Market, Bakkal, Şarküteri ve Büfe Ruhsatı 2026: EK-1/C Şartları
Kısa ve net cevap: Bakkal, market, şarküteri, kuruyemişçi, büfe, manav, kantin ve ekmek bayileri İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin EK-1/C bölümünde aynı ana başlık altında düzenlenir. Bu işyerleri EK-1/A’daki sıhhî işyeri ortak şartlarına ek olarak; birden fazla faaliyet konusu bulunan ve 500 m²’den büyük işyerlerinde danışma birimi, zeminden en az 15 cm yüksek tezgâh ve raflar, farklı gıda grupları için ayrılmış soğutmalı dolap veya tezgâh, gıda dışı ürünlerden ayrılmış satış alanları, ekmek ve unlu mamuller için kapalı dolap veya vitrin, kavurma/ısıtma faaliyeti varsa gerekli donanım ve işyerinin türüne göre ilave fizikî şartları sağlamak zorundadır. Hipermarket, grosmarket ve megamarketlerde ayrıca iki kapı, çocuk emzirme yeri, oyun alanı ve satış alanının en az yarısı kadar otopark ve yeterli depo aranır.
Güncellik: Bu rehber 22 Eylül 2026 tarihinde yürürlükteki konsolide Yönetmelik esas alınarak hazırlanmıştır. “Market ruhsatı”, “bakkal açma ruhsatı”, “şarküteri ruhsatı”, “büfe açma şartları” gibi farklı arama niyetleri aynı mevzuat bölümünde buluşsa da her işletmenin fiilî faaliyeti ayrı değerlendirilir. Örneğin yalnız paketli ürün satan küçük bakkal ile şarküteri tezgâhı, kuruyemiş kavurma makinesi ve sıcak ürün sunumu bulunan büyük marketin ruhsat dosyası aynı kapsamda değildir.
- EK-1/C hangi işyerlerini kapsar?
- 500 m² sınırı ve danışma birimi
- Raf ve tezgâhların zeminden yüksekliği
- Soğuk meze, et, süt, sakatat ve balığın ayrı muhafazası
- Gıda ve gıda dışı ürünlerin ayrılması
- Ekmek ve unlu mamuller için vitrin şartı
- Kuruyemiş ve kuru kahve kavurma şartı
- Hipermarket, grosmarket ve megamarket özel şartları
- Manav reyonu için yüzey şartları
- Kantinde tost ve ekmek arası yiyecek satışı
- Ruhsat başvurusu, denetim ve 15 günlük süre
- Faaliyet ekleme ve tek ruhsat kuralı
- Sık sorulan sorular
EK-1/C hangi işletmeleri doğrudan kapsar?
Yönetmeliğin EK-1/C başlığı “Bakkal, Market, Şarküteri, Kuruyemişçi, Büfe, Manav, Kantin ve Ekmek Bayileri” şeklindedir. Bu sayım, işyeri tabelasında kullanılan ticari adın değil fiilî faaliyet türünün esas olduğunu gösterir. İşletmenin kendisini “gurme market”, “mahalle marketi”, “şarküteri”, “mini market” veya başka bir pazarlama adıyla tanıtması, ruhsat bakımından yürütülen faaliyeti değiştirmez. Ruhsat makamı, işyerinde hangi ürünlerin satıldığını, hazırlama veya kavurma yapılıp yapılmadığını, soğuk ürün reyonlarının niteliğini ve varsa tali faaliyetleri dikkate alır.
Temel çerçeve 3572 sayılı Kanun ve İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliktir. Ortak koşullar için Yönetmelik m.5 işyeri açma ruhsatı şartları, sıhhî işyeri prosedürü için sıhhî işyeri ruhsatının aynı gün verilmesi rehberleri bağlantılıdır.
EK-1/A ortak şartları market ve bakkalda nasıl uygulanır?
