Mersin Yabancıların Miras İşlemleri Avukatı

Yabancıların miras işlemlerinde hangi hukuk uygulanır?

Mirasbırakanın veya mirasçının yabancı vatandaş olması, ölümün yurt dışında gerçekleşmesi, vasiyetnamenin başka ülkede düzenlenmesi ve malların farklı ülkelerde bulunması, dosyadaki yabancılık unsurunun ayrı kaynaklarıdır. Önce kişinin vatandaşlığı, malın türü ve bulunduğu ülke belirlenir. Ardından mirasçılık sıfatı, miras payı ve intikal işlemi için uygulanacak kurallar ayrılır.

MÖHUK m.20/1’e göre miras, ölenin millî hukukuna tabidir; Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukuku uygulanır. Aynı maddenin ikinci fıkrası mirasın açılması sebeplerini, iktisabını ve taksimini terekenin bulunduğu ülke hukukuna bağlar. Türkiye’nin taraf olduğu milletlerarası sözleşmeler, MÖHUK m.1/2 gereğince saklıdır. Kanuni dayanak: 5718 sayılı Kanun m.1 ve m.20.

Bu nedenle Mersin’deki bir dairenin miras payı değerlendirmesi ile yabancı mirasbırakanın banka hesabına ilişkin değerlendirme tek bir kurala indirgenmez. “Mal Türkiye’deyse her durumda Türk miras hukuku uygulanır” sonucu doğru değildir. Mirasçılık belgesinin hangi malvarlığına ilişkin düzenlendiği de işlem dosyasında açık gösterilmelidir. Türk hukuku pay hesabı, yabancı hukuka tabi malvarlığı için otomatik hesaplama olarak kullanılmamalıdır.

Yabancı mirasçı veraset ilamını nereden alır?

Noterlik Kanunu m.71/B uyarınca mirasçılık belgesi yabancılar tarafından talep edildiğinde noter belge veremez. Belgenin verilmesinin yargılama gerektirmesi ve nüfus kayıtlarının yeterli olmaması da noter yoluna engeldir. Bu hâllerde mirasçılık belgesi için sulh hukuk mahkemesine başvurulur. Mahkeme yolu, yalnızca bir uygulama tercihi değil, kanuni yetki ayrımının sonucudur. Noterlik Kanunu m.71/B; TMK m.598.

Başvuruda ölüm, aile bağı, vatandaşlık ve kimlik eşleşmesi belgelenir. Yabancı kayıtlarla Türk kayıtları arasındaki ad, soyadı veya tarih farklılığı açıklanmalıdır. Pasaport tek başına bütün aile bağlarını kanıtlayan bir miras belgesi değildir. Mahkemenin incelemesi için doğum, evlilik, ölüm ve ilgili aile kayıtları birbirini tamamlayacak şekilde sunulur.

Mirasçılık belgesinin verilmesi, her tereke malının serbestçe satılabileceği anlamına gelmez. Belge mirasçılık durumunu gösterir; tapu kısıtlamaları, temsil yetkisi ve paylaşma koşulları ayrıca incelenir.

Apostil, konsolosluk tasdiki ve tercüme

Her yabancı resmî belge için mutlaka apostil aranmaz. Belgenin türü, düzenlendiği ülke, Apostil Sözleşmesinin iki ülke arasında uygulanması ve tasdik muafiyetleri birlikte kontrol edilir. Muafiyet varsa ilgili istisna uygulanır. Muafiyet yoksa sözleşme kapsamındaki belge için apostil; kapsam dışında kalan belge için uygun tasdik usulü belirlenir.

Apostil, miras paylarını veya belgenin içeriğinin maddi doğruluğunu onaylamaz. İmzayı, imzalayanın sıfatını ve mühür ya da damganın kaynağını doğrular. Bu nedenle apostilli bir belge, sırf apostil taşıdığı için Türk mirasçılık belgesi veya tanıma kararı yerine geçmez. HCCH Apostil Sözleşmesi m.1–5.

