Maden Ruhsatı Devredilebilir mi? Devir, Miras ve Maden Sicili | 3213 m.5 ve 38 (2026)
Maden ruhsatı devrinin kanuni dayanağı nedir?
Maden ruhsatının devri bakımından temel hüküm 3213 sayılı Maden Kanunu’nun 5’inci maddesidir. Madde, madenler üzerinde tesis edilen hakların bölünmezliğini, ruhsatların ve buluculuk hakkının devredilebilirliğini ve miras yoluyla intikali aynı sistem içinde düzenler. Sicil etkisi ise Kanunun 38’inci maddesinde tamamlanır. Bu nedenle “ruhsatı devrettim” denilebilmesi için yalnızca taraflar arasında bir devir iradesi bulunması yeterli değildir; maden mevzuatının öngördüğü idari ve sicili şartların da yerine getirilmesi gerekir.
Kanunun güncel metni için 3213 sayılı Maden Kanunu, uygulama yönetmelikleri için MAPEG Maden Yönetmelikleri sayfası esas alınmalıdır. 11 Aralık 2022 tarihli ve 32040 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Maden Yönetmeliği, ruhsat işlemlerinin elektronik ve idari uygulama ayrıntılarını belirler.
Maden ruhsatı, taşınmazın mülkiyetinden farklı bir hukuki haktır. 3213 m.4 uyarınca madenler Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır ve içinde bulundukları arzın mülkiyetine tabi değildir. Bu sebeple maden ruhsatının devri, ruhsat alanındaki tapulu taşınmazın satışıyla aynı işlem değildir. Taşınmaz malikliği değişmeden ruhsat devredilebilir; taşınmaz satılmış olsa da ruhsat kendiliğinden alıcıya geçmez.
Maden hakları hisselere bölünerek devredilebilir mi?
3213 m.5’in ilk ilkesi bölünmezliktir. Maden hakları bir bütün halinde işlem görür. Ruhsatın belirli bir yüzdesinin, belirli bir damarının veya ruhsat sahasının belirli koordinat parçasının özel sözleşmeyle “ruhsat payı” olarak devredilmesi, Kanunun öngördüğü ruhsat devri yerine geçmez. Şirket paylarının devri ile maden ruhsatının devri de birbirinden ayrılmalıdır. Ruhsat bir tüzel kişi adına kayıtlıysa şirket paylarının el değiştirmesi, kural olarak ruhsat sahibinin tüzel kişiliğini değiştirmez; doğrudan ruhsat devri ise ruhsat sahibi sıfatının başka bir kişiye geçmesini hedefler.
Bölünmezlik ilkesi yatırım sözleşmelerini yasaklamaz. Ruhsat sahibi finansman, hizmet, işletme veya rödevans ilişkileri kurabilir; ancak bu sözleşmeler ruhsat sicilindeki hak sahipliğini kendiliğinden değiştirmez. Sözleşmenin ekonomik sonucu ile ruhsat hukukunun idari sonucu birbirine karıştırılmamalıdır.
Maden ruhsatı devri nasıl tamamlanır?
Devir işleminin merkezinde MAPEG nezdindeki ruhsat ve maden sicili vardır. Tarafların devir konusunda anlaşması, devir için gerekli beyan ve belgelerin sunulması, devralanın kanuni ehliyetinin bulunması ve mevzuatın aradığı mali/idari yükümlülüklerin yerine getirilmesi gerekir. Kanun m.5, devir işleminin maden siciline şerh edilmesiyle tamamlandığını açık biçimde kabul eder. Bu nedenle sicil kaydı kurucu etki taşır.
Uygulamada başvurular e-Maden/e-MAPEG altyapısı üzerinden yürütülebilir. Elektronik başvuru yapılması, Kanunun maddi şartlarını ortadan kaldırmaz. Sistem üzerinden başvuru verilmiş olması ile işlemin onaylanıp sicile işlenmesi aynı aşama değildir. Devir tarihinin belirlenmesinde işlem kaydı ve sicil sonucu esas alınmalıdır.
Devir işleminden önce ruhsatın türü, grubu, safhası, alanı, yürürlük süresi, işletme izni bulunup bulunmadığı, varsa izin alanları ve ruhsatın üzerinde haciz, rehin veya ipotek kaydı olup olmadığı incelenmelidir. Maden sicili m.38 gereğince alenidir; sicil kayıtlarının bilinmediği ileri sürülemez. Bu özellik, devralan açısından sıradan bir sözleşme incelemesinden daha güçlü bir sicil araştırmasını gerekli kılar.