EK-1/C özel maddelerden önce EK-1/A’daki asgari ortak şartlar yerine getirilmelidir. İşyeri amaca uygun tasarlanmış, temiz ve aydınlık olmalı; havalandırma tertibatı bulunmalı; işyerinde oluşan çöp ve benzeri atıkların toplanması ve muhafazası için gerekli tedbirler alınmalı; atık su uygun biçimde tahliye edilmelidir. Yiyecek hazırlanan, depolanan veya servis yapılan bölümlerde gıdanın temas ettiği yüzeyler kolay temizlenebilir, yıkanabilir ve dezenfekte edilebilir nitelikte olmalıdır.
Market bünyesinde sıcak yiyecek hazırlama, unlu mamul üretimi, kasap, balık, kafe veya farklı bir faaliyet daha yürütülüyorsa yalnız EK-1/C’ye bakmak yeterli değildir. Yönetmeliğin EK-1/A/3 kuralı, tek ruhsatla birden fazla faaliyet alanı bulunan işyerlerinde her faaliyet dalı için ilgili bölümde öngörülen şartların ayrıca aranacağını düzenler. Bu nedenle faaliyet planı ruhsat başvurusunda eksiksiz gösterilmelidir.
500 m²’den büyük ve birden fazla faaliyetli işyerinde danışma birimi
EK-1/C/1’e göre birden fazla faaliyet konusunun bir arada bulunduğu 500 m²’den büyük işyerlerinde danışma birimi bulunmalıdır. Bu şart her küçük bakkal veya tek faaliyetli küçük market için konulmuş değildir. İki unsur birlikte aranır: işyerinin 500 m²’den büyük olması ve birden fazla faaliyet konusunun bir arada bulunması. Ölçümde ruhsata konu faaliyet alanı ile mimari proje ve fiilî kullanımın uyumlu olması önemlidir.
Danışma biriminin yalnız sembolik bir tabela olarak kurulması yerine müşterinin erişebileceği ve işyerinin organizasyonunda gerçek karşılığı bulunan bir nokta olması gerekir. Büyük perakende işletmelerinde ruhsat denetimi fizikî düzen ile işleyişin uyumunu da dikkate alır.
Raf ve tezgâhlar zeminden en az 15 cm yüksek olmalıdır
EK-1/C/2 çok somut bir ölçü getirir: tüm tezgâh ve raflar zeminden en az 15 cm yükseklikte olmalıdır. Bu mesafe, ürünlerin doğrudan zemin seviyesine yakın tutulmasını önleyen ve temizlik yapılabilmesini kolaylaştıran bir hijyen şartıdır. İşyerinin dekorasyonunda zemine sıfır oturan sabit raf sistemleri planlanmadan önce bu hüküm dikkate alınmalıdır.
Rafın yalnız ön kenarında boşluk bırakılması yeterli değildir; düzenin altında temizlik yapılabilmesini sağlayacak ve ölçü şartını karşılayacak fizikî yapı kurulmalıdır. Büyük marketlerde raf sisteminin tamamının sonradan değiştirilmesi maliyetli olacağından, ruhsat şartı mağaza ekipmanı siparişi verilmeden önce projeye işlenmelidir.
Soğuk meze, et, süt, sakatat ve balık nasıl ayrılmalıdır?
EK-1/C/3; soğuk meze, et ve süt ürünleri, sakatat ve balık gibi farklı gıda maddeleri için ayrı ayrı veya bölümlere ayrılmış soğutma tertibatlı dolap veya tezgâh bulunmasını zorunlu kılar. Hükmün amacı, farklı ürün gruplarının tek bir kontrolsüz soğuk alanda birbirine temas etmesini önlemektir. “Aynı buzdolabına sığıyor” yaklaşımı mevzuatın aradığı fizikî ayrımı karşılamaz.
Ayrımın yöntemi, farklı bağımsız soğutucular veya uygun bölümlere ayrılmış tek sistem olabilir. Önemli olan ürün gruplarının mevzuata ve gıda güvenliği kurallarına uygun biçimde ayrılmasıdır. Özellikle et, sakatat ve balık satışına giriliyorsa ilgili ürünün kendi özel şartları da doğabilir. Et ve balık reyonu için ayrıca Et ve Balık Ürünleri Satış Yeri Ruhsatı – EK-1/B rehberine bakılmalıdır.
