Pazarcı ve Çalışanlarının Kıyafeti Belediyece Belirlenebilir mi? | Pazar Yerleri Yönetmeliği m.29 (2026)
Pazar yerinde kıyafet zorunluluğunun hukuki dayanağı nedir?
Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik m.29, pazar yerinde çalışanların görünüm ve hijyen bakımından belirli bir standarda tabi tutulmasına imkan veren açık düzenlemedir. Hükme göre tahsis sahipleri ve yanlarında çalışan kişiler, ilgili meslek kuruluşunun görüşü alınarak belediye tarafından belirlenen kıyafeti kullanır.
Bu nedenle kıyafet uygulaması yalnız belediyenin estetik tercihi değildir. Yönetmelik açıkça belediye yetkisini tanır, fakat bu yetkinin kullanılmasından önce sektör temsilcisi meslek kuruluşunun görüşünün alınmasını ister.
Kıyafet kuralı kimlere uygulanır?
m.29 hem tahsis sahibini hem de tahsis sahibinin yanında çalışan kişileri kapsar. Tahsis sahibi satış yerinde bizzat bulunuyorsa belirlenen kıyafeti kullanmak zorundadır. Çalışanın izinli olması veya kimlik kartı taşıması da kıyafet yükümlülüğünü kaldırmaz.
Pazarın belirli bölümünde üretici olarak satış yapan tahsis sahipleri de belediyenin belirlediği ve statülerine uygulanabilir kıyafet standardına tabidir. Belediye farklı faaliyet grupları için objektif gerekçeyle farklı kıyafet veya işaret belirleyebilir.
Meslek kuruluşunun görüşünün alınması zorunlu mudur?
Evet. m.29’un lafzı kıyafetin “ilgili meslek kuruluşunun görüşü alınarak” belediyelerce belirleneceğini söyler. Bu görüşün karar dosyasında yazılı olarak bulunması, usulün denetlenebilirliğini sağlar.
Meslek kuruluşunun görüşü belediye açısından bağlayıcı bir veto yetkisi değildir. Nihai kıyafet standardını belediye belirler. Ancak hiç görüş alınmaması, Yönetmelikte öngörülen hazırlık usulünün atlanması anlamına gelir.
Belediye istediği her kıyafeti zorunlu tutabilir mi?
Belediyenin takdir yetkisi sınırsız değildir. Kıyafet düzeni pazarın düzeni, hijyen, tanınabilirlik ve güvenli çalışma amacıyla bağlantılı olmalı; maliyet ve kullanım kolaylığı bakımından ölçülü olmalıdır. Kıyafetin çalışmayı fiilen imkansızlaştıran, mevsime aykırı veya kişileri gereksiz külfete sokan bir nitelikte olmaması gerekir.
Eşit durumda bulunan tahsis sahiplerine aynı kurallar uygulanmalıdır. Belirli kişilere farklı kıyafet zorunluluğu getirilmesi nesnel gerekçe bulunmadıkça eşitlik sorunu doğurabilir.
Belediye önlük veya yelek zorunluluğu getirebilir mi?
Evet. m.29 çerçevesinde belediye görünür, hijyenik ve pratik bir standart olarak önlük, yelek, tişört, mont veya benzeri kıyafet unsurları belirleyebilir. Hangi parçaların zorunlu olduğu belediye kararında açıkça yazılmalıdır.
Uygulama “uygun kıyafet giyilecektir” gibi belirsiz bırakılmamalı; renk, temel biçim, mevsim alternatifleri ve gerekiyorsa logo/kimlik alanı tanımlanmalıdır.
Renk veya belediye logosu belirlenebilir mi?
Belediye kıyafetin tanınabilirliğini sağlamak amacıyla renk veya belirli işaret standardı koyabilir. Ancak ticari marka kullanımı veya meslek kuruluşu logosu gibi konular ilgili kurumun izni ve fikri haklar bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.
Kıyafet üzerindeki bilgi tüketiciyi yanıltmamalı; kişinin kamu görevlisi olduğu izlenimi yaratacak işaretler kullanılmamalıdır. Tahsis sahibi ve çalışan, belediye personeli değildir.
Yaz ve kış için farklı kıyafet belirlenebilir mi?
Evet. m.29 belediyenin tek tip kumaş veya tek sezonluk kıyafet belirlemesini zorunlu kılmaz. Mersin gibi sıcak iklimli bölgelerde yazlık, soğuk bölgelerde kışlık alternatiflerin düzenlenmesi çalışma sağlığı ve ölçülülük bakımından uygundur.
