OpenStreetMap Ticari Uygulamada Kullanılır mı? ODbL ve Veri Paylaşımı
OpenStreetMap verisi, Open Database License 1.0 koşullarıyla ticari uygulamada kullanılabilir. ODbL bölüm 3.1 ticari kullanımı açıkça kapsar. Buna karşılık atıf, veritabanının lisans bildirimleri ve kamuya kullanılan türetilmiş veritabanının aynı lisansla paylaşılması koşulları vardır. Bu yükümlülükler uygulamanın bütün kaynak kodunun açıklanması anlamına gelmez. Önce kullanılan şeyin veritabanı, türetilmiş veritabanı, bağımsız veritabanlarının birleşimi veya harita çıktısı olduğu belirlenmelidir.
ODbL bölüm 4.6, türetilmiş veritabanı kamuya kullanıldığında veya bu veritabanından oluşturulmuş çıktı kamuya sunulduğunda alıcılara makinece okunabilir veri ya da bütün değişiklikleri sağlayan dosya veya yöntem sunulmasını düzenler. Sadece temel veriden bir harita görüntüsü üretmek ise kendi başına türetilmiş veritabanı oluşturmaz. Ayrıca açık veri lisansı, OpenStreetMap’in harita döşemesi sunucularını sınırsız ve kesintisiz kullanma taahhüdü değildir; hizmet kullanım politikası ayrı uygulanır.
OSM verisinin lisansı ile hizmetin koşulları ayrılır
OpenStreetMap telif ve lisans sayfası, harita verisinin ODbL altında sunulduğunu ve OpenStreetMap ile katkıda bulunanlara atıf yapılmasını açıklar. ODbL 1.0 tam metni, iznin kapsamını ve koşullarını belirler. Açık veri, herkesin veriyi hiçbir koşul olmadan münhasır mülkiyetine geçirebildiği bir kamu malı beyanı değildir. Ticari uygulama geliştirmek izin kapsamındadır; lisansın belirlediği bildirim ve paylaşım sonuçları gerçek kullanım biçimine göre izlenir.
Veritabanını indirip kendi altyapısında işlemek, üçüncü kişi harita hizmeti satın almak ve standart OSM döşeme sunucusuna doğrudan istek göndermek farklı işlemlerdir. Bir hizmet sağlayıcının ücretini ödemek ODbL yükümlülüklerini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Aynı şekilde verinin açık lisanslı olması, hizmet sağlayıcının kapasite ve erişim koşullarını hükümsüz kılmaz. Sözleşme dosyasında veri kaynağı, hizmet kaynağı ve kullanılan yazılım ayrı satırlarda gösterilmelidir. Her birinin izin ve sorumluluk kapsamı kendi belgesinden belirlenir.
Veritabanı hangi haklarla korunur?
FSEK m.6’nın veri tabanlarına ilişkin 11. bendi, seçme ve düzenleme sonucunda oluşan özgün veritabanı yapısını konu edinir; koruma içerikteki tek tek veri ve materyale kendiliğinden yayılmaz. FSEK Ek m.8 ise içeriğin elde edilmesi, doğrulanması veya sunulmasında nitelik ya da nicelik bakımından esaslı yatırım yapan veritabanı yapımcısının korumasını ayrıca düzenler. Eser niteliğine dayanan korumayla yatırım koruması farklı şartlara dayanır. Bir yol koordinatı sırf veritabanına yazıldığı için otomatik telif eseri olmaz.
Bu ayrımın genel çerçevesi veritabanının telif ve yatırım koruması yazısında açıklanmıştır. OSM kullanımında buna ek olarak kabul edilen ODbL koşulları incelenir. Lisans bölüm 2.1, uygulanabilir telif, veritabanı hakları ve sözleşmesel ilişkiyi birlikte ele alır. Korumanın ülkeler arasında farklılaşması, lisans metnini okumamayı haklı kılmaz. Şirket hangi veriyi, hangi kaynaktan ve hangi işlemle kullandığını göstererek kanuni haklarla sözleşmesel izin arasındaki bağlantıyı kurmalıdır.
