Gemi Şamandıra ile Sahil Arasından veya Şamandıra Halatlarının Üzerinden Geçebilir mi? Limanlar Yönetmeliği m.21/3 (2026)

Limanlar Yönetmeliği m.21/3 hangi geçişi yasaklar?

Limanlar Yönetmeliği m.21/3, şamandıra sistemlerinin gemiler tarafından kesilmesini veya korunmuş alanın içine kontrolsüz şekilde girilmesini önleyen açık bir seyir kuralıdır. Gemi ve deniz araçları şamandıralarla sahil arasından geçemez; ayrıca şamandıraların birbirleriyle bağlantısını oluşturan halat, hat veya benzeri düzenin üzerinden seyredemez. Kuralın temel amacı, işaretlenmiş alanın hem fiziksel altyapısını hem de o alanın güvenlik fonksiyonunu korumaktır.

Bir şamandıra yalnız su yüzeyindeki renkli cisim değildir. Altında tonoz, zincir, halat, kablo veya başka bağlama donanımı bulunabilir. İki şamandıra arasındaki sınır hattı yüzeyde görünmese de pervane, dümen veya gövde için tehlike yaratabilir. Bu nedenle kaptan “aradan sığarım” veya “halat görünmüyor” şeklinde kişisel değerlendirmeyle yasak bölgeye giremez.

Şamandıra sistemi neden özel olarak korunur?

Şamandıralar yüzme alanı, yasak saha, kıyı tesisi güvenlik sınırı, hat veya boru sistemi, palamar alanı, çalışma sahası veya başka operasyonel sınırı gösterebilir. Sistemin fonksiyonu, gemilere hangi alanın seyir için açık olmadığını veya hangi tehlikeye dikkat edilmesi gerektiğini görsel olarak bildirmektir. Geminin işaretin öngördüğü sınırı kesmesi hem kendi güvenliğini hem de tesisin güvenliğini tehlikeye atar.

Liman düzeninde işaretlerin anlamı kaptanın kişisel tercihiyle değişmez. Şamandıranın fiziksel olarak küçük olması, boşluk geniş görünmesi veya deniz sakin olması m.21/3 yasağını kaldırmaz. İşaretli alanın dışından güvenli rota seçilmelidir.

Şamandıra ile sahil arasından geçmek neden yasaktır?

Şamandıra ile sahil arasındaki alan çoğu kez yüzücüler, kıyı kullanımı, tesis ekipmanı veya sığlık gibi nedenlerle deniz trafiğine kapatılmıştır. Gemi bu boşluğu kısa yol olarak kullanırsa, şamandıranın ayırdığı güvenlik bölgesine girer. Özellikle küçük sürat tekneleri ve gezi tekneleri kıyıya yakın seyrederken bu hatayı yapabilir.

m.21/3 bu davranışı tartışmaya yer bırakmayacak şekilde yasaklar. Tekne kıyıya yakın geçmek istiyorsa şamandıra sisteminin seyrüsefere açık tarafında kalmalı veya liman başkanlığınca belirlenmiş başka rotayı kullanmalıdır. Kıyıdan uzaklaşmanın birkaç dakika gecikme yaratması hukuki istisna değildir.

Şamandıraların bağlantı halatlarının üzerinden geçmek neden yasaktır?

İki şamandırayı birbirine bağlayan halat veya hat su yüzeyinin hemen altında bulunabilir ve uzaktan görünmeyebilir. Motorlu teknenin pervanesi bu hatta dolanabilir; dümen kilitlenebilir veya şamandıra sistemi kopabilir. Hızlı seyirde bu tür bir temas teknenin ani durmasına veya kontrol kaybına yol açabilir.

Bağlantı hattı daha derinde olsa dahi teknenin draftı, trim durumu ve dalga hareketi nedeniyle temas ihtimali bulunabilir. Hattın derinliği bilinmeden “pervanem yetişmez” varsayımıyla geçiş yapılamaz. Yönetmelik bu teknik tartışmayı ortadan kaldırmış ve geçişi doğrudan yasaklamıştır.