Maden ruhsatını devralacak kişi hangi şartları taşımalıdır?
Devir, ruhsatı maden hakkını kullanmaya ehil olmayan bir kişiye geçirmek için kullanılamaz. 3213 sayılı Kanun’un 6’ncı maddesi maden haklarını kullanabilecek kişileri düzenler. Bu nedenle devralanın gerçek veya tüzel kişi statüsü, tabiiyeti ve mevzuattaki diğer ehliyet şartları işlemden önce kontrol edilmelidir. Ruhsat devri bir özel hukuk alacağı devri gibi serbestçe herkes lehine sonuç doğuran işlem değildir.
Tüzel kişi devralan bakımından şirketin güncel ticaret sicili kayıtları, temsil ve ilzam yetkisi, başvuruyu yapan kişinin yetkisi ve şirketin maden hakkı edinmesine engel bir durum bulunup bulunmadığı incelenmelidir. Gerçek kişi bakımından da kimlik ve ehliyet şartları tereddütsüz ortaya konulmalıdır. Vekâleten işlem yapılacaksa vekâletnamenin ruhsat devrini kapsayan açık yetki içermesi gerekir.
Ruhsatı devreden kişinin de sicilde hak sahibi olması ve temsil yetkisinin bulunması zorunludur. Şirket adına devirde yalnızca ortaklardan birinin imzası, şirketi temsil yetkisi yoksa yeterli değildir. Ticaret sicili ve imza yetkisi ile maden sicili birlikte kontrol edilmelidir.
Devirden önce hangi mali ve idari yükümlülükler kontrol edilmelidir?
Maden ruhsatı, yalnız ekonomik değeri olan bir izin belgesi değildir; ruhsat sahibine süreli ve sürekli yükümlülükler getirir. 3213 m.13 kapsamındaki ruhsat ve rehabilitasyon bedelleri, m.14 kapsamındaki Devlet hakkı, faaliyet raporları, üretim ve sevkiyat yükümlülükleri, izinler ve çevresel yükümlülükler devir incelemesinin parçasıdır.
Özellikle 19 Temmuz 2025 tarihli 7554 sayılı Kanunla rehabilitasyon bedeli sistemi güçlendirilmiştir. Güncel m.13’e göre ruhsat ve rehabilitasyon bedellerinin tamamının yıllık sürelerinde yatırılması gerekir; süresinde tamamlanmayan ödemelerin Kanunda belirtilen son tarihe kadar gecikme zammıyla tamamlanmaması ruhsatın iptaline kadar giden sonuç doğurabilir. Bu sebeple ekonomik değeri yüksek görünen bir ruhsatın, ödeme veya izin eksikliği nedeniyle ciddi idari risk taşıması mümkündür.
Devir sözleşmesinde tarafların geçmiş dönem borçlarını kendi aralarında kime yüklediği, idare karşısındaki kanuni sorumluluğu kendiliğinden değiştirmez. Özel sözleşme hükmü taraflar arasında rücu ilişkisi doğurabilir; MAPEG’in kanundan doğan yetkilerini ortadan kaldırmaz. Bu ayrım sözleşmede açık yazılmalıdır.
Maden ruhsatı miras yoluyla geçer mi?
Evet. 3213 m.5, maden hak ve yükümlülüklerinin miras yolu ile intikal edeceğini açıkça düzenler. Ancak ruhsatın çok sayıda mirasçı arasında paylı bir maden hakkına dönüşmesine izin verilmez. Bölünmezlik ilkesi miras halinde de devam eder. Mirasçıların Kanunun öngördüğü şekilde hareket ederek hakkı maden hakkı kullanmaya ehil bir mirasçıda veya uygun üçüncü kişide toplaması gerekir.
Miras intikalinde veraset belgesi tek başına süreci tamamlayan belge olarak görülmemelidir. Veraset belgesi mirasçılık sıfatını gösterir; maden ruhsatı bakımından ayrıca 3213 m.5 ve Maden Yönetmeliği uyarınca idari intikal/devir işlemlerinin yerine getirilmesi gerekir. Ruhsatın süreleri ve yıllık yükümlülükleri ölüm nedeniyle kendiliğinden durmaz. Bu nedenle mirasçılar sicil ve süre kontrolünü geciktirmemelidir.