Dört kavram: veri, türev, koleksiyon ve çıktı
ODbL bölüm 1’de Database, sistemli veya yöntemli düzenlenen ve unsurlarına tek tek erişilebilen içerik bütünü olarak tanımlanır. Derivative Database ise veritabanına ya da içeriğinin esaslı bölümüne dayanan değişiklik, düzenleme veya başka dönüşümleri kapsar. İçeriğin tümünün veya esaslı bölümünün yeni veritabanına aktarılması da bu kapsamda incelenir. Dosyanın farklı uzantıda kaydedilmesi tek başına analizi bitirmez; içeriğin hangi kapsamda ve nasıl kullanıldığı belirlenir.
Collective Database, bağımsız veritabanlarının bir bütün içinde toplanmasını ifade eder. Produced Work ise veritabanının kullanımından ortaya çıkan harita görüntüsü, metin veya başka çıktı gibi sonuçtur. Bunlar eş anlamlı değildir. Harita ekranındaki resim ile bu resmi üretmekte kullanılan değiştirilmiş yol ağı ayrı nesnelerdir. Uygulama mimarisinde hangi nesnenin saklandığı, hangisinin değiştirildiği ve hangisinin kullanıcıya sunulduğu gösterildiğinde lisansın hangi maddesinin uygulanacağı anlaşılır hâle gelir.
Harita çıktısı oluşturmak türetilmiş veritabanı mıdır?
Bölüm 4.5(b), veritabanı kullanılarak Produced Work üretilmesinin tek başına türetilmiş veritabanı yaratmadığını düzenler. Bu nedenle değişiklik yapılmamış OSM verisini belirli renk ve görünümle haritaya dönüştürmek ile veritabanının içeriğini değiştirerek yeni veri bütünü oluşturmak aynı işlem değildir. Çıktının tasarımında özgün katkı bulunması, alttaki veritabanının otomatik değişmiş olduğunu göstermez. İnceleme, sunulan görüntünün yanı sıra onu oluşturan veri işlemine yönelir.
Ancak çıktı gerçekten türetilmiş bir veritabanından üretilmişse bölüm 4.4(c) ve 4.6 devreye girer. Şirketin yalnız harita görüntüsü sunduğunu, veritabanını indirmeye açmadığını söylemesi bu sonucu ortadan kaldırmaz. Kamuya kullanılan çıktı, türetilmiş veritabanına bağlı paylaşım koşullarını tetikler. Bu nedenle yazılım ekibinin veri dönüşümünü belgeleyen kayıtları önemlidir. Kullanıcıya tek bir resim görünmesi, arka tarafta veritabanı değişikliği yapılmadığına ilişkin kesin delil değildir.
Bağımsız veri kümelerini birlikte kullanma
Bölüm 4.5(a), koleksiyonun tamamının ODbL’ye geçirilmesini gerektirmez; buna rağmen koleksiyon içindeki ODbL veritabanı veya onun türevi kendi lisans koşullarına tabi olmaya devam eder. Derleme eser ve seçme-düzenleme koruması ile lisansın koleksiyon tanımı aynı mesele olarak görülmemelidir. Şirketin müşteri sipariş kayıtları, kendi oluşturduğu ticari bilgiler ve OSM verisi birlikte kullanıldığında gerçek bağımsızlık ve veri ilişkisi incelenir. Yalnız farklı tablo adları verilmesi yeterli hukuki açıklama değildir.
OSM içeriğine yeni alanlar veya başka veriler eklenerek türetilmiş bir veri bütünü oluşturulmuşsa bölüm 4.4(d)’deki uyumluluk koşulu dikkate alınır. Türeve, ODbL’nin verdiği haklarla bağdaşmayan içerik eklenemez. Bir verinin şirkete ait olması, o veriyi her dağıtım modeliyle paylaşma yetkisi bulunduğunu göstermez. Müşteri sözleşmesi, kişisel veri veya başka hak sınırlamaları önceden belirlenmelidir. Teknik birleştirme tamamlandıktan sonra lisansın paylaşım sonucunu görmezden gelmek uygunluk sağlamaz.
