Senette Vade Tarihi Yoksa Geçerli mi? TTK 777 ve Görüldüğünde Ödeme 2026
Kısa ve net cevap: Evet. Bonoda/senette vade tarihi yazılmamış olması senedi tek başına geçersiz hâle getirmez. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.777/2 açıkça, vadesi gösterilmemiş bononun görüldüğünde ödenmesi şart olan bono sayılacağını düzenler. Bu nedenle “vade yoksa senet geçersizdir” bilgisi yanlıştır. Ancak vade hiç yazılmaması ile kanunun izin vermediği biçimde vade yazılması aynı şey değildir. TTK m.703’e göre bono; görüldüğünde, görüldükten belirli süre sonra, düzenlenme gününden belirli süre sonra veya belirli bir günde ödenmek üzere düzenlenebilir. Kanuna aykırı vade veya birbirini takip eden birden fazla vade yazılması kambiyo senedi niteliğini etkileyebilir. Vadesiz bono görüldüğünde ödenir ve TTK m.704’teki ibraz kuralları, TTK m.778 yollamasıyla bono bakımından da uygulanır.
Senette vade tarihi yoksa senet geçerli midir?
Halk arasında “senet” olarak adlandırılan belge, kambiyo senedi niteliğinde bir bono ise geçerlilik değerlendirmesi Türk Ticaret Kanunu m.776 ve m.777’ye göre yapılır. TTK m.776, bononun taşıması gereken kayıtları sıralar. Bunlar arasında vade de sayılmıştır. Ancak kanun, bazı eksikliklerin hangi sonuç doğuracağını m.777’de ayrıca düzenlemiştir. Bu özel düzenleme nedeniyle vadenin bulunmaması bonoyu otomatik olarak geçersiz kılmaz.
TTK m.777/2’ye göre vadesi gösterilmemiş olan bono, görüldüğünde ödenmesi şart olan bir bono sayılır. Kanun burada eksik vade kaydını doğrudan tamamlar. Tarafların ayrıca “görüldüğünde ödenir” yazmasına gerek yoktur. Belge, diğer zorunlu unsurları taşıyorsa vade hanesinin boş olması bakımından kambiyo senedi niteliğini korur.
Bu kural yalnız “vade hiç yazılmamış” senet için geçerlidir. Vade yazılmış fakat kanunun kabul ettiği vade biçimlerinden hiçbirine uymuyorsa durum farklıdır. TTK m.703/2, vadesi başka şekilde yazılan veya birbirini takip eden çeşitli vadeleri gösteren poliçelerin batıl olduğunu düzenler; bu hüküm TTK m.778 aracılığıyla bonolara da uygulanır. Dolayısıyla vade boşluğu ile hatalı vade aynı hukuki sonuca bağlanamaz.
Bononun zorunlu unsurları nelerdir?
Vadenin bulunmamasının telafi edilebilir olması, bonoda diğer kayıtların önemsiz olduğu anlamına gelmez. TTK m.776’ya göre bono metninde senedin düzenlendiği dilde “bono” veya “emre yazılı senet” kelimesinin bulunması, belirli bir bedeli kayıtsız ve şartsız ödeme vaadi, vade, ödeme yeri, kime veya kimin emrine ödenecekse onun adı, düzenlenme tarihi ve yeri ile düzenleyenin imzası bulunmalıdır.
TTK m.777, bu unsurlardan bazılarının yokluğunu özel olarak tamamlar. Vade yoksa senet görüldüğünde ödenecek sayılır. Ödeme yeri konusunda açıklık yoksa belirli şartlarda düzenlenme yeri ödeme yeri ve düzenleyenin yerleşim yeri kabul edilir. Düzenlenme yeri gösterilmemişse düzenleyenin adının yanında yazılı yer düzenlenme yeri sayılabilir. Ancak kanunun telafi etmediği zorunlu unsur eksiklikleri bononun kambiyo senedi vasfını ortadan kaldırabilir.
