Patent Rüçhan Talebi Nasıl Yapılır? SMK 94 | 2 Ay Talep, 3 Ay Belge Süresi 2026
Patentte rüçhan talebi ne zaman yapılır?
SMK m.93 rüçhan hakkının doğuşunu ve 12 aylık temel öncelik süresini düzenler. SMK m.94 ise bu hakkın Türkiye başvurusunda nasıl talep edileceğini ve hangi sonuçları doğuracağını belirler. İki madde birlikte uygulanır. İlk yabancı başvurudan itibaren 12 ay içinde Türkiye başvurusu yapmak tek başına yeterli değildir; rüçhan talebi de m.94’teki usule göre ileri sürülmelidir.
SMK m.94/1’e göre rüçhan talebi ücreti ödenerek başvuruyla birlikte veya Türkiye başvuru tarihinden itibaren iki ay içinde yapılır. Bu iki aylık süre, ilk yabancı başvurudan itibaren işleyen 12 aylık rüçhan süresiyle karıştırılmamalıdır. On iki ay Türkiye başvurusunun yapılabileceği ana rüçhan penceresidir; iki ay ise Türkiye başvurusu yapıldıktan sonra rüçhan talebinin dosyada ileri sürülmesine ilişkin süredir.
En güvenli uygulama, rüçhan talebini Türkiye patent başvurusu yapılırken aynı anda bildirmektir. Böylece sonradan unutma, yanlış başvuru numarası yazma veya süre kaçırma riski azaltılır. Özellikle çok ülkeli patent ailelerinde tüm ilk başvurular ve rüçhan numaraları başvuru öncesinde tablo hâline getirilmelidir.
Rüçhan belgesi kaç ay içinde sunulur?
SMK m.94/1 rüçhan talebine ilişkin belgelerin Türkiye başvuru tarihinden itibaren üç ay içinde Kuruma sunulmasını ister. Bu belge süresi rüçhan talebi için öngörülen iki aylık süreden ayrıdır. Talep zamanında yapılmış olsa bile gerekli belgeler üç aylık sürede sunulmazsa rüçhan hakkı talebi yapılmamış sayılır.
Rüçhan belgesi, ilk başvurunun hangi tarihte, hangi merci nezdinde, hangi başvuru numarasıyla ve hangi teknik içerikle yapıldığını doğrular. Belgedeki başvuru sahibi, tarih ve numara bilgileri Türkiye başvurusuyla uyumlu olmalıdır. Başvuru sahipleri farklıysa rüçhan hakkının halefiyet yoluyla Türkiye başvuru sahibine geçtiği ayrıca önem taşır.
Ücretin doğru işlem için ve süresinde ödenmesi gerekir. Patent ücret tarifeleri dönemsel olarak değişebildiği için tutar bakımından güncel TÜRKPATENT tarifesi esas alınmalıdır. Eski yıl ücretini veya yanlış işlem kodunu kullanmak süre içinde düzeltilmediğinde hak kaybı riski yaratabilir.
Bir patent başvurusunda birden fazla rüçhan olabilir mi?
Evet. SMK m.94/2, rüçhanların farklı ülkelerden kaynaklanmış olmasına bakılmaksızın aynı başvuruda birden fazla rüçhan hakkı talep edilebileceğini açıkça düzenler. Uygun durumda tek bir istem için bile birden fazla rüçhan talep edilebilir.
Bu düzenleme aşamalı Ar-Ge geliştirmeleri bakımından önemlidir. Bir şirket ilk başvuruda cihazın temel mekanik yapısını, ikinci başvuruda yeni sensör düzenini, üçüncü başvuruda belirli kontrol yöntemini açıklamış olabilir. Türkiye başvurusunda bu konular tek teknik dosyada birleştirilirken her unsur dayandığı ilk başvurunun rüçhan tarihinden yararlanabilir.
Birden çok rüçhan varsa rüçhan tarihinden itibaren işleyen süreler en erken tarihli rüçhandan başlar. Bu nedenle yayın, süre ve strateji hesaplarında yalnız son rüçhan tarihi dikkate alınmamalıdır. En erken rüçhan tarihi dosya takviminde temel referanslardan biridir.
Rüçhan hakkı hangi teknik unsurları kapsar?
