SGK Kontrol Muayenesine Gitmezsem Ne Olur? 5510 m.94 ve 3 Ay Kuralı 2026

SGK kontrol muayenesi nedir?

Kontrol muayenesi, Sosyal Güvenlik Kurumunun gelir veya aylığın dayandığı malullük, sürekli iş göremezlik ya da hak sahibi çocuğun çalışma gücü kaybının devam edip etmediğini yeniden değerlendirmek amacıyla yaptığı sağlık incelemesidir. Hukuki dayanak 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 94. maddesidir.

İlk sağlık kurulu kararı her dosyada ömür boyu değişmez bir tespit değildir. Sağlık durumunun zaman içinde iyileşmesi veya çalışma gücü kaybının Kanundaki eşik altına düşmesi mümkündür. Bu nedenle SGK, Kanunda sayılan kişilerden kontrol muayenesine tabi tutulmalarını isteyebilir.

Kontrol muayenesi yalnız “SGK yeniden hastaneye gönderdi” şeklinde teknik bir işlem değildir. Muayeneye hiç gidilmemesi veya geç gidilmesi gelir/aylığın kesilme ve yeniden bağlanma tarihini doğrudan etkiler. Özellikle üç aylık süre, geçmiş aylıkların korunup korunmayacağını belirleyen temel eşiktir.

Kimler SGK kontrol muayenesine çağrılabilir?

5510 m.94 ve SGK’nın güncel açıklamaları uyarınca malullük aylığı alanlar, vazife malullüğü veya ilgili sağlık temelli aylık/gelir sahipleri, sürekli iş göremezlik geliri alanlar ve maluliyet nedeniyle hak sahibi olan çocuklar kontrol muayenesine tabi tutulabilir. Kurum, sağlık durumunun yeniden tespitine ihtiyaç gördüğünde yazılı bildirimle sevk sürecini başlatır.

Malullük aylığı bakımından 5510 m.25’teki malul sayılma kriterleri; sürekli iş göremezlikte meslekte kazanma gücü kayıp oranı; malul çocuklarda çalışma gücü kaybının en az yüzde 60 olup olmadığı yeniden incelenir. Sağlık şartı hangi gelir veya aylığın temeliyse kontrol muayenesinde de o hukuki eşik esas alınır.

Malul sayılma kriterlerini Kimler Malul Sayılır? 5510 m.25 yazımızda; malullük aylığının kesilme ve yeniden bağlanma sistemini 5510 m.27 Malullük Aylığı Başlangıç ve Kesilme rehberinde açıkladık.

Kontrol muayenesi çağrısı nasıl yapılır?

SGK, sigortalı veya hak sahibine kontrol muayenesinin yapılması gereken tarihi yazılı bildirimle iletir ve yetkili sağlık kuruluşuna sevk işlemi yapar. SGK’nın resmî bilgilendirmesine göre sevk bildirim yazısını alan kişinin ilgili sağlık kuruluşundan randevu alarak başvurması gerekir.

Bu nedenle süre hesabında “ben hastaneden randevu alamadım” iddiası tek başına yeterli değildir; Kurumun yazılı bildirimindeki kontrol tarihi, sevk tarihi, randevu girişimleri ve varsa hastanenin verdiği tarih belgelenmelidir. SGK’nın üç aylık süre hesabında yazılı bildirimdeki kontrol muayenesi tarihi ile sağlık kuruluşunun düzenlediği rapor tarihi dikkate alınır.

Tebligatın hiç ulaşmadığı, yanlış adrese gönderildiği veya usulsüz yapıldığı iddiası varsa öncelikle Kurum dosyasındaki tebliğ evrakı alınmalıdır. Gelir veya aylık kesilmişse kesme işleminin dayanağı olan bildirimin tarihi ve teslim şekli mutlaka kontrol edilmelidir.

Kontrol muayenesine gitmezsem aylık hemen kesilir mi?

SGK’nın yazılı bildiriminde belirtilen tarihten sonraki ödeme dönemi başına kadar kabul edilebilir bir özür olmadan kontrol muayenesini yaptırmayan sigortalı veya hak sahibinin gelir veya aylığı, kontrol muayenesi tarihini takip eden ödeme dönemi başından itibaren kesilir. Bu kural SGK’nın güncel resmî açıklamasında açık biçimde belirtilmektedir.

Kesinti, “SGK üç ay bekledikten sonra keser” şeklinde uygulanmaz. Üç aylık süre, geç yapılan muayene sonrasında geçmiş aylıkların hangi tarihten yeniden bağlanacağını belirler. Kişi çağrıya hiç uymazsa ödeme kesik kalır; muayene yapılıp sağlık şartının devam ettiği tespit edildiğinde yeniden bağlama kuralı uygulanır.

