Marka Rüçhan Belgesinin Aslı ve Yeminli Türkçe Tercümesi Nasıl Sunulur? (2026)
Kısa ve net cevap: Marka başvurusunda önceki başvuruya veya sergiye dayalı rüçhan hakkı talep ediliyorsa, Sınai Mülkiyet Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik m.6 uyarınca rüçhan hakkını kanıtlayan belgenin aslı ve yabancı dilde düzenlenmişse yeminli Türkçe tercümesi başvuru dosyasına sunulmalıdır. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.12 ve m.13 rüçhan hakkının maddi ve süre yönünden temelini oluşturur. Yönetmelik m.8/6 uyarınca rüçhan belgesi veya rüçhan ücreti üç aylık süre içinde tamamlanmazsa marka başvurusu ortadan kalkmaz; yalnızca rüçhan hakkı kaybedilir.
Marka rüçhanının kanuni dayanağı nedir?
SMK m.12 ve m.13, Paris Sözleşmesi veya Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşmasına taraf devletlerde yapılan önceki marka başvuruları ile sergiden doğan rüçhanın Türkiye’deki marka başvurusuna etkisini düzenler. Rüçhan, sonraki Türkiye başvurusunun belirli şartlarla önceki tarih esas alınarak değerlendirilmesini sağlar.
Rüçhan hakkı kendiliğinden sicile işlenmez. Başvuru sahibinin talepte bulunması, dayandığı önceki başvuruyu veya sergiyi belirlemesi, gerekli belge ve ücret yükümlülüklerini süresinde yerine getirmesi gerekir. Belgelendirme usulü Uygulama Yönetmeliğinin 6, 8 ve 15. maddelerinde ayrıntılandırılır.
Rüçhan belgesinin aslı neden istenir?
Rüçhan hakkı, Türkiye başvurusunun öncelik tarihini etkileyen istisnai bir haktır. Bu nedenle önceki başvurunun gerçekten yapıldığının veya sergi şartlarının oluştuğunun güvenilir belgeyle kanıtlanması gerekir. Yönetmelik m.6, rüçhan iddiasını destekleyen asıl belgenin başvuru dosyasına sunulmasını öngörür.
Belgenin aslı, önceki başvuruyu kabul eden yetkili makamın düzenlediği resmi kayıt niteliğindedir. İnternet ekran görüntüsü, başvuru sahibinin kendi hazırladığı liste veya kaynağı belirsiz PDF, resmi rüçhan belgesiyle aynı hukuki işlevi görmez.
Yabancı dilde rüçhan belgesi için tercüme zorunlu mu?
Evet. Rüçhan belgesi Türkçe dışında bir dilde düzenlenmişse Yönetmelik m.6 kapsamında yeminli Türkçe tercümesi dosyaya eklenir. Tercüme, TÜRKPATENT’in belgenin içeriğini doğrulayabilmesini ve önceki başvuru ile Türkiye başvurusu arasındaki bağlantıyı inceleyebilmesini sağlar.
Tercümede başvuru numarası, tarih, başvuru sahibi, işaret ve mal-hizmet bilgileri gibi rüçhan değerlendirmesini etkileyen alanların eksiksiz aktarılması gerekir. Özet tercüme veya yalnızca belge başlığının çevrilmesi yeterli değildir. Çeviri ile asıl belge birlikte okunabilir olmalıdır.
Yeminli tercümenin içeriğinde hangi bilgiler kontrol edilmelidir?
Tercüme teslim alınırken önceki başvurunun tarihi ve numarası, başvuru sahibinin adı/unvanı, marka örneğine ilişkin bilgi, mal-hizmet listesi ve belgenin düzenlendiği makamın adı asıl belgeyle karşılaştırılmalıdır. Sayı, tarih veya sınıf bilgisindeki tek bir hata rüçhanın kapsamını etkileyebilir.
Birden fazla sayfalı belgelerde tüm ilgili sayfaların çevrildiği ve eklerin atlanmadığı doğrulanmalıdır. Başvuru sahibinin farklı alfabe veya farklı şirket unvanı ile gösterildiği durumlarda kimlik eşleşmesini açıklayan kayıtlar dosyada tutulmalıdır.
Rüçhan talebi başvuru formunda nasıl gösterilir?
