Safkan Arap ve İngiliz Atlarında Soy Kütüğü, Sahip Değişikliği ve Pedigri Süreleri | 5996 m.10 (2026)
Kısa ve net cevap: Safkan Arap ve İngiliz atlarında soy kütüğü ve pedigri işlemlerinin süreleri nettir. Türkiye soy kütüklerine kayıtlı pedigrili safkan Arap veya İngiliz ana ve babadan Türkiye’de doğan tay için doğum gününden itibaren 3 ay içinde; yabancı ülkeden ithal edilen safkan Arap ve İngiliz at için gümrük girişinden itibaren 2 ay içinde; gümrükte satılan at için satış tarihinden itibaren 1 ay içinde soy kütüğüne kayıt başvurusu yapılır. Soy kütüğüne kayıtlı safkan at satılır, hibe edilir veya veraset yoluyla intikal ederse sahip değişikliği en geç 1 ay içinde soy kütüğüne ve pedigriye işletilmelidir. At ölürse pedigri ve varsa damızlık belgesi ölüm tarihinden itibaren 2 ay içinde il veya ilçe tarım ve orman müdürlüğüne teslim edilir. Bu süreler 5996 sayılı Kanunun 10. maddesi ile Safkan Arap ve İngiliz Atlarının Soy Kütüğü, Kayıtları, İthalat ve İhracatı Hakkında Yönetmelik birlikte uygulanarak belirlenir.
- 5996 m.10 ve Yönetmelik
- Türkiye’de doğan tay için 3 ay
- İthal at için 2 ay
- Gümrükte satılan at için 1 ay
- Sahip değişikliği için 1 ay
- Sahip değişikliğinde belgeler
- Don değişikliği için 12 ay
- Ölüm halinde 2 ay
- 25 yaşını dolduran atlar
- Mikroçip ve DNA
- Süre kaçırılırsa ne olur?
- Sık sorulan sorular
Kanuni Dayanak: 5996 Sayılı Kanun m.10 ve Safkan At Yönetmeliği
5996 sayılı Kanunun 10. maddesi hayvan ıslahı, damızlık hayvanlar ve soy kütüğü sisteminin temelini oluşturur. Safkan Arap ve İngiliz atların soy kütüğü kayıtları ise bu Kanuna dayanılarak çıkarılan Safkan Arap ve İngiliz Atlarının Soy Kütüğü, Kayıtları, İthalat ve İhracatı Hakkında Yönetmelikle ayrıntılı olarak düzenlenir.
Tarım ve Orman Bakanlığının 2026 yılında yayımladığı güncel Yönetmelik metni, 2024 değişikliklerini de içermektedir. Özellikle sahip değişikliğinde başvurulabilecek yerler arasına mevzuatta tanımlanan “Yüklenici” eklenmiştir. Bu nedenle eski rehberlerde yalnız il/ilçe müdürlüğü veya yarış müessesesi şeklindeki anlatımlara dayanılmamalıdır.
Soy kütüğü ve pedigri işlemleri yalnız yarış atı sahiplerini ilgilendiren özel sektör kayıtları değildir. Bakanlık tarafından tutulan resmî kayıt sistemidir. Sürelerin kaçırılması 5996 sayılı Kanunun yaptırım hükümlerine bağlanmıştır; ayrıca kayıt ve pedigri statüsü üzerinde sonuç doğurabilir.
Türkiye’de Doğan Safkan Tay İçin 3 Aylık Başvuru Süresi
Türkiye soy kütüklerine kayıtlı ve pedigrili safkan Arap veya İngiliz ana ve babadan Türkiye’de doğan, kendi ırk vasıflarını taşıyan tayın soy kütüğüne kayıt başvurusu doğum gününden itibaren üç ay içinde yapılmalıdır. Sürenin başlangıcı takvim yılının sonu veya tayın sütten kesildiği tarih değildir; doğum günüdür.
Başvuru için Yönetmelikte dilekçe, tohumlama belgesi, DNA muayenesi için gerekli ücretin yatırıldığına dair belge, tayın usulüne uygun fotoğrafları ve Arap atlarında isim dilekçesi gibi belgeler sayılmıştır. Gerektiğinde veraset belgesi, vekâletname veya diğer ek belgeler istenebilir.
Tayın ana ve baba doğrulaması DNA analiziyle yapılır. İl At Islah Komisyonu tarafından gerekli numune alınır ve Bakanlık sistemindeki genetik laboratuvar süreci yürütülür. Başvurunun üç aylık sürede yapılması, tayın otomatik olarak kesin kayıt hakkı kazandığı anlamına gelmez; soy kütüğüne kabul için Yönetmelikteki genetik ve morfolojik şartların da sağlanması gerekir.