Mevsim geçiş tarihleri ve hangi parçaların zorunlu olduğu pazar kullanıcılarına önceden duyurulmalıdır. Ani değişiklikle ertesi gün yeni kıyafet zorunluluğu uygulanması öngörülebilirliği zedeler.
Kıyafet hijyen kurallarını da karşılamalı mıdır?
Pazar yerinde gıda satışı yapıldığı için kıyafet temiz ve faaliyete uygun olmalıdır. m.19/3 malların gıda güvenilirliği, kalite, teknik ve hijyen şartlarına uygun satışını ister. Kıyafet standardı bu genel hijyen amacını desteklemelidir.
Kirli, ürünle temas ettiğinde bulaşma riski oluşturan veya koruyucu niteliği olmayan kıyafet, belediyenin belirlediği biçimde olsa bile gıda hijyeni sorununu ortadan kaldırmaz.
Kimlik kartı kıyafet zorunluluğunun yerine geçer mi?
Hayır. m.28’deki kimlik kartı ile m.29’daki kıyafet farklı yükümlülüklerdir. Kimlik kartı kişinin tahsis sahibi veya izinli çalışan olduğunu gösterir; kıyafet ise pazar yerinin çalışma standardını düzenler.
Tahsis sahibi kartını takıp belediyenin belirlediği kıyafeti giymemişse m.29 ihlali devam eder. Tersine kıyafeti giymek de kimlik kartı zorunluluğunu kaldırmaz.
Çalışanın kıyafet ihlalinden tahsis sahibi sorumlu mudur?
m.17/2’ye göre satış yerinde çalıştırılan kişilerin Kanun ve Yönetmeliğe aykırı iş ve işlemlerinden tahsis sahibi sorumludur. Bu nedenle çalışan belediyenin belirlediği kıyafeti kullanmıyorsa tahsis sahibi de pazar yeri mevzuatı bakımından sonuçla karşılaşabilir.
Tahsis sahibi çalışanına kıyafet standardını bildirmeli, gerekli ekipmanı sağlamalı ve kullanımı denetlemelidir.
Kıyafet düzeni iş sağlığı ve güvenliği kurallarını kaldırır mı?
Hayır. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamına giren işyerlerinde işverenin risk değerlendirmesi ve kişisel koruyucu donanım yükümlülükleri ayrıca devam eder. Belediye kıyafeti, gerekli koruyucu ekipmanın yerine geçmez.
Soğuk hava, kesici alet, kaygan zemin veya ağır yük gibi risklerde uygun koruyucu unsur gerekiyorsa işveren bunu ayrıca sağlamalıdır.
Sağlık veya engellilik nedeniyle standart kıyafet kullanılamıyorsa ne yapılır?
Belediye, sağlık durumu veya engellilik nedeniyle standart parçayı kullanamayan kişi için aynı amaca hizmet eden makul uyarlamayı değerlendirmelidir. Kuralın amacı kişiyi dışlamak değil tanınabilir, hijyenik ve düzenli çalışma sağlamaktır.
Gerekirse sağlık belgesiyle başvuru yapılabilir. Alternatif kıyafetin renk veya tanıtım standardını koruması istenebilir.
Kıyafet denetimini kim yapar?
m.24 uyarınca pazar yeri denetimi yetkili belediye personelince yapılır. Denetimde belediyenin yürürlükteki kıyafet kararı, tahsis sahibi ve çalışan kimlik kartlarıyla birlikte kontrol edilebilir.
Özel güvenlik veya meslek kuruluşu görevlisi aykırılığı belediyeye bildirebilir; resmi yaptırım süreci yetkili belediye personeli ve belediye encümeni üzerinden yürür.
Kıyafet kuralına iki kez aykırılık ne sonuç doğurur?
m.26/1-e, m.29 çerçevesinde belediyece belirlenen kıyafetlerin kullanılmamasını açıkça faaliyetten men tekrarları arasında sayar. Aynı takvim yılı içinde iki kez aykırılık tespit edilirse belediye encümeni kararıyla bir aya kadar faaliyetten men uygulanabilir.
Her olay ayrı tutanakla belgelenmeli ve aynı kişi/satış yeriyle eşleştirilmelidir. Farklı takvim yıllarındaki iki ihlal m.26 bakımından aynı yıl tekrarı sayılmaz.
Kıyafet kararı pazarcılara nasıl duyurulmalıdır?
Belediye kararı uygulanmadan önce tahsis sahipleri ve meslek kuruluşu aracılığıyla açık biçimde duyurulmalıdır. Kıyafetin görseli, zorunlu parçaları, yürürlük tarihi, mevsim alternatifleri ve temin yöntemi bildirilmelidir.