Yönetmelik m.5 uyarınca rüçhan talebine ilişkin bilgiler marka başvuru formunda yer alır. Önceki başvurunun ülkesi, tarihi ve numarası gibi bilgiler doğru yazılmalıdır. Rüçhan belgesi sonradan sunulacak olsa dahi talebin başvuru formundaki kaydı önemlidir.
Başvuru formundaki tarih veya numara ile sunulan rüçhan belgesindeki bilgi çelişiyorsa dosya incelemesinde sorun doğar. Bu nedenle önce elektronik form gönderilmeli sonra belge aranmalı yaklaşımı yerine, önceki başvuru belgesi elde edilerek form bu belgeye göre doldurulmalıdır.
Rüçhan belgesi için üç aylık süre nasıl işler?
SMK m.13 ve Yönetmelik m.8/6 uyarınca rüçhan talebine ilişkin gerekli belge ve ücret, öngörülen üç aylık süre içinde tamamlanmalıdır. Süre marka başvurusunun işlem takviminden bağımsız değildir; başvuru sahibi rüçhan iddiasını takvimlendirmelidir.
Üç ayın son gününe bırakılan tercüme veya ödeme işlemleri, teknik hata ve belge doğrulama sorunları nedeniyle risk yaratır. Belge yabancı makamdan temin edilecekse işlem süresi başvuru gününden önce planlanmalı, yeminli tercüme tamamlanarak dosya hazır tutulmalıdır.
Süre geçirilirse marka başvurusu düşer mi?
Hayır. Yönetmelik m.8/6’nın önemli ayrımı budur. Rüçhan belgesi veya rüçhanla ilgili ücret süresinde sunulmazsa rüçhan hakkı kaybedilir; marka başvurusu kendi başvuru tarihiyle işlem görmeye devam eder. Bu sonuç, başvuru tarihini oluşturan çekirdek unsurların eksikliğinden farklıdır.
Rüçhanın kaybedilmesi yine de ciddi sonuç doğurabilir. Rüçhan tarihi ile Türkiye başvuru tarihi arasındaki dönemde yapılan başka başvurular, öncelik sırasını etkileyebilir. Bu nedenle “başvuru düşmüyor” ifadesi sürenin önemsiz olduğu anlamına gelmez.
Rüçhan tarihi ile Türkiye başvuru tarihi arasındaki fark neden önemlidir?
Marka hukukunda önceki hak ve başvuru sırası, itiraz ve tescil değerlendirmesinde temel unsurdur. Usulüne uygun rüçhan talebi, Türkiye başvurusuna önceki tarihten yararlanma imkânı verir. Rüçhan hakkı kaybedildiğinde dosya yalnızca Türkiye’deki fiilî başvuru tarihi üzerinden öncelik kazanır.
Bu nedenle marka sahibi aynı işareti önce yurt dışında, sonra Türkiye’de tescil ettiriyorsa rüçhan süresini portföy takviminin zorunlu parçası olarak yönetmelidir. Uluslararası büyüme planı hukuki başvuru takvimiyle eşleştirilmelidir.
Birden fazla rüçhan talep edilebilir mi?
Yönetmelik, bir marka başvurusunda birden fazla rüçhan talebine izin verir. Her talep ayrı önceki başvuru veya sergi hakkına dayanır ve ilgili bilgiler başvuru dosyasında ayrı gösterilir. Birden fazla rüçhanın varlığı hâlinde hangi mal ve hizmetlerin hangi önceki başvuruyla bağlantılı olduğu açık tutulmalıdır.
Her rüçhan talebi bakımından belge ve ücret koşulları ayrıca izlenir. Dosya yönetiminde tek bir “rüçhan tamam” notu yerine her talep için ülke, tarih, numara, belge durumu, tercüme ve ücret satırı tutulması hatayı azaltır.
Rüçhan mal-hizmet kapsamını otomatik genişletir mi?
Hayır. Rüçhanın etkisi, önceki başvuruda yer alan ve Türkiye başvurusunda karşılığı bulunan mal ve hizmetlerle bağlantılı değerlendirilir. Önceki dosyada bulunmayan mal veya hizmetlerin yalnızca Türkiye başvurusuna eklenmesi, bu yeni kapsam için önceki tarihten otomatik yararlanma sağlamaz.
Türkiye başvurusu hazırlanırken önceki başvurunun mal-hizmet listesi sınıf numarasına değil içerik bakımından karşılaştırılmalıdır. Nice sınıflandırmasındaki değişiklikler veya farklı ülke terminolojileri nedeniyle aynı ürün farklı biçimde ifade edilebilir.
