Pazar Yeri Tahsisi Mirasçıya Devredilebilir mi? 3 Aylık Süre ve Devir Şartları | Yönetmelik m.16 (2026)

Pazar yeri satış yerinin devrinin hukuki dayanağı nedir?

Pazar yerindeki satış yeri, özel hukuk anlamında mülkiyet konusu bir dükkân gibi serbestçe devredilebilen bir malvarlığı değeri değildir. Tahsis, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununa bağlı işgaliye harcı karşılığında verilen geçici kullanım hakkıdır. Bu nedenle satış yerinin başka bir kişiye geçirilmesi ancak Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik m.16’da gösterilen şartlarla mümkündür.

Yönetmelik iki temel devir grubu öngörür. Birincisi ölüm, işi göremeyecek derecede kaza, hastalık veya yaşlılık gibi zorunlu hallerdeki devirlerdir. İkincisi ise belirli disiplin şartlarını sağlayan tahsis sahiplerinin m.12’deki nitelikleri taşıyan kişilere yapabileceği devirlerdir. Her iki halde de belediye kayıtlarının ve encümen kararının süreçte belirleyici olduğu unutulmamalıdır.

Tahsis sahibinin ölümü halinde satış yeri mirasçıya geçer mi?

Tahsis hakkı ölüm anında mirasçılardan birine otomatik olarak geçmez. m.16/1 ve /2, ölüm halinde belediye encümeni kararıyla kanuni mirasçılara devir yapılabilmesini özel şartlara bağlar. Kanuni mirasçıların tahsis yerini kimin kullanacağı konusunda anlaşması ve süresinde yazılı başvuru yapması gerekir.

Bu sistemin amacı, birden çok mirasçının aynı satış yeri üzerinde fiilen hak iddia etmesini ve pazar düzeninin bozulmasını önlemektir. Belediye, mirasçılık belgesi ile kimlerin kanuni mirasçı olduğunu ve noter onaylı anlaşma ile satış yerinin kime devredilmesinin istendiğini doğrular.

Ölüm halinde üç aylık süre ne zaman başlar?

Yönetmelik m.16/2 açık şekilde, devir için vefat tarihinden itibaren üç ay içinde yazılı talepte bulunulmasını öngörür. Sürenin başlangıcı belediyenin ölümden haberdar olduğu tarih veya veraset ilamının alındığı tarih değildir; tahsis sahibinin ölüm tarihidir.

Bu nedenle mirasçıların veraset ilamı ve noter anlaşması işlemlerini gecikmeden başlatması gerekir. Üç aylık sürenin son gününe kadar yalnız sözlü bilgi verilmesi yeterli değildir; yazılı talep belediye kayıtlarına girmiş olmalıdır. Başvurunun evrak kayıt numarası veya elektronik başvuru belgesi saklanmalıdır.

Kanuni mirasçıların anlaşması neden zorunludur?

Bir satış yerini aynı anda birden fazla kişinin bağımsız tahsis hakkı olarak kullanması pazar yeri sistemine uygun değildir. m.16/2 bu nedenle kanuni mirasçıların anlaşmasını şart koşar. Mirasçılar, satış yerinin hangi mirasçıya devredilmesini istediklerini ortak iradeyle belirlemelidir.

Belediye mirasçılar arasındaki özel paylaşım uyuşmazlığını çözmekle görevli değildir. Mirasçılar anlaşamıyorsa noter onaylı ortak belge sunulamaz ve m.16/2’deki devir şartı yerine gelmez. Bu durumda miras hukukuna ilişkin uyuşmazlığın kendi usulü içinde çözülmesi gerekir.

Hangi belgeler başvuruya eklenmelidir?

Ölüm halinde Yönetmelik iki belgeyi açıkça arar: mirasçıların anlaştığını gösteren noter onaylı belge ve veraset ilamı. Bunlara belediyenin başvuru formu, kimlik bilgileri ve devralacak kişinin m.12’deki şartlarını gösteren güncel belgeler de uygulamada eklenebilir.

Veraset ilamı mirasçı çevresini, noter anlaşması ise bu mirasçılar arasındaki irade birliğini gösterir. İki belgeden yalnız birinin sunulması m.16/2’deki açık şartları tamamlamaz. Belge örnekleri okunabilir ve doğrulanabilir olmalıdır.

Birden çok mirasçı satış yerini birlikte kullanabilir mi?

Yönetmelik, mirasçıların anlaşarak devir talep etmesini öngörür; satış yerini paylı biçimde birden çok tahsis sahibine dönüştüren bir sistem kurmaz. Pazar yeri kayıtlarında tahsis hakkının kime ait olduğu açık olmalıdır. Bu nedenle mirasçılar arasında satış yerinin devredileceği kişinin belirlenmesi gerekir.

Diğer mirasçıların özel hukuk bakımından terekeye ilişkin hakları ayrı konudur. Belediye tahsis kaydındaki devir ile mirasın ekonomik paylaşımı aynı işlem değildir.

Kaza geçiren tahsis sahibi satış yerini devredebilir mi?

