OFL Fontu Ücretli Uygulamada Kullanmak: Lisans ve Saklı Font Adı
SIL Open Font License 1.1 kapsamındaki font, lisans koşulları yerine getirilerek ücretli uygulamaya eklenebilir. OFL koşul 2, fontun yazılımla birlikte paketlenmesine ve satılmasına izin verir; her kopyada telif bildirimi ile lisansın korunmasını arar. Koşul 1 ise fontun veya tekil bileşeninin kendi başına satılmasını yasaklar. Ücretli uygulama satışı ile font dosyasını tek başına ürünleştirip satmak bu nedenle aynı işlem değildir.
Değiştirilmiş sürümde saklı font adı kullanımı ayrı koşula tabidir. OFL koşul 3, hak sahibinin özellikle Reserved Font Name olarak belirttiği adın, değiştirilmiş sürümün kullanıcıya görünen ana adı olmasını açık yazılı izin yoksa yasaklar. Bütün font adlarının kendiliğinden saklı olduğu veya fontun uygulamada görünmesinin uygulama kodunu açık kaynak hâline getirdiği söylenemez. Kullanılan dosya, yapılan değişiklik ve dağıtım biçimi ayrı ayrı belirlenmelidir.
Önce font dosyasının gerçek lisansı belirlenir
OFL 1.1 resmî metni, 26 Şubat 2007 tarihli lisans sürümünü içerir. Resmî sayfanın 12 Ocak 2026 tarihinde güncellenmiş olması, lisansın adının veya sürümünün 2026 olarak değiştiği anlamına gelmez. Uygulamaya eklenen fontun telif başlığı, lisans dosyası ve kaynağı birlikte incelenir. İnternette ücretsiz indirilebilmesi, dosyanın mutlaka OFL kapsamında bulunduğunu kanıtlamaz. İndirme sayfasındaki tanıtım ile paketin içindeki lisans çelişiyorsa bu çelişki çözülmeden izin kapsamı kesinleştirilmez.
Font ailesinin farklı ağırlıkları, farklı sürümleri veya üçüncü kişi tarafından değiştirilmiş kopyaları aynı pakette bulunabilir. Her dosyanın kaynağı belirlenmelidir. Bir yazı tipinin OFL lisanslı özgün sürümünün bulunması, aynı adla dolaşıma sokulmuş bütün dosyaların aynı hak zincirine sahip olduğunu göstermez. Dosyanın sürümü, edinim tarihi ve değişiklik geçmişi kayıt altına alınır. Proje yalnız kullanılan regular dosyasını içeriyorsa, bu dosyaya uygulanacak telif ve lisans bilgileri de teslim paketine eklenir.
Font yazılımı, harf biçimi ve çıktı ayrı incelenir
FSEK m.1/B bakımından eser niteliği, sahibinin hususiyetini taşıma ve kanundaki eser grupları içinde yer alma koşullarıyla değerlendirilir. M.2’de bilgisayar programları ve ilgili hazırlık tasarımları; m.4’te estetik değeri bulunan güzel sanat eserleri düzenlenir. Bir font dosyasının program niteliğindeki unsurları ile ekranda görülen harf biçimi aynı hukuki nesne değildir. Her yazı karakterini veya her dosyayı inceleme yapmadan otomatik eser saymak doğru değildir.
OFL’nin Font Software tanımı, hak sahiplerince bu lisansla açıkça yayımlanmış dosyalar bütününü esas alır; kaynak dosyaları, derleme betikleri ve belgeler de kapsamda bulunabilir. Bir fontla yazılan raporun metni, uygulamanın kaynak kodu ve font dosyasının kendisi bu tanım altında tek esere dönüşmez. Yazılımın telif hakkıyla korunması değerlendirmesinde de korunan ifade ile fikir, işlev ve teknik sonuç ayrılır. Lisans incelemesi somut bileşene yönelmelidir.