Örneğin SGK kontrol muayenesi için 15 Mart 2026 tarihini bildirmiş ve kişi kabul edilebilir mazeret olmadan muayene olmamışsa, aylık kontrol tarihini takip eden ödeme dönemi başında kesilir. Kişinin daha sonra 10 Mayıs’ta rapor almasıyla 10 Ağustos’ta rapor alması aynı sonucu doğurmaz; üç aylık eşik geçmiş aylık farkında belirleyicidir.

SGK kontrol muayenesinde 3 ay kuralı nedir?

Üç ay kuralı SGK’nın resmi bilgilendirmesinde iki ayrı sonuç doğurur. Kontrol muayenesini Kurumun bildirdiği tarihten itibaren üç ay içinde yaptıran ve malullük durumunun devam ettiği tespit edilen kişinin gelir veya aylığı, kesildiği tarihten itibaren yeniden bağlanır. Böylece aradaki kesinti dönemine ilişkin aylıklar geriye dönük olarak ödenir.

Kontrol muayenesi Kurumun bildirdiği tarihten itibaren üç ay geçtikten sonra yaptırılır ve malullük devam ediyorsa gelir veya aylık, yeni rapor tarihini takip eden ay başından itibaren yeniden bağlanır. Üç aydan fazla gecikilen dönem için, kabul edilmiş bir mazeret yoksa kesildiği tarihe kadar geriye yürüyen ödeme yapılmaz.

Bu ayrım çok önemlidir. “Malullüğüm zaten devam ediyordu; altı ay sonra da raporda aynı çıktı, bütün kesilen aylıkları alırım” sonucu doğru değildir. Mazeretsiz gecikme üç ayı geçtiğinde yeniden bağlama tarihi yeni rapor tarihine bağlanır.

Üç ay nasıl hesaplanır?

SGK, üç aylık sürenin tespitinde yazılı bildirimde yer alan kontrol muayenesi tarihi ile sağlık kuruluşunca düzenlenen rapor tarihini dikkate aldığını resmî olarak açıklamıştır. Bu nedenle yalnız hastaneye başvuru veya randevu alma tarihi değil, raporun düzenlendiği tarih de dosyada önem taşır.

Randevu gecikmesi sağlık kuruluşundan kaynaklanıyorsa başvuru belgesi, MHRS kaydı, hastane yazısı ve sevk evrakı saklanmalıdır. Mazeret değerlendirmesinde neden-sonuç ilişkisini belgelemek gerekir.

Kontrol muayenesinde malullük devam ederse ne olur?

Sağlık kurulu raporu ve SGK Sağlık Kurulu incelemesi sonucunda malullük veya gelir/aylığa esas sağlık şartının devam ettiği tespit edilirse ödeme yeniden bağlanır. Başlangıç tarihi, muayenenin üç aylık sürede yapılıp yapılmadığına göre değişir.

Üç ay içinde yapılan muayenede sağlık şartı devam ediyorsa kesildiği tarihten itibaren ödeme yeniden açılır. Üç ay geçtikten sonra yapılan muayenede sağlık şartı devam ediyorsa yeni rapor tarihini takip eden ay başı esas alınır. Bu ikinci durumda aradaki dönemde oluşan aylık kaybı, yalnız malullüğün devam etmesi gerekçesiyle otomatik olarak geriye ödenmez.

Kontrol raporunun hastane tarafından olumlu düzenlenmesi de tek başına nihai tahsis kararı değildir. 5510 sisteminde nihai sağlık hukuku değerlendirmesini SGK Sağlık Kurulu yapar. Bu nedenle “hastane yüzde 60 yazdı, SGK aylığı hemen açmak zorunda” şeklindeki ifade doğru değildir.

Kontrol muayenesinde malullük sona ermiş sayılırsa ne olur?

Kontrol muayenesi sonucu SGK Sağlık Kurulu, gelir veya aylığın dayandığı çalışma gücü/meslekte kazanma gücü kaybının artık Kanuni düzeyi karşılamadığına karar verirse gelir veya aylık kesilir. Malullük aylığı için 5510 m.27, malullük halinin ortadan kalkması halinde aylığın kesilmesini düzenler.

Malul çocuk bakımından SGK’nın güncel ölüm aylığı açıklamasında, kontrol muayenesinde çalışma gücünü en az yüzde 60 oranında yitirmediği tespit edilen çocuğun aylığının yeni malullük durumuna esas tutulan rapor tarihini izleyen ödeme dönemi başından itibaren kesileceği belirtilmiştir.

Sürekli iş göremezlik geliri alan kişide meslekte kazanma gücü kayıp oranı değişirse gelir oranı yeni tıbbi sonuca göre yeniden belirlenebilir veya Kanundaki asgari eşik altına düşmesi halinde ödeme sona erebilir.

SGK Sağlık Kurulu kararına nasıl itiraz edilir?

Çalışma gücü veya meslekte kazanma gücü kaybına ilişkin SGK Sağlık Kurulu kararına itiraz edildiğinde dosya Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kuruluna gönderilebilir. SGK’nın resmî kontrol muayenesi bilgilendirmesinde bu itiraz hakkı açıkça gösterilmiştir.

