Pazarcı Hangi Hallerde Faaliyetten Men Edilir? İki Tekrar ve Bir Aya Kadar Men | Yönetmelik m.26 (2026)

Faaliyetten men cezası nedir?

Faaliyetten men, tahsis sahibinin satış yerindeki ticari faaliyetine belirli süreyle ara verilmesini sağlayan idari yaptırımdır. Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik m.26, belirli ihlallerin aynı takvim yılı içinde tekrarlanması halinde bu yaptırımı öngörür.

Faaliyetten men, tahsisin tamamen sona ermesi anlamına gelmez. Süre sonunda, tahsis başka bir nedenle iptal edilmemişse satış faaliyeti yeniden başlayabilir. Ancak tekrar kayıtları daha sonraki devir veya tahsis iptali değerlendirmelerinde önem taşıyabilir.

Faaliyetten men için kaç tekrar gerekir?

m.26/1’de sayılan fiillerin bir takvim yılı içinde iki kez gerçekleştirilmesi gerekir. İlk fiil yaptırım kayıtlarına girer; aynı fiilin ikinci kez gerçekleşmesi m.26 kapsamındaki faaliyetten men değerlendirmesini doğurur.

İkinci olayın gerçekten aynı hukuki nitelikteki fiil olup olmadığı ayrı kontrol edilmelidir. Farklı iki ihlalin sırf aynı tahsis sahibi tarafından işlenmesi, m.26’daki “iki kez” şartını kendiliğinden oluşturmaz.

Takvim yılı hesabı nasıl yapılır?

Takvim yılı 1 Ocak–31 Aralık dönemidir. Aralık ayında bir kez işlenen fiille sonraki yıl Ocak ayında işlenen fiil, aynı takvim yılı içinde iki tekrar sayılmaz. Belediyenin kayıt sistemi yıllara göre ayrılmış olmalıdır.

Faaliyetten men kararında dayanak gösterilen iki tutanağın tarihleri açıkça yazılmalı; yanlış yıl veya farklı kişi kaydı kullanılmamalıdır.

Satış yeri dışına mal koymak faaliyetten men sebebi olabilir mi?

Evet. m.26/1-a, satış yeri dışında veya buralardaki geçiş yollarında mal teşhir edilmesini, satış yapılmasını ya da bu alanlarda mal veya boş kap bulundurulmasını kapsar. Bu fiil bir takvim yılı içinde iki kez gerçekleşirse bir aya kadar faaliyetten men kararı verilebilir.

Geçiş yollarının açık tutulması yaya güvenliği, engelli erişimi ve acil tahliye için önemlidir. “Sadece birkaç kasa” veya “komşu tezgâh da yapıyor” gerekçeleri satış yeri sınırını değiştirmez.

Çevreyi rahatsız edecek şekilde satış yapmak neyi kapsar?

m.26/1-b, çevreyi rahatsız edecek şekilde satış yapılmasını yaptırım kapsamına alır. Aşırı ses, uygunsuz bağırma, pazar düzenini bozan davranışlar veya komşu alanları sürekli etkileyen satış yöntemi somut olayın şartlarına göre bu kapsamda değerlendirilebilir.

Tespit soyut “rahatsızlık” ifadesiyle bırakılmamalıdır. Tutanakta davranışın ne olduğu, ne kadar sürdüğü, varsa şikâyet ve tanık bilgileri açıkça yazılmalıdır.

Tüketiciye kötü davranmak faaliyetten men sebebi midir?

Evet. m.26/1-b aynı zamanda müşteriye karşı sözlü veya fiilî kötü muameleyi de kapsar. Hakaret, tehdit, fiziksel temas veya tüketicinin alışveriş hakkını bozacak saldırgan davranış, olayın niteliğine göre bu hüküm kapsamına girebilir.

Fiilin ceza hukuku bakımından suç oluşturması halinde adli süreç ayrıca yürütülür. Pazar yeri yaptırımı, ceza hukuku sorumluluğunun yerine geçmez.

Çalışma saatlerine uymamak m.26 kapsamında mıdır?

Evet. m.26/1-c, belediyece belirlenen çalışma saatlerine riayet edilmemesini açıkça sayar. Pazarın açılış-kapanış saatleri m.9 uyarınca belediye encümeni tarafından belirlenir; yükleme-boşaltma ve araç saatleri de belediye düzenine tabidir.