İthal Safkan Arap veya İngiliz At İçin 2 Aylık Süre
Yabancı ülkeden ithal edilen safkan Arap ve İngiliz atların Türkiye soy kütüğüne kayıt başvurusu, gümrük girişinden itibaren iki ay içinde yapılmalıdır. Başlangıç tarihi, atın fiilen yeni sahibin ahırına getirildiği gün değildir; Yönetmelik gümrük girişini esas alır.
İthal atın uluslararası soy kütüğü, pedigri, sağlık ve ithalat belgeleri kayıt sürecinde önemlidir. İthalatın tamamlanması, hayvanın Türkiye soy kütüğüne kendiliğinden kaydedildiği anlamına gelmez. At sahibi veya vekili, Yönetmelikte aranan belgelerle süresinde başvuru yapmak zorundadır.
Türkiye’ye gebe olarak ithal edilen kısraktan Türkiye’de doğan tay bakımından ayrıca kısrağın kendi ırkından aygırla tohumlandığını gösteren, ilgili ülke yetkili makamlarınca onaylanmış tohumlama belgesi aranır; suni tohumlama sonucu doğmuşsa ilgili izin belgesi de istenir. Bu durum, ithal kısrak ile Türkiye’de doğan tayın kayıt dosyasının ayrı değerlendirilmesini gerektirir.
Gümrükte Satılan Safkan At İçin 1 Aylık Süre
Gümrükte satılan safkan Arap ve İngiliz atların soy kütüğüne kayıt başvurusu için Yönetmelik satış tarihinden itibaren bir aylık süre öngörür. Bu özel süre, normal ithalat için öngörülen iki aylık gümrük giriş süresinden farklıdır.
Atın gümrükte satışına ilişkin belge, yeni malik ve satış tarihi kayıt dosyasında açık olmalıdır. Bir aylık süre hesabında satış belgesindeki tarih esas alınır. Gümrük işlemleri tamamlanırken soy kütüğü başvurusunun ayrıca planlanması gerekir; ithalat dosyasının başka bir birimde yürütülüyor olması bu süreyi durdurmaz.
Satış, Hibe veya Veraset Halinde Sahip Değişikliği İçin 1 Ay
Yönetmeliğin 23. maddesine göre soy kütüklerine kayıtlı safkan Arap ve İngiliz at satılır, hibe edilir veya veraset yoluyla intikal ederse sahip değişikliğinin soy kütüğüne ve pedigriye en geç bir ay içinde işletilmesi için müracaat gerekir. Başvuruyu yeni sahibi yapar.
Güncel Yönetmelik metnine göre yeni sahibi atın pedigrisiyle birlikte illerde il müdürlüğüne, ilçelerde ilçe müdürlüğüne veya mevzuatta belirtilen Yükleniciye müracaat eder. Sahip değişikliği yalnız özel satış sözleşmesinin imzalanmasıyla resmî soy kütüğünde tamamlanmış sayılmaz; değişikliğin resmî kayda ve pedigriye işletilmesi gerekir.
Yönetmelik, bir aylık sürenin satışta satış tarihinden ve veraset halinde veraset ilamı tarihinden itibaren başlayacağını açıklar. Hibe işleminde de sahip değişikliği en geç bir ay içinde kayda işletilmelidir; hibe belgesinin tarihi ve resmî başvuru evrakı dosyada açık şekilde bulunmalıdır.
Sahip Değişikliğinde Hangi Belgeler İstenir?
Yönetmelikte sahip değişikliğinde satış veya intikali gösteren belge ile atın pedigrisi temel evraklar arasındadır. Fatura, müstahsil makbuzu, veraset ilamı veya resmî makam/Yüklenici huzurunda düzenlenen sahip değiştirme belgesi gibi belgeler işlem türüne göre kullanılabilir. Belgede tarafların resmî tebligata elverişli adresleri ve kimlik bilgileri bulunmalıdır.
Atın pedigrisinin fiziki veya ilgili resmî kayıt statüsü, sahip değişikliğinin işlenmesinde önemlidir. Belgenin kayıp olması, yeni sahibin bir aylık süreyi yok sayabileceği anlamına gelmez. Pedigri kaybı veya belge sorunu varsa süre içinde ilgili müdürlükle başvuru yapılmalı ve gerekli usul izlenmelidir.
Satışın noter dışında yapılmış olması veya ticari fatura düzenlenmesi, soy kütüğü başvurusunu ortadan kaldırmaz. Özel hukuk işlemi ile Bakanlık kayıt işlemi birbirinden ayrıdır.