Tercüme ayrı bir aşamadır. Türkçe tercümenin kapsamı ve onayı, belgenin sunulacağı makamın kabul şartlarına göre hazırlanır. Çok dilli belgeler ve sözleşmeyle tanınan muafiyetler dikkate alınır. Belgenin yalnız ilk sayfası değil, işlem bakımından gerekli ekleri, tasdik şerhleri ve ilgili karar bilgileri de dosyaya dâhil edilir. İsim ve tarihlerin bütün belgelerde aynı kişiyi gösterdiği kontrol edilir.

Yabancı miras belgesi ve mahkeme kararları

Yabancı mahkeme kararı, yabancı noter belgesi ve idari ölüm kaydı aynı hukuki nitelikte değildir. MÖHUK’un tanıma ve tenfiz hükümleri bakımından öncelikle belgenin bir mahkeme kararı olup olmadığı, kesinleşme durumu ve Türkiye’de hangi etki için kullanılacağı belirlenir. Her yabancı belgeye aynı tanıma veya tenfiz yolu uygulanmaz. MÖHUK m.50–59.

Yurt dışındaki mahkemelerden alınan veraset belgelerinde tapu işlemi bakımından Tapu Kanunu m.37 kapsamındaki Türk mahkemesi onayı aranır. Yalnız tercüme ve apostil yaptırılması bu incelemenin yerine geçmez. Belgenin niteliğine uygun başvuru yolu, tapu randevusundan önce belirlenmelidir. Resmî tapu bilgilendirmesi: yabancı veraset belgesi.

Mersin’de tapu intikali ve vergi ilişiği

Miras intikali, taşınmazın mirasçılar adına tescilidir. Başvuruda kimlik, kullanılabilir mirasçılık belgesi, temsil varsa temsil belgesi ve ilgili bina için zorunlu deprem sigortası kontrol edilir. Yabancı mirasçının kimlik bilgileri ile tapu ve vergi kayıtlarının eşleşmesi gerekir. Belge listesinin somut taşınmazın niteliğine göre tamamlanması önemlidir.

Miras intikali için veraset ve intikal vergisinin önce tamamen ödenmiş olması şart değildir. 7338 sayılı Kanun m.19/2 bakımından intikal tescili ile sonraki devir işlemleri ayrıdır. İntikalden sonra satış, bağış veya pay temliki yapılacaksa vergi ilişiğinin kesilmesine ilişkin koşullar ayrıca yerine getirilir. Bu ayrım, “vergi işlemleri bitmeden tapuya hiçbir başvuru yapılamaz” biçimindeki genellemeyi önler. TKGM miras intikali açıklamaları; intikal sonrası satış ve vergi ilişiği.

Tek bir mirasçı, elbirliği mülkiyeti şeklinde bütün mirasçılar adına intikal talebinde bulunur. Bu başvuru yetkisi, diğer mirasçıların hakları üzerinde tek başına satış veya paylaşma yetkisi vermez. Paylı mülkiyet, paylaşma ve satış ayrı işlemlerdir. Tarım arazilerinde 5403 sayılı Kanunun özel hükümleri ayrıca incelenir.

Yabancı gerçek kişinin taşınmazı mirasla kazanması ile taşınmazı elde tutmasına ilişkin sınırlamalar da ayrı değerlendirilir. Tapu Kanunu m.35 kapsamındaki ülke, konum ve edinim sınırlamaları işlem tarihinde TKGM üzerinden doğrulanır. Dosya incelenmeden bütün yabancılar ve bütün taşınmazlar için sınırsız edinim sonucu açıklanmaz. 2644 sayılı Tapu Kanunu.

Banka hesabı, araç, şirket payı ve diğer haklar

Banka hesabı

Banka başvurusu tapu intikalinden bağımsızdır. Mirasçılık belgesi, kimlik ve temsil belgeleri yanında ödemenin vergi mevzuatına uygunluğu incelenir. Yurt dışına ödeme yapılacaksa alıcı hesap bilgileri ve bankanın kimlik doğrulama şartları ayrıca tamamlanır. Tek mirasçının tapu intikali talep edebilmesi, terekeye ait bütün banka parasını tek başına çekmesi anlamına gelmez.