FSEK m.22’deki çoğaltma hakkı bakımından dosyanın kurulum paketine, sunucuya veya dağıtım arşivine kopyalanması somut işlem olarak belirlenir. Bilgisayar programı niteliğini taşıyan bileşenler yönünden programın yüklenmesi ve depolanmasıyla bağlantılı hüküm de dikkate alınır. Uygulamada font adı seçmek, font dosyasını müşteriye aktarmak ve yalnız bu fontla üretilmiş görüntüyü teslim etmek farklı işlemlerdir. OFL’nin paketleme izni hangi işlem yapılıyorsa o işlemle eşleştirilir. Bir çıktı üzerindeki hak ile dosyanın yeniden dağıtım koşulu birbirine taşınmaz; korumanın bulunmadığı veya kanuni istisnanın uygulandığı kullanım da ayrıca kendi şartlarıyla incelenir.
Ücretli uygulamayla paketleme neden mümkündür?
OFL koşul 2, özgün veya değiştirilmiş fontun yazılımla birlikte paketlenmesine, yeniden dağıtılmasına ve satılmasına açıkça izin verir. Uygulamanın ücretli olması bu izni ortadan kaldırmaz. Geliştirici, fontun kopyasını kullanıcıya aktarıyorsa lisans ve telif bildirimlerini de her kopyada korur. Uygulama mağazasındaki ücret, fontun kullanım hakkını münhasır hâle getirmez; alıcı font bakımından OFL’nin verdiği haklara sahip olmaya devam eder.
Koşul 1, fontun veya bileşeninin tek başına satılmasını sınırlar. Bu nedenle font dosyasına ücret etiketi koyup onu bağımsız ürün olarak sunmakla, gerçek bir yazılım paketinin parçası olarak dağıtmak ayrı değerlendirilir. Sadece dosyaya boş bir klasör veya tanıtım belgesi eklemek, yapılan işlemin gerçek niteliğini incelemeyi gereksiz kılmaz. Ticari modelin hangi yazılım veya hizmeti kapsadığı ve fontun bu bütün içindeki yeri açıkça gösterilmelidir.
Telif bildirimi ve lisans metni nerede bulunmalı?
Koşul 2, telif bildirimi ve lisansın bağımsız metin dosyası, insan tarafından okunabilir başlık veya kullanıcı tarafından kolayca görülebilen uygun metadata alanında bulunmasına izin verir. Her dağıtım kanalında bilgiye erişilebilirlik sağlanmalıdır. Yalnız geliştiricinin özel deposunda lisans bulunması, müşteriye teslim edilen kopyanın koşulunu tamamlamaz. Mobil uygulama paketi, masaüstü kurulum dosyası ve dağıtılan webfont kendi teslim biçimleri üzerinden kontrol edilir.
Resmî OFL soru-cevaplarının 1.20 bölümü, mobil uygulamada kullanılan fontla birlikte en az telif bildirimi, lisans bildirimi ve lisans metninin bulunmasını açıklar. Font ailesinin kullanılmayan bütün ağırlıklarını ve yardımcı dosyalarını pakete koymak zorunlu değildir. Ancak dosyaları azaltırken hak bilgileri silinemez. Uygulamanın hakkında bölümünde kaynak gösterilmesi yararlı olabilir; bu görünümün, lisansın her kopyada bulunmasına ilişkin asıl koşulu gerçekten sağladığı ayrıca doğrulanmalıdır.
Saklı font adı her font adı için geçerli değildir
OFL tanımına göre saklı ad, telif bildirimlerinden sonra özellikle bu statüde belirtilmiş addır. Önce pakette gerçek bir Reserved Font Name bildirimi bulunup bulunmadığına bakılır. Font ailesinin pazarlama adı ile lisans başlığında saklı tutulmuş ad aynı kabul edilmez. Saklı ad bildirimi yoksa koşul 3’teki özel isim yasağı bu yolla oluşturulamaz; buna karşılık marka ve yanıltıcı tanıtım gibi başka hukuki meseleler ayrıca değerlendirilir.