Kamuya kullanım yalnız ücretsiz internet yayını değildir
ODbL’de Publicly tanımı, kişi ve kontrol ilişkisi üzerinden kurulmuştur. Şirketin kendi iç kullanımı ile şirketin veya lisans tanımındaki kontrolünün dışında kalan kişilere sunum ayrılır. Kontrol, yüzde elliden fazla sahiplik veya faaliyetleri yönlendirme yetkisi gibi tanımdaki ölçütlerle değerlendirilir. Sadece şirket hesabı kullanılması veya sistemin herkese açık olmaması, bütün kullanımı otomatik iç kullanım hâline getirmez. Kimlerin hangi sıfatla çıktıya veya veriye eriştiği kaydedilmelidir.
Bölüm 4.5(c), türetilmiş veritabanının kuruluş içinde kullanımını kamuya kullanım dışında tutar. Ücretli müşteriye hizmet sunulması ise sırf parola arkasında gerçekleştiği için bu iç kullanım istisnasına girmez. İzin verilen erişim kontrolüyle lisansın kamuya kullanım tanımı birbirinden ayrıdır. Şirketin personeli, bağımsız danışmanı ve müşterisi aynı kategori kabul edilmemelidir. Somut kontrol ilişkisinin kayıtları ve gerçek erişim modeli, paylaşım yükümlülüğünün değerlendirilmesinde kullanılır.
Aynı lisansla paylaşma koşulu
Bölüm 4.4(a), kamuya kullanılan türetilmiş veritabanının ODbL, aynı anlayışı taşıyan sonraki sürüm veya uyumlu lisans altında bulunmasını ister. Uyumlu lisans seçeneği kişisel benzerlik değerlendirmesiyle oluşturulmaz; metindeki yetkilendirme ve kabul mekanizması dikkate alınır. Şirket kendi özgün uygulama kodu için ticari lisans kullanırken veri türevi için bu ayrı yükümlülüğü yerine getirebilir. Veri lisansının kapsamı, bütün yazılım ürününü tek lisansa dönüştüren genel bir hüküm değildir.
Bölüm 2.3(a), veritabanının oluşturulması veya işletilmesinde kullanılan bilgisayar programlarını lisans kapsamı dışında bırakır. Bu nedenle harita sunucusu, kullanıcı arayüzü veya bağımsız algoritmanın bütün kaynak kodu ODbL nedeniyle otomatik paylaşılmaz. Yazılımın telif koruması kendi şartlarıyla sürer. Ancak veri farklarını sağlamak için bölüm 4.6’daki yöntem seçeneği kullanılıyorsa, verilen yöntemin bütün farkları karşılaması gerekir. Yazılımın dışarıda olması veri paylaşımı borcunun yok sayılmasını sağlamaz.
Bölüm 4.6 kapsamında ne sunulur?
Türetilmiş veritabanı veya ondan üretilmiş çıktı kamuya kullanıldığında alıcılara iki yoldan biri sunulur: Türetilmiş veritabanının tamamı ya da özgün veritabanıyla türev arasındaki bütün farkları oluşturan değişiklikleri veya değişiklik yöntemini içeren dosya. İkinci seçenek eklenmiş içerikleri de kapsamalıdır. Yalnız değişiklik yapıldığını söylemek veya algoritmanın adını vermek yeterli değildir. Sunulan dosya veya yöntem, lisansın aradığı bütün farkları sağlayacak kapsamda olmalıdır.
Sunum makinece okunabilir biçimde yapılır. Harita ekran görüntüsü veya verilerin yalnız PDF içinde gösterilmesi, veritabanı için istenen makinece okunabilir kopyanın yerine otomatik geçmez. Bölüm 4.6, ağ üzerinden dağıtımda ücretsiz erişimi; fiziksel dağıtımda makul üretim maliyetini aşmayan bedeli düzenler. Bu koşul uygulamanın tüm hizmetlerinin ücretsiz sunulması demek değildir. Ücretli ticari hizmet ile yükümlülüğe konu veri kopyasının erişim koşulu ayrı tasarlanır.
Paylaşım dosyasının hangi veri sürümüne ait olduğu da anlaşılır olmalıdır. Kullanıcının gördüğü haritayı üreten türevle alıcılara sunulan fark dosyasının birbirini karşılaması gerekir. Eski sürüm için hazırlanmış fark kaydını bütün sonraki güncellemelerin yerine koymak yeterli değildir. Veri kaynağının tarihi, uygulanan dönüşümler ve ek içeriklerin sürümü aynı kayıt altında tutulur. Böylece alıcıya sunulan şeyin hangi türevi yeniden oluşturduğu veya hangi tam veritabanı olduğu açıkça görülebilir.
