Saklama Sözleşmesinde Zorunlu Masraf Talep Dilekçesi

Saklama sözleşmesinde zorunlu masraf talep dilekçesi, saklayanın eşyayı koruma borcunu yerine getirirken yaptığı zorunlu giderlerin saklatandan ödenmesini istediği yazılı başvurudur. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.562/1, saklatana sözleşmenin ifasının zorunlu kıldığı bütün masrafları ödeme yükümlülüğü getirir. Talep; gerçek harcama, saklanan eşya, harcamanın gerekliliği ve hesaplanan bakiye üzerinden kurulmalıdır. Saklama ücreti ile zorunlu masraf aynı alacak değildir. Aşağıdaki örnek genel saklama ilişkisinde saklayanın masraf istemi içindir.

Saklama sözleşmesinde zorunlu masraf talep dilekçesini Word olarak indir. Dosyada ödeme talebine eklenebilen gider ve mahsup çizelgesi bulunur. Köşeli parantezler gerçek sözleşme ve ödeme belgelerine göre doldurulur.

TBK 562/1 hangi masrafı saklatana yükler?

Kanuni ölçüt, giderin saklama sözleşmesinin ifası için zorunlu olmasıdır. Bir harcamanın yapılmış bulunması tek başına bu ölçütü karşılamaz. Saklayan, korumak üzere kendisine bırakılan taşınırı, üstlendiği korumanın kapsamını ve harcamanın bu korumaya neden gerekli olduğunu göstermelidir. Eşyayla ilgisi bulunmayan işletme yatırımı, kişisel alışveriş veya daha yüksek kazanç sağlama amacıyla alınan yeni ekipman, yalnızca faturası mevcut diye saklatanın borcuna eklenmez.

Gereklilik açıklaması, soyut bir güvenlik ifadesiyle bırakılmamalıdır. Eşyanın teslim sırasındaki durumu, korunması gereken ortam ve giderin ortaya çıktığı tarih birlikte yazılır. Harcama birden fazla eşyaya hizmet etmişse tamamının tek saklatana yüklenmesinin gerekçesi ayrıca denetlenir. Talebin gücü, fatura sayısının çokluğundan değil, her gider ile somut saklama edimi arasındaki ilişkinin açık olmasından gelir.

Genel saklama ilişkisinin tarafları ve kapsamı

TBK m.561, saklama sözleşmesini saklayanın, saklatanın kendisine bıraktığı taşınırı güvenli bir yerde koruma altına almayı üstlendiği sözleşme olarak tanımlar. Masraf talebinde bulunan kişi saklayan, talebin yöneltildiği kişi saklatandır. Eşyayı teslim alan, depoya taşıyan ve sözleşmeyi kuran kişiler farklıysa bu roller belgeler üzerinden belirlenir. Bir nakliye görevlisinin imzası, tek başına onun masraf borçlusu olduğunu göstermez.

Dilekçenin ilk bölümünde sözleşmenin tarihi, eşyanın kimliği, teslim kaydı ve koruma yeri belirtilir. Seri numarası bulunan eşya için yalnızca genel ürün adı yeterli görülmemelidir; mevcut numara teslim belgesiyle eşleştirilir. Birden çok sözleşme varsa hangi harcamanın hangi sözleşmeye ait olduğu gösterilir. Eşya üzerindeki mülkiyet tartışması, saklatanın kimliğini inceleme ihtiyacını ortadan kaldırmaz. Talep gerçek sözleşme ilişkisine yöneltilir.

Saklama ücreti, masraf ve zarar neden ayrılır?

TBK m.561/2 uyarınca açıkça öngörüldüğü veya durum ve koşullar gerektirdiği takdirde saklayan ücret isteyebilir. Bu ücret, koruma hizmetinin karşılığıdır. TBK m.562/1 kapsamındaki zorunlu masraf ise ifanın gerektirdiği giderdir. Sözleşmede belirlenen ücretin hangi giderleri kapsadığı okunmadan, aynı bedeller ayrıca masraf adıyla istenmemelidir. Ücret hesabının tamamını masraf çizelgesine taşımak, talebin hukuki niteliğini belirsizleştirir.

TBK m.562/2 saklamadan doğan zararları ayrıca düzenler ve saklatanın kendi kusurundan ileri gelmediğini ispat etmesiyle ilgili bir hüküm içerir. Bu yazıdaki dilekçe birinci fıkradaki gider alacağına ayrılmıştır. Saklayanın kendi malının zarar görmesi, gelir kaybı veya eşyanın kullanım bedeli aynı satıra yazılmaz. Ayrı bir zarar iddiası varsa olay, hukuki dayanak ve miktar ayrıca değerlendirilir. Masrafın belgelendirilmesi, zarar kaleminin kendiliğinden kabulü anlamına gelmez.