Tayın Don Değişikliği İçin Hangi Sürede Başvuru Yapılır?
Safkan atlarda “don”, atın kıllarının ve vücudunun renk özelliklerini ifade eder. Tay büyüdükçe don görünümünde değişiklik olabilir. Yönetmeliğin 22. maddesine göre at sahibi, don değişikliği işlemi için tayın doğumundan sonraki otuz altıncı aydan itibaren on iki ay içinde il veya ilçe müdürlüğüne müracaat etmek zorundadır.
Bu hüküm “doğumdan itibaren 12 ay” anlamına gelmez. Başvuru penceresi, tayın doğumundan sonraki 36. aydan itibaren başlayan 12 aylık dönemdir. Bu ayrım süre hesabında önemlidir.
Don değişikliği dosyasında at sahibinin beyanı, eşkal ve muayene raporu, İl At Islah Komisyonu kararı, güncel fotoğraflar, pedigri ve gerektiğinde DNA raporu gibi belgeler istenir. Amaç, pedigrinin atın güncel eşkal bilgisiyle uyumlu kalmasını sağlamaktır.
At Ölürse Pedigri ve Damızlık Belgesi İçin 2 Ay
Yönetmeliğin 26. maddesi ölüm halinde yapılacak işlemi açıkça düzenler. Soy kütüğüne kayıtlı at ölürse, at sahibi ölüm tarihinden itibaren iki ay içinde ata ait pedigriyi ve varsa damızlık belgesini illerde il müdürlüğüne, ilçelerde ilçe müdürlüğüne teslim eder. Gerekli işlemler tamamlandıktan sonra pedigri Bakanlığa gönderilir.
Ölümün elektronik veya işletme kayıt sistemine bildirilmiş olması, pedigri ve varsa damızlık belgesinin teslim yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. İki aylık süre doğrudan ölüm tarihinden başlar.
Atın hastalık nedeniyle öldüğü veya sebebi belli olmayan ölüm bulunduğu durumda, 5996 m.4 kapsamında bulaşıcı hastalık bildirim yükümlülüğü ayrıca doğabilir. Bu konuda Bulaşıcı Hayvan Hastalığını Bildirmemenin Sonuçları rehberimize bakılabilir.
25 Yaşını Dolduran Safkan Atlar İçin Yıllık Yaşam Bildirimi
Yönetmeliğin 26. maddesinin ikinci fıkrası, kayden yirmi beş yaşını dolduran bütün atların her yılın başında yaşadığının bildirilmesini zorunlu tutar. Bildirim yapılmazsa at ölü kabul edilir ve pedigrisi iptal edilir.
Bu kural özellikle damızlık, emekli yarış atı veya aktif yarış sisteminden çıkmış ileri yaştaki at sahipleri için önemlidir. Atın fiilen yaşıyor olması tek başına kayıt sisteminde yeterli değildir; yıllık yaşam bildiriminin yapılması gerekir.
Mikroçip ve DNA Kaydı Neden Önemlidir?
Türkiye’de doğan safkan Arap ve İngiliz taylarda Bakanlıkça belirlenen mikroçip uygulamasına uyulması zorunludur. Mikroçip numarası eşkal ve muayene raporuna yazılır ve barkod bilgileri tescil evrakıyla ilişkilendirilir. Mikroçip, atın fiziki kimliği ile soy kütüğü dosyasını bağlayan temel unsurlardan biridir.
DNA analizi ana-baba doğrulamasında kullanılır. Soy kütüğüne kaydedilecek tayın bildirilen ana ve babayla genetik uyumunun gösterilmesi gerekir. DNA yönünden ana-baba uygunluğu bulunmayan veya Yönetmelikteki ırk şartlarını taşımayan hayvanlar soy kütüğüne kaydedilemez; sonradan tespit halinde kayıtların silinmesi ve pedigri iptali gündeme gelir.
Süre Kaçırılırsa Ne Olur?
Yönetmelik, soy kütüğü kaydı, don değişikliği ve sahip değişikliği gibi işlemlerde süreye uyulmaması halinde 5996 sayılı Kanunun 36. maddesindeki idari yaptırım hükümlerine atıf yapar. Yönetmeliğin eski metinlerinde tarihsel sabit para tutarları görülebilir; ancak 2026’da uygulanacak idari para cezası karar tarihinde yürürlükteki güncel tutara göre belirlenmelidir.