Atıf haritada ve veritabanında nasıl gösterilir?
Bölüm 4.2, veritabanı veya türevi kamuya kopya sağlayacak biçimde iletilirken lisans metni ya da bağlantısı ile telif ve veritabanı hak bildirimlerinin korunmasını düzenler. Bölüm 4.3 ise kamuya kullanılan çıktı için kaynağı ve lisans durumunu anlaşılır kılan ayrı atıf ister. Veritabanı paketindeki bildirimle harita görüntüsündeki atıf aynı iş değildir. Üründe hem veri indirme hem harita görüntüleme bulunuyorsa iki kullanım biçimi de ayrı kontrol edilir.
OSMF Atıf Rehberi, bu yükümlülüğün farklı sunumlarda uygulanmasına ilişkin açıklamalar içerir. OpenStreetMap’e atıf ve verinin ODbL altında bulunduğu bilgisi anlaşılır olmalıdır; OpenStreetMap adını telif sayfasına bağlamak kullanılan yöntemlerden biridir. © OpenStreetMap contributors biçimi kabul edilen atıflar arasındadır. Görüntülenen kaynak adı, metnin okunabilirliği ve bilgiye erişim birlikte değerlendirilir. Rehberde farklı senaryolar için verilen imkânlar, genel olarak bütün atfın gizlenmesine izin gibi okunamaz.
Etkileşimli harita, basılı harita ve statik görüntü için yerleşim aynı olmak zorunda değildir. Rehber kendi metninin lisansın yerine geçmediğini de belirtir. İnternet bağlantısı kullanılamayan ortamda gerekli adresin açıkça yazılması gündeme gelir. Mobil tasarımın atıf alanını ekran dışına taşıması, masaüstünde görünür olan bildirimin korunmuş olduğunu göstermez. Kullanıcıya sunulan gerçek görünüm kontrol edilir; tasarım dosyasında bulunan fakat yayındaki arayüzde görünmeyen metin üzerinden uygunluk sonucuna varılmaz.
Ek kısıtlamalar ve parola arkasındaki veri
Bölüm 4.7, lisans haklarını değiştiren veya kullanımlarını sınırlayan ek koşul ve teknik önlemleri düzenler. Aynı bölüm, koşulları sağlayan kısıtsız paralel kopya sunumunu ayrıca kabul eder. Kısıtsız kopya ek ücret olmadan ve pratikte en az kısıtlı kopya kadar erişilebilir olmalıdır. Şirket, yalnız talep üzerine belirsiz tarihte incelenecek bir başvuru formunu bu koşulu her durumda karşılayan erişim diye sunmamalıdır. Gerçek erişilebilirlik ve hakların korunması incelenir.
Parolalı ortam bölüm 4.7(c) uyarınca tek başına yasak değildir; lisans haklarının kısıtlanmaması gerekir. Kullanıcı sözleşmesindeki bütün verilerin yeniden kullanımını yasaklayan genel hüküm, ODbL verisi bakımından ayrıştırılmalıdır. Uygulama aboneliğinin sona ermesiyle hizmet erişiminin durması ayrı, daha önce lisansa uygun edinilmiş veri üzerindeki hakların kapsamı ayrıdır. Ticari hizmetin sözleşmesi, veri için verilmiş hakları sessizce başka lisansa çevirmemelidir. İlgili bileşenler hak bildiriminde açıkça tanımlanır.
Harita döşemesi hizmetinde ayrı kullanım politikası
OSMF standart raster tile kullanım politikası, veri açık olsa da sunucu kapasitesinin sınırsız olmadığını açıklar. Hizmet için garanti edilmiş erişilebilirlik veya SLA bulunmaz. Yoğun veya uygunsuz kullanımda erişim engellenebilir. Toplu döşeme indirme ve önceden geniş kapsamlı indirme özellikleri yasaklanır; uygulama tanıtımı, görünür atıf ve önbellek davranışı gibi kurallar uygulanır. Bu hükümler veritabanının ticari kullanım izninden farklı bir hizmet ilişkisidir.
