Resmî Senetle Vakıf Nasıl Kurulur? TMK 102 Noter ve Tescil Rehberi | 2026

TMK m.102’ye göre vakıf kuruluş şekli nedir?

4721 sayılı Türk Medenî Kanunu m.102, vakıf kurma iradesinin iki şekilde açıklanabileceğini düzenler: resmî senet veya ölüme bağlı tasarruf. Resmî senet, vakfedenin sağlığında kuruluş iradesini noter önünde düzenleme şeklinde açıklamasının temel yoludur. Ölüme bağlı tasarruf ise vakfın, miras bırakanın ölümünden sonra tescil edilmesini hedefleyen farklı bir kuruluş biçimidir.

Bu yazının konusu resmî senetle kuruluştur. Resmî senet, “noterde imza tasdiki” ile karıştırılmamalıdır. VGM’nin güncel kuruluş rehberi, gerçek veya tüzel kişilerin vakıf kurma iradesinin noterde düzenleme şeklinde hazırlanan resmî senetle açıklanacağını belirtmektedir. Bu şekil, kurucunun iradesinin, vakıf amacı ve malvarlığı gibi esaslı unsurların noterlik işleminde resmen kurulmasını sağlar.

Ancak TMK m.102’nin ikinci önemli sonucu, noter aşamasının tüzel kişiliğin doğduğu an olmamasıdır. Vakıf, yerleşim yeri mahkemesi nezdinde tutulan sicile tescille tüzel kişilik kazanır. Bu nedenle kuruluş takvimi iki ayrı hukukî aşamadan oluşur: vakıf kurma iradesinin resmî senetle açıklanması ve tescil kararı.

Resmî senet nasıl hazırlanır?

Resmî senedin içeriği bakımından TMK m.106 uygulanır. Senette vakfın adı, amacı, bu amaca özgülenen mal ve haklar, örgütlenme ve yönetim şekli ile yerleşim yeri gösterilmelidir. Bu unsurlar noterlik işleminden önce hukuken netleştirilmelidir; noter masasında ilk kez karar verilecek ayrıntılar değildir.

Vakıf amacı hukuka uygun, belirli, anlaşılabilir ve sürekli olmalıdır. Özgülenen mal ve haklar kurucuya ait olmalı ve amacı en azından başlangıç itibarıyla gerçekleştirmeye yeterli bulunmalıdır. Yönetim organlarının yapısı, görevleri, toplantı ve karar usulleri ve temsil yetkisi de vakfın fiilen çalışmasını sağlayacak açıklıkta düzenlenmelidir.

2026 yılı bakımından kuruluş malvarlığında ayrıca Vakıflar Meclisinin belirlediği asgari tutar dikkate alınır. 22.12.2025 tarihli ve 819/790 sayılı kararla 2026 için yeni vakıfların amaçlarına özgülenecek asgari malvarlığı 5.000.000 TL olarak belirlenmiştir. Bu tutar alt sınırdır; TMK m.101’deki yeterlilik değerlendirmesi ayrıca yapılır.

Senet, yalnız kuruluş anını değil, vakfın yıllarca sürecek iç hukukunu düzenlediği için kopyala-yapıştır yaklaşımıyla hazırlanmamalıdır. VGM’nin genel vakıf senedi örneği resmî kılavuz olarak kullanılabilir; ancak amaç, malvarlığı, organ yapısı, gelir kaynakları ve karar alma sistemi somut vakfa göre uyarlanmalıdır.

Noterin görevi nedir ve 7 günlük bildirim süresi nasıl işler?

VGM’nin “Vakıf Nasıl Kurulur?” rehberine göre gerçek veya tüzel kişilerin vakıf kurma iradesi noterde düzenleme şeklinde hazırlanan resmî senetle açıklanır. Noter, düzenlenen resmî senedin bir örneğini yedi gün içinde Vakıflar Genel Müdürlüğüne gönderir.

Bu yedi günlük gönderim, vakfın mahkemeye tescil edildiği anlamına gelmez. Noterin bildirim yükümlülüğü ile vakfedenin tescil talebi birbirinden farklı işlemlerdir. Resmî senetten sonra mahkemeye başvuru kural olarak vakfeden tarafından yapılır. Dosyada senedin yanı sıra kurucunun niteliğine ve özgülenen malvarlığına göre banka dekontu, tüzel kişi organ kararı, yetki belgesi, taşınmaz belgeleri veya diğer kanıtlar bulunabilir.

Kuruluş planlamasında bu ayrım önemlidir. “Noter zaten VGM’ye gönderiyor, ayrıca dava açmaya gerek yok” düşüncesi yanlıştır. Noter bildirim yapar; tüzel kişilik ise yetkili mahkemenin tescil kararı ve sicile kayıtla kazanılır.