Tonoz ve zincir sistemi nasıl risk yaratır?

Şamandıralar çoğu zaman deniz tabanındaki beton tonoz, çapa veya başka sabit noktaya zincir/halatla bağlanır. Akıntı ve dalga nedeniyle zincir dik değil eğimli durabilir; şamandıranın çevresinde beklenenden geniş bir su altı alanı kaplayabilir. Gemi bu alanı keserse zincire temas edebilir veya sistemi yerinden oynatabilir.

Özellikle küçük teknelerde pervaneye dolanan halat motoru stop ettirebilir ve tekneyi rüzgâr/akıntının etkisine bırakabilir. Büyük gemide ise şamandıra sisteminin kopması tesis veya kıyı güvenliğine ciddi zarar verebilir.

Su altı kablosu veya boru hattı bulunuyorsa ne olur?

Bazı şamandıra sistemleri denizaltı kablosu, boru hattı veya özel tesis sınırını işaretleyebilir. Bu alanlarda demir atmak veya kontrolsüz manevra yapmak kablo/boruya zarar verebilir. m.21/3’ün geçiş yasağı, görünmeyen altyapıyı da dolaylı olarak korur.

Kaptan güncel deniz haritasında kablo ve boru işaretlerini kontrol etmeli; liman başkanlığının seyir duyurularını takip etmelidir. Şamandırayı yalnız yüzeydeki bir nesne olarak değerlendirmek yeterli değildir.

Hizmet gemileri için neden istisna olabilir?

Şamandıra bakımı, tonoz kontrolü, dalgıç faaliyeti veya sınır sisteminin kurulması için görevli hizmet gemisinin işaretli alana girmesi gerekebilir. Bu gemi, görevin doğası gereği şamandıra ile sahil arasına veya sistemin yakınına kontrollü biçimde girebilir. Ancak bu hareket genel serbest geçiş değildir; hizmet görevi ve liman başkanlığının izin/talimatı çerçevesinde yürütülür.

Bir teknenin “servis teknesi” olarak adlandırılması tek başına istisna yaratmaz. Gerçekten ilgili hizmeti yürütmesi ve gerekli izin/koordinasyona sahip olması gerekir. Eğlence veya yolcu taşıma amacıyla hizmet teknesi görünümündeki aracın koruma alanını kullanması mümkün değildir.

Gezi tekneleri şamandıra hattının içinden geçebilir mi?

Hayır. Gezi teknesi, tur programı veya yolcuları kıyıya daha yakın götürmek amacıyla şamandıra-sahil arasından geçemez. m.21/3 araç türüne göre genel bir gezi teknesi istisnası tanımaz. Ayrıca m.21/2 uyarınca gezi ve spor tekneleri diğer gemi faaliyetlerine engel olmayacak emniyetli hızda seyretmek zorundadır.

Tur işletmecisi rotayı işaretli alanların dışından planlamalıdır. Kaptana verilen ticari program, mevzuata aykırı kısa yol kullanma talimatı oluşturamaz.

Balıkçı teknesi bakımından kural farklı mı?

Balıkçı teknesinin mesleki faaliyeti m.21/3 yasağını kaldırmaz. Şamandıra sistemiyle korunan alanın içinden normal transit geçiş yapılmamalı; av aracı şamandıra halatlarına takılacak biçimde kullanılmamalıdır. Ayrıca m.21/1’in liman yaklaşım kanalı ve demirleme sahası avcılık yasakları ayrı olarak uygulanabilir.

Balıkçı teknesi liman içinde kendi barınağına giderken seyrüsefere açık rotayı kullanır. Şamandıra hattını kesmek daha kısa olsa dahi yasaktır.

Yüzme alanı şamandıralarında kural nasıl işler?