Koşul 3’ün sınırı, değiştirilmiş sürümün kullanıcıya sunulan ana font adıdır. Özgün sürümün kendi adıyla dağıtılmasıyla değiştirilmiş dosyanın aynı adla sunulması farklıdır. Dosyadaki değişikliği yalnız işletim sistemi klasöründe farklı dosya adı kullanarak çözmek yeterli olmayabilir; kullanıcıya görünen ana adın ilgili metadata içinde ne olduğu belirlenir. İsim değiştirilirken özgün hak sahibinin telif kaydı ve katkı bilgileri silinmez. Yeni ad ile hak sahipliği bildirimi farklı işlev taşır.
Hangi işlem değiştirilmiş sürüm oluşturur?
OFL, özgün bileşenlere ekleme, çıkarma veya bunların değiştirilmesini; format değişikliğini ve yeni ortama taşımayı değiştirilmiş sürüm tanımı içinde ele alır. Fontun görsel çizgilerini değiştirmek, yeni karakter eklemek veya belirli bileşenleri kaldırmak bu incelemede somutlaştırılır. Değiştirilmiş sürüm üretmek yasak değildir; lisans koşullarına ve varsa saklı ad kuralına bağlıdır. Şirketin yalnız küçük değişiklik yaptığı yönündeki açıklaması, lisansın tanımının yerine geçmez.
Bir dosyanın ekran görüntüsünde aynı görünmesi, bütün font işlevlerinin korunduğunu göstermez. Karakter envanteri, akıllı biçimlendirme tabloları ve dil davranışları da önem taşır. Türkçe karakter desteği korunurken başka dillerin gliflerinin çıkarılması gerçek bileşen değişikliğidir. Değişiklik listesi sürüm kaydıyla tutulmalıdır. Böylece paket tesliminde kullanılan dosyanın özgün sürüm mü, değiştirilmiş sürüm mü olduğu ve adlandırma yükümlülüğünün neden uygulandığı teknik kayıtla açıklanır.
WOFF ve WOFF2 dönüşümünde özel açıklama
Resmî FAQ 2.2 ve 2.2.1, format değişikliğinin genel olarak değişiklik sayıldığını belirtirken WOFF ve WOFF2 için belirli koşulları açıklar. Özgün font verisi sıkıştırma dışında değiştirilmezse ve WOFF metadata alanları ya hiç eklenmez ya da özgün dosyadaki eşdeğer bilgileri değiştirmeden içerirse dönüşüm değiştirilmiş sürüm sayılmadan yapılabilir. Bu açıklama her dönüştürme aracına verilmiş peşin onay değildir. Kullanılan aracın çıktısı koşullarla karşılaştırılmalıdır.
FAQ 2.2.2, bazı araç ve hizmetlerin bu koşulları karşılamadığını açıkça vurgular. Optimizasyon ve alt küme üretiminde FAQ 2.5–2.9 ile webfont ve saklı ad açıklaması birlikte okunur. İşlevsel eşdeğerlik; karakter kapsamı, akıllı font davranışı, görsel kalite ve özgün hak metadata bilgilerinin korunmasını gerektirir. Sadece dosyanın küçülmesi veya tarayıcıda açılması bu ölçütleri kanıtlamaz. Gerekli eşdeğerlik korunmuyorsa değiştirilmiş sürümün saklı ad kullanımı için yeniden adlandırma veya açık yazılı izin gerekir.
Hak sahibinden saklı ad için izin alınması
OFL koşul 3, ilgili hak sahibinin açık yazılı izniyle değiştirilmiş sürümde saklı ad kullanılmasına imkân tanır. İznin hangi fontu, hangi değişikliği ve hangi ad kullanımını kapsadığı belirlenmelidir. Genel bir teşekkür mesajı veya destek talebine verilen teknik cevap, açık ad izni olarak sunulmamalıdır. İzin veren kişinin hak sahipliği ve yetkisi de dosyaya alınır. Birden fazla saklı ad veya hak sahibi bulunuyorsa ilgili izin kapsamı ayrı kontrol edilir.