Bu nedenle bir senedi yalnız vade hanesine bakarak “geçerli” veya “geçersiz” diye sınıflandırmak doğru değildir. Belgenin bütün yüzü ve varsa arka yüzündeki ciro kayıtları birlikte incelenmelidir. Bono düzenleme konusunda ayrıntılı kontrol için Senet Nasıl Doldurulur? 2026 Geçerli Bono Rehberi içeriği incelenebilir.
Görüldüğünde ödenecek bono ne demektir?
Görüldüğünde ödenecek bono, sabit bir takvim günü beklenmeden ödeme için borçluya ibraz edildiğinde muaccel olan kambiyo senedidir. Vade yazılmayan bono, TTK m.777/2 gereğince kanun tarafından bu kategoriye sokulur. Bu nedenle vadesiz bono “süresiz borç belgesi” değildir. Kanun, ödeme için ibraz süresini ayrıca sınırlar.
TTK m.703, kambiyo senetlerinde dört vade modeline izin verir: görüldüğünde, görüldükten belirli süre sonra, düzenlenme gününden belirli süre sonra ve belirli bir günde ödeme. Vade yazılmamış bono ilk gruba girer. Örneğin 15 Eylül 2026 tarihinde düzenlenen ve vade hanesi boş bırakılan, diğer zorunlu unsurları eksiksiz bir bono bakımından sabit bir “15 Aralık 2026 vadesi” kendiliğinden oluşmaz. Senet görüldüğünde ödenecek bono sayılır.
Görüldüğünde ödeme kuralının önemli sonucu, hamilin senedi ödeme için ibraz etmesidir. Bu ibrazın hangi süre içinde yapılacağı TTK m.704’te düzenlenir. Bonolar bakımından TTK m.778/1-b, poliçenin vadeye ilişkin 703 ilâ 707. maddelerini bononun niteliğine aykırı düşmedikçe uygulanabilir kılar.
Vadesiz bono ne zaman ibraz edilmelidir?
TTK m.704/1’e göre görüldüğünde ödenecek poliçe ibrazında ödenir ve düzenlenme gününden itibaren bir yıl içinde ödeme için ibraz edilmesi gerekir. TTK m.778’in yollaması nedeniyle bu kural görüldüğünde ödenecek bonoda da uygulanır. Düzenleyen bu bir yıllık süreyi kısaltabilir veya daha uzun bir süre belirleyebilir; cirantalar ise ibraz süresini kısaltabilir.
Bu nedenle vade hanesi boş bir senedi yıllarca hiçbir işlem yapmadan elde tutup “vadesi yok, istediğim zaman kullanırım” düşüncesi hukuken güvenli değildir. İbraz süresi, müracaat hakları ve zamanaşımı birbirinden ayrı fakat bağlantılı kavramlardır. Hamil, senedin düzenlenme tarihini, ibraz süresini, varsa ciro zincirini ve başvuracağı kişileri birlikte değerlendirmelidir.
Bononun zamanaşımı süreleri de senetteki borçlu sıfatına göre değişir. Düzenleyene, cirantaya ve diğer müracaat borçlularına yöneltilecek haklar aynı süreye tabi değildir. Bu konuda ayrı ve ayrıntılı bilgi için Bono ve Senet Zamanaşımı Kaç Yıl? rehberine bakılabilir.
Bonoda hangi vade türleri geçerlidir?
TTK m.703, kabul edilen vade türlerini sınırlı biçimde sayar. Bono TTK m.778 yollamasıyla bu sisteme tabidir. Geçerli vade türleri şunlardır:
- Görüldüğünde ödeme: Bono ödeme için ibraz edildiğinde vadesi gelir.
- Görüldükten belirli süre sonra ödeme: Senet görüldükten örneğin 30 gün sonra ödenir.
- Düzenlenme gününden belirli süre sonra ödeme: Örneğin düzenlenme tarihinden 90 gün sonra ödeme öngörülür.
- Belirli bir günde ödeme: Örneğin 15 Aralık 2026 tarihi vade olarak yazılır.
