çözerek mudiye ödeme yapar. Nakit teminat zararı karşılamaya yetmezse kalan kısım Fondan ödenir.

Bu düzenleme lisanslı depo teminatının yalnız lisans alma aşamasında sunulan biçimsel bir güvence olmadığını gösterir. Teminat, zarar meydana geldiğinde mudi lehine fiilen kullanılabilen güvence katmanıdır. Teminat yapısı ve asgari oranlar hakkında ayrıca 5300 m.5 lisanslı depo teminatı rehberine bakılabilir.

Fondan yapılan ödeme lisanslı depo işletmesince Fonun belirlediği sürede Fona geri yatırılmazsa, teminat olarak verilen ipotekler Fon tarafından nakde çevrilerek Fona gelir kaydedilir. Fon ayrıca yaptığı işlemlerin sonucunu ve teminatın durumunu Bakanlığa bildirir.

Lisanslı Depoculuk Tazmin Fonu neyin güvencesidir?

5300 sayılı Kanunun 24. maddesi, lisanslı depo işleticisinin Kanunda ve mudi ile yaptığı sözleşmede öngörülen yükümlülüklerini yerine getirmemesinden doğan zararların tazmin edilebilmesi amacıyla tüzel kişiliğe sahip Lisanslı Depoculuk Tazmin Fonunu kurar. Fonun gelirleri ve giderleri Kanunda ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Fonun temel giderlerinden biri mudi zararlarına ilişkin ödemelerdir.

Ticaret Bakanlığının 12 Mayıs 2026 tarihli lisanslı depoculuk bilgi sayfası da Tazmin Fonunu, lisanslı depo işleticisinin Kanun ve sözleşme yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle ortaya çıkan zararların tazmin edilmesini sağlayan ve sistem güvenliğini teminat altına alan yapı olarak tanımlamaktadır. Güncel mevzuat listesinde 5300 sayılı Kanun, Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Yönetmeliği ve Lisanslı Depoculuk Tazmin Fonu Yönetmeliği birlikte yayımlanmaktadır.

Sigorta, teminat ve Tazmin Fonu aynı şey mi?

Hayır. Lisanslı depoculuk sisteminde üç ayrı güvence katmanı vardır ve her birinin fonksiyonu farklıdır.

Sigorta: 5300 m.6 uyarınca işletme tesisleri ve depolanan ürünler yönetmelikte belirlenen rizikolara karşı sigortalanır. Sigorta kapsamına giren zarar öncelikle sigorta mekanizması içinde karşılanır.

Lisanslı depo teminatı: 5300 m.5 uyarınca lisans başvurusunda bulunan işletmenin depo kapasitesinin ürün rayiç bedelinin Kanunda belirtilen asgari oranından aşağı olmamak üzere teminat vermesi gerekir. Bu teminat, m.25/f aşamasında zarar ödemesinde fiilen kullanılabilir.

Tazmin Fonu: Sigorta kapsamında karşılanmayan ve Kanuni yükümlülük ihlalinden doğan zararların m.25 prosedürü sonunda tazmin edilmesinde devreye girer. Nakit teminat yetersiz kalırsa kalan kısım Fondan ödenir.

Bu nedenle somut olayda “hangi güvenceye başvurulacağı” zarar türüne ve dosyanın hangi aşamada olduğuna göre belirlenmelidir.

Hakem heyetine başvuru zorunlu mu?

5300 m.25/g’ye göre lisanslı depo işleticisi veya mudi, yapılan işleme karşı borsaya başvurarak sorunun hakem heyeti tarafından karara bağlanmasını talep edebilir. Kanun burada zorunlu bir başvurudan değil, talep edilebilen bir yoldan söz eder.

Başvuru yapılırsa borsa önce tarafların sulh imkânını yeniden araştırır. Sulh mümkün olmazsa uyuşmazlığı incelemek üzere hakem heyetini görevlendirir. Hakem heyeti, görevlendirilmesinden itibaren en geç 3 ay içinde incelemesini bitirerek kararını Bakanlığa bildirir. Hakem heyetinin nihai kararı Fon yönetimince yerine getirilir.