Rüçhan belgesindeki başvuru sahibi farklıysa ne yapılmalıdır?
Önceki başvuru sahibi ile Türkiye başvuru sahibi farklı görünüyorsa rüçhan hakkının Türkiye başvuru sahibine nasıl geçtiği hukuken açıklanmalıdır. Şirket birleşmesi, devir, unvan değişikliği veya başka hukuki halefiyet kayıtları dosyada izlenebilir olmalıdır.
Yalnızca aynı grup içinde bulunmak, rüçhan hakkının kendiliğinden başka şirkete geçtiği anlamına gelmez. Marka portföyünde hak sahibi zinciri başvurudan önce doğrulanmalı ve gerekiyorsa devir/halefiyet belgeleri hazırlanmalıdır.
Sergi rüçhanında hangi belgeler gerekir?
Sergi rüçhanı, önceki marka başvurusundan doğan rüçhandan farklı olgulara dayanır. İşaretin ilgili mal veya hizmet üzerinde sergide kullanıldığını ve serginin hukuki niteliğini gösteren belgeler gerekir. Yönetmelik m.15 sergi rüçhanında sunulacak belgeleri ve içerik şartlarını ayrıntılandırır.
Başvuru sahibi yalnızca fuara katılım faturasına dayanmak yerine, marka ile sergilenen mal/hizmet arasındaki bağlantıyı kanıtlayan resmi belgeleri toplamalıdır. Sergi tarihi ve ilk gösterim zamanı rüçhan hesabında önem taşır.
Rüçhan belgesi ile Madrid başvurusu arasındaki ilişki nedir?
Madrid Protokolü yoluyla uluslararası marka sistemi ile ulusal rüçhan mekanizması aynı şey değildir. Uluslararası başvuru, belirli ülkelerde tescil koruması talep etmeye yarar; rüçhan ise önceki başvuru tarihinden yararlanma iddiasıdır. Bir uluslararası başvuruda da uygun koşullarda rüçhan bilgisi bulunabilir.
Madrid sisteminin genel yapısı için Madrid Protokolü ile Uluslararası Marka Tescili rehberimiz kullanılabilir. Türkiye’ye yapılacak ulusal başvurunun rüçhan belgeleri ayrıca SMK ve Yönetmelik kurallarına göre kontrol edilmelidir.
Rüçhan dosyasında marka örneği de karşılaştırılmalı mı?
Evet. Rüçhan, önceki başvurudaki işaret ile Türkiye başvurusundaki işaret arasındaki bağlantıya dayanır. Esaslı biçimde farklı bir marka için önceki başvurunun tarihinden yararlanılması mümkün değildir. Önceki marka örneği, Türkiye’de sunulacak son marka örneğiyle başvuru öncesinde karşılaştırılmalıdır.
Kurumsal kimlik değişmişse eski ve yeni logo arasındaki farkın hukuki etkisi değerlendirilmelidir. Rüçhan süresinde rebranding yapılması, önceki başvurunun yeni işarete otomatik öncelik sağlamayacağı riskini doğurur.
Rüçhan talebi mutlak ve nispi ret incelemesini kaldırır mı?
Hayır. Rüçhan, başvuruya tarihsel öncelik avantajı sağlayabilir; fakat işaretin SMK m.5’e göre tescil edilebilir olması gerekir. Ayrıca rüçhan tarihinden daha önceki haklar SMK m.6 kapsamında başvuruya karşı ileri sürülebilir.
Bu nedenle rüçhanlı başvuru yapılırken mutlak ret nedenleri ve nispi ret nedenleri araştırması yine yapılmalıdır. Rüçhan tescil garantisi değildir.
Rüçhan dosyası nasıl arşivlenmelidir?
Her marka için önceki başvuru belgesi, yeminli tercüme, Türkiye başvuru formu, rüçhan ücreti makbuzu ve TÜRKPATENT işlem kaydı aynı dosya numarası altında saklanmalıdır. Birden fazla rüçhan varsa belgeler ülke ve tarih bazında ayrılmalıdır.
Portföy yönetim tablosunda rüçhan son günü ayrıca işaretlenmelidir. Tercüme bürosu, yabancı vekil veya marka sahibinden belge beklenmesi süreyi durdurmaz. İç sorumlu ve son kontrol tarihi önceden belirlenmelidir.