Limanlar Yönetmeliği m.22/14 uyarınca plaj, otel ve benzeri alanlarda kıyıdan itibaren belirli yüzme alanları şamandıra ve yüzey donanımıyla ayrılabilir. Tekne bu şamandıralarla sahil arasındaki yüzme sahasına giremez. Bu alanın amacı insanları tekne pervanesi ve çarpma riskinden korumaktır.

Yüzücü görünmüyor olsa bile şamandıra sınırı geçerlidir. Sabah erken saat, sezon dışı sakinlik veya kötü hava, yetkili makam tarafından şamandıra sistemi kaldırılmadıkça tekneye otomatik geçiş hakkı vermez.

Gece şamandıra hattı nasıl fark edilir?

Gece seyri için kaptan hızını görüş şartlarına göre azaltmalı, seyir haritası ve varsa elektronik navigasyon araçlarından yararlanmalı, gözcülüğü artırmalıdır. Şamandıranın ışıklı olup olmadığı ve ışık karakteri güncel harita/yayınlardan kontrol edilir. Kıyı ışıkları küçük şamandıranın fark edilmesini zorlaştırabilir.

“Görmedim” savunması, uygun seyir planı ve gözcülük yapılmadıysa sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Özellikle bilinen yüzme, tesis veya palamar alanlarında rota önceden bu sınırların dışından geçirilmelidir.

Kısıtlı görüşte şamandıra sistemi yakınına girilebilir mi?

Kısıtlı görüşte risk daha da artar. Liman başkanlığı m.44 kapsamında trafiği sınırlayabilir veya durdurabilir. Trafik açık olsa bile kaptan radarla küçük şamandıraların her zaman güvenilir biçimde tespit edilemeyeceğini dikkate almalı ve harita üzerindeki yasak bölgeden geniş emniyet payıyla uzak kalmalıdır.

Görüşün düşük olması, işaretli alanın içinden “yavaşça geçme” hakkı vermez. Yasak rota yerine güvenli ve mevzuata uygun rota seçilir.

Şamandıra sürüklenmiş veya yerinden çıkmışsa ne yapılır?

Şamandıra olağan konumundan sürüklenmiş görünüyorsa gemi bunu güvenli seyir açısından tehlike olarak değerlendirmeli ve liman başkanlığına veya ilgili trafik birimine bildirmelidir. Kaptan, sürüklenmiş şamandırayı esas alarak bilinmeyen su altı hattının üstünden geçmemelidir.

Sistemin gerçek sınırı ve bağlantı donanımının konumu belirsiz olduğunda emniyetli mesafe artırılır. Tesis veya yetkili hizmet birimi bakım-onarım çalışması yapana kadar diğer gemiler ilgili bölgeden uzak tutulabilir.

Şamandıraya çarpılırsa kaptan ne yapmalıdır?

Gemi veya deniz aracı şamandıraya, bağlantı hattına veya tonoz sistemine temas ederse olay derhal liman başkanlığına bildirilmelidir. Temas geminin pervane, dümen veya gövdesinde hasar yaratmış olabilir; ayrıca şamandıranın işlevi bozulmuş ve diğer gemiler için seyir tehlikesi doğmuş olabilir.

Gemi kaptanı mevkiyi, saati, hasarın niteliğini ve seyir emniyetine etkisini kayıt altına alır. Gerekirse dalgıç veya teknik inceleme yapılır. Olayın m.24 kapsamındaki deniz kazası veya seyir emniyetini etkileyen olay bildirimi şartları ayrıca değerlendirilir.

Şamandıra sistemine verilen zararın bedelinden kim sorumlu olur?

Hasar geminin kusurlu seyri sonucunda meydana gelmişse onarım, yenileme ve operasyon kaybı gibi zararlar özel hukuk bakımından talep edilebilir. Tesisin şamandırayı yanlış yere koyması, bakımını yapmaması veya işaretlemeyi mevzuata aykırı biçimde gerçekleştirmesi hâlinde tesisin kusuru da ayrıca incelenir.