Bunların dışındaki, objektif olarak belirlenemeyen veya kanunun sistemine uymayan vade kayıtları kambiyo vasfı bakımından ciddi risk oluşturur. “Arsa satılınca”, “iş bitince”, “param olunca” gibi gerçekleşmesi belirsiz bir olaya bağlanan kayıtlar kambiyo senedinin kayıtsız ve şartsız ödeme yapısıyla bağdaşmaz. Bono, belirli ve objektif bir ödeme düzenine sahip olmalıdır.
Vade tarihi takvimde bulunmayan bir gün olarak yazılmışsa da senedin geçerliliği ayrıca değerlendirilir. Kambiyo senedinde vade, tereddütsüz belirlenebilir olmalıdır. Bu nedenle senet düzenlenirken vade hanesinin bilinçsizce doldurulması, vadenin hiç yazılmamasından daha ağır sonuç doğurabilir.
Senette iki farklı vade yazılırsa ne olur?
TTK m.703/2, birbirini takip eden çeşitli vadeleri gösteren poliçelerin batıl olduğunu düzenler. Bu kural bonoya da uygulanır. Örneğin aynı senette “30 Ekim 2026 ve 30 Kasım 2026” şeklinde iki ayrı ödeme günü, tek bir bono bedelinin bölünmüş vadeleri gibi yazılmışsa kambiyo senedi vasfı bakımından sorun doğar.
Bono tek bir kıymetli evrak borcunu temsil eder. Taraflar taksitli borç ilişkisi kurmak istiyorsa her taksit için ayrı bono düzenleyebilir veya temel sözleşmede taksit planı oluşturabilir. Tek bonoya birbirini izleyen farklı vadeler yazılması TTK m.703 sistemine uygun değildir.
Burada temel borç ilişkisinin tamamen yok olup olmadığı ile belgenin “bono” vasfını kaybetmesi de birbirinden ayrılmalıdır. Bir belge kambiyo senedi sayılmasa bile taraflar arasında adi yazılı delil veya temel borç ilişkisi bakımından başka hukuki sonuçlar doğurabilir. Ancak böyle bir belgenin kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takipte kullanılması ayrı şartlara tabidir. Takip Dayanağı Belge Kambiyo Senedi Değilse Ne Yapılır? rehberi bu ayrımı açıklar.
Vade tarihi olmayan senet icraya konulabilir mi?
Vadesi yazılmamış fakat TTK m.776 ve m.777 kapsamında bono niteliğini taşıyan bir senet, sırf vade hanesi boş diye kambiyo takibine elverişsiz sayılmaz. Kanun bu senedi görüldüğünde ödenecek bono olarak kabul eder. Bununla birlikte takip aşamasında ibraz, muacceliyet, zamanaşımı, senedin aslının takip dosyasına sunulması ve İİK m.167 ve devamındaki kambiyo takibi koşulları ayrıca kontrol edilir.
İcra müdürü, takip talebinin kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip şartlarını taşıyıp taşımadığını inceler. Borçlu da kanunda belirtilen kısa süreler içinde imzaya, borca veya kambiyo vasfına ilişkin başvuru yapabilir. “Vade boş, o hâlde takip kesinlikle yapılamaz” şeklinde genel bir itiraz TTK m.777/2 karşısında doğru değildir.
Senede dayalı icra yolunun aşamaları için Senede Dayalı İcra Takibi Nasıl Başlatılır? rehberi kullanılabilir. Senet kaybolmuşsa ise takipten önce kıymetli evrakın zayi ve iptal hükümleri gündeme gelir; bu konuda Senet Kaybolursa Ne Yapılır? içeriği ayrıdır.
Vade tarihi yoksa faiz ne zaman işlemeye başlar?
Faiz bakımından önce senette faiz şartı bulunup bulunmadığı, temel borç ilişkisi, bononun vade türü ve temerrüt tarihi ayrıştırılmalıdır. Görüldüğünde ödenecek bonoda ödeme için ibraz, muacceliyet bakımından temel işlemdir. Kambiyo senedine yazılabilecek faiz kayıtları da TTK’nın özel hükümlerine tabidir.