Mirasçılar bütün mirasçıları kapsayan yetkilendirme ile, m.6’daki niteliklere sahip mirasçılardan birine veya üçüncü kişiye devri gerçekleştirebilir. Ruhsatın ekonomik değerinin tereke paylaşımında nasıl hesaba katılacağı özel hukuk meselesidir; ruhsatın maden mevzuatına göre kimin adına devam edeceği ise sicil ve ehliyet kurallarına tabidir.
Mirasçılar maden ruhsatı konusunda anlaşamazsa ne olur?
3213 m.5 bu ihtimali ayrıca çözer. Mirasçılar ittifak edemezse mirasçılardan birinin başvurusu üzerine mahkeme, hakkın ehil mirasçıya tahsisine; bu mümkün değilse ruhsatın satılmasına karar verebilir. Böylece ruhsatın bölünmezliği korunurken tereke uyuşmazlığının çözümü için yargısal yol sağlanmıştır.
Mahkeme süreci yürürken ruhsatın idari yükümlülükleri ayrıca takip edilmelidir. Ruhsat bedeli, raporlama veya izin sürelerinin kaçırılması, miras uyuşmazlığı çözülmeden ruhsatın değer kaybetmesine veya sona erme riski doğmasına yol açabilir. Tereke yönetimi ile maden sicili süreci eş zamanlı yürütülmelidir.
Maden sicili neden belirleyicidir?
3213 m.38’e göre maden hakları ve faaliyetleri ile ilgili teknik ve mali konuları içeren maden sicili Genel Müdürlük tarafından tutulur. Devir, intikal, haciz, rehin, ipotek ve sona erme durumları sicile işlenir. Sicil alenidir ve sicil kayıtlarının bilinmediği iddia edilemez. En güçlü hüküm ise şudur: madenler üzerinde iktisap edilecek haklar tescil edilmedikçe hüküm ifade etmez.
Bu nedenle ruhsat devri sözleşmesi imzalanmış olsa bile sicil sonucu görülmeden “devir tamamlandı” kabulüyle üretim, sevkiyat, finansman veya üçüncü kişi sözleşmesi kurulması ciddi risk doğurur. Devralan, güncel sicil örneğini ve MAPEG işlem sonucunu dosyasında tutmalıdır.
Maden sicilindeki şerhler finansman işlemleri bakımından da önemlidir. Ruhsatla bağlantılı haciz, cevher rehni veya ipotek kaydı devrin ekonomik değerini etkileyebilir. M.39-45 arasındaki rehin ve ipotek hükümleri ayrı hukuki rejimler içerir. Ruhsat satın alma incelemesinde yalnız “aktif ruhsat” bilgisinin görülmesi yeterli değildir.
Noterde veya şirket içinde yapılan devir sözleşmesi tek başına yeterli mi?
Hayır. Taraflar arasındaki sözleşme, borçlar hukuku bakımından karşılıklı edimleri belirler; maden ruhsatı hak sahipliğinin idare ve üçüncü kişiler yönünden değişmesi için 3213 sayılı Kanun ve Maden Yönetmeliği uyarınca sicil işlemi gerekir. Noterlik işlemi yapılmış olması da maden sicilindeki tescilin yerine geçmez.
Sözleşmede en azından devre konu ruhsatın erişim/ruhsat bilgileri, devir bedeli, ödeme düzeni, geçmiş borçlar, Devlet hakkı, rehabilitasyon bedeli, izin dosyaları, teknik raporlar, dava ve haciz kayıtları, sahadaki tesis ve ekipmanın mülkiyeti, çalışan ilişkileri ve devir gerçekleşmezse bedelin iadesi açık biçimde düzenlenmelidir. Ruhsat devri ile taşınır/taşınmaz işletme varlıklarının devrinin farklı işlemler olduğu unutulmamalıdır.
Maden ruhsatı devri öncesi kontrol listesi
- Güncel maden sicili kaydı ve ruhsat safhası alınmalıdır.
- Ruhsatın süre başlangıç ve bitiş tarihleri kontrol edilmelidir.
- Ruhsatın hangi maden grubu ve alan için geçerli olduğu belirlenmelidir.
- İşletme izni ve diğer kurum izinlerinin kapsamı incelenmelidir.