Türk hukukunda mali hak sözleşmeleri yönünden FSEK m.48 ve m.52 önem taşır: Verilen kullanım yetkisiyle hak devri ayrılır; sözleşme ve tasarrufların yazılı olması ve hakların ayrı ayrı belirtilmesi kuralları gözetilir. Telif sözleşmesinde yazılı şekil, özel izin metni hazırlanırken incelenmelidir. Açık lisansın varlığı, tedarikçiyle sonradan kararlaştırılan bütün ek yetkilerin sözlü ve sınırsız biçimde kazanıldığını göstermez. İzin metni somut kullanım ve taraflarla eşleştirilir.
Hak sahibinin adını reklamda kullanma sınırı
Koşul 4, hak sahibinin veya yazarların adlarının değiştirilmiş sürümü tanıtmak, desteklediklerini göstermek veya reklamını yapmak amacıyla kullanılmasını sınırlar. Katkıyı belirtmek veya açık yazılı izin bulunması ayrı tutulur. Dolayısıyla telif bildiriminde hak sahibinin adını korumak, uygulamanın onun tarafından onaylandığını söyleme yetkisi vermez. Reklam metninde katkı bilgisiyle ticari onay iddiası birbirinden ayrılmalıdır.
Bu ayrım mağaza açıklaması, ürün sitesi ve müşteri teklifinde de korunur. Değiştirilmiş fontu özgün tasarımcının yeni ürünü gibi sunmak, doğru telif kaydının yanında ayrıca değerlendirilmesi gereken bir tanıtım davranışıdır. Lisansın gerektirdiği atfı silmek de çözüm değildir. Dosyanın gerçek geçmişi belirtilir, ekibin yaptığı değişiklikler kendi adlarıyla açıklanır ve hak sahibinden alınmamış bir onay varmış izlenimi yaratılmaz. İzin verilmişse bunun kapsamı ve yazılı kaydı saklanır.
Uygulama kodu ve oluşturulan belgeler aynı lisansa geçer mi?
Koşul 5, font yazılımının özgün veya değiştirilmiş hâliyle bütünü ya da kısmı dağıtıldığında OFL altında kalmasını ister. Aynı koşul, fontla oluşturulan belgelerin bu lisansa tabi olmasının gerekmediğini açıkça belirtir. Fontla yazılmış metin, tasarlanmış görsel veya uygulamanın bağımsız kodu sırf font kullanıldığı için OFL’ye dönüşmez. Lisans yükümlülüğünün nesnesi doğru belirlenmelidir. Fontu içeren ürünün kendi lisansı ile fontun lisansı birlikte bulunabilir.
Uygulamanın son kullanıcı sözleşmesi bütün bileşenlerin kopyalanmasını, değiştirilmesini ve dağıtılmasını istisnasız yasaklıyorsa OFL bileşeni için uygun ayrım kurulmalıdır. Fontun lisansını başka bir lisansla değiştirmek koşul 5’e aykırıdır. Ürünün ticari koduna ilişkin hakları koruyan metin, font için verilmiş açık izinleri yok saymamalıdır. Hak bildirimi listesinde fontun adı, sürümü, hak sahipleri ve lisansı belirli olduğunda kullanıcı hangi bileşen için hangi yetkiyi aldığını görebilir.
Ajans veya yazılım tedarikçisinin sorumluluğu
Ajansın fontu seçmiş olması, uygulamayı yayımlayan şirketin elinde gerekli izin kayıtları bulunduğunu kendiliğinden göstermez. FSEK m.8 ve m.54 uyarınca yaratıcı ve yetkili hak sahibi belirlenmeli; yetkisi bulunmayan kişiden iyi niyetle edinimle gerekli hakların kazanıldığı varsayılmamalıdır. Tedarikçinin “ücretsiz font” yazdığı teslim notu, dosyanın lisansı ve gerçek kaynağıyla desteklenmelidir. Paket içinde farklı lisanslı başka fontların bulunması da ayrıca denetlenir.