Vekil aracılığıyla resmî senetle vakıf kurulabilir mi?

Evet. TMK m.102 ve VGM uygulamasına göre vakıf kurma işlemi temsilci aracılığıyla yapılabilir. Ancak sıradan ve genel ifadeli bir vekâletname yeterli değildir. Temsil yetkisinin noterlikçe düzenlenmiş bir belgeyle verilmesi ve bu belgede vakfın amacı ile özgülenecek mal ve hakların belirlenmiş olması gerekir.

Bunun nedeni, vakıf kurmanın kurucunun malvarlığını belirli ve sürekli bir amaca tahsis eden sonuç doğurmasıdır. Temsilci, kurucunun hangi amacı benimsediğini ve hangi malvarlığını vakfa ayırdığını kendi takdiriyle belirlememelidir. Bu esaslı unsurlar temsil belgesinde kurucu tarafından açıkça sınırlandırılır.

Vekâletname hazırlanırken yalnız “vakıf kurmaya yetkilidir” ifadesine güvenmek yerine, TMK m.102’nin aradığı amaç ve özgülenecek mal/hak şartı açıkça karşılanmalıdır. Birden fazla kurucu varsa her kurucunun iradesi ve özgülediği değer ayrıca netleştirilmelidir.

Şirket veya başka bir tüzel kişi vakıf kurabilir mi?

VGM’nin güncel kuruluş rehberine göre kurucular arasında tüzel kişi bulunabilir. Bu durumda tüzel kişinin vakıf kurabilmesine ve vakfa malvarlığı tahsis edebilmesine ilişkin hukukî yetkinin ortaya konulması gerekir. Kuruluş statüsünde bu yönde hüküm bulunması veya yetkili organın vakıf kurma ve malvarlığı özgüleme konusunda karar alması beklenir.

Mahkemeye, vakıf senediyle birlikte tüzel kişinin kuruluş statüsü veya yetkili organ kararı sunulur. Hangi organın yetkili olduğu, tüzel kişinin türüne ve kendi mevzuatına göre belirlenir. Şirketler bakımından esas sözleşme, yönetim/temsil hükümleri ve gerekiyorsa genel kurul veya yönetim organı kararı birlikte değerlendirilir.

Tüzel kişi kurucunun yalnız adına senette yer verilmesi yeterli değildir. Vakfa özgülenen değerin tüzel kişinin malvarlığından çıkacağı dikkate alınarak, işlemin yetkili organ iradesine dayandığı belgelenmelidir.

Vakıf tescili hangi mahkemeden istenir?

TMK m.102 uyarınca vakfın kurulması için yetkili asliye hukuk mahkemesine başvurularak tescilin sağlanması gerekir. Vakıf, yerleşim yeri mahkemesi nezdindeki sicile tescille tüzel kişilik kazanır. Bu nedenle vakıf senedinde yerleşim yerinin açık belirlenmesi, yalnız senet içeriği açısından değil, yetkili mahkemenin tespiti açısından da önemlidir.

Mahkeme tescil talebini otomatik olarak kabul etmez. VGM’nin güncel açıklamasına göre mahkeme dosya üzerinde Vakıflar Genel Müdürlüğünün görüşünü alır; gerekirse vakfedeni dinler ve bilirkişi incelemesi yaptırır. Mal ve hakların korunması için gerekli önlemleri resen alabilir.

Mahkeme, vakfın amacının hukuka uygun ve belirli olup olmadığını, özgülenen mal ve hakların yeterli ve belirlenebilir bulunup bulunmadığını, senedin zorunlu unsurlarını ve kuruluş belgelerinin şekle uygunluğunu değerlendirir. Nakit malvarlığı varsa blokaj belgesi, taşınmaz varsa değer ve sicil durumu bu incelemede önem taşır.

Tescil veya tescil isteminin reddine ilişkin karar resmî senetle birlikte Vakıflar Genel Müdürlüğüne resen tebliğ edilir. TMK m.103 uyarınca VGM’nin güncel rehberinde, bu kararlara karşı tebliğden başlayarak bir ay içinde başvuran veya Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından kanun yoluna gidilebileceği belirtilmektedir.

Resmî senetten sonra 3 ay içinde tescil istenmezse ne olur?

VGM’nin resmî kuruluş rehberine göre vakıf senedinin düzenlenmesini takip eden üç ay içinde vakfeden tarafından tescil talebinde bulunulmamışsa özel bir mekanizma devreye girer. Vakfeden gerçek kişi ölmüşse mirasçılardan biri tescil talebinde bulunabilir. Vakfeden tüzel kişi bu süre içinde sona ermişse de aynı şekilde tescilin tamamen sahipsiz kalması önlenir.