Her gider için hazırlanacak belge zinciri

Gider kaydı dört soruya cevap vermelidir: Ne alındı veya hangi hizmet görüldü, ne zaman yapıldı, neden bu eşyanın korunmasına gerekti ve bedeli nasıl belirlendi? Fatura veya hizmet belgesi harcamanın içeriğini; ödeme kaydı ise fiilî ödemeyi gösterir. Bunların görevleri farklıdır. Henüz ödenmemiş bir fatura, ödenmiş gider gibi sunulmaz. Talebin bu borç veya yapılmış ödeme bakımından nasıl kurulduğu açıkça yazılır.

Ek numaraları metinle aynı olmalıdır. Bir faturanın yalnızca ilgili bölümüne dayanılıyorsa o bölüm açıklanır; belgenin tamamı talep edilmiş izlenimi verilmez. Saklatan tarafından önceden verilen para, üçüncü kişinin karşıladığı tutar ve sonradan iade edilen ödeme hesapta gösterilir. Belgede bulunmayan tarih, tutar veya onay eklenmez. Gerçek dosyada mevcut olmayan bir uzman raporu, örnek metnin doğruluğunu güçlendirmek amacıyla varmış gibi kullanılamaz.

Ortak gider ve dağıtım hesabı

Bir gider birden çok saklatana ait eşyanın korunmasına hizmet ediyorsa dağıtımın somut temeli gösterilmelidir. Kullanılan alan, hizmetin kapsadığı eşya veya faturada ayrılan işlem gibi gerçek kayıtlar bu hesabın denetlenmesini sağlar. Kanun bu örnek için değişmez bir metrekare oranı veya sabit yüzde belirlemez. Dosyada bir dağıtım yöntemi yoksa keyfî bir oran üretilerek kesin kanuni pay gibi yazılmamalıdır.

Harcamanın tamamı belirli eşyaya özgüyse bunun nedeni kayda bağlanır. Ortak faturanın tamamını farklı saklatanlardan ayrı ayrı istemek aynı harcamanın çoğaltılmasıdır. Çizelgede toplam fatura, bu sözleşmeye ayrılan tutar ve diğer sözleşmelere ayrılan bölüm birbirini tamamlamalıdır. Ücret içine alınmış paylar da hesaptan ayrılır. Böylece talep edilen net tutar, faturanın görünen toplamıyla karıştırılmaz ve karşı taraf her satırı kendi sözleşmesiyle karşılaştırabilir.

Ücretsiz saklamada zorunlu gider istenir mi?

Ücret kararlaştırılmaması ile zorunlu masraf yapılmaması farklı olgulardır. TBK m.562/1, ödeme yükümlülüğünü sözleşmenin ifasının zorunlu kıldığı masraflara bağlar. Saklayan, ücret talebinden ayrı olarak giderin bu niteliğini açıklamalıdır. Bir ücret belgesi bulunmadığı için masrafın da bulunmadığı sonucu kurulmaz. Bunun tersine, ücretsiz yardım yapılmış olması bütün harcamaların kendiliğinden saklatana ait olduğu anlamına da gelmez.

Tarafların masrafları düzenleyen anlaşması dosyaya eklenir. Saklayanın üstlendiği bir harcamayı daha sonra farklı adla istemesi, anlaşmanın içeriği görülmeden değerlendirilemez. Dilekçe bu nedenle ücretin varlığı veya yokluğunu kısaca belirtir, fakat masraf talebini yalnızca bu bilgiye dayandırmaz. Asıl inceleme zorunluluk, sözleşme kapsamı ve gerçek hesap üzerindedir. Kanunda bulunmayan otomatik bir masraf muafiyeti veya sınırsız ödeme taahhüdü metne eklenmez.

Saklayanın zorunlu masraf talep dilekçesi örneği

Net talep tutarı nasıl hesaplanır?

Hesapta önce bu sözleşmeye ait zorunlu giderler belirlenir. Bunların ücret kapsamında karşılanan bölümü ayrılır. Saklatanın aynı amaçla yaptığı ödemeler, avanslar ve üçüncü kişilerce karşılanan tutarlar düşülür. İade edilen veya iptal edilmiş giderler de güncellenir. Sonuç, mevcut belgelerle açıklanan net bakiyedir. Bir avansın verilmiş olması her harcamayı haklı kılmaz; avansla hangi giderin karşılandığı ayrıca gösterilmelidir.

Belirsiz bir toplama tahminî faiz veya ceza eklenerek kesin borç yazılmaz. TBK m.562/1 belirli bir faiz oranı, ödeme için sabit gün sayısı veya otomatik ceza belirlemez. Vade, temerrüt ve faiz talebi ayrı hukuki değerlendirme gerektirir. Bu örnek bu unsurları gerçekleşmiş kabul etmez. Sonradan ödeme yapıldığında bakiye yeniden hesaplanır. Aynı tutarın önce yazılı talepte, sonra takipte iki ayrı alacak gibi çoğaltılmaması için ödeme geçmişi korunur.