Tedarikçi sözleşmede lisansa uygun teslimi, hak kayıtlarının verilmesini veya belirli fontun yasal kullanımını üstlenmişse TBK m.112 kapsamında borca aykırılık, zarar ve nedensellik incelenir. Yeniden adlandırma, paket düzeltmesi veya gerekli dosyanın değiştirilmesi giderleri gerçek kayıtlarla gösterilir. Her ihtar tutarı tedarikçiye otomatik aktarılmaz; üstlenilen iş, hata ve zarar ayrı kanıtlanır. Teknik teslim kabulü, şirketin görmediği lisans eksikliğine ilişkin bütün taleplerden koşulsuz vazgeçtiği anlamına getirilmemelidir.
İhlal bildirimi geldiğinde hangi kayıtlar korunur?
OFL metni, koşullara uyulmaması hâlinde lisansın geçersiz hâle gelmesini düzenler. Başka açık lisanslarda bulunan otomatik otuz günlük düzeltme mekanizması OFL metnine eklenemez. Önce bildirimin hangi dosya, hangi sürüm ve hangi koşulla ilgili olduğu saptanır. Eksik telif metni, yanlış saklı ad ve yetkisiz reklam iddiası farklı düzeltmeler gerektirir. Sorunun giderilmesiyle geçmiş döneme ilişkin iddianın hukuki değerlendirmesi aynı işlem değildir.
İndirilen özgün paket, dağıtılmış uygulama sürümü, font dosyasının özeti, değişiklik kaydı, lisans ekranı ve yazılı izinler korunur. Delil tespiti ihtiyacı, değiştirilmesi veya kaybolması beklenen teknik kayıtlar yönünden değerlendirilir. Dosyayı sessizce silmek, geçmiş dağıtımın hangi biçimde gerçekleştiğini açıklamayı zorlaştırır. İnceleme, gerçek kullanım dönemini ve yayımlanan kopyayı göstermelidir. Şirketin yalnız güncel sürümünü sunması, önceki paketlerdeki olguların yerine geçmez.
Yabancı hak sahibi ve uygulanacak hukuk
MÖHUK m.23, fikrî hakların korunmasında korumanın talep edildiği ülke hukukunu esas alır; m.28 fikrî mülkiyet haklarına ilişkin sözleşmelere uygulanacak hukuku ayrıca düzenler. Türkiye’de koruma talebiyle yabancı hak sahibiyle kurulan lisans sözleşmesinin hukuku aynı soru değildir. Bu yazıda anılan FSEK ve TBK maddeleri, kendi uygulama alanları içinde kullanılır. Lisansın İngilizce olması tek başına bütün uyuşmazlıklarda yabancı hukukun, Türkçe kullanılması da otomatik Türk hukukunun uygulanacağını göstermez.
İstanbul veya Mersin merkezli bir yazılım şirketinin yabancı müşteriye tesliminde fontun kaynak kaydı, teslim paketi ve ülke kapsamı aynı sözleşme dosyasında tutulmalıdır. İhracat edilen uygulamanın çok sayıda ülkede kullanılması, hak zincirini belirsiz bırakma gerekçesi değildir. Proje dosyası lisansın hangi sürümüne dayanıldığını, değişiklik yapılıp yapılmadığını ve yazılı ad izninin kapsamını göstermelidir. Böylece lisans uygunluğu teknik sürüm yönetimiyle birlikte izlenir.
Sık sorulan sorular
OFL font ücretli mobil uygulamada kullanılabilir mi?
Evet. OFL koşul 2, fontun yazılımla paketlenmesini ve satılmasını kabul eder. Telif bildirimi ve lisans her kopyada korunmalıdır. Fontun veya bileşeninin kendi başına satılmasını sınırlayan koşul 1 ile gerçek ücretli uygulama paketlemesi birbirinden ayrılır.
Uygulamanın bütün kaynak kodunu yayımlamak gerekir mi?
Sırf OFL font kullanımı nedeniyle böyle bir zorunluluk doğmaz. Koşul 5 font yazılımının OFL altında kalmasını düzenler. Bağımsız uygulama kodu ve fontla oluşturulmuş belgeler aynı nesne değildir; ürünün farklı bileşenleri kendi lisansları altında sunulur.
Her font adı saklı font adı mıdır?