Sürenin geçirilmesi yalnız para cezası riski yaratmaz. Yönetmelikte bazı hallerde cezanın ödenmemesi veya kayıt şartlarının yerine getirilmemesi soy kütüğü kaydının silinmesi ve pedigrinin iptali sonucuna bağlanmıştır. Bu nedenle başvurunun zamanında yapılması, yarış ve damızlık değerinin korunması açısından doğrudan ekonomik önem taşır.
İdari yaptırım kararında atın kimliği, başvuruya konu işlem, sürenin başlangıç ve bitiş tarihi, başvurunun fiilî tarihi ve kanuni dayanak açıkça gösterilmelidir. Tebligat alındığında başvuru süresi ayrıca kontrol edilmelidir.
At Sahipleri İçin Süre Takip Kontrol Listesi
- Türkiye’de doğan tayın doğum tarihini kayıt altına alın ve 3 aylık soy kütüğü başvuru tarihini takvime işleyin.
- İthal atta gümrük giriş tarihinden itibaren 2 aylık süreyi hesaplayın.
- Gümrükte satışta satış tarihinden itibaren 1 aylık süreyi takip edin.
- Satış veya veraset halinde sahip değişikliğini en geç 1 ay içinde kayda işletin.
- Hibe halinde de bir aylık sahip değişikliği başvurusunu geciktirmeyin.
- Tayın 36. ayından itibaren 12 aylık don değişikliği başvuru dönemini takip edin.
- At ölürse pedigri ve varsa damızlık belgesini 2 ay içinde teslim edin.
- 25 yaşını dolduran at için her yıl başında yaşam bildirimini yapın.
- Mikroçip numarası ile eşkal/pedigri bilgilerinin uyumunu kontrol edin.
- DNA ve tescil belgelerinin bir örneğini dosyada muhafaza edin.
Resmî Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi – 5996 sayılı Kanun
- Tarım ve Orman Bakanlığı – Safkan Arap ve İngiliz Atları Yönetmeliği, 2026 güncel metin
- Tarım ve Orman Bakanlığı Hayvancılık Genel Müdürlüğü
Sık Sorulan Sorular
Türkiye’de doğan safkan tay kaç ay içinde kaydedilir?
Türkiye soy kütüğüne kayıtlı pedigrili ana ve babadan doğan uygun tay için doğum gününden itibaren üç ay içinde başvuru yapılır.
İthal safkan atın kayıt süresi kaç aydır?
Gümrük girişinden itibaren iki aydır.
Gümrükte satılan at için süre nedir?
Satış tarihinden itibaren bir aydır.
Safkan at satılırsa sahip değişikliği kaç gün içinde bildirilir?
Yönetmelik sahip değişikliğinin en geç bir ay içinde soy kütüğüne ve pedigriye işletilmesini ister.
Veraset halinde bir aylık süre ne zaman başlar?
Yönetmeliğe göre veraset ilamı tarihinden itibaren başlar.
Don değişikliği ne zaman yapılır?
Tayın doğumundan sonraki 36. aydan itibaren başlayan 12 aylık süre içinde başvuru yapılır.
At ölürse pedigri ne zaman teslim edilir?
Ölüm tarihinden itibaren iki ay içinde pedigri ve varsa damızlık belgesi il veya ilçe müdürlüğüne teslim edilir.
25 yaşını dolduran at için özel bildirim var mı?
Evet. Her yılın başında atın yaşadığının bildirilmesi gerekir; aksi halde at ölü kabul edilip pedigrisi iptal edilir.
Süre geçirilirse yalnız para cezası mı olur?
İdari yaptırımın yanında Yönetmelikte belirtilen şartlarda soy kütüğü kaydı ve pedigri bakımından da sonuç doğabilir.
Sahip değişikliğinde yalnız satış sözleşmesi yeterli mi?
Hayır. Özel satış işleminin yanında değişikliğin resmî soy kütüğüne ve pedigriye süresinde işletilmesi gerekir.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T Bilgisi
Bu içerik 17 Eylül 2026 tarihinde 5996 sayılı Kanunun 10 ve 36. maddeleri ile Tarım ve Orman Bakanlığının 2026 güncel Safkan Arap ve İngiliz Atlarının Soy Kütüğü, Kayıtları, İthalat ve İhracatı Hakkında Yönetmelik metni kontrol edilerek hazırlanmıştır. Yönetmeliğin tarihsel para cezası rakamları 2026 tutarı olarak kullanılmamıştır.
Yazar: Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil No: 3472
İnceleyen: Av. Emirhan Keskin – Mersin Barosu Sicil No: 5507
Yayıncı: Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu – Akdeniz / Mersin
Son mevzuat kontrolü: 17 Eylül 2026
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