Araç ve şirket payı

Araçta tescil, vergi, sigorta ve rehin kayıtları; şirket payında şirket türü, esas sözleşme ve pay kayıtları incelenir. Payın mirasla geçmesi ile şirketi yönetme veya temsil etme yetkisi aynı değildir. Bu nedenle miras belgesinin alınmasından sonra ilgili sicil ve şirket işlemleri ayrı bir iş listesine bağlanır.

Dijital ve fikrî haklar

Telif geliri, alan adı, platform hesabı ve dijital varlıklarda hakkın devri ile hesaba teknik erişim birbirinden ayrılır. İlgili sözleşmeler, hak sahipliği kayıtları ve uygulanacak hukuk incelenmeden yalnız şifreye sahip olmaya dayanılarak tasarruf işlemi yapılmamalıdır.

Yurt dışından vekâletname ve özel yetkiler

Temsil yoluyla yapılacak işlem için vekâletnamenin düzenlendiği makam, şekli, tasdik durumu ve kapsamı kontrol edilir. Türk konsolosluğunda düzenlenen belge ile yabancı noter belgesinin Türkiye’de kullanılma usulü aynı değildir. Yabancı noter belgesinde ülkeye ve belgenin türüne göre apostil veya ilgili tasdik usulü değerlendirilir. Tapu işlemleri için kimlik, fotoğraf ve işlem yetkisi şartları ayrıca incelenir.

Davaya vekâletin olağan kapsamı ile özel yetki gerektiren işlemler ayrıdır. HMK m.74 uyarınca sulh, davadan veya kanun yollarından feragat ve davayı kabul açık yetki gerektirir. Her dava açma işlemini bu özel yetkilerle aynı kategoride göstermek doğru değildir. HMK m.73–74.

Vekâletnamenin kapsamı mirasçının gerçek talimatına göre hazırlanmalıdır. Yalnız mirasçılık belgesi ve intikal takibi isteniyorsa gereksiz satış, bedel tahsili veya feragat yetkisi eklenmemelidir. Banka, vergi, tapu ve dava adımları için gereken yetkiler işlem bazında kontrol edilir. Bir kurumda kabul edilen belgenin diğer kurumun bütün işlem şartlarını da karşıladığı varsayılmaz.

Vergi beyanı ve üç aylık mirası ret süresi

Veraset ve intikal vergisinde beyan süresi ile mirasın reddi süresi birbirinden bağımsızdır. Vergi beyanının süresi, 7338 sayılı Kanun m.9’daki ölüm yeri ve mükellefin bulunduğu yer ayrımlarına göre hesaplanır. Mirasın reddindeki öğrenme veya resmî bildirim tarihi vergi süresine aynen aktarılmaz. Vergi yükümlülüğü, istisnalar ve beyan zamanı ilgili vergi dairesiyle dosyanın bilgileri üzerinden belirlenir.

Türk hukukunun uygulandığı gerçek ret bakımından TMK m.606’daki genel süre üç aydır. Yasal mirasçı için süre, mirasçılığını daha sonra öğrendiği ispat edilmedikçe ölümün öğrenildiği tarihte başlar. Vasiyetnameyle atanmış mirasçı bakımından başlangıç, tasarrufun kendisine resmen bildirildiği tarihtir. Üç ay, sabit doksan gün olarak hesaplanmamalıdır. TMK m.605–610 ve m.615.

Ret, sulh mahkemesine kayıtsız ve şartsız sözlü veya yazılı beyanla yapılır. Terekeye sahiplenme niteliğindeki işlemler ret hakkını etkiler. Hükmen ret, terekenin yazımı ve önemli sebeple ek süre verilmesi ayrı hükümlere tabidir. Yabancı belge teminindeki gecikme, süreyi kendiliğinden uzatmaz. Bu nedenle dosyada önce uygulanacak hukuk ve ret hakkı değerlendirilir; belge hazırlığı sürerken kanuni süre takibi durdurulmaz.