Gıda maddeleri ile diğer ürünler farklı raf ve tezgâhlarda sunulmalıdır
EK-1/C/4, gıda maddeleri ile diğer maddelerin farklı raf ve tezgâhlarda satışa sunulmasını emreder. Deterjan, temizlik kimyasalı, koku verici ürün veya gıda dışı tüketim maddelerinin gıda ürünleriyle aynı satış yüzeyinde iç içe konumlandırılması bu düzenlemenin mantığıyla bağdaşmaz. Mağaza planında gıda ve gıda dışı ürün akışının fizikî olarak ayrılması gerekir.
Bu ayrım yalnız ürün yerleşiminin estetik tercihi değildir; ruhsat dosyasının maddi şartıdır. İşletme ürün gamını sonradan genişletip gıda dışı ürün satmaya başlarsa raf planının mevzuata uygunluğu yeniden kontrol edilmelidir.
Ekmek ve unlu mamuller kapalı dolap veya vitrinde satılmalıdır
EK-1/C/5’e göre ekmekler ve unlu mamuller kapalı dolaplarda ve vitrinli tezgâhlarda satışa sunulmalıdır. Açık raf sistemi, müşterinin ürüne doğrudan temas etmesine veya çevresel kirleticilerin ürüne ulaşmasına yol açabileceğinden Yönetmelik kapalı muhafazayı açıkça arar.
Market içinde fırınlama veya hamur üretimi de yapılıyorsa iş yalnız ekmek bayiliği veya paketli ürün satışı olmaktan çıkabilir. Üretim faaliyeti varsa ilgili imalathane veya unlu mamul hükümleri ayrıca incelenmelidir. Aynı adreste birden fazla faaliyet için tek ruhsatın nasıl düzenleneceği Yönetmelik m.10 rehberinde açıklanmıştır.
Kuruyemiş ve kuru kahve kavrulacaksa ne gerekir?
EK-1/C/6, kuruyemiş ve kuru kahve satan işyerlerinde kavurma ve ısıtma işlemi yapılacaksa bunun için gereken donanımın kurulmasını zorunlu tutar. Burada faaliyet yalnız satış olmaktan çıkıp hazırlama/işleme boyutu kazanır. Kullanılan ekipmanın işyerinin havalandırma, koku ve duman tahliye sistemleriyle uyumlu olması gerekir.
Kavurma kapasitesi belirli düzeyin altındaysa EK-2/C kapsamında üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese niteliği de gündeme gelir. Özellikle 75 kg/saatten düşük kavurma kapasitesine sahip kahve ve kuruyemiş hazırlama yerleri EK-2/C 6.8’de ayrıca sayılmıştır. Bu nedenle perakende satış dükkânı ile ayrı bir üretim/hazırlama atölyesinin ruhsat sınıfı karıştırılmamalıdır. Makinenin kapasitesi, kullanım biçimi ve işyerinin ana faaliyeti ruhsat sınıflandırmasında belirleyicidir.
Hipermarket, grosmarket ve megamarket için özel şartlar
EK-1/C/7, hipermarket, grosmarket ve megamarketler için özel ve daha ağır bir fizikî düzen getirir. Bu işyerlerinde giriş ve çıkış olmak üzere iki kapı bulunmalı; çocuk emzirme yeri ile satış alanının en az yarısı kadar otopark ve yeterli miktarda depo alanı bulunmalıdır. Metin, büyük ölçekli perakende işyerlerini küçük marketten farklı değerlendirir.
Özellikle otopark alanı hesabı yatırım kararından önce yapılmalıdır. Satış alanının en az yarısı kadar otopark şartı, sonradan çevrede park yeri kiralanarak her durumda çözülebilecek bir ayrıntı değildir. Ruhsata konu taşınmazın projesi, otopark düzeni ve kullanım hakkı birlikte incelenmelidir. Çocuk emzirme yeri de dekorasyon sonrasında ayrılacak rastgele bir hacim değil, işyerinin fizikî şartları arasında planlanması gereken bölümdür.