Kanunun en önemli güvencelerinden biri de m.25’in son cümlesidir: Tarafların yargıya müracaat hakları saklıdır. Dolayısıyla özel başvuru mekanizmasının varlığı, Kanunun açık hükmü karşısında yargı yolunu ortadan kaldırmaz.

Zarar hesabında hangi belgeler kritik önemdedir?

Lisanslı depoculukta uyuşmazlığın sonucu çoğu zaman kayıt zincirinin doğruluğuna bağlıdır. Dosyada özellikle şu belgelerin eksiksiz toplanması gerekir:

• ELÜS veya ürün senedi bilgileri,
• ürünün depo giriş tarihini ve miktarını gösteren kayıtlar,
• yetkili sınıflandırıcı analiz ve sınıflandırma belgesi,
• tartım ve teslim belgeleri,
• depo ile mudi arasındaki sözleşme,
• Bakanlıkça onaylı ücret ve varsa prim-indirim tarifesi,
• ürünün teslimine ilişkin yazılı talep ve cevaplar,
• sigorta hasar dosyası ve ödeme/ret bilgileri,
• noter ihtarı veya taahhütlü başvuru teslim belgesi,
• zararın parasal hesabını gösteren piyasa ve borsa verileri.

Özellikle zarar sigorta kapsamında değilse sigortacının ret gerekçesi veya zararın poliçe kapsamı dışında kaldığını gösteren belge önem taşır. Çünkü m.25 mekanizması zarar sigorta kapsamında ödenemediğinde devreye girecek şekilde kaleme alınmıştır.

Ürün teslim edilmezse hangi hükümler birlikte değerlendirilir?

Mudi ürününü talep ettiği halde depo teslim etmiyorsa yalnız m.25’e bakmak yeterli değildir. Önce 5300 m.21’deki teslim yükümlülüğü tespit edilir. Kanuna göre lisanslı depo işleticisi, hukuken geçerli bir mazeret olmadıkça mudinin talebi üzerine ürünü gecikmeksizin teslim eder. Bu konuda ayrıntılı açıklama için lisanslı deponun teslim yükümlülüğü rehberi incelenebilir.

İşletmenin teslim yükümlülüğünü ihlali zarara sebep olmuş ve zarar sigorta kapsamında karşılanamamışsa m.25’teki tazmin süreci gündeme gelebilir. Başka bir ifadeyle m.25 çoğu dosyada ihlal edilen asıl yükümlülüğü değil, ihlal sonucunda doğan zararın tazmin edilmesinin usulünü düzenler.

Mersin’de lisanslı depo zararı için farklı bir usul var mı?

Hayır. 5300 sayılı Kanun ülke genelinde uygulanır. Mersin’deki lisanslı depo, mudi veya ürün sahibi bakımından da m.25’teki başvuru zinciri aynıdır. Dosyanın Mersin’de olması, Kanunun belirlediği 7 iş günlük süreleri, borsa ön incelemesini, Bakanlık incelemesini veya Tazmin Fonu mekanizmasını değiştirmez.

Bununla birlikte uyuşmazlığın delillerinin bulunduğu yer, ürünün depolandığı tesis, ilgili borsa ve tarafların merkezleri somut dosyanın yönetimi bakımından önem taşır. Bu nedenle özellikle teslim, kalite, ürün miktarı ve zarar hesabı tartışmalıysa ilk başvuru yapılmadan önce belge setinin tamamlanması hak kaybı riskini azaltır.

Uygulamada yapılmaması gereken hatalar

Birincisi, yalnız telefonla şikâyet etmek. m.25/a ispatlanabilir belirli başvuru yolları öngörür. Telefon görüşmesi tek başına Kanundaki usulün yerine geçtiği varsayılarak hareket edilmemelidir.

İkincisi, tebliğ tarihini belgesiz bırakmak. İlk 7 iş günlük süre tebliğle bağlantılıdır. Noter tebliğ belgesi veya taahhütlü gönderi teslim kaydı saklanmalıdır.

Üçüncüsü, sigorta dosyasını ayırmamak. Zararı önce m.6 kapsamında sigortanın karşılayıp karşılamadığı belirlenmelidir.