Hayır. OFL tanımı, telif bildiriminin ardından özellikle Reserved Font Name olarak belirtilen adları esas alır. Paket içinde bu kayıt aranır. Özel saklı ad bulunmaması, marka veya yanıltıcı tanıtım gibi diğer hukuki kuralların uygulanmayacağı anlamına gelmez.
Değiştirilmiş fontta saklı ad korunabilir mi?
Koşul 3 uyarınca ilgili hak sahibinin açık yazılı izni gerekir. Kısıtlama kullanıcıya görünen ana font adına ilişkindir. Dosya adını değiştirmek her durumda bu alanı değiştirmez. Ad değişikliği yapılırken özgün telif ve katkı kayıtları korunur.
WOFF2 dönüşümü her durumda isim değiştirmeyi gerektirir mi?
Hayır. Resmî FAQ 2.2.1, özgün verinin sıkıştırma dışında değişmemesi ve metadata koşullarının korunması hâlini açıklar. Her araç bu şartları sağlamaz. Çıktı doğrulanmalıdır; koşulları karşılamayan dönüşüm değiştirilmiş sürüm ve saklı ad kuralları kapsamında değerlendirilir.
Fonttan kullanılmayan karakterleri çıkarmak önemsiz değişiklik mi?
Gerçekte karakter veya font bileşenlerinin çıkarılması değiştirilmiş sürüm incelemesine girer. Dosyanın küçülmesi tek başına istisna değildir. Resmî webfont açıklamalarındaki işlevsel eşdeğerlik koşulları ayrıca kontrol edilir; tam karakter ve biçimlendirme davranışı kaybı görmezden gelinemez.
Telif bilgisini yalnız şirket deposunda tutmak yeterli mi?
Hayır. Koşul 2, dağıtılan her kopyada telif bildirimi ve lisansın bulunmasını ister. İç geliştirme deposu müşteriye teslim edilen paketin yerine geçmez. Kullanıcı tarafından kolayca görülebilen uygun dosya veya metadata yöntemi dağıtım kanalında doğrulanmalıdır.
Tasarımcının adını ürünün onaylayanı gibi kullanmak serbest mi?
Koşul 4, değiştirilmiş sürüm için bu tür tanıtımı açık yazılı izin olmadıkça sınırlar. Katkı ve telif bilgisini korumak farklıdır. Gerekli atıf, hak sahibinin ticari ürünü desteklediği veya resmen onayladığı yönünde bir yetki vermez.
Ajans ücretsiz font dediğinde şirketin incelemesi biter mi?
Hayır. Gerçek kaynak, dosya sürümü, lisans ve saklı ad kaydı alınmalıdır. FSEK m.54 bakımından yetkisiz kişiden edinim tek başına hak kazandırmaz. Tedarikçinin üstlendiği lisansa uygun teslim borcu ihlal edilmişse TBK m.112 koşullarıyla ayrıca değerlendirilir.
OFL ihlalinde otomatik otuz günlük düzeltme hakkı var mı?
OFL 1.1 metninde başka lisanslardaki gibi genel bir otuz günlük otomatik geri doğma hükmü bulunmaz. Koşul ihlali ve lisansın sona ermesine ilişkin metin esas alınır. Somut eksiklik düzeltilir; geçmiş kullanım ve hak sahibiyle gerekli izin ilişkisi ayrıca incelenir.
Resmî kaynaklar
- SIL Open Font License 1.1: koşul 1–5 ve sona erme
- Resmî OFL FAQ: 1.20, 2.2–2.9 ve webfont açıklamaları
- 5846 sayılı FSEK: 1/B, 2, 4, 8, 22, 48, 52, 54
- 6098 sayılı TBK: 112
- 5718 sayılı MÖHUK: 23 ve 28
İstanbul ve Mersin ofisleri
İstanbul · Polaris Plaza
Maslak Ahi Evran Caddesi, Polaris Plaza No:21, Kat:9, 34475 Sarıyer/İstanbulMersin · Profit İş Merkezi
İhsaniye Mahallesi, 4903. Sokak, Profit İş Merkezi No:23, Kat:3, Daire:14, 33070 Akdeniz/MersinHukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