Manav reyonunda hangi özel yüzey şartı vardır?
EK-1/C/8’e göre manavlarda sebze ve meyveler için kolayca yıkanabilecek şekilde yapılmış masa ve raflar bulunmalı; iki metre yüksekliğe kadar duvarlar su geçirmez malzeme ile kaplanmalıdır. Bu şart, yalnız bağımsız manavlarda değil, market içinde manav faaliyeti fiilen yürütülüyorsa ilgili faaliyet alanı bakımından dikkate alınır.
Duvar kaplaması bakımından “silinebilir boya yeterlidir” şeklinde genel bir kabul yapılmamalıdır; hüküm su geçirmez malzeme arar. Raf ve masaların da günlük yıkama ve temizliğe uygun olması gerekir. Meyve-sebze reyonunda drenaj ve atık yönetimi, EK-1/A’daki atık ve atık su hükümleriyle birlikte değerlendirilmelidir.
Kantinde tost ve ekmek arası yiyecek satılabilir mi?
EK-1/C/9, mutfak uygun olduğu takdirde kantinlerde tost ve ekmek arası yiyecek maddeleri satılabileceğini açıkça düzenler. “Mutfak uygunluğu” işyerinin fiilî hazırlama alanının gıda hazırlama şartlarını karşılamasını gerektirir. Yalnız masa üzerinde tost makinesi bulundurmak, su, temizlenebilir yüzey, havalandırma ve hijyen düzeni olmadan yeterli kabul edilmez.
Kantinde pişirme veya yemek hazırlama faaliyeti genişledikçe faaliyetin niteliği değişebilir. İşletmenin fiilî menüsü ruhsatta gösterilen faaliyetle uyumlu olmalıdır. Ruhsat dışında kapsamlı sıcak yemek üretimine geçmek, denetimde faaliyet konusu bakımından sorun yaratır.
Ruhsat başvurusu nasıl yapılır?
Market, bakkal, şarküteri, büfe ve benzeri sıhhî işyerlerinde Yönetmelik m.12 uygulanır. İşyerinin Yönetmeliğe uygun şekilde düzenlenmesinden sonra başvuru ve beyan formu ile yetkili idareye müracaat edilir. Kriterlere uygun başvuruda ruhsat aynı gün düzenlenir. Ancak bu işlem, denetimin bittiği anlamına gelmez.
Yönetmelik m.13 uyarınca yetkili idare işyerini en geç bir ay içinde kontrol eder. Bir ay içinde kontrol yapılmazsa ruhsat kesinleşir. Kontrolde aykırılık veya noksanlık bulunursa bir defaya mahsus on beş gün giderme süresi verilir. Eksiklik giderilmezse ruhsat iptal edilir ve işyeri kapatılır. Ayrıntı için Ruhsat 1 Ay İçinde Kontrol Edilmezse Kesinleşir mi? rehberi ve 15 Günlük Eksiklik Süresi rehberi kullanılabilir.
Ruhsat başvurusunda yönetmelikte olmayan belge istenebilir mi?
Ruhsat makamı başvuruyu yürürlükteki mevzuata göre sonuçlandırmak zorundadır. Yönetmelik m.12 ve ek hükümler başvuru-belge sistemini düzenler. İdarenin mevzuatta dayanağı bulunmayan, başka kurumdan elektronik veya resmî sistemle doğrulanabilecek bilgileri başvurucuya tekrar yüklemesi her durumda hukuka uygun kabul edilmez. Bu konuda Ruhsat Başvurusunda Ek Belge İstenebilir mi? rehberi ayrıntılıdır.
Ruhsata sonradan faaliyet eklenirse ne olur?
Marketler zaman içinde kasap, şarküteri, unlu mamul, kafe, paket yemek, kuruyemiş kavurma veya farklı faaliyetler ekleyebilir. Faaliyet eklenmesi, yalnız vergi levhasına yeni NACE kodu yazılmasıyla çözülmez. Yönetmelik m.10’a göre aynı adres ve aynı işletici tarafından birden fazla faaliyet yürütülüyorsa ana faaliyet dalı esas alınarak tek ruhsat düzenlenebilir; tali faaliyetler ruhsatta ayrıca gösterilir. Ancak her faaliyet dalı kendi özel şartlarını karşılamalıdır.