TTK m.675 ve m.778 yollaması çerçevesinde, görüldüğünde veya görüldükten belirli süre sonra ödenecek bonoda belirli şartlarla faiz kaydı konulabilir; diğer vade türlerinde senet üzerine yazılan faiz şartı yazılmamış sayılır. Faiz oranının senet üzerinde gösterilmesi gerekir. Oran yazılmamışsa faiz şartının hukuki sonucu ayrıca değerlendirilir.
Temerrüt faizi ve kanuni faiz bakımından ayrıca 3095 sayılı Kanun uygulanır. 2026 yılında 3095 sayılı Kanunda yapılan değişiklik nedeniyle geçmiş yıllardaki sabit oran bilgilerini kopyalamak doğru değildir. Somut alacakta uygulanacak oran, temerrüt tarihi ve borcun ticari olup olmadığı güncel mevzuata göre hesaplanmalıdır.
Vade hanesi boş bırakılan senet sonradan doldurulabilir mi?
Tarafların bono düzenlenirken bazı alanları daha sonra doldurulmak üzere boş bırakması uygulamada “açık bono” tartışmasını doğurur. Ancak vade hanesinin sonradan doldurulabilmesi, hamilin istediği tarihi sınırsız biçimde yazabileceği anlamına gelmez. Tamamlama, taraflar arasındaki anlaşmaya ve verilen yetkinin sınırlarına uygun olmalıdır.
Senet anlaşmaya aykırı doldurulmuşsa TTK’nın açık senede ve yetkisiz doldurmaya ilişkin hükümleri ile ispat kuralları gündeme gelir. Özellikle senet üçüncü kişiye ciro edilmişse üçüncü kişinin iyiniyeti ve senedi iktisap koşulları ayrıca önem kazanır. Bu nedenle vade boş bırakılacaksa tarafların temel sözleşmede tamamlama yetkisinin kapsamını yazılı biçimde belirlemesi uyuşmazlık riskini azaltır.
Vade hiç tamamlanmadan senet dolaşıma çıkarılmışsa TTK m.777/2 kanuni sonucu doğurur: senet görüldüğünde ödenecek bono sayılır. Sonradan bir tarih yazıldığı iddia ediliyorsa belgenin aslındaki yazı, mürekkep, ekleme ve tarafların anlaşması somut uyuşmazlıkta delil incelemesine konu olabilir.
Vadesiz senet için 10 maddelik kontrol listesi
- Belgede “bono” veya “emre yazılı senet” ibaresi var mı?
- Belirli bir bedelin kayıtsız ve şartsız ödenmesi taahhüt edilmiş mi?
- Lehtarın adı yazılı mı?
- Düzenlenme tarihi mevcut ve mümkün bir tarih mi?
- Düzenleyenin imzası var mı?
- Vade gerçekten boş mu, yoksa çelişkili veya birden fazla vade mi yazılmış?
- Ödeme yeri veya kanunun tamamlayacağı yer bilgisi belirlenebiliyor mu?
- Düzenlenme yeri veya kanuni tamamlayıcı yer mevcut mu?
- Görüldüğünde ödeme için TTK m.704 kapsamındaki ibraz süresi geçirilmiş mi?
- İcra veya dava öncesinde zamanaşımı ve ciro zinciri kontrol edilmiş mi?
Bu kontrol, yalnız senedin ön yüzündeki vade kutusuna bakmaktan daha güvenlidir. Kambiyo senetleri şekle sıkı bağlı belgelerdir; tek bir kaydın eksikliği bazen kanun tarafından tamamlanırken başka bir kaydın yokluğu bono vasfını ortadan kaldırabilir.
