Özbekistan Türk Konsoloslukları: Randevu ve Adres 2026

Özbekistan Belgesinde Önce İkili Sözleşme: Madde 14 Tasdik Muafiyeti

Özbekistan 1961 Apostil Sözleşmesine taraftır ve ülkede belge türüne göre farklı apostil makamları bulunmaktadır. Ancak Türkiye’de kullanılacak Özbekistan belgesinin yolunu belirlerken yalnız HCCH Apostil Sözleşmesine bakmak yeterli değildir. 23 Haziran 1994 tarihli Türkiye Cumhuriyeti ile Özbekistan Cumhuriyeti Arasında Hukukî, Ticarî ve Cezaî Konularda Adlî Yardımlaşma Sözleşmesinin 14. maddesi, taraflardan birinin ülkesinde yetkili makamlarca düzenlenmiş, verilmiş veya onaylanmış ve resmî mühür taşıyan belgeler ile bunların onaylı örnek/suretlerinin diğer taraf ülkesinde tasdike ihtiyacı olmadığını açıkça düzenler. Sözleşme 4286 sayılı Kanunla uygun bulunmuş ve 7 Kasım 1997 tarihli 23163 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.

Bu hüküm sebebiyle, örneğin yetkili Özbek makamınca düzenlenmiş ve resmî mühür taşıyan bir medeni hâl belgesi, mahkeme belgesi veya kapsam koşullarını karşılayan başka bir resmî belge için “Türkiye’de kullanılacaksa mutlaka apostil gerekir” şeklinde genelleme yapılmamalıdır. Önce 14. maddenin kapsamı, belgenin düzenleyen makamı ve resmî mühür/onay durumu incelenir. Tasdik muafiyeti; Türkçe tercüme, kesinleşme şerhi, belgenin güncelliği, vekâletnamedeki özel yetkiler veya kabul eden Türk kurumunun içerik şartlarını kaldırmaz. Tapu satışı, mirasın reddi, sulh, feragat, şirket payı devri, banka işlemi veya dava/İcra takibi için gereken yetki metinde yoksa tasdik muafiyeti bu içerik eksikliğini gidermez.

Uygulamada kabul edecek kurum belge türünün ikili sözleşme kapsamında olup olmadığı konusunda ek teyit isteyebilir. Böyle bir durumda belgenin niteliği ve 14. madde gösterilerek kurumdan somut kabul şartının netleştirilmesi; gerekiyorsa apostil yolunun ek güvence olarak değerlendirilmesi mümkündür. Ancak ikili sözleşme varken apostili her durumda zorunlu göstermek doğru değildir. Genel belge yolunu karşılaştırmak için yabancı belgenin Türkiye’de kullanımı, apostil ve tercüme rehberi de incelenebilir.

Özbekistan Apostili: Belge Türüne Göre Yetkili Makam Değişir

HCCH’nin Özbekistan için yayımladığı yetkili makam kaydı, apostilin tek bir merkezden verilmediğini gösterir. Adalet makamları ve nüfus/civil registry birimlerinden çıkan belgeler için Karakalpakistan Cumhuriyeti Adalet Bakanlığı ile bölgesel ve Taşkent şehir adalet birimleri; mahkemelerden çıkan belgeler için Özbekistan Yüksek Mahkemesi; savcılık, soruşturma ve tahkikat makamlarının belgeleri için Başsavcılık; eğitim ve bilim makamlarından çıkan belgeler için ilgili devlet sınav/kalite kurumu; diğer resmî belgeler için ise Özbekistan Dışişleri Bakanlığı yetkili olarak gösterilir. Bu ayrım, örneğin mahkeme kararını adalet birimine veya nüfus kaydını Dışişleri Bakanlığına otomatik yönlendirmenin doğru olmadığını gösterir.

Özbekistan’ın resmî apostille.gov.uz elektronik kayıt sistemi, verilmiş apostillerin numarası ve tarihiyle doğrulanmasına ve taranmış apostil/belge görüntüsünün kontrolüne imkân verir. Sistem ayrıca devlet kurumu tarafından apostil başvurusunun my.gov.uz Tek Etkileşimli Kamu Hizmetleri Portalı üzerinden yapıldığını açıklar. Türkiye’de sunulacak bir apostilli belge alınmışsa yalnız kâğıt üzerindeki mühür görüntüsüne bakmak yerine, e-kayıt doğrulaması dosya kontrolüne eklenebilir.

HCCH’nin güncel Özbekistan itiraz bildiriminde Türkiye, Özbekistan’ın Apostil Sözleşmesine katılımına itiraz eden devletler arasında yer almamaktadır. Bildirimde Belçika’nın 11 Haziran 2025’te önceki itirazını kaldırdığı; kalan itirazların Almanya, Avusturya ve Yunanistan bakımından sürdüğü görülür. Türkiye–Özbekistan açısından Apostil Sözleşmesi ilişkisi bulunmakla birlikte, yukarıdaki ikili sözleşmenin 14. maddesi daha elverişli bir tasdik muafiyeti sağlayabildiğinden hangi yolun gerektiği belge bazında seçilmelidir.