Bu nedenle “market ruhsatım var, dükkânda her şeyi yapabilirim” anlayışı hukuken yanlıştır. Et reyonu EK-1/B, lokanta/kafeterya EK-1/D, kuruyemiş hazırlama faaliyeti kapasitesine göre EK-2/C ve diğer özel mevzuat kapsamında ayrıca şartlara tabidir. Fiilî faaliyet ile ruhsat kapsamı aynı olmalıdır.
Ret veya iptal işlemine karşı hukuki yol
Ruhsat başvurusunun reddi, mevcut ruhsatın iptali veya işyerinin kapatılması idari işlemdir. İşlemin hangi somut şartın ihlaline dayandığı açık olmalı, denetim tutanağı ölçülebilir ve denetlenebilir tespitler içermelidir. Giderilebilir eksikliklerde Yönetmelik m.13’teki bir defalık on beş günlük süre uygulanmadan doğrudan iptal yapılması işlemin hukuka uygunluğunu etkiler.
Özel kanunda farklı süre bulunmayan durumda 2577 sayılı İYUK m.7 uyarınca idare mahkemesinde genel dava açma süresi yazılı bildirimi izleyen günden itibaren altmış gündür. Faaliyetin durması ciddi ekonomik kayıp doğuruyorsa yürütmenin durdurulması istemi İYUK m.27 şartlarına göre ayrıca gerekçelendirilir. Kira, tapu, ruhsat, başvuru formu, mağaza planı, fotoğraflar, denetim tutanağı ve idarenin ret/iptal yazısı dava dosyasının temel belgeleridir.
Mersin ve Türkiye geneli için uygulama notu
EK-1/C hükümleri Türkiye genelinde aynıdır. Mersin’de market veya bakkal açılacaksa işyerinin bulunduğu ilçe, yetkili ruhsat makamını belirler. Akdeniz, Yenişehir, Mezitli, Toroslar, Tarsus, Erdemli, Silifke, Anamur ve Mut ilçelerinde adres seçimi yapılırken imar kullanım kararı, bağımsız bölüm niteliği, kat mülkiyeti durumu ve yerel ruhsat biriminin yetki alanı birlikte kontrol edilmelidir.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun fizikî ofisi Mersin’dedir. Türkiye’nin diğer illerindeki ruhsat dosyaları ve idari uyuşmazlıklar, somut görev-yetki kurallarına göre Mersin’den koordine edilebilir. Yerel uygulama farklılıkları, Yönetmelikte yazılı zorunlu şartları ortadan kaldırmaz.
Başvuru öncesi kontrol listesi
- İşyeri amaca uygun, temiz, aydınlık ve havalandırılmış mı?
- 500 m²’den büyük ve çok faaliyetli ise danışma birimi var mı?
- Bütün raf ve tezgâhlar zeminden en az 15 cm yüksek mi?
- Soğuk meze, et, süt, sakatat ve balık uygun biçimde ayrılmış soğutucularda mı?
- Gıda ile gıda dışı ürünlerin raf ve tezgâhları ayrılmış mı?
- Ekmek ve unlu mamuller kapalı dolap/vitrinde mi?
- Kavurma ve ısıtma varsa uygun ekipman ve havalandırma var mı?
- Büyük markette iki kapı, emzirme alanı, yeterli depo ve gerekli otopark sağlanmış mı?
- Manav reyonunda iki metreye kadar su geçirmez duvar kaplaması var mı?
- Kantin sıcak ürün sunuyorsa mutfak şartları uygun mu?
- Tüm tali faaliyetler ruhsatta doğru gösterilmiş mi?
Sık Sorulan Sorular
Market açmak için rafların yerden yüksekliği kaç santimetre olmalı?
EK-1/C/2’ye göre tüm tezgâh ve raflar zeminden en az 15 cm yükseklikte olmalıdır.