Aynı takvim yılı içinde iki çalışma saati ihlali kayda girerse belediye encümeni faaliyetten men kararı verebilir. Uygulanan saat kararının ilgililere duyurulmuş ve yürürlükte olması gerekir.

Fiyat etiketi ihlali faaliyetten men doğurabilir mi?

Evet. m.26/1-ç, m.20’de belirtilen etiketleme hususlarına aykırı hareketi kapsar. Her ürün için etiket bulundurmamak, yanıltıcı etiket kullanmak, satış birimi kurallarına aykırı davranmak veya etiket üzerinde kazıntı-karalama yapmak bu bağlamda değerlendirilebilir.

İkinci tekrarın aynı takvim yılında gerçekleştiği doğru biçimde belgelenmelidir. Ayrıca güncel tüketici mevzuatından doğan ayrı yaptırımlar varsa onlar kendi şartlarına göre uygulanabilir.

İzinsiz veya belgesiz çalışan kullanmak faaliyetten men sebebi midir?

m.26/1-d, m.17/2’deki hususlara aykırı hareketi yaptırım kapsamına alır. Satış yerinde ihtiyaç halinde eleman çalıştırılabilmesi için belediyeden önceden izin alınması ve kimlik ile ikamet bilgilerini gösterir belgelerin sunulması gerekir.

İzinsiz çalıştırma aynı takvim yılı içinde ikinci kez tespit edilirse m.26 uygulanabilir. Çalışanın fiillerinden tahsis sahibinin sorumluluğu da m.17/2 kapsamında devam eder.

Belediyece belirlenen kıyafeti kullanmamak faaliyetten men sebebi midir?

Evet. m.26/1-e, m.29 çerçevesinde belediyece belirlenen kıyafetlerin kullanılmamasını kapsar. Belediyenin kıyafet düzenini ilgili meslek kuruluşunun görüşünü alarak belirlemiş olması gerekir.

Tek bir kıyafet ihlali otomatik olarak faaliyetten men sonucunu doğurmaz; aynı takvim yılı içinde ikinci tekrar aranır.

Faaliyetten men kararını kim verir?

m.26/1 uyarınca faaliyetten men kararını belediye encümeni verir. Zabıta personeli ihlali tespit eder ve gerekli tutanağı düzenler; satış yerini m.26 kapsamında kalıcı veya süreli biçimde kendi başına kapatamaz.

Encümen kararında hangi iki fiilin tekrar oluşturduğu, tutanak tarihleri ve uygulanacak men süresi açıkça gösterilmelidir.

Faaliyetten men süresi mutlaka bir ay mıdır?

Hayır. Yönetmelik “bir aya kadar” ifadesini kullanır. Bu nedenle belediye encümeni somut olayın niteliğini, tekrarın ağırlığını ve ölçülülük ilkesini dikkate alarak bir aydan daha kısa süre belirleyebilir.

Kararda sürenin başlangıç ve bitiş tarihi açık olmalıdır. Belirsiz “bir süre kapatma” kararı hem tahsis sahibi hem denetim personeli açısından uygulama sorunu yaratır.

Faaliyetten men süresinde satış yeri başkasına kullandırılabilir mi?

Hayır. Yaptırım tahsis sahibinin o satış yerindeki faaliyetine ilişkindir. Men süresinde tezgâhı başka kişiye bırakarak satışa devam etmek yaptırımı etkisiz hale getirir ve bizzat kullanım/devir kurallarını da ihlal edebilir.

Belediye men döneminde satış yerini mühürleme veya fiilî kapatma yöntemini mevzuata uygun şekilde uygulayabilir ve pazar denetimlerinde satış yapılmadığını kontrol edebilir.

Faaliyetten men ile idari para cezası birlikte uygulanabilir mi?

Evet. m.25/3 idari para cezası uygulanmasının Kanun ve Yönetmelikteki diğer müeyyidelerin uygulanmasına engel olmadığını açıkça düzenler. Aynı fiil hem para cezası hem m.26 tekrar şartları bakımından sonuç doğurabilir.

Ancak her yaptırım için ayrı hukuki dayanak ve şart gösterilmelidir. Encümen kararında para cezası ile faaliyetten men birbirine karıştırılmamalıdır.

Faaliyetten men ile tahsis iptali arasındaki fark nedir?