Kendi sunucusunda veri işleyen şirket, üçüncü kişi ücretli döşeme hizmeti kullanan şirket ve standart ücretsiz uç noktayı kullanan şirket için hizmet taahhütleri aynı değildir. Kullanılan sağlayıcının sözleşmesi ve teknik politikası dosyaya alınmalıdır. Müşteriye sürekli erişim taahhüt eden yazılım yüklenicisi, dış hizmette SLA bulunmamasını kendi sözleşmesindeki açık taahhüdün hiç verilmediği şeklinde sunamaz. TBK m.112 kapsamında üstlenilen borç, aykırılık, gerçek zarar ve nedensellik ayrıca değerlendirilir.
İçerikteki başka haklar ve kişisel veriler
ODbL bölüm 2.4, veritabanındaki tekil içerik üzerindeki başka hakları ayrıca ele alır. Bölüm 2.3 de marka ve patent haklarını kapsam dışında tutar. OSM adının lisans gereği belirtilmesi, şirketin bütün marka kullanım biçimleri için sınırsız onay aldığı anlamına gelmez. Veritabanına eklenen görsel, açıklama veya dış kaynak kaydı başka lisans ve haklara tabi olabilir. Veri bütünü için verilen izin, içindeki her bağımsız içeriğin tüm haklarını kendiliğinden temizlemez.
Gerçek kişiyi belirleyen veya belirlenebilir kılan konum ve diğer kayıtlar kullanıldığında KVKK m.4, m.5 ve m.12 ayrıca uygulanır. Amaçla bağlantı, sınırlılık ve ölçülülük; uygun işleme şartı ve veri güvenliği yükümlülükleri incelenir. Açık veri lisansı, kişisel veriyi yayımlamak için başlı başına kanuni işleme şartı değildir. ODbL gereği paylaşılması düşünülen veriyle şirkete ait kişisel kayıtların ilişkisinin önceden belirlenmesi gerekir. Lisans yükümlülüğü, kanuna aykırı veri yayımını meşrulaştırmaz.
Ticari teslimde hazırlanacak lisans dosyası
Teslim listesi kullanılan OSM sürümünü, dönüştürülen verileri, ayrı veri kümelerini, çıktı türlerini ve 4.6 kapsamındaki sunumu göstermelidir. Atıf ekranı ve lisans dosyası yayındaki ürünle eşleştirilir. Tedarikçi ile yapılan telif ve kullanım yetkisi sözleşmesinde, kendi yazılımı üzerindeki haklar ile açık verinin hakları ayrılmalıdır. Şirketin bağımsız verisi, müşteri verisi ve OSM kaynaklı türev aynı başlık altında münhasır devir konusu gibi gösterilmemelidir.
İstanbul ve Mersin’de lojistik, dağıtım veya harita uygulaması geliştiren ekiplerde hukuki inceleme veri akışının gerçek kaydıyla yapılır. Kaynak verinin hangi tarihte alındığı, nerede değiştirildiği, hangi çıktıyı ürettiği ve alıcıya ne sunulduğu aynı çizelgede gösterilir. Son sürümde harita görünmesi tek başına lisansa uygun paylaşımın kanıtı değildir. Atıf, veri erişimi ve hizmet sözleşmesi ayrı kontrol edilerek teslim dosyası tamamlanır; gereken teknik kayıtlar için delil tespiti ayrıca değerlendirilir.
Sık sorulan sorular
OpenStreetMap verisi ücretli uygulamada kullanılabilir mi?
Evet. ODbL bölüm 3.1 ticari kullanımı açıkça içerir. Atıf, lisans bildirimleri ve türetilmiş veritabanının kamuya kullanımına ilişkin şartlar korunmalıdır. Veri lisansının izin vermesi, standart OSM sunucularının sınırsız veya garantili kullanılacağı anlamına gelmez.
OSM kullanınca bütün uygulama kaynak kodu açıklanır mı?
Hayır. Bölüm 2.3(a), veritabanını oluşturan veya işleten bilgisayar programlarını lisans kapsamı dışında tutar. Veri türevi için 4.4 ve 4.6 yükümlülükleri ayrıca uygulanır. Bağımsız kodun dışarıda olması, paylaşılması gereken veri veya farkları saklama hakkı vermez.
Harita görüntüsü üretmek tek başına türetilmiş veritabanı mı?