İade talebi gelirse masraf hesabına etkisi

TBK m.564, saklatanın istemi üzerine saklananın bütün çoğalmalarıyla geri verilmesini düzenler; süre belirlenmiş olsa bile istem hakkı vardır. Aynı maddede belirlenen süre dikkate alınarak yapılan masrafların ödenmesi de yer alır. Saklatanın erken iade istemesi ile saklayanın koruma sırasında zorunlu gider yapması aynı olay değildir. Dayanaklar ve hesap satırları ayrılarak birlikte incelenmelidir.

TBK m.566 geri verme yerini ve buna ilişkin masraf ile hasarı düzenler. Teslim için yapılan harcama mevcut saklama gideriyle karıştırılmamalıdır. Eşyanın teslim edildiğini gösteren tutanak ile masraf hesabının kabul edildiğini gösteren beyan farklı belgelerdir. İade isteyen kişi bakımından emanet eşyanın iadesi talep dilekçesi ayrı bir örnektir. Buradaki başvuru, saklayanın belgeli gider alacağına odaklanır.

Masraf istemi eşya üzerinde satış yetkisi vermez

Bu talep dilekçesi, saklanan eşyayı kullanma, satma veya imha etme izni değildir. TBK m.563 saklatanın izni olmadan kullanımı yasaklar. Masrafın ödenmediği iddiası, kullanım için verilmiş izin yerine geçmez. Saklanan eşya ile alacak arasındaki hukuki ilişkinin başka hükümler bakımından incelenmesi gerekiyorsa bu inceleme ayrıca yapılır; yalnızca ödeme talebi gönderilmesi eşya üzerindeki tasarruf yetkisini değiştirmez.

Ardiyecinin hakları TBK m.574’te özel olarak düzenlenmiştir. Genel saklama için hazırlanan dilekçeye bu özel düzenlemedeki ödeme zamanları veya hapis hakkı otomatik biçimde aktarılmamalıdır. Ticari ardiye ilişkisinin niteliği önce belirlenir. Saklayanın erken geri verme istemi de ayrı koşullara bağlıdır; süre dolmadan geri verme bildirimi TBK m.565 kapsamını açıklar. Masraf uyuşmazlığı tek başına bu bildirimin tüm koşullarını karşılamaz.

Gönderim, cevap ve düzeltme kaydı

Başvurunun muhatabı, gönderim tarihi, ekleri ve alınma kaydı saklanır. Metin tek başına eklenmiş faturaların karşı tarafa ulaştığını kanıtlamaz; iletimde hangi dosyaların bulunduğu da kayda alınmalıdır. Sözleşmedeki bildirim hükümleri okunur. Muhatabın yanıtında itiraz ettiği satırlar belirlenir. Genel bir ret cevabı ile bir faturanın daha önce ödendiğini gösteren belge aynı şekilde ele alınmaz.

Gerçek bir hesap hatası ortaya çıkarsa düzeltilmiş çizelge hazırlanır. Önceki talebin tarihi, düzeltilen satır ve yeni bakiye belirtilir. Yeni belge eklenmesi geçmişte bulunmayan onayı varmış gibi göstermemelidir. Hata düzeltmek, diğer bütün alacaklardan vazgeçildiği anlamına gelen geniş bir ifade gerektirmez. Dilekçenin kapsamı net tutulur. saklama sözleşmesinin genel hükümleri, koruma ve iade ilişkisini birlikte incelemek için kullanılabilir.

Gider çizelgesinde tarih ve belge uyuşmazlıkları

Hizmetin görüldüğü tarih ile faturanın düzenlendiği tarih farklıysa ikisi ayrı sütunlarda tutulur. Sonradan düzenlenen belge, hizmetin de o gün yapıldığı sonucuna dönüştürülmez. Teslimden önce oluşan giderin bu saklama ilişkisine ait olduğu ileri sürülüyorsa hazırlık işlemi ve sözleşmeyle bağlantısı açıklanır. Teslimden sonra oluşan kalemler için de eşyanın hâlen korunuyor olup olmadığı kontrol edilir. Takvim, her harcamayı ilgili koruma dönemine bağlamaya hizmet eder.

Belgedeki muhatap başka bir kişi olduğunda bu fark gizlenmez. Ödemeyi kimin yaptığı ve talep edenin bu harcamayla ilişkisi mevcut kayıtlarla açıklanır. İptal faturası, iade belgesi veya sonradan verilen indirim eski tutarın yanında gösterilir. Aynı belge numarasının iki satırda bulunması hâlinde satırlar farklı işlemleri anlatmıyorsa tekrar kaldırılır. Çizelgenin her güncellenmiş sürümüne tarih verilmesi, karşı tarafın hangi hesabı yanıtladığını belirler. Taslak toplam ile gönderilen son toplam birbirine karıştırılmaz; dilekçe, ek çizelge ve ödeme talebi aynı net bakiye üzerinden hazırlanır.