Rüçhan başvurusunda son kontrol listesi
- Önceki başvurunun ülke, tarih ve numarası doğrulanmalıdır.
- Rüçhan talebi Türkiye marka başvuru formuna işlenmelidir.
- Yetkili makamın düzenlediği rüçhan belgesinin aslı temin edilmelidir.
- Belge yabancı dildeyse yeminli Türkçe tercüme hazırlanmalıdır.
- Marka örnekleri karşılaştırılmalıdır.
- Mal-hizmet kapsamları içerik bakımından eşleştirilmelidir.
- Başvuru sahibi zinciri farklıysa devir veya halefiyet kontrol edilmelidir.
- Belge ve ücret için üç aylık süre takvimlendirilmelidir.
- Birden fazla rüçhan varsa her talep ayrı izlenmelidir.
Resmî kaynaklar
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu ve Sınai Mülkiyet Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik için TÜRKPATENT Mevzuat sayfası; güncel işlemler için Türk Patent ve Marka Kurumu kullanılmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Rüçhan belgesinin aslı gerekli mi?
Yönetmelik m.6, rüçhan hakkını kanıtlayan belgenin aslının sunulmasını öngörür.
Yabancı dilde belge tercüme edilmeli mi?
Evet. Yeminli Türkçe tercümesi dosyaya sunulmalıdır.
Rüçhan belgesi için süre kaç aydır?
SMK m.13 ve Yönetmelik m.8/6 sisteminde üç aylık süre uygulanır.
Süre kaçırılırsa marka başvurusu düşer mi?
Hayır. Marka başvurusu devam eder; rüçhan hakkı kaybedilir.
Rüçhan tescil garantisi verir mi?
Hayır. SMK m.5 ve m.6 incelemeleri devam eder.
Birden fazla rüçhan talep edilebilir mi?
Evet. Her talep ayrı bilgi, belge ve ücret takibine tabidir.
Rüçhan yeni mal-hizmetleri de kapsar mı?
Rüçhanın etkisi önceki başvuruyla bağlantılı mal-hizmetler üzerinden değerlendirilir.
Önceki başvuru sahibi farklı olabilir mi?
Hak geçişi varsa bunun hukuki zinciri belgelenmelidir.
Sergi rüçhanı aynı belgeyle mi istenir?
Hayır. Sergi rüçhanı için sergilemeye ilişkin özel belgeler gerekir.
Rüçhan belgesi ile Türkiye başvuru formu çelişirse ne yapılır?
Dosya gönderilmeden önce ülke, tarih, numara, marka ve mal-hizmet bilgileri asıl belgeye göre düzeltilmelidir.
Sonuç
Marka rüçhanı, önceki tarihten yararlanmayı sağlayan ancak belge ve süre şartlarına bağlı bir haktır. Yönetmelik m.6 uyarınca rüçhan belgesinin aslı ve yabancı dildeyse yeminli Türkçe tercümesi sunulmalı; SMK m.13 ve Yönetmelik m.8/6 kapsamındaki üç aylık süre kaçırılmamalıdır. Süre geçirilirse başvuru değil rüçhan kaybedilir. Marka örneği, mal-hizmet kapsamı ve hak sahibi zinciri rüçhan dosyasının ayrılmaz parçalarıdır.
Rüçhan belgesinde isim veya unvan farklılığı nasıl açıklanmalıdır?
Önceki başvurudaki başvuru sahibi ile Türkiye’deki marka başvurusundaki kişi veya şirket adı birebir aynı değilse, farkın nedeni baştan açıklığa kavuşturulmalıdır. Basit unvan değişikliği, birleşme, bölünme, tür değişikliği, devir veya başka bir hukuki halefiyet farklı sonuçlar doğurabilir. Rüçhan hakkından yararlanacak kişinin önceki başvurudan doğan hakkı taşıdığı belge zinciriyle gösterilmelidir. Grup şirketlerinin aynı ekonomik bütünlük içinde bulunması tek başına yeterli kabul edilmemelidir; hak sahibi zinciri hukuken kurulmalıdır. Yabancı ticaret sicili veya devir belgesi kullanılıyorsa, TÜRKPATENT’in değerlendirmesine elverişli Türkçe tercüme ve gerektiğinde usulüne uygun tasdik işlemleri ayrıca kontrol edilmelidir.
