Mersin Liman ve Antrepoda Emanet Malın Kötüye Kullanılması: TCK 155

Güveni kötüye kullanmada mal önce hukuka uygun şekilde teslim edilir

TCK m.155’in ayırt edici özelliği, suç konusu malın zilyetliğinin faile başlangıçta hukuka uygun ve rızaya dayalı biçimde devredilmiş olmasıdır. Liman, antrepo, depo veya lojistik işletmesinde mal; muhafaza, taşıma, elleçleme, sevk veya belirli bir kişiye teslim amacıyla işletmeye ya da görevliye bırakılmış olabilir.

Malın hiç teslim edilmediği veya failin malı baştan itibaren rıza dışında aldığı durumda hırsızlık hükümleri; teslimin hileli davranışla sağlandığı durumda ise dolandırıcılık hükümleri gündeme gelebilir. Bu nedenle ilk soru, malın hangi sözleşme ve teslim kaydıyla kime bırakıldığıdır.

TCK 155 hangi davranışları suç olarak düzenler?

TCK m.155/1, başkasına ait olup muhafaza etmek veya belirli şekilde kullanmak üzere zilyetliği devredilmiş mal üzerinde devir amacı dışında kendisinin veya başkasının yararına tasarrufta bulunmayı ya da devir olgusunu inkâr etmeyi güveni kötüye kullanma olarak düzenler.

Malın satılması, başka müşterinin sevkiyatında kullanılması, teslim talimatına aykırı şekilde üçüncü kişiye verilmesi, malın kendisine teslim edilmediğinin gerçeğe aykırı biçimde ileri sürülmesi veya iade yükümlülüğüne rağmen mal üzerinde sahip gibi tasarruf kurulması bu çerçevede incelenir. Yalnız teslimin gecikmesi veya sözleşmeye aykırılık ise suçun kastı ve tasarruf unsuru ortaya konulmadan ceza sorumluluğu doğurmaz.

TCK 155/2: ticaret, hizmet veya malı idare etme yetkisi

Suçun meslek ve sanat, ticaret veya hizmet ilişkisinin ya da başkasının mallarını idare etmek yetkisinin gereği olarak tevdi ve teslim edilen eşya hakkında işlenmesi TCK m.155/2’de nitelikli hâl olarak düzenlenmiştir. Antrepo işletmecisi, depo sorumlusu, lojistik çalışanı veya şirket yöneticisi bakımından kişinin gerçek görev ve yetkisi bu nedenle önemlidir.

Çalışanın şirkette görevli olması tek başına nitelikli hâli kurmaz. Suç konusu malın o kişiye görev veya ticari ilişki nedeniyle teslim edilmiş olması ve kişinin bu teslimden doğan zilyetlik veya yönetim yetkisini kötüye kullanması gerekir. Yalnız aynı işyerinde bulunmak veya kayıtlara erişebilmek yeterli değildir.

Güveni kötüye kullanma, hırsızlık ve dolandırıcılık nasıl ayrılır?

Aynı ticari uyuşmazlıkta yalnız malın geri verilmemesi üzerinden suç vasfı seçilmez. İlk teslim anındaki irade, tarafların sözleşmesi ve sonradan yapılan tasarruflar kronolojik biçimde belirlenir.

Liman ve antrepo dosyasında hangi kayıtlar belirleyicidir?

Antrepo giriş fişi, taşıma senedi, konşimento, teslim emri, ambar veya stok kaydı, araç-plaka bilgisi, güvenlik giriş-çıkış kayıtları ve kamera görüntüleri malın hangi aşamada kimin kontrolüne geçtiğini gösterir. Dijital stok sisteminde yapılan manuel değişiklikler varsa kullanıcı, zaman ve işlem logları ayrıca incelenir.

Malın eksik çıkması, kendiliğinden belirli çalışanın suçu işlediğini ispatlamaz. Yetki matrisi, vardiya, depo erişimi, kamera ve sevk kayıtlarıyla mal üzerindeki fiilî hâkimiyet belirlenmelidir. Kayıp ile amaç dışı tasarruf arasındaki fark somut delille ortaya konulmalıdır.

Şirket içi kayıtlar tek başına değil, dış belgelerle birlikte okunmalıdır

Şirketin kendi hazırladığı stok veya tutanak kayıtları önemli olmakla birlikte taşıyıcı, gümrük, müşteri ve liman işletmesindeki bağımsız kayıtlarla karşılaştırılmalıdır. E-posta veya WhatsApp talimatı varsa gönderen hesabın aidiyeti, mesajın tam bağlamı ve ekindeki belge ayrıca doğrulanır.

Malın sonradan satıldığı iddia ediliyorsa fatura, banka hareketi, sevk belgesi ve üçüncü kişinin teslim kaydı araştırılır. Kişisel hesaba para girişi bulunması tek başına suçu ispatlamaz; ödeme ile mal arasındaki bağlantı gösterilmelidir.

Liman ve antrepo güveni kötüye kullanma dosyasında kontrol listesi

CMK m.160/2 gereğince soruşturma yalnız aleyhe değil lehe kayıtları da kapsamalıdır. Eksik kayıt istenecekse kurum, tarih aralığı ve açıklanacak hukuki sorun somutlaştırılmalıdır.

Resmî kaynaklar ve ilgili içerikler

5237 sayılı TCK m.155 ve ilgili malvarlığı suçları ile 5271 sayılı CMK esas alınmalıdır. Site içinde Mersin ceza hukuku, ifade ve gözaltı ve takipsizlik kararına itiraz içerikleri tamamlayıcıdır.

Sık sorulan sorular