Evet, ancak her kaza yeterli değildir. m.16/1 “işi göremeyecek derecede kaza geçirme” halini düzenler. Dolayısıyla kazanın tahsis sahibinin pazarcılık veya üretici satış faaliyetini sürdürememesine yol açacak ağırlıkta olması gerekir.

Bu durum sağlık raporu, tedavi belgeleri ve somut çalışma kapasitesiyle ortaya konulmalıdır. Geçici ve kısa süreli rahatsızlıklar için tahsisin kalıcı devri yerine m.17’deki izinli eleman çalıştırma gibi seçeneklerin şartları ayrıca değerlendirilebilir.

Hastalık veya yaşlılık nedeniyle devir mümkün müdür?

Evet. m.16/1 hastalık ve yaşlılığı da zorunlu devir sebepleri arasında sayar. Ölüm dışındaki bu hallerde m.16/3 gereği yazılı talepte bulunulması gerekir. Sağlık veya yaşlılığın tahsis sahibinin işi bizzat görmesini ciddi biçimde engellediğinin belgelenmesi önemlidir.

Belediye başvuruyu otomatik kabul etmek zorunda değildir; şartların oluşup oluşmadığını inceleyerek encümen kararı verir. Kararda hangi zorunlu halin hangi belgeyle kabul edildiği gösterilmelidir.

Devir kararını hangi belediye organı verir?

m.16/1 devir işlemini açıkça belediye encümeni kararına bağlamıştır. Pazarlar müdürlüğü veya zabıta birimi dosyayı hazırlayabilir ve şartları kontrol edebilir; ancak nihai devir işlemi encümen kararıyla tesis edilir.

Devir kararı, eski tahsis sahibi ile yeni tahsis sahibinin kimlik bilgilerini ve satış yeri numarasını tereddüde yer bırakmayacak biçimde göstermelidir. Karardan sonra HKS, tanıtım levhası ve belediye tahsis kayıtları güncellenmelidir.

Devralacak kişinin m.12 şartlarını taşıması gerekir mi?

Yönetmeliğin genel devir hükmünde, özellikle m.16/5 kapsamındaki gönüllü devirlerde devralacak kişinin m.12’de belirtilen şartları taşıması gerekir. Pazarcı için sebze-meyve veya belediyece izin verilen diğer gıda/ihtiyaç maddelerinin satışıyla iştigal etmek, ilgili meslek odasına kayıt ve vergi mükellefiyeti gibi şartlar; üretici için üretici olma ve ilgili tarımsal kayıt sistemlerine kayıt gibi koşullar aranır.

Devir, nitelik şartlarını aşmanın yolu olarak kullanılamaz. Tahsis başvurusunda o satış yeri için hangi statü gerekiyorsa devralan da bu hukuki statüye sahip olmalıdır.

Üç takvim yılı içindeki faaliyetten men cezaları devri nasıl etkiler?

m.16/5, zorunlu haller dışındaki devri disiplin geçmişine bağlar. Birbirini takip eden üç takvim yılı içinde m.26 uyarınca üç kez faaliyetten men cezası uygulanmamış tahsis sahipleri, satış yerlerini m.12 şartlarını taşıyan kişilere devredebilir.

Bu düzenleme, sürekli kural ihlali yapan tahsis sahibinin satış yerini serbestçe devrederek yaptırım sisteminin etkisini azaltmasını önler. Devir dosyasında belediyenin son üç takvim yılına ilişkin faaliyetten men kayıtlarını kontrol etmesi gerekir.

Beş yıl kesintisiz kullanılan satış yerinin devrinde neden ücret alınmaz?

m.16/4 iki ücretsiz devir grubunu düzenler. Birincisi m.16/1’deki ölüm, ağır kaza, hastalık veya yaşlılık gibi zorunlu nedenlerle yapılan devirlerdir. İkincisi ise kesintisiz beş yıldır kullanılan satış yerlerinin m.16/5 çerçevesindeki devridir. Bu işlemlerden devir ücreti tahsil edilemez.

Beş yıllık sürenin kesintisiz kullanım kayıtlarıyla doğrulanması gerekir. Tahsisin iptal olduğu, uzun süre sona erdiği veya yeni bir tahsisle yeniden başladığı durumlarda süre hesabı dosya üzerinden yapılmalıdır.

Devir işleminden belediye veya meslek kuruluşu ücret alabilir mi?

m.16/4 kapsamına giren zorunlu devirler ve kesintisiz beş yıllık kullanım sonrası m.16/5 devrinde herhangi bir ücret tahsil edilemez. Belediyenin bu işlemleri “devir bedeli”, “dosya masrafı” veya benzeri adla zorunlu ücrete bağlaması maddenin açık hükmüyle bağdaşmaz.

Noter, veraset ilamı veya başka kurum işlemlerinden doğan yasal harç ve masraflar farklıdır. m.16/4’teki yasak, pazar yeri devir işlemi nedeniyle belediyece veya bu işlem kapsamında alınacak devir ücretine ilişkindir.