- 3213 m.13 ruhsat ve rehabilitasyon bedellerinin ödeme durumu doğrulanmalıdır.
- 3213 m.14 Devlet hakkı beyan ve ödemeleri incelenmelidir.
- Faaliyet/üretim raporları ve sevk fişi kayıtları karşılaştırılmalıdır.
- Haciz, rehin, ipotek ve dava kayıtları araştırılmalıdır.
- Devralanın 3213 m.6 ehliyet şartlarını taşıdığı doğrulanmalıdır.
- Şirket temsil yetkileri ve vekâletnameler güncel belgelerle kontrol edilmelidir.
- Sahadaki tesis, makine ve taşınmazların ruhsattan ayrı mülkiyet durumu belirlenmelidir.
- Devir sonrası yapılacak MAPEG ve diğer kurum bildirimleri takvime bağlanmalıdır.
İlgili içerikler için Maden Hukuku, idari işlem ve ruhsat uyuşmazlıkları için İdare Hukuku, sözleşme yapısı için Ticaret ve Sözleşmeler Hukuku kategorileri birlikte incelenebilir.
Sık sorulan sorular
Maden ruhsatının yarısı devredilebilir mi?
Hayır. 3213 m.5 maden haklarının hisselere bölünmesini kabul etmez; ruhsat bir bütün halinde işlem görür.
Maden ruhsatı satılabilir mi?
Ruhsat devri mümkündür. Ancak özel satış anlaşması tek başına ruhsat sahibini değiştirmez; kanuni devir ve maden sicili işlemi tamamlanmalıdır.
Maden ruhsatı miras kalır mı?
Evet. Hak ve yükümlülükler miras yoluyla intikal eder; bölünmezlik nedeniyle mirasçıların Kanunun öngördüğü intikal/devir usulünü tamamlaması gerekir.
Mirasçılar anlaşamazsa ruhsat ne olur?
3213 m.5 uyarınca mirasçılardan birinin başvurusu üzerine mahkeme hakkın ehil mirasçıya tahsisine, bu mümkün değilse ruhsatın satılmasına karar verebilir.
Şirket hissesi devri ruhsat devri midir?
Hayır. Ruhsat aynı tüzel kişi üzerinde kalıyorsa şirket paylarının değişmesi doğrudan maden ruhsatı devriyle aynı işlem değildir.
Noter sözleşmesi maden sicili yerine geçer mi?
Hayır. Maden hakkının üçüncü kişiler ve idare yönünden sonucu için 3213 m.38’deki sicil sistemi uygulanır.
Ruhsat üzerinde haciz varsa devir yapılabilir mi?
Haciz kaydı maden sicilinde görülür ve işlemin kapsamı haczin hukuki etkisiyle birlikte incelenir. Devirden önce sicil kaydı alınmadan işlem yapılmamalıdır.
Ruhsatın Devlet hakkı borcu devirde önem taşır mı?
Evet. Devlet hakkı ve diğer mali yükümlülükler ruhsatın hukuki ve ekonomik durumunun parçasıdır; devir öncesi ödeme/beyan kayıtları incelenmelidir.
Ruhsat devri taşınmazın satışını da kapsar mı?
Hayır. Maden ruhsatı ile tapulu taşınmazın mülkiyeti ayrı haklardır ve ayrı işlem gerektirir.
Maden sicili herkes tarafından incelenebilir mi?
3213 m.38 maden sicilinin aleni olduğunu düzenler; ilgililer sicil kayıtlarının gösterilmesini isteyebilir.
Ruhsat devrinde hukuki inceleme yalnız maden siciliyle sınırlı mıdır?
Hayır. Maden sicili devir incelemesinin başlangıç noktasıdır; fakat ruhsatın ekonomik ve hukuki durumunu tek başına göstermez. Devralan, ruhsatın aktif görünmesiyle yetinmemeli; yürürlük süresi, ruhsat grubu, işletme izni alanı, işletme projesi, son faaliyet raporları, üretim ve sevkiyat kayıtları, Devlet hakkı beyanları, ruhsat ve rehabilitasyon bedelleri ile 3213 sayılı Kanun m.7 kapsamındaki izinleri birlikte incelemelidir. Ruhsatın sicilde açık olması, sahadaki her faaliyetin hukuka uygun yürütüldüğü anlamına gelmez.