Sık sorulan sorular

1. Saklayan hangi kanun maddesine dayanır?

Genel saklama sözleşmesinde ifanın zorunlu kıldığı masraflar için TBK m.562/1’e dayanır. Bu dayanak giderin gerçekliğini, gerekliliğini ve ilgili sözleşmeye ait olduğunu açıklama ihtiyacını kaldırmaz. Talep her satır için belgelerle kurulmalıdır.

2. Fatura tek başına yeterli midir?

Fatura harcama içeriğini ve bedelini gösterir. Bunun saklama borcunun ifası için neden zorunlu olduğu ayrı açıklanır. Fiilî ödeme ileri sürülüyorsa ödeme kaydı da eklenir. Eşyayla ilgisiz fatura masraf talebine dönüşmez.

3. Saklama ücretsizse bütün giderler saklayana mı aittir?

Ücret alınmaması ile zorunlu masraf yükümlülüğü aynı değildir. TBK m.562/1’in ölçütü ifanın zorunlu kıldığı giderdir. Tarafların giderleri düzenleyen anlaşması ve her harcamanın niteliği birlikte değerlendirilir.

4. Saklama ücretini ayrıca masraf yazabilir miyim?

Ücret ve zorunlu gider ayrı niteliktedir. Ücretin kapsadığı giderin ikinci kez istenmemesi gerekir. Aynı bedeli farklı adlarla toplam bakiyeye eklemek hesabı çoğaltır; sözleşme ve ödeme kayıtları okunarak bu tekrar giderilir.

5. Kanunda ödeme için yedi günlük süre var mı?

TBK m.562/1 böyle bir sabit süre belirlemez. Sözleşmedeki vade ve bildirim hükümleri ayrıca incelenir. Dilekçeye yazılan bir gün sayısı, bu maddede öngörülmüş kanuni süre olarak gösterilemez.

6. Saklatanın yaptığı kısmi ödeme nasıl yazılır?

Ödeme tarihi, tutarı ve hangi giderle eşleştiği çizelgede gösterilir. Talep ödeme öncesindeki toplamdan değil, kalan belgeli bakiyeden kurulur. Sonradan yapılan ödeme de yeni hesapta düşülür ve eski tutar aynen sürdürülmez.

7. Ortak depo giderinin tamamını isteyebilir miyim?

Harcamanın bu sözleşmeye ayrılan kısmı somut kayıtlarla açıklanmalıdır. Birden fazla eşya için yapılan giderin tamamı her saklatana ayrı ayrı yüklenmez. Dağıtım yöntemi belirtilir; kanunda bulunmayan sabit yüzde icat edilmez.

8. Masraf alacağı için eşyayı kullanabilir miyim?

Masraf başvurusu kullanım izni değildir. TBK m.563, saklatanın izni bulunmadan kullanımı yasaklar. Bir alacağın ileri sürülmesi eşya üzerinde kendiliğinden satış, kullanım veya imha yetkisi sağlamaz.

9. Eşyanın teslimi bütün hesabı kapatır mı?

Fiilî teslimin gerçekleşmesi ile gider hesabının kapanması farklı konulardır. Teslim tutanağındaki beyanlar okunur. Yalnızca eşya alındı kaydı, her masrafın ödendiği veya her talebin kabul edildiği şeklinde genişletilmez.

10. Word örneği nasıl kullanılmalıdır?

Sözleşme, eşya ve gider bilgilerinin tamamı gerçek belgelere göre doldurulur. Olmayan fatura veya onay eklenmez. Gider çizelgesiyle metindeki net tutar eşleştirilir; ücret ve ayrı zarar iddiaları masraf toplamına gizlenmez.

Resmî dayanak ve dosya değerlendirmesi

Temel kaynak 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun güncel resmî metnidir. TBK m.561–566 ve ticari ardiye ayrımında m.574 dikkate alınmıştır. TBMM kabul metni ayrıca erişilebilir. Örnekte mahkeme kararı, ücret tarifesi veya dosyaya ait olmayan olgu üretilmemiştir.

Av. Halil BAKIRCI, Mersin Barosu sicil 3472. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu, Mersin’den Türkiye genelindeki dosyalarda sözleşme, gider ve ödeme belgeleri üzerinden hukuki değerlendirme sunar. Mersin ofisi konumu. Bu örneğin somut dosyaya uygulanmasında sözleşmenin niteliği ve gerçek harcama kayıtları esas alınır.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →

Saklama Sözleşmesinde Zorunlu Masraf Talep Dilekçesi Hakkında Sık Sorulan Sorular