Üç aylık süre içinde vakfeden veya ölümü halinde mirasçılardan biri tescil talebinde bulunmamışsa, vakfın tescili hususundaki başvuru Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yapılır. Yetkili mahkemeye başvurulması üzerine yapılacak harcamalar ilgili vakıftan alınmak kaydıyla VGM tarafından karşılanır.

Bu düzenleme, resmî senetle ortaya konmuş vakıf kurma iradesinin yalnız kurucunun daha sonra hareketsiz kalması nedeniyle sonuçsuz kalmasını önler. Bununla birlikte kuruluşun gereksiz gecikmeye bırakılması doğru değildir; noter işlemi ile tescil dosyası aynı hukuki proje içinde planlanmalıdır.

Tescil dosyasında kuruluş malvarlığı nasıl belgelenir?

Nakit malvarlığı bakımından VGM uygulaması açıktır: para, vakıf adına Türkiye’de kurulu bir bankada kuruculardan birinin hesabına yatırılır ve vakıf adına bloke edilir; banka dekontu tescil başvurusu yapılan mahkemeye sunulur. Böylece senette belirtilen malvarlığının gerçekten mevcut olduğu ve kuruluş amacı için ayrıldığı belgelenir.

Taşınmaz veya taşınır malvarlığında ise değer tespiti mahkemece yaptırılır. Vakıf tüzel kişilik kazandığında özgülenen malların mülkiyeti ve haklar, TMK m.105 uyarınca vakfa geçer. Tescile karar veren mahkeme, vakfedilen taşınmazın vakıf tüzel kişiliği adına tescili için tapu idaresine bildirimde bulunur.

Bu nedenle senette malvarlığı tanımı ile dosyadaki banka/tapu/sicil belgeleri arasında tam uyum sağlanmalıdır. Miktar, malik bilgisi, taşınmazın ada/parsel veya bağımsız bölüm bilgileri ve varsa takyidatlar önceden kontrol edilmelidir.

Tescilden sonra hangi işlemler yapılır?

TMK m.104 uyarınca vakıf, yerleşim yeri mahkemesinin bildirimi üzerine Vakıflar Genel Müdürlüğünce tutulan merkezi sicile kaydedilir ve Resmî Gazete’de ilan olunur. İlanda vakfeden ve vakfın adı, yerleşim yeri, amacı, mal ve hakları, varsa taşınmaz tapu bilgileri, organları, senedin tarih ve sayısı ile tescil kararının bilgileri yer alır.

VGM kuruluş rehberine göre tüzel kişilik kazanıldıktan sonra Vakıflar Bölge Müdürlüğü, vakıf yönetimine kuruluş sonrası yapılması gereken işlemleri bildirir. Resmî Gazete ilan bedelinin ödenmesi, nakit kuruluş malvarlığının blokeden çıkarılıp vakıf hesabına aktarılması veya taşınmazların vakıf adına tescilinin tamamlanması, yöneticilerin mal bildirimleri ve VBYS işlemleri bu aşamada gündeme gelir.

Senette geçici yönetim öngörülmüşse veya ilgili organ belirlenmişse, tescilden sonra senet hükümlerine göre organların oluşturulması gerekir. Kuruluş böylece noter ve mahkeme aşamasından çıkarak fiilî işleyiş dönemine geçer.

Resmî senetle vakıf kuruluşunda sık yapılan hatalar

Birinci hata, noter işlemini tüzel kişilik kazanılması sanmaktır. İkinci hata, genel vekâletnameyle vakıf kurulabileceğini düşünmek ve temsil belgesinde amaç ile özgülenen mal/hakları göstermemektir. Üçüncü hata, tüzel kişi kurucunun yetkili organ kararını dosyaya koymamaktır.

Dördüncü hata, senetteki malvarlığı ile banka veya tapu belgeleri arasında uyumsuzluk yaratmaktır. Beşinci hata, amaç maddesini aşırı geniş bırakıp kuruluş malvarlığının bu amacı taşıyamayacak düzeyde kalmasına yol açmaktır. Altıncı hata, vakfın yerleşim yerini belirsiz bırakmak ve yetkili mahkeme konusunda tereddüt yaratmaktır.

Yedinci hata, resmî senetten sonra tescil başvurusunu gereksiz yere ertelemektir. Sekizinci hata, tescilden sonraki merkezi sicil, ilan, malvarlığı aktarımı ve organların oluşturulması işlemlerini kuruluşun parçası olarak görmemektir. Vakıf kuruluşu, tek bir imza değil, birbirine bağlı hukukî adımlar bütünüdür.

Mahkeme dosyası hazırlanırken belge uyumu neden önemlidir?