SMK m.94/3’e göre rüçhan hakkı yalnızca rüçhanın doğduğu başvuru veya başvuruların içerdiği unsurları kapsar. Türkiye başvurusuna sonradan eklenen ve ilk rüçhan dosyasında bulunmayan teknik özellikler eski rüçhan tarihinden yararlanamaz.
Bu kural patent stratejisinde “destek haritası” hazırlanmasını gerekli kılar. Türkiye başvurusundaki her bağımsız ve bağımlı istemin teknik unsurları, rüçhan alınan dosyalarda tek tek bulunmalıdır. İlk dosyada yalnız genel bir fikir açıklanmış, Türkiye dosyasında ise kritik teknik yapı ilk kez ayrıntılandırılmışsa bu yeni yapı bakımından eski rüçhan geçerli olmayabilir.
SMK m.94/4 önemli bir esneklik sağlar. Rüçhan talep edilen buluşun belirli unsurları ilk başvurunun istemlerinde açıkça yer almamış olsa bile, ilk başvurunun bir bütün olarak bu unsurları açıkça belirtmesi hâlinde rüçhan kabul edilebilir. Dolayısıyla rüçhan desteği incelenirken yalnız ilk istemler değil tarifname ve resimler de değerlendirilir.
Rüçhanın yenilik ve hak sahipliği üzerindeki etkisi
Geçerli rüçhan tarihi, SMK m.83’ün yenilik değerlendirmesi ve SMK m.109/3’ün birbirinden bağımsız aynı buluşu yapan kişiler arasındaki önceki başvuru kuralı bakımından başvuru tarihi etkisi doğurur. Bu nedenle rüçhan yalnız idari bir kayıt değil, patentin geçerliliğini ve önceliğini doğrudan etkileyen maddi bir haktır.
Rüçhan geçersizse, Türkiye başvurusunun gerçek tarihi esas alınır ve ilk yabancı başvuru ile Türkiye başvurusu arasındaki dönemde yayımlanan belgeler veya yapılan başvurular patentlenebilirlik değerlendirmesini değiştirebilir. Bu nedenle rüçhan zincirindeki küçük bir evrak hatası yüksek değerli patentlerde ciddi sonuç yaratabilir.
Rüçhan talebinde sık yapılan hatalar
Birinci hata, 12 aylık Paris rüçhan süresi ile Türkiye başvurusundan sonraki iki ve üç aylık usul sürelerini karıştırmaktır. İkinci hata, rüçhan talebini zamanında yapmak fakat belgeyi üç ay içinde sunmamaktır. Üçüncü hata, ilk başvuru numarası veya tarihini yanlış bildirmektir.
Dördüncü hata, Türkiye başvuru sahibinin ilk başvuru sahibinden farklı olduğu durumda halefiyet zincirini belgelememektir. Beşinci hata, ilk başvuruda bulunmayan yeni teknik konunun eski rüçhan tarihinden yararlandığını varsaymaktır. Altıncı hata, birden fazla rüçhan bulunan dosyada en erken rüçhan tarihine göre işleyen süreleri gözden kaçırmaktır.
Yedinci hata, makine çevirisi veya hızlı tercüme nedeniyle teknik içeriğin ilk dosyayla Türkiye dosyası arasında anlam değiştirmesidir. Rüçhan desteği, yalnız sözcük benzerliğiyle değil teknik öğretimin aynı olup olmadığıyla değerlendirilir.
Hangi olgu sonucu değiştirir?
| Olgu | SMK 94 sonucu |
|---|---|
| Rüçhan talebi Türkiye başvurusuyla birlikte yapıldı | Talep süresi yönünden uygundur; belge ve ücret şartları tamamlanır. |
| Talep Türkiye başvurusundan 1 ay sonra yapıldı | İki aylık süre içindedir. |
| Talep Türkiye başvurusundan 3 ay sonra yapıldı | SMK m.94/1 süresi aşılmıştır. |
| Belge başvuru tarihinden 4 ay sonra sunuldu | Üç aylık belge süresi aşılmıştır; talep yapılmamış sayılır. |
| İlk istemde yok ama ilk tarifnamede açıkça bulunan unsur | SMK m.94/4 şartları varsa rüçhandan yararlanabilir. |
| İlk dosyada hiç bulunmayan yeni teknik özellik | Eski rüçhan tarihinden yararlanmaz. |
Patent portföyünde rüçhan dosyası nasıl tutulmalıdır?