Faaliyetten men geçici yaptırımdır; tahsis iptali ise satış yerinin kullanım hakkını sona erdirir. m.27, daha ağır veya farklı tekrar eşiğine ulaşan fiiller için tahsis iptali nedenlerini düzenler.

Örneğin m.26 kapsamında birkaç günlük veya bir aylık men sonrasında faaliyet yeniden başlayabilir. Tahsis iptalinde ise satış yeri tahliye edilir ve yeni tahsis süreci gündeme gelir.

Faaliyetten men kayıtları devir hakkını etkiler mi?

Evet. m.16/5, birbirini takip eden üç takvim yılı içinde m.26’ya göre üç kez faaliyetten men cezası uygulanmamış tahsis sahiplerine belirli şartlarla devir imkanı tanır. Bu nedenle m.26 kayıtları yalnız o yılki faaliyet bakımından değil, sonraki devir işlemlerinde de önemlidir.

Yanlış kişinin veya yanlış satış yerinin men kaydı devir hakkını haksız biçimde etkileyebilir. Belediye kayıtlarının kişi, pazar ve satış yeri bazında doğru tutulması gerekir.

İkinci tekrar nasıl ispatlanmalıdır?

Her eylem ayrı tutanakla tespit edilmeli, birinci ve ikinci fiilin tarihleri, satış yeri ve hukuki niteliği karşılaştırılmalıdır. İlk fiilin kaydı başka bir kişiye aitse veya farklı bir davranışsa m.26 tekrar şartı oluşmaz.

Fotoğraf, kamera, fiyat etiketi, çalışan izin kaydı veya çalışma saati kararı gibi deliller tutanağı destekleyebilir. Özellikle tüketiciye kötü davranma veya çevreyi rahatsız etme gibi değerlendirmeye açık fiillerde somut olay ayrıntılı yazılmalıdır.

Faaliyetten men kararına karşı hangi yol kullanılabilir?

Faaliyetten men belediye encümeni tarafından tesis edilen idari işlemdir. İlgili, kararın tebliğinden sonra idari başvuru ve şartları varsa idari yargıda iptal davası yollarını değerlendirebilir. Görevli mahkeme ve dava süresi somut işlem ve tebliğ tarihine göre belirlenir.

İtirazda fiillerin aynı olmadığı, aynı takvim yılı şartının bulunmadığı, tutanakların yetkisiz personelce düzenlendiği, ilk işlemin yanlış kişiye ait olduğu veya men süresinin ölçüsüz belirlendiği ileri sürülebilir.

Belediyeler için m.26 kontrol listesi

Yeni ihlalin m.26’da sayılan fiillerden biri olup olmadığını belirleyin. Aynı tahsis sahibinin aynı fiili aynı takvim yılı içinde daha önce işleyip işlemediğini tutanak ve encümen kayıtlarından doğrulayın. Farklı fiilleri tekrar saymayın.

İkinci tekrar oluşmuşsa dosyayı belediye encümenine sunun. Men süresini “bir aya kadar” sınır içinde gerekçeli ve ölçülü belirleyin. Başlangıç-bitiş tarihini tebliğ edin. Para cezası, devir ve tahsis iptali kayıtlarını ayrı fakat bağlantılı olarak güncelleyin.

Tahsis sahipleri için karar kontrol listesi

Kararda hangi iki olayın tekrar sayıldığını kontrol edin. Olay tarihleri aynı takvim yılında mı, fiil aynı mı, satış yeri ve kişi doğru mu inceleyin. İlk tutanak ve encümen kararının örneğini isteyin.

Men süresi boyunca satış yapmayın ve satış yerini başkasına kullandırmayın. Kararın hukuka aykırı olduğunu düşünüyorsanız tebliğ tarihini esas alarak kanuni başvuru süresini geciktirmeden değerlendirin. Men kaydının ileride m.16 devir hakkına etkisini de dikkate alın.

İlgili içerikler

• Pazar Yeri İdari Para Cezasında İki Kat Kuralı
• İdari Para Cezası Tutanağı
• Pazar Yeri Tahsis İptali
• Pazar Yeri Tahsis Devri

Resmî kaynaklar

• Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik
• T.C. Ticaret Bakanlığı – Sebze ve Meyve Ticareti Mevzuatı

Sık Sorulan Sorular