Mersin Elektrik Enerjisi Hırsızlığı ve Karşılıksız Yararlanma Ayrımı

Kaçak elektrik kullanımı TCK 163/3 kapsamında karşılıksız yararlanmadır

TCK m.163/3; abonelik esasına göre yararlanılabilen elektrik enerjisinin, sahibinin rızası olmaksızın ve tüketim miktarının belirlenmesini engelleyecek şekilde tüketilmesini karşılıksız yararlanma suçu olarak düzenler. Bu nedenle ceza dosyasında yalnız elektrik borcu, yüksek tüketim veya abonelik eksikliği değil, tüketimin ölçülmesini engelleyen somut müdahale ve kast araştırılır.

Sayaçtan önce bağlantı, sayacın devre dışı bırakılması, tüketimin eksik kaydedilmesini sağlayan müdahale veya ölçüm sistemini etkileyen düzenek iddiası teknik kayıtla gösterilmelidir. Sayaç arızası, dağıtım şirketi hatası veya tesisattaki teknik bozukluk ile bilinçli müdahale aynı hukuki sonuca bağlanamaz.

Güncel TCK sisteminde bu fiil hırsızlık değil, karşılıksız yararlanmadır

Elektrik enerjisinin tüketim miktarının belirlenmesini engelleyecek biçimde kullanılması için TCK m.163/3 özel hüküm niteliğindedir. Bu nedenle aynı fiil sırf enerji ekonomik değer taşıdığı gerekçesiyle TCK m.141 hırsızlık olarak nitelendirilmez. Suç vasfı, özel düzenlemenin unsurlarına göre kurulmalıdır.

Her usulsüz abonelik işlemi de TCK m.163/3 değildir. Abonelik başka kişinin adına olabilir, eski kiracı aboneliği devam ediyor olabilir veya tüketim borcu ödenmemiş olabilir. Ceza sorumluluğu için tüketim miktarının belirlenmesini engelleyen fiil ve kişinin bunu bilerek gerçekleştirmesi ya da sürdürmesi somut delille ortaya konulmalıdır.

Sayaç, mühür ve bağlantı incelemesi dosyanın teknik merkezidir

Kaçak elektrik tespit tutanağında sayaç numarası, mühür durumu, bağlantı şekli, tesisatın fotoğrafları, ölçüm cihazları ve tespitin yapıldığı tarih-saat açık olmalıdır. Mühür bozukluğu görülmüşse bunun hangi mühür olduğu, önceki mühürleme kaydı ve müdahalenin elektrik tüketimini ölçüm dışına çıkarıp çıkarmadığı teknik olarak açıklanmalıdır.

Sayaç laboratuvara gönderilmişse raporun aynı sayaca ait olduğu seri numarası ve teslim zinciriyle doğrulanır. Yalnız saha personelinin “kaçak kullanım vardır” sonucu yeterli teknik açıklama değildir; hangi müdahalenin ne şekilde ölçümü etkilediği gösterilmelidir.

Abone adı ile fiilî kullanıcı aynı kişi olmayabilir

Ceza sorumluluğu şahsidir. Elektrik aboneliğinin bir kişinin adına olması, kaçak müdahaleyi onun yaptığı veya bildiği sonucunu tek başına doğurmaz. Olay tarihinde taşınmazı fiilen kim kullanıyordu, kira veya devir ne zaman gerçekleşti, işyerini kim işletiyordu, sayaç ve panoya kim erişebiliyordu soruları araştırılır.

Kira sözleşmesi, işyeri ruhsatı, vergi kaydı, SGK işyeri kayıtları, tapu veya teslim tutanakları ve komşu/tanık anlatımları fiilî kullanıcıyı belirlemede kullanılabilir. Birden fazla kişinin kullandığı işyerinde her kişinin fiili ve kastı ayrıca değerlendirilmelidir.

Tüketim ve kurum zararı teknik yöntemle belirlenir

Geçmiş dönem tüketimi, kurulu güç, kullanım süresi, cihazların kapasitesi ve kaçak bağlantının teknik özelliği zarar hesabında önemlidir. Dağıtım şirketinin idari tahakkuku ile ceza hukuku bakımından esas alınacak zarar aynı kavram olarak kabul edilmemelidir.

TCK m.168/5 bakımından Yargıtay uygulamasında soruşturma aşamasında şüpheliye bildirilecek zararın, gerektiğinde keşif ve bilirkişi incelemesiyle belirlenen vergili ve cezasız zarar üzerinden hesaplanması gerektiği kabul edilmektedir. Bu nedenle kaçak kullanım ek bedeli veya idari ceza kalemlerinin etkin pişmanlık zararına otomatik olarak eklenmesi doğru değildir.

TCK 168/5 karşılıksız yararlanmada özel etkin pişmanlık düzenler

TCK m.168/5’e göre fail, azmettiren veya yardım eden; mağdurun, kamunun veya özel hukuk tüzel kişisinin uğradığı zararı soruşturma tamamlanmadan önce tamamen tazmin ederse kamu davası açılmaz. Bu imkânın kullanılabilmesi için zarar miktarı, ödeme yeri ve ödeme olanağının soruşturma aşamasında usulüne uygun biçimde bildirilmesi önemlidir.

Kişinin daha önce bu özel hükümden yararlanıp yararlanmadığı da araştırılır. Kanun, aynı kişinin bu fıkra hükmünden iki defadan fazla yararlanamayacağını düzenler. Bu nedenle adli sicil ve mahsus sicil kayıtları dosyada kontrol edilmelidir.

Etkin pişmanlık, suçun hiç oluşmadığı anlamına gelmez. Teknik rapora veya fiilî kullanıcı tespitine göre suçun unsurları oluşmamışsa beraat/KYOK değerlendirmesi ayrı; suçun oluştuğu kabul edilip zararın giderilmesi ise TCK m.168/5 kapsamında ayrı hukuki kurumdur.

Kaçak elektrik dosyasında profesyonel kontrol listesi

CMK m.160/2 gereğince şüphelinin lehine ve aleyhine deliller birlikte toplanmalıdır. Teknik raporda eksiklik varsa hangi ölçümün, hangi sayaç kaydının veya hangi dönem tüketiminin incelenmesi gerektiği somutlaştırılmalıdır.

Resmî kaynaklar ve ilgili içerikler

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.163 ve m.168 ile 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu esas alınmalıdır. Site içinde Mersin ceza hukuku, ifade ve gözaltı ve takipsizlik kararına itiraz içerikleri tamamlayıcıdır.

Sık sorulan sorular