Devir ile satış yerini başkasına kullandırma arasındaki fark nedir?

Devir, belediye encümeni kararıyla tahsis hakkının hukuken başka kişiye geçirilmesidir. Başkasına kullandırma ise tahsis sahibinin hak sahibi olarak görünmeye devam edip tezgâhı fiilen başka kişiye bırakmasıdır. İkinci yöntem m.17’deki bizzat kullanım esasını ihlal edebilir.

Bu nedenle baba-oğul, eş, kardeş veya başka yakınlık ilişkisi kendi başına satış yerinin kayıt dışı kullanımını hukuka uygun hale getirmez. Devralma şartları varsa m.16 usulü işletilmeli; yalnız yardımcı eleman çalıştırılacaksa m.17/2’deki önceden belediye izni ve belge şartlarına uyulmalıdır.

Devirden sonra HKS ve tanıtım levhası ne olur?

Belediye encümeni devir kararı verdikten sonra satış yerinin kullanıcı bilgileri belediye kayıtlarında ve ilgili elektronik sistemlerde güncellenmelidir. Pazar yerindeki tanıtım levhasında eski tahsis sahibinin adı bırakılmamalıdır.

Devralanın kimlik kartı, meslek kaydı, vergi veya üretici kayıtları ve satış yeriyle ilgili diğer belgeleri de yeni statüye göre düzenlenmelidir. Böylece denetimde tezgâhı kullanan kişi ile resmi tahsis kaydı eşleşir.

Belediye devir başvurusunu reddederse ne yapılabilir?

Ret kararı gerekçeli olmalı ve hangi Yönetmelik şartının gerçekleşmediğini göstermelidir. Üç aylık sürenin geçirilmesi, mirasçıların anlaşmaması, zorunlu halin belgelenmemesi veya devralanın m.12 şartlarını taşımaması ret gerekçesi olabilir.

Başvuru sahibi karara karşı belediye nezdinde idari başvuru yollarını ve idari işlemin niteliğine göre idari yargı yolunu değerlendirebilir. Dava süresi, kararın tebliği ve somut işlem türüne göre hesaplanmalıdır.

Uyuşmazlıkta hangi belgeler önemlidir?

Ölüm halinde ölüm kayıtları, veraset ilamı, noter onaylı mirasçı anlaşması ve üç aylık süre içinde verilmiş dilekçe başlıca belgelerdir. Hastalık veya kaza halinde sağlık raporları; yaşlılık halinde işi sürdürememeyi gösteren sağlık ve çalışma verileri önem taşır.

Gönüllü devirde eski tahsis belgesi, kesintisiz beş yıllık kullanım kaydı, son üç takvim yılındaki m.26 faaliyetten men kayıtları ve devralanın m.12 şartlarını gösteren belgeler dosyada bulunmalıdır. Encümen kararı ve güncellenen HKS kayıtları sürecin son aşamasını oluşturur.

Mirasçılar için adım adım uygulama kontrol listesi

Tahsis sahibinin ölüm tarihini belirleyin ve üç aylık son başvuru gününü takvime alın. Veraset ilamını çıkarın. Bütün kanuni mirasçıların satış yerinin kime devredileceği konusunda anlaşmasını sağlayın ve bu anlaşmayı noter onaylı belgeye bağlayın. Devralacak kişinin gerekli mesleki veya üretici şartlarını kontrol edin.

Üç aylık süre dolmadan belediyeye yazılı dilekçe, veraset ilamı ve noter belgesiyle başvurun. Evrak kayıt numarasını alın. Belediye encümeni kararını takip edin. Devir kabul edildiğinde yeni tahsis kaydı, HKS bilgisi, kimlik kartı ve tanıtım levhasının güncellendiğini kontrol edin.

Tahsis sahipleri için gönüllü devir kontrol listesi

Son üç takvim yılı içindeki faaliyetten men cezalarınızı belediye kayıtlarından doğrulayın. Kesintisiz kullanım sürenizi belirleyin; beş yıl tamamlanmışsa m.16/4 uyarınca devir işleminden ücret alınmaması gerektiğini dikkate alın. Devralacak kişinin m.12 şartlarını eksiksiz taşıdığını belgeleyin.

Belediyeye yazılı devir başvurusu yapın ve encümen kararını bekleyin. Karar çıkmadan satış yerini fiilen devretmeyin veya başkasına kullandırmayın. Resmi devir tamamlandıktan sonra tahsis ücreti, kimlik, HKS ve tanıtım levhası kayıtlarını yeni hak sahibi adına güncelleyin.

İlgili içerikler

• Pazar Yeri Satış Yeri Tahsisi Nasıl Yapılır?
• Pazar Yeri Tahsis Ücreti
• Pazar Yeri Tahsis İptali
• Taşınan Pazar Yerinde Eski Tahsis Sahibinin Hakkı

Resmî kaynaklar

• Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik
• T.C. Ticaret Bakanlığı – Sebze ve Meyve Ticareti Mevzuatı

Sık Sorulan Sorular