Yabancı vasiyetname, görev ve yetki

Vasiyetnamenin şekli ve etkisi

Yabancı ülkede düzenlenen vasiyetnamenin şekli MÖHUK m.20/4, m.7 ve uygulanabilir milletlerarası sözleşmeler kapsamında incelenir. Tasarruf ehliyeti bakımından m.20/5’teki tasarruf anının millî hukuku esas alınır. Şeklen geçerli bir vasiyetnamenin bulunması, tapuda kendiliğinden tescil sonucunu doğurmaz.

Mirasçı atama ile belirli mal bırakma farklı tasarruflardır. Vasiyetnamenin açılması ve bildirimi, mirasçılık belgesi, yerine getirme talebi ve varsa iptal veya tenkis uyuşmazlığı tasarrufun türüne göre ele alınır. Her dosyada bütün dava sürelerinin dolmasını beklemeyi zorunlu sayan tek bir işlem sırası kurulmaz.

Hangi mahkemeye başvurulur?

Mirasçılık belgesi ve tereke koruma işleri ile tapu iptali, tenkis ve tanıma-tenfiz talepleri aynı dava türü değildir. Görev ve yetki talep bakımından ayrı belirlenir. Mersin’de bir taşınmaz bulunması, bütün miras taleplerinin kendiliğinden Mersin’de görüleceği anlamına gelmez. Mirasbırakanın son yerleşim yeri, taşınmazın bulunduğu yer ve ilgili milletlerarası yetki kuralları birlikte incelenir. MÖHUK; HMK görev ve yetki hükümleri.

Dosya planı, işlem sırası ve tamamlanma süresi

Yabancıların miras işlemleri için hazırlanan dosya planında kişi, mal, belge ve süre bilgileri aynı tabloda toplanmalıdır. Amaç bütün başvuruları tek işlem gibi göstermek değil, bir aşamada alınan belgenin hangi sonraki işlemde kullanılacağını belirlemektir. Kimlik eşleşmesi veya tasdik eksikliği baştan görülürse aynı belgenin farklı kurumlar için tekrar hazırlanması önlenir.

Bu rehber bütün ülkeler ve dosyalar için sabit bir tamamlanma süresi vermez. Belgeyi düzenleyen kurum, kayıt uyuşmazlığı, yabancı hukukun tespiti, mahkemenin incelemesi ve ilgili sicilin şartları işlem takvimini belirler. Hazırlık için öngörülen süre, kanuni başvuru süresinin yerine geçmez. “Birkaç haftada kesin biter” biçiminde dayanağı bulunmayan bir sonuç taahhüdü kullanılmaz.

Sık yapılan hatalar

Yabancı miras belgesinin yalnız tercümesini yeterli görmek; apostili pay hesabının onayı saymak; Türkiye’deki taşınmaz kuralını bütün banka hesaplarına uygulamak; tek mirasçının intikal başvurusunu tek başına satış yetkisiyle karıştırmak ve belge beklerken ret süresini kaçırmak farklı hukuki risklerdir. Dosya incelemesi bu ayrımlar üzerinden yapılmalıdır.

Yabancıların miras işlemleri hakkında sık sorulan sorular

Resmî hukuki kaynaklar

5718 sayılı MÖHUK, 1512 sayılı Noterlik Kanunu, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu temel kaynaklardır. Belge tasdikinde HCCH Apostil Sözleşmesi; tapu işlemlerinde TKGM açıklamaları ve Dışişleri Bakanlığı tapu bilgilendirmesi esas alınır.

Bu metin genel hukuki bilgilendirmedir. Yabancı ülke hukukuna ilişkin somut pay hesabı veya belirli bir dosyanın sonucu hakkında garanti içermez.