Bölüm 4.5(b) uyarınca Produced Work üretmek kendi başına türetilmiş veritabanı oluşturmaz. Ancak görüntü gerçekten değiştirilmiş bir veritabanından üretiliyorsa bu türevin kamuya kullanım sonuçları ayrıca doğar. Görüntü ile alttaki veri işlemi birlikte incelenir.
Veritabanını indirmeye açmadan yalnız harita sunulursa 4.6 uygulanır mı?
Harita türetilmiş veritabanından üretilmiş ve kamuya kullanılmışsa uygulanır. Bölüm 4.4(c) ve 4.6 bu durumu açıkça kapsar. Şirketin kullanıcıya yalnız görüntü sunduğu açıklaması, alttaki türevin paylaşım yükümlülüğünü tek başına ortadan kaldırmaz.
Bölüm 4.6 kapsamında tam veritabanı mı verilmelidir?
Tam türetilmiş veritabanı veya bütün farkları sağlayan değişiklik dosyası ya da yöntem seçeneği vardır. Ek içerikler de kapsanmalıdır. Sunum makinece okunabilir olmalı; ağdan dağıtım ücretsiz, fiziksel dağıtım ise makul üretim maliyetini aşmayan bedelle yapılmalıdır.
Müşteri verisiyle OSM verisini birlikte kullanmak her şeyi ODbL yapar mı?
Bağımsız veritabanlarının koleksiyonu ile türetilmiş veritabanı ayrılır. Bölüm 4.5(a) koleksiyonun tamamına otomatik aynı lisans yüklemez; ODbL bileşen kendi koşullarını korur. Gerçek veri ilişkisi incelenir; farklı tablo isimleri tek başına bağımsızlığı kanıtlamaz.
Parolalı veya ücretli sistem kamuya kullanım dışında mıdır?
Tek başına değildir. ODbL’nin kişi ve kontrol ilişkisine dayanan Publicly tanımı uygulanır. Kuruluş içi kullanım ile müşteriye sunum ayrılır. Bölüm 4.7(c) erişim kontrolüne izin verirken lisans haklarının kısıtlanmamasını ister; parola bütün yükümlülükleri kaldırmaz.
Haritada yalnız OSM yazmak yeterli mi?
Atıf OpenStreetMap’e yapılmalı ve verinin ODbL altında bulunduğu anlaşılır olmalıdır. OSMF rehberi sunum türüne göre görünüm ve erişim koşullarını açıklar. OpenStreetMap adını telif sayfasına bağlamak kullanılan yöntemlerden biridir. Yayımlanan gerçek arayüz ve okunabilirlik kontrol edilir.
OSM açık veri olduğuna göre tile sunucusu sınırsız kullanılabilir mi?
Hayır. Standart raster döşeme hizmeti ayrı kullanım politikasına tabidir; kapasite ve erişim garantisi yoktur. Toplu indirme, uygulama tanıtımı, atıf ve önbellek kuralları uygulanır. Veriyi kendi altyapısında kullanma izniyle dış hizmetin kullanım koşulları aynı değildir.
ODbL kişisel konum verilerini yayımlama izni verir mi?
Hayır. Bölüm 2.4 diğer hakları kapsam dışında değerlendirir; KVKK m.4, m.5 ve m.12 kendi koşullarıyla uygulanır. Lisans başlı başına kişisel veri işleme şartı değildir. Paylaşılacak veri türevi ile kişisel kayıtların kapsamı önceden belirlenmelidir.
Resmî kaynaklar
- Open Data Commons ODbL 1.0: bölüm 1–4
- OpenStreetMap telif ve lisans açıklaması
- OSMF atıf rehberi
- OSMF standart raster tile kullanım politikası
- 5846 sayılı FSEK: 6/11 ve Ek 8
- 6098 sayılı TBK: 112
- 6698 sayılı KVKK: 4, 5 ve 12
İstanbul ve Mersin ofisleri
İstanbul · Polaris Plaza
Maslak Ahi Evran Caddesi, Polaris Plaza No:21, Kat:9, 34475 Sarıyer/İstanbulMersin · Profit İş Merkezi
İhsaniye Mahallesi, 4903. Sokak, Profit İş Merkezi No:23, Kat:3, Daire:14, 33070 Akdeniz/MersinHukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