Özbekistan Şirketi Adına Türkiye’de İşlem: Sicil Kaydı ve Temsil Yetkisini Ayırın

Özbekistan Hükûmet Portalının 2026 güncel devlet kayıt sayfasına göre ticari işletmeler devlet kaydına alınır; başvuru çevrim içi sistem üzerinden veya Public Services Center aracılığıyla yapılabilir. Tüzel kişi olarak limited şirket, anonim şirket ve diğer şirket türleri ayrı kayıt kategorileridir. Türkiye’de bir Özbekistan şirketi adına dava, icra, tahsil, sözleşme veya malvarlığı işlemi yapılacaksa şirketin tam unvanı, güncel kayıt statüsü ve temsil yetkili kişinin sıfatı resmî kayıtla karşılaştırılmalıdır; eski tarihli kuruluş belgesi veya şirket kaşesi tek başına yeterli temsil kanıtı sayılmamalıdır.

T.C. Konsolosluk İşlemleri SSS açıklamasında yabancı hukuka göre kurulmuş şirketleri temsilen Türk dış temsilciliklerinde vekâletname düzenlenemediği belirtilmektedir. Bu sınırlama, Özbekistan’da yaşayan bir gerçek kişinin kendi adına Taşkent Büyükelçiliği veya görev bölgesine göre Semerkant Başkonsolosluğunda Türkiye’deki avukata vekâlet vermesinden farklıdır. Özbek şirketi adına işlemde yerel hukuk uyarınca şirket temsil belgesinin ve gerekiyorsa noterlik işleminin oluşturulması; ardından ikili sözleşme m.14, olası apostil/e-kayıt, Türkçe tercüme ve Türkiye’de kabul edecek kurumun şekil şartlarının birlikte planlanması gerekir.

Şirket adına imza atacak kişinin şahsi vekâletnamesi ile şirket tüzel kişiliğinin temsil belgesi birbirine karıştırılmamalıdır. Türkiye’deki dosyada şirketin taraf sıfatı varsa, temsil zinciri şirket kaydından başlayarak imza sahibine kadar izlenebilmelidir. Ticari alacak veya icra dosyalarında sözleşme, fatura, teslim/ifa kayıtları ve ödeme hareketleri de vekâletnameden bağımsız delil başlıklarıdır. Bu tür dosyalarda yurt dışından Türkiye’de icra takibi rehberi ayrıca kullanılabilir.

Özbekistan’a Adli Tebligat: Talepname + Türkçe ve Özbekçe İkişer Nüsha

T.C. Adalet Bakanlığının güncel ülke uygulamasında Özbekistan’da bulunan yabancı uyruklu kişi veya şirkete hukukî tebligat için talepname ve tebliğ edilecek evrakın ikişer nüsha Türkçe ve Özbekçe hazırlanması istenir. Bu ülke için 184 örnek form yerine “talepname” belirtilmiştir. 1994 ikili sözleşmenin 7. maddesi de tebligatın talep edilen tarafın dilinde düzenlenmiş veya bu dile uygunluğu tasdik edilmiş tercüme içermesi hâlinde talep edilen makamın kendi hukukuna göre işlemi yerine getireceğini; aksi hâlde tebligatın muhatabın kabulüne bağlı kalabileceğini düzenler. Aynı maddede muhatabın tam adresi ve tebliğ edilecek evrakın açıkça gösterilmesi şarttır.

Sözleşmenin 11. maddesine göre 7. maddedeki tebligat ve 13. maddede belirtilen hâller dışındaki adli yardım talepleri ile eklerinin talep edilen taraf dilinde veya Fransızca ya da İngilizce onaylı tercüme içermesi gerekir. Bu dil düzeni, noterlik randevusundan tamamen farklı bir uluslararası adli yardım sürecidir. Mahkeme tebligatı için Taşkent veya Semerkant’tan noterlik randevusu almak, Adalet Bakanlığı kanalıyla yürütülen tebligat usulünün yerine geçmez.

Özbekistan bağlantılı dava veya icra dosyasında tebligat adresi, tercüme dili, nüsha sayısı ve kanuni sürenin başlangıcı birlikte takip edilmelidir. Türkiye’den yurt dışına yapılacak işlemlerde genel kontrol listesi için yurt dışına tebligat, dava ve icra rehberi ayrıca incelenebilir. Yabancı bir mahkeme veya hakem kararı Türkiye’de kullanılacaksa ikili sözleşmenin tanıma-tenfiz hükümleri ile Türk usul hukuku şartları ayrıca değerlendirilir; resmî belgenin tasdikten muaf olması kararın kendiliğinden Türkiye’de icra edilebilir olduğu anlamına gelmez.