Vade yazılmayan bono ile vadesi geçmiş bono aynı değildir
Vadesi yazılmamış bono, kanun gereği görüldüğünde ödenecek bonodur. Vadesi geçmiş bono ise üzerinde geçerli bir vade bulunan ve o tarih geride kalmış senettir. İlkinde TTK m.777/2 ve m.704 sistemi; ikincisinde yazılı vade, ödeme için ibraz, protesto gerekip gerekmediği ve zamanaşımı tarihleri esas alınır.
Bu ayrım icra takibinde de önem taşır. Vade yazılı bonoda muacceliyet kural olarak senetteki tarihten anlaşılır. Vadesiz bonoda ise “görüldüğünde ödeme” niteliği nedeniyle ibraz ve kanuni süreler ayrıca incelenir. Aynı takip şablonunu iki farklı senede mekanik biçimde uygulamak hatalı sonuç doğurabilir.
Resmî kaynaklar
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu — özellikle m.703-704, m.776-778.
- Adalet Bakanlığı – 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu metni.
- Adalet Bakanlığı – Kıymetli Evrak Hukuku eğitim materyali.
Sık Sorulan Sorular
Senette vade tarihi yoksa senet geçersiz olur mu?
Hayır. TTK m.777/2 uyarınca vadesi gösterilmemiş bono görüldüğünde ödenmesi şart olan bono sayılır. Diğer zorunlu unsurlar ayrıca bulunmalıdır.
Vadesiz senet ne zaman ödenir?
Kanunen görüldüğünde ödenecek bono niteliğindedir. Ödeme için ibraz edildiğinde muaccel olur; TTK m.704’teki ibraz süresi bonoya TTK m.778 üzerinden uygulanır.
Vadesiz bono kaç yıl içinde ibraz edilir?
TTK m.704’e göre görüldüğünde ödenecek senet kural olarak düzenlenme gününden itibaren bir yıl içinde ödeme için ibraz edilmelidir. Düzenleyen bu süreyi kısaltabilir veya uzatabilir.
Senette iki vade varsa geçerli mi?
TTK m.703/2, birbirini takip eden çeşitli vadeleri gösteren poliçeleri batıl sayar; bu hüküm TTK m.778 nedeniyle bonoya da uygulanır.
Vadesiz senet icraya konulabilir mi?
Sırf vade hanesi boş olduğu için bono vasfı kaybolmaz. TTK m.777/2 gereğince görüldüğünde ödenecek bono sayılır; ancak icra takibinde ibraz, zamanaşımı ve diğer kambiyo takip şartları ayrıca kontrol edilir.
Vade boşsa alacaklı istediği tarihi sonradan yazabilir mi?
Hayır. Sonradan tamamlama yetkisi varsa bile taraflar arasındaki anlaşmanın sınırlarına uyulmalıdır. Yetkisiz veya anlaşmaya aykırı doldurma ayrı hukuki uyuşmazlık doğurabilir.
“Param olunca ödenecek” şeklindeki vade geçerli mi?
Kambiyo senetlerinde vade TTK m.703’teki dört modelden birine uygun olmalıdır. Belirsiz bir koşula bağlanan ödeme kaydı bono vasfı bakımından sorun doğurur.
Vade yoksa faiz hiç işlemez mi?
Hayır. Faizin türü, senetteki faiz kaydı, ibraz ve temerrüt tarihi ile 3095 sayılı Kanun birlikte değerlendirilir. “Vade yoksa faiz olmaz” şeklinde genel bir kural yoktur.
Vadesiz senette düzenlenme tarihi şart mı?
Evet. Vadenin yokluğu TTK m.777/2 ile tamamlanır; ancak düzenlenme tarihi bononun temel zorunlu kayıtlarındandır ve bu kayıt ayrıca değerlendirilmelidir.
Vade yazılmayan bono ile çek aynı şey mi?
Hayır. Bono bir ödeme vaadidir; çek ise bankaya yöneltilen ödeme emridir ve TTK’da ayrı hükümlere tabidir. Bonoda vade sistemi ile çekin görüldüğünde ödeme sistemi aynı hukuki yapı değildir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