Dördüncüsü, zarar hesabını soyut bırakmak. Zarar miktarı; ürün miktarı, kalite, ilgili tarih, borsa veya piyasa değeri ve yapılmış ödemelerle belgelenmelidir.

Beşincisi, Bakanlık ve borsa aşamasını birbirinin alternatifi görmek. Kanun m.25/b dosyanın Bakanlığa ve borsaya intikal ettirilmesini düzenler.

Altıncısı, hakem yolunu zorunlu dava şartı sanmak. m.25/g “talep edebilir” hükmünü içerir ve maddenin sonunda yargıya başvuru hakkı açıkça saklı tutulur.

Resmî kaynaklar

Güncel mevzuat ve uygulama sayfaları için Ticaret Bakanlığı Lisanslı Depoculuk Mevzuatı ile Ticaret Bakanlığı Lisanslı Depoculuk ve Ürün İhtisas Borsası Sıkça Sorulan Sorular sayfaları esas alınmalıdır. Başvuru tarihinde Kanun ve ikincil mevzuatın güncel metni ayrıca kontrol edilmelidir.

Sık sorulan sorular

1. Lisanslı depodaki her zarar için Tazmin Fonuna doğrudan başvurulur mu?

Hayır. 5300 m.25, önce lisanslı depo işletmesine başvuruyu; ardından koşulları oluşursa Bakanlık, borsa ve Fon aşamalarını düzenler. Fon ilk başvuru mercii değildir.

2. İlk başvurudan sonra işletmenin süresi kaç gündür?

Başvurunun işletmeye tebliğinden itibaren 7 iş günüdür.

3. Borsa kaç gün içinde ön inceleme yapar?

Borsa, kendisine yapılan başvurudan sonra en geç 7 iş gününde ön inceleme yaparak sulh imkânını araştırır.

4. Bakanlık inceleme heyetinin süresi kaç gündür?

Heyet kural olarak 20 gün içinde raporunu tamamlar. Gerekçeli talep üzerine Bakanlık süreyi 10 gün daha uzatabilir.

5. Rapor zarar tespit ederse işletmeye yeniden süre verilir mi?

Evet. Bakanlık tebligatından itibaren 7 iş günü içinde zararın ödenmesi ve belirlenen yükümlülüklerin yerine getirilmesi istenir.

6. Nakit teminat zararı karşılamazsa ne olur?

5300 m.25/f uyarınca kalan kısım Lisanslı Depoculuk Tazmin Fonundan ödenir.

7. Fondan ödeme yapıldıktan sonra işletmenin borcu biter mi?

Hayır. Fon ödediği tutarın ilgililerden tahsili için dava dahil yasal takip yapabilir. İşletmenin Fona geri ödeme yükümlülüğü ayrıca devam eder.

8. Hakem heyeti kaç ayda karar verir?

Görevlendirilmesinden itibaren azami 3 ay içinde incelemesini bitirerek kararını Bakanlığa bildirir.

9. Hakem heyetine başvuru mahkemeye gitmeyi engeller mi?

Hayır. 5300 m.25 tarafların yargıya müracaat haklarını açıkça saklı tutar.

10. Sigorta kapsamındaki hasarda hangi madde uygulanır?

Sigorta yükümlülüğü ve sigorta şirketinin ödeme süresi öncelikle 5300 m.6’ya göre değerlendirilir. m.25 ise sigorta kapsamında ödenemeyen ve işletmenin Kanuni yükümlülük ihlalinden kaynaklanan zararlar için özel tazmin zincirini düzenler.

Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T

Bu içerik 5300 sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanununun 5, 6, 18, 21, 24 ve özellikle 25. maddeleri; Ticaret Bakanlığının 2026 yılı güncel lisanslı depoculuk mevzuat ve bilgilendirme sayfaları esas alınarak hazırlanmıştır. Amaç, lisanslı depo zararlarında başvuru sırasını ve Kanundaki kesin süreleri birbirinden ayırarak açıklamaktır. İçerik genel hukuki bilgilendirme niteliğindedir; somut uyuşmazlıkta ürün ve ELÜS kayıtları, sigorta dosyası, başvuru tebliğ tarihleri, zarar hesabı ve ilgili borsa kayıtları birlikte incelenmelidir.