Özellikle işletme ruhsatı ile işletme izni birbirinden ayrılmalıdır. Ruhsat daha geniş bir saha için düzenlenmiş olsa bile fiili üretim yalnız işletme izni verilen alan ve proje sınırları içinde yapılabilir. Devir bedeli belirlenirken ruhsat alanının tamamı fiilen üretime açıkmış gibi değerleme yapılması, devralan bakımından ciddi ekonomik yanılgı yaratır. Güncel koordinatlar, izin alanları ve proje paftaları aynı dosyada karşılaştırılmalıdır.
Ruhsat sahasında özel mülkiyete konu taşınmazlar, kira veya irtifak ilişkileri, tesis ve makine mülkiyeti, üçüncü kişilerin haciz veya rehin iddiaları ile çevresel yükümlülükler de ayrıca kontrol edilmelidir. 3213 m.4 gereğince maden hakkının arazi mülkiyetinden ayrı olması, sahaya erişim ve gerekli arazi haklarının önemsiz olduğu anlamına gelmez. Ruhsat devri tamamlanırken işletmenin fiilen devam edebilmesi için gerekli özel hukuk ilişkilerinin de kesintisiz devredilip devredilmediği belirlenmelidir.
Devir tamamlandıktan sonra yeni ruhsat sahibi ne yapmalıdır?
Devir maden siciline işlendiğinde yeni ruhsat sahibi, ruhsattan doğan devam eden süre ve yükümlülükleri kendi uyum takvimine aktarmalıdır. Ruhsat süresinin sonu, yıllık ruhsat ve rehabilitasyon bedeli, Devlet hakkı beyanı, nisan ayı sonuna kadar verilmesi gereken faaliyet raporları, teknik personel ve daimi nezaretçi kayıtları, YTK ilişkileri, KEP ve elektronik tebligat bilgileri ayrı ayrı kontrol edilmelidir. Devir işlemi geçmişten gelen eksiklikleri görünmez hâle getirmez.
Devreden ile devralan arasında geçmiş dönem yükümlülüklerinin kime ait olacağı sözleşmede açıkça yazılmalıdır. Bu hüküm, idarenin Kanundan doğan yetkisini ortadan kaldırmaz; ancak taraflar arasındaki rücu ve tazmin ilişkisini belirler. Özellikle devir tarihinden önceki üretim, eksik Devlet hakkı, süresi geçirilmiş rapor, çevre yükümlülüğü veya idari yaptırım riski için belge teslim tutanağı hazırlanması gerekir. “Bütün borçlar devralana aittir” şeklindeki genel bir cümle, hangi dönemin ve hangi kalemin kapsandığını açıklamadığı için uyuşmazlığı önlemeye yetmez.
Ruhsatla birlikte şirket payı, tesis, makine, stok cevher veya taşınmaz devri de yapılıyorsa her varlık ayrı hukuki işlem olarak tanımlanmalıdır. Maden ruhsatı devri maden sicilinde; taşınmaz devri tapuda; şirket payı devri şirketler hukukunun kendi usulünde; taşınır ve tesis devri ise ilgili sözleşme ve teslim hükümleri çerçevesinde sonuç doğurur. Tek bir “maden işletmesi satış sözleşmesi” başlığı altında bu işlemlerin birbirine karıştırılması hukuki belirsizlik yaratır.
Devir dosyasında hangi belgeler birlikte tutulmalıdır?
- Güncel ruhsat ve maden sicili kayıtları.
- İşletme izni ve koordinat ekleri.
- Son işletme projesi ile proje tadilleri.
- Son faaliyet raporları ve üretim bilgileri.
- Devlet hakkı beyan ve ödeme belgeleri.
- Ruhsat ve rehabilitasyon bedeli ödeme belgeleri.
- 3213 m.7 kapsamındaki izinler ve varsa ÇED kararları.
- Haciz, rehin, ipotek ve devam eden uyuşmazlıklara ilişkin kayıtlar.
- Ticaret sicili, temsil yetkisi ve vekâlet belgeleri.
- Devir sözleşmesi, ödeme belgeleri ve belge teslim tutanağı.
Bu belgeler birlikte incelendiğinde ruhsatın yalnız hukuken devredilebilir olup olmadığı değil, devralanın hangi mali ve idari riskleri üstlendiği de somut biçimde belirlenebilir.
Bu içerik, 3213 sayılı Maden Kanunu’nun güncel sistematiği esas alınarak hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