Her patent ailesi için ilk başvuru tarihi, ülke, başvuru numarası, başvuru sahibi, buluşçu listesi, devralma belgeleri, 12 aylık son tarih, Türkiye başvuru tarihi, iki aylık rüçhan talep tarihi ve üç aylık belge son tarihi tek bir takip tablosunda tutulmalıdır.
İlk başvuru dosyasının yalnız PDF çıktısı değil sunulduğu günkü tüm teknik içeriği saklanmalıdır. Sonradan değişen istemlerle ilk metin karıştırılmamalıdır. Rüçhan desteği gerektiğinde “başvurunun ilk hâli” karşılaştırılacağı için tarihli arşiv esastır.
Birden fazla rüçhanlı dosyalarda her istem unsurunun hangi başvuruda destek bulduğu ayrı sütunlarda gösterilebilir. Bu çalışma hem TÜRKPATENT incelemesinde hem yabancı ülke başvurularında hem de olası hükümsüzlük davasında savunma gücünü artırır.
Türkiye geneli ve yabancı şirketler açısından uygulama
Yabancı şirketlerin Türkiye patent başvurularında en sık sorunlardan biri ilk başvuru sahibi ile Türkiye başvuru sahibinin farklılaşmasıdır. Grup içi devir, birleşme veya buluşçu sözleşmeleri rüçhan hakkının gerçek sahibiyle uyumlu olmalıdır. Ticaret unvanı değişiklikleri de kayıt zincirinde açıkça gösterilmelidir.
Türkiye’de ilk başvuruyu yapan şirketler için de aynı disiplin yabancı başvurularda gereklidir. Mersin’de geliştirilen bir makine buluşu için Türkiye’de ilk başvuru yapıldıktan sonra Avrupa, ABD veya PCT başvuru planı varsa 12 aylık uluslararası takvim ilk günden oluşturulmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Patent rüçhan talebi için kaç ay süre var?
Türkiye başvuru tarihinden itibaren iki ay içinde rüçhan talebi yapılmalıdır.
Rüçhan belgesi kaç ay içinde verilir?
Rüçhan talebine ilişkin belgeler Türkiye başvuru tarihinden itibaren üç ay içinde TÜRKPATENT’e sunulur.
Rüçhan ücreti ödenmezse ne olur?
SMK m.94/1’deki şartlar yerine getirilmezse rüçhan talebi yapılmamış sayılır.
Birden fazla ülkenin rüçhanı aynı başvuruda kullanılabilir mi?
Evet. Farklı ülkelerden kaynaklansa da birden fazla rüçhan talep edilebilir.
Aynı istem için iki rüçhan olabilir mi?
Uygun durumda SMK m.94/2 aynı istem için birden çok rüçhana izin verir.
İlk başvurunun isteminde olmayan unsur rüçhan alabilir mi?
İlk başvurunun bütünü o unsuru açıkça belirtiyorsa SMK m.94/4 kapsamında rüçhan kabul edilebilir.
Türkiye dosyasına yeni eklenen özellik eski rüçhandan yararlanır mı?
İlk rüçhan başvurusunda bulunmayan teknik konu eski tarihten yararlanmaz.
En erken rüçhan tarihi neden önemlidir?
Birden çok rüçhan varsa rüçhan tarihinden itibaren işleyen süreler en erken tarihli rüçhandan başlar.
Rüçhan talebi patent süresini uzatır mı?
Hayır. Rüçhan öncelik tarihi sağlar; patent koruma süresini uzatmaz.
Rüçhan hakkı devredilebilir mi?
Patent başvuru hakkı ve rüçhan hakkı halefiyet yoluyla geçebilir. Türkiye başvurusunda hak zinciri gerektiğinde belgelenmelidir.
Rüçhan hatası patent hükümsüzlüğüne yol açabilir mi?
Geçersiz rüçhan nedeniyle daha sonraki bir tarih esas alınırsa aradaki önceki teknik patentlenebilirliği etkileyebilir ve bu durum hükümsüzlük tartışmasına dönüşebilir.
Resmî dayanak ve ilgili içerikler
Temel düzenleme 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.94’tür. Rüçhanın doğuşu ve 12 aylık süre için SMK 93 Patentte Rüçhan Hakkı, başvuru belgeleri için SMK 90 Patent Başvurusu Belgeleri rehberleri incelenebilir. Güncel ücret ve belge usulü için TÜRKPATENT resmî kaynakları esas alınmalıdır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