Sadece belediye iç yazışmasında kalan ve pazarcıya hiç duyurulmayan standardın yaptırım amacıyla uygulanması hukuki tartışma yaratır. Duyuru ve teslim kayıtlarının saklanması yararlıdır.
Kıyafetin bedelini kim karşılar?
m.29 kıyafetin kim tarafından finanse edileceğini özel olarak düzenlemez. Belediyenin, meslek kuruluşunun veya tahsis sahibinin temin modeline ilişkin kararının ayrıca hukuki dayanağı ve varsa protokolü bulunmalıdır.
m.15/4 tahsis sahiplerinden maddede belirtilenler dışında herhangi bir ad altında ücret tahsil edilemeyeceğini düzenlediğinden, zorunlu kıyafet için tahsis ücretinin dışında ek bedel istenmesi halinde dayanak ayrıca incelenmelidir.
Kıyafet kararına karşı itiraz edilebilir mi?
Belediyenin genel kıyafet düzeni ve buna dayalı bireysel yaptırım kararları idari işlem niteliğinde olabilir. Menfaati ihlal edilen kişi, işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve amaç unsurlarını dikkate alarak idari başvuru ve yargı yollarını değerlendirebilir.
Özellikle meslek kuruluşu görüşünün alınmaması, kararın hiç duyurulmaması, ayrımcı uygulama veya sağlık durumuna rağmen makul uyarlamanın reddi somut dosyada önem taşıyabilir.
Belediyeler için kıyafet standardı kontrol listesi
İlgili meslek kuruluşundan yazılı görüş alın. Kıyafetin amaç, renk, biçim, mevsim seçenekleri ve yürürlük tarihini açıkça belirleyin. Kişisel koruyucu ekipman veya hijyen ihtiyaçlarıyla çelişmemesini sağlayın. Tahsis sahiplerine duyurun.
Denetimde aynı standardı herkese uygulayın. İhlalleri ayrı tutanaklarla kaydedin ve aynı takvim yılı içindeki tekrarları doğru izleyin. İkinci tekrarda m.26 dosyasını belediye encümenine sunun.
Tahsis sahipleri için kıyafet kontrol listesi
Belediyenin güncel kıyafet kararını ve yürürlük tarihini öğrenin. Çalışanlarınıza gerekli kıyafeti sağlayın. Kimlik kartını kıyafet üzerinde görünür kullanın. Yaz-kış değişimlerini takip edin.
Sağlık veya engellilik nedeniyle uyarlama gerekiyorsa yazılı başvurun. Kıyafet için ayrıca ücret talep edilirse m.15 ve ilgili dayanağı kontrol edin. Hakkınızda tutanak düzenlenirse olay tarihi ve hangi kıyafet unsurunun eksik olduğunun açıkça yazıldığını doğrulayın.
İlgili içerikler
- Pazar Yerinde Kimlik Kartı
- Pazarcının Faaliyetten Men Edilmesi
- Pazar Yeri Tahsis Ücreti ve Ek Ücret Yasağı
Resmî kaynaklar
Sık Sorulan Sorular
Belediye pazarcıya kıyafet zorunluluğu getirebilir mi?
Evet. Yönetmelik m.29 açıkça bu yetkiyi düzenler.
Meslek odasının görüşü alınmak zorunda mı?
Evet. Kıyafet ilgili meslek kuruluşunun görüşü alınarak belirlenir.
Çalışan da aynı kıyafeti giymeli mi?
Belediyenin belirlediği kapsamda çalışanlar da m.29’a tabidir.
Kimlik kartı takmak kıyafet yerine geçer mi?
Hayır. m.28 ve m.29 ayrı yükümlülüklerdir.
Kıyafet ihlali faaliyetten men doğurur mu?
Aynı takvim yılı içinde iki kez tekrarlanırsa m.26 kapsamında bir aya kadar men uygulanabilir.
Yaz ve kış için farklı kıyafet olabilir mi?
Evet. Belediye mevsime uygun alternatifler belirleyebilir.
Sağlık nedeniyle standart kıyafet kullanılamıyorsa ne yapılır?
Belediyeye belgeli makul uyarlama talebi yapılabilir.
Kıyafet için ek ücret alınabilir mi?
m.29 finansmanı düzenlemez; ayrıca zorunlu ücret isteniyorsa m.15’teki ek ücret yasağı ve özel hukuki dayanak kontrol edilmelidir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.