İdari ihlal ile tazminat sorumluluğu ayrı değerlendirilir. m.21/3’e aykırı geçiş, kusur incelemesinde önemli bir mevzuat ihlali olabilir; zarar miktarı ise teknik ve mali belgelerle belirlenir.

Tesis şamandıraları nasıl korumalıdır?

Kıyı tesisi veya sistemin sorumlusu şamandıra, ışık, bağlantı donanımı ve koordinatların çalışır ve doğru durumda olmasını sağlamalıdır. Kopma, sürüklenme veya ışık arızası tespit edildiğinde liman başkanlığı bilgilendirilmeli ve gerekli bakım hızla yapılmalıdır.

Gemiye “şamandıraya uymak zorundasın” denirken tesisin işaret sistemini bakımsız bırakması kabul edilemez. Liman emniyeti gemi ve tesis tarafının kendi görev alanındaki yükümlülükleri birlikte yerine getirmesiyle sağlanır.

İhlal hâlinde idari yaptırım uygulanır mı?

m.21/3’e aykırı seyir Limanlar Yönetmeliği m.39 ve ilgili dayanak kanunlar kapsamında idari yaptırımı gündeme getirir. Liman başkanlığı veya ilgili kolluk teknenin yasak alandan çıkarılmasını ve emniyetli rotaya geçmesini isteyebilir. Şamandıra sistemine zarar verilmişse ayrıca tazmin ve hasar işlemleri yürütülür.

Güncel idari para cezası tutarı işlem tarihindeki mevzuat ve resmî tarifeden belirlenmelidir. Eski internet kaynaklarındaki para rakamları 2026 tutarı olarak kullanılmamalıdır.

Mersin’de m.21/3 nasıl uygulanır?

Mersin liman idari sahasındaki şamandıra sistemleri ve kıyı tesisi güvenlik sınırlarında m.21/3 uygulanır. Tekne kaptanı Mersin Bölge Liman Başkanlığının güncel seyir duyurularını, tesis şamandıralarını ve varsa VTS/kılavuzluk talimatlarını takip etmelidir. Özellikle yoğun ticari gemi hareketi bulunan sahalarda işaretli alanlar kısa yol olarak kullanılmamalıdır.

Mersin’in turizm kıyılarındaki yüzme ve spor alanlarında da yetkili liman başkanlığının koyduğu şamandıra sınırları bağlayıcıdır. liman alanlarında yüzme ve su sporu yasağı ile gezi teknesi hız kuralı bu hükümle birlikte uygulanır.

Uygulama kontrol listesi

• Şamandıra sistemini yaklaşmadan önce harita ve görsel gözcülükle tespit edin.
• Şamandıra ile sahil arasından geçmeyin.
• Şamandıraların bağlantı halat/hatlarının üzerinden seyretmeyin.
• Şamandıranın su altında tonoz, zincir veya kabloyla bağlı olduğunu varsayarak geniş emniyet payı bırakın.
• Gece ve kısıtlı görüşte hızınızı azaltın ve bilinen şamandıra bölgelerini rota dışında bırakın.
• Şamandıra sürüklenmişse liman başkanlığına bildirin ve bilinmeyen hattın üzerinden geçmeyin.
• Temas veya hasarda derhal olay bildirimi yapın.
• Hizmet gemisi istisnasını yalnız gerçek görev ve yetkili koordinasyon varsa uygulayın.

İlgili içerikler

• Liman yaklaşma alanlarında yüzme ve avcılık yasağı
• Gezi ve spor teknelerinde hız
• Şamandıra ve deniz çalışmaları yakınından geçiş
• Gemi rotalama ve trafik düzeni
• Deniz ticareti ve liman hukuku için iletişim

Resmî kaynaklar

• T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı – Limanlar Yönetmeliği
• T.C. Mevzuat Bilgi Sistemi
• T.C. Resmî Gazete

Sık Sorulan Sorular