Market içinde et, süt ve balık aynı buzdolabında tutulabilir mi?
EK-1/C/3 farklı gıda grupları için ayrı ayrı veya bölümlere ayrılmış soğutma tertibatlı dolap veya tezgâh öngörür. Kontrolsüz biçimde tek alanda karışık muhafaza mevzuatın aradığı ayrımı karşılamaz.
Market içinde deterjan ile gıda aynı rafta satılabilir mi?
Hayır. EK-1/C/4 gıda maddeleri ile diğer maddelerin farklı raf ve tezgâhlarda satışa sunulmasını zorunlu tutar.
Ekmekler açık rafta satılabilir mi?
EK-1/C/5 gereğince ekmekler ve unlu mamuller kapalı dolaplarda ve vitrinli tezgâhlarda satışa sunulmalıdır.
500 m²’den büyük her markette danışma birimi zorunlu mu?
Hüküm, birden fazla faaliyet konusunun bir arada bulunduğu 500 m²’den büyük işyerlerini kapsar. İki koşul birlikte değerlendirilir.
Hipermarkette otopark ne kadar olmalı?
EK-1/C/7, satış alanının en az yarısı kadar otopark alanı öngörür. Ayrıca iki kapı, çocuk emzirme yeri ve yeterli depo alanı gerekir.
Market içinde manav reyonu varsa duvar şartı uygulanır mı?
Fiilen manav faaliyeti yürütülen bölümde EK-1/C/8’deki kolay yıkanabilir masa/raf ve iki metreye kadar su geçirmez duvar kaplaması şartı dikkate alınır.
Büfe ruhsatıyla sıcak yemek yapılabilir mi?
Ruhsattaki faaliyet kapsamı ve yürütülen fiilî işlem karşılaştırılır. Sıcak yemek hazırlama faaliyeti eklendiğinde ilgili lokanta/kafeterya veya üretim şartları ayrıca uygulanabilir; yalnız büfe ibaresi sınırsız hazırlama yetkisi vermez.
Ruhsat verildikten sonra belediye ne zaman kontrol eder?
Yönetmelik m.13’e göre sıhhî işyeri en geç bir ay içinde kontrol edilir. Bu süre içinde kontrol yapılmazsa ruhsat kesinleşir.
Ruhsat reddine karşı dava açılabilir mi?
Evet. Ret, iptal ve kapatma idari işlemlerine karşı idari yargıda dava açılabilir. Tebliğ tarihi ve özel süreler somut dosyada ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
Resmî kaynaklar
Güncel konsolide metin için İçişleri Bakanlığı – İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik; yayımlanan temel metin için 10 Ağustos 2005 tarihli Resmî Gazete incelenmelidir.
Hukuki Dayanak ve Sonuç
Market, bakkal, şarküteri, kuruyemişçi, büfe, manav, kantin ve ekmek bayilerinde ruhsat değerlendirmesi “dükkân hazır, vergi kaydı var” seviyesinde değildir. Yönetmeliğin EK-1/A ortak şartları ile EK-1/C’nin faaliyet türüne göre belirlediği fizikî ve hijyenik koşullar birlikte yerine getirilmelidir. Özellikle 15 cm raf yüksekliği, ürün gruplarının soğuk muhafaza ayrımı, gıda ve gıda dışı ürünlerin ayrı teşhiri, kapalı unlu mamul vitrini, büyük mağazalarda otopark ve çocuk emzirme alanı, manavlarda su geçirmez yüzeyler yatırım projesinin başında planlanmalıdır.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T: Bu içerik Av. Halil BAKIRCI tarafından 22 Eylül 2026 tarihi itibarıyla 3572 sayılı Kanun, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik m.5, m.10, m.12, m.13 ile EK-1/A ve EK-1/C esas alınarak hazırlanmış ve hukuki doğruluk yönünden incelenmiştir. Mevzuat değişikliklerinde Resmî Gazete ve İçişleri Bakanlığının güncel konsolide metni esas alınmalıdır. Av. Halil BAKIRCI · Mersin Barosu.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