Tescil dosyasında tek bir belgenin doğru olması yetmez; senet, banka belgesi, tüzel kişi organ kararı, temsil belgesi ve varsa taşınmaz kayıtlarının birbirini doğrulaması gerekir. Örneğin resmî senette farklı, banka blokaj yazısında farklı kuruluş malvarlığı gösterilmesi; tüzel kişi kurucunun organ kararında vakfa özgülenecek tutarın belirtilmemesi veya vekâletnamedeki amaç ile senetteki amacın uyuşmaması incelemenin uzamasına neden olabilir. Mahkemenin VGM görüşünü aldığı ve gerektiğinde bilirkişi incelemesine başvurabildiği dikkate alındığında, kuruluş dosyasının baştan bütünlüklü hazırlanması doğrudan önem taşır.

Kuruluş dosyası hazırlanırken yalnız “zorunlu belge listesi” yaklaşımı da yeterli değildir. Her belgenin hukukî fonksiyonu farklıdır: resmî senet kurma iradesini, banka veya sicil belgesi malvarlığını, organ kararı tüzel kişi iradesini, özel vekâletname ise temsil yetkisini ispatlar. Bu nedenle dosya kontrolü, belge sayısından çok bu belgelerin birbirleriyle hukukî uyumuna göre yapılmalıdır.

Dernek kuruluşundan temel fark nedir?

Dernek ile vakfın tüzel kişilik kazanma sistemi farklıdır. Dernek bakımından Türk Medenî Kanunu m.59 çerçevesinde kuruluş bildirimi, tüzük ve gerekli belgelerin yerleşim yerinin en büyük mülkî amirine verilmesiyle tüzel kişilik doğar. Ayrıntı için Dernek Ne Zaman Tüzel Kişilik Kazanır? rehberi incelenebilir.

Dernekte önceden izin şartı bulunmadığına ilişkin açıklama Dernek Kurmak İçin İzin Gerekir mi? yazısında; tüzüğün zorunlu unsurları ise Dernek Tüzüğünde Neler Yazmak Zorunlu? rehberinde ele alınmıştır. Dernek ve vakıf hukukuna ilişkin yeni içerikler Dernek ve Vakıf Hukuku kategorisinde yer almaktadır.

Resmî kaynaklar

• Vakıflar Genel Müdürlüğü – Vakıf Nasıl Kurulur?
• Vakıflar Genel Müdürlüğü – Vakıf Senedi Örneği (Genel)
• Vakıflar Genel Müdürlüğü – Mevzuat

Sık Sorulan Sorular

1. Vakıf noterde mi kurulur?

Kurma iradesi noterde düzenleme şeklinde resmî senetle açıklanabilir; ancak vakıf, TMK m.102 gereği mahkeme siciline tescille tüzel kişilik kazanır.

2. Noter resmî senedi VGM’ye kaç günde gönderir?

VGM’nin güncel kuruluş rehberine göre noter, resmî senedin bir örneğini yedi gün içinde Vakıflar Genel Müdürlüğüne gönderir.

3. Tescil davasını kim açar?

Resmî senetle kuruluşta başvuru kural olarak vakfeden tarafından yapılır. Vakfeden ölmüşse mirasçılardan biri başvurabilir; belirli durumda VGM de tescil için başvurur.

4. Vakıf kuruluşunda görevli mahkeme hangisidir?

VGM ve TMK m.102 uygulamasına göre tescil için yetkili asliye hukuk mahkemesine başvurulur.

5. Genel vekâletname ile vakıf kurulabilir mi?

Hayır. Temsil belgesinin noterlikçe düzenlenmiş olması ve vakfın amacı ile özgülenecek mal ve hakları açıkça göstermesi gerekir.

6. Şirket vakıf kurabilir mi?

Tüzel kişi kurucu olabilir; vakıf kurma ve malvarlığı tahsis etme yetkisinin kuruluş statüsü veya yetkili organ kararıyla belgelenmesi gerekir.

7. Resmî senetten sonra başvuru yapılmazsa ne olur?

VGM rehberine göre üç ay içinde vakfeden veya şartları varsa mirasçılardan biri başvurmazsa tescil başvurusu VGM tarafından yapılabilir.

8. Kuruluş parası mahkeme kararından önce vakfa aktarılır mı?

Nakit kuruluş malvarlığı tescil öncesinde vakıf adına bloke edilir; tüzel kişilik kazanıldıktan sonra bloke kaldırılarak vakfın hesabına aktarılır.

9. Vakıf hangi anda tüzel kişilik kazanır?

TMK m.102 uyarınca yerleşim yeri mahkemesi nezdinde tutulan sicile tescille tüzel kişilik kazanır.

10. Tescilden sonra Resmî Gazete ilanı yapılır mı?

Evet. TMK m.104 uyarınca merkezi sicile kaydedilen vakıf Resmî Gazete’de ilan olunur.