Rüçhan belgesindeki mal ve hizmet listesi nasıl karşılaştırılır?
Önceki başvurunun sınıf numarasını yalnızca Türkiye başvurusundaki sınıf numarasıyla eşleştirmek yeterli değildir. Rüçhanın kapsamı bakımından önceki başvuruda gerçekten yer alan mal ve hizmetlerin içeriği ile Türkiye’de talep edilen kapsam karşılaştırılmalıdır. Nice Sınıflandırmasının farklı baskıları, ülkesel uygulama farkları veya terimlerin tercümesindeki değişiklikler nedeniyle aynı mal farklı ifadelerle yazılmış olabilir. Buna karşılık önceki dosyada hiç bulunmayan yeni mal veya hizmetlerin yalnızca aynı sınıf numarası altında Türkiye dosyasına eklenmesi, bu yeni kapsam için rüçhan yaratmaz. Portföy kontrolünde önceki liste, yeminli tercüme ve Türkiye mal-hizmet listesi satır satır karşılaştırılmalıdır.
Üç aylık rüçhan süresi için iç takvim nasıl kurulmalıdır?
Kanuni sürenin son günü esas alınarak işlem yapmak yerine, belge temini ve tercüme için daha erken iç son tarihler belirlenmelidir. Yabancı ofisten asıl belgenin gelmesi, tercümanın belgeyi tamamlaması, başvuru sahibi bilgilerinin doğrulanması ve ücretin ödenmesi için ayrı sorumlular atanabilir. Elektronik dosyaya yüklenen belgenin doğru başvuru numarasına bağlı olduğu da son gün beklenmeden kontrol edilmelidir. Süre, yabancı makamın belgeyi geç düzenlemesi veya tercüme bürosunun gecikmesi nedeniyle kendiliğinden uzamaz. Bu nedenle rüçhan hakkı talep edilen her marka için Türkiye başvuru tarihi, üç aylık son gün, belge durumu ve ücret durumu aynı takip tablosunda tutulmalıdır.
Rüçhan belgesinin tercümesinde marka örneği nasıl ele alınmalıdır?
Belgede marka örneği görsel olarak yer alıyorsa tercüme, görseli yeni bir işarete dönüştürmemelidir. Marka örneği aynen korunmalı; çevrilmesi gereken metinsel açıklamalar, makam kayıtları, başvuru bilgileri ve mal-hizmet ifadeleri doğru aktarılmalıdır. Yabancı alfabeli marka bulunuyorsa Latin harfli karşılık ile tercüme birbirine karıştırılmamalıdır. Marka örneğinin kendisi, rüçhanın dayandığı önceki işareti gösterir; tercüme ise belgenin içeriğini TÜRKPATENT açısından anlaşılır hâle getirir. Bu ayrım özellikle kelime unsurunun farklı dillerde anlam taşıdığı markalarda önemlidir.
Kısmi rüçhan dosyasında hangi kayıtlar tutulmalıdır?
Türkiye başvurusu önceki başvurudan daha geniş mal-hizmet listesi içeriyorsa, hangi kalemlerin rüçhandan yararlandığı ve hangilerinin yalnızca Türkiye başvuru tarihine dayandığı iç portföy kayıtlarında ayrılmalıdır. Bu ayrım daha sonra itiraz, hükümsüzlük veya öncelik tartışmasında doğrudan önem kazanabilir. Rüçhan belgesinin tüm başvuruyu aynı ölçüde geriye götürdüğü varsayımı yapılmamalıdır. Marka sahibi ve vekili, önceki başvurudaki kapsamı belgeleyerek Türkiye dosyasındaki her yeni kalem için öncelik temelini ayrı değerlendirmelidir.
Dosyanın kapanış kontrolü
Rüçhan belgesi, tercüme, ücret kaydı ve Türkiye başvuru bilgileri aynı dosyada son kez karşılaştırılmalı; süre dolmadan elektronik kayıt doğrulanmalıdır.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
Bu içerik 17 Eylül 2026 tarihinde 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.4, m.5, m.6, m.11, m.12 ve m.13 ile Sınai Mülkiyet Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik m.5, m.6, m.8 ve m.15 esas alınarak kontrol edilmiştir. Yazar ve inceleyen: Av. Halil Bakırcı, Mersin Barosu Sicil No: 3472.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