Ancak Kurum Sağlık Kurulunun “ek bilgi/belge getirilsin” veya “yeniden muayene edilsin” şeklindeki ara nitelikteki kararları doğrudan malullük tespiti içermediği için Yüksek Sağlık Kurulu itirazına konu edilmez. Önce istenen tıbbi eksiklik tamamlanır ve esasa ilişkin sağlık kararı alınır.

İtirazda güncel epikrizler, görüntüleme sonuçları, ameliyat/tedavi belgeleri, fonksiyon testleri ve hastalığın çalışma gücüne etkisini gösteren tüm tıbbi kayıtlar sunulmalıdır. Yalnız hastalık tanısının varlığını göstermek, mevzuattaki kayıp oranını kanıtlamaya yetmeyebilir.

Hangi durumlar kabul edilebilir mazeret olabilir?

Kanun ve ikincil mevzuat, kontrol muayenesinin yaptırılamamasında haklı veya kabul edilebilir özrün bulunup bulunmadığının somut olayın belgeleriyle değerlendirilmesini gerektirir. Hastaneye yatış, ağır hastalık, kişinin sevke fiilen katılmasını engelleyen sağlık durumu veya Kurum/hastane kaynaklı sevk-randevu sorunu gibi durumlarda mazeretin yazılı belgeyle ispatı önem taşır.

Mazeret ileri süren kişi, engelin başladığı ve sona erdiği tarihleri belgelemelidir. Sadece “haberim olmadı”, “randevu bulamadım” veya “şehir dışındaydım” şeklindeki belgesiz açıklama güvenli değildir. Tebligat, hastane randevu kayıtları, sağlık belgeleri ve Kurumla yapılan başvurular birlikte sunulmalıdır.

Usulsüz tebligat iddiası varsa bu konu mazeretten farklıdır. Bildirim hiç usulüne uygun yapılmamışsa kontrol tarihi ve buna bağlı kesme işleminin hukuki dayanağı ayrıca tartışılır.

Kontrol muayenesi nedeniyle aylık kesilmesine karşı hangi mahkemeye gidilir?

5510 sayılı Kanunun uygulanmasından doğan ve idari yargının görev alanına bırakılmayan sosyal güvenlik uyuşmazlıklarında görevli mahkeme iş mahkemesidir. Ancak 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.4 uyarınca, hizmet akdine tabi çalışmaları nedeniyle zorunlu sigortalılık sürelerinin tespiti talepleri dışındaki SGK uyuşmazlıklarında dava açmadan önce Kuruma başvuru şartı bulunmaktadır.

Kontrol muayenesi uyuşmazlığında önce kesme kararı, sağlık kurulu kararı, sevk ve tebligat evrakı alınmalıdır. Sağlık yönünden itiraz yolu varsa Yüksek Sağlık Kurulu süreci de dosyanın niteliğine göre işletilir. Ardından Kurum işleminin iptali, aylığın yeniden bağlanması ve ödenmeyen dönemlerin tahsili talepleri somut karara göre ileri sürülür.

Dava sırasında mahkeme tıbbi uyuşmazlık için uzman sağlık kurullarından veya Adli Tıp Kurumundan rapor alabilir. Çelişkili raporların giderilmesi gerekir. Mahkeme, yalnız SGK’nın ilk sağlık kararını tekrar etmekle yetinmez; uyuşmazlık konusu sağlık durumunu yargısal denetime tabi tutar.

Kontrol muayenesi çağrısı gelince ne yapılmalı?

1. SGK yazısındaki kontrol tarihini ve sevk edilen sağlık kuruluşunu kaydedin.
2. Randevuyu gecikmeden alın; randevu verilemiyorsa bunu belgeleyin.
3. Eski ve yeni bütün epikriz, tetkik ve görüntüleme sonuçlarını hazırlayın.
4. Muayene ve tetkikleri tamamlayıp sağlık kurulu raporunun düzenlendiği tarihi takip edin.
5. SGK Sağlık Kurulu kararını yazılı olarak alın.
6. Aylık kesilmişse üç aylık süreyi ve yeniden bağlama tarihini ayrı hesaplayın.
7. Olumsuz sağlık kararına karşı Yüksek Sağlık Kurulu ve gerekiyorsa dava yolunu süresinde kullanın.

Kontrol muayenesi ile normal hastane kontrolü aynı değildir

Doktorun tedavi amacıyla belirlediği rutin poliklinik kontrolü ile SGK’nın 5510 m.94 kapsamında yaptığı kontrol muayenesi farklı işlemlerdir. Rutin kontrolde amaç tedaviyi sürdürmek; SGK kontrol muayenesinde amaç sosyal güvenlik gelir veya aylığının dayandığı sağlık şartının devam edip etmediğini belirlemektir.

Bu nedenle kişinin kendi doktor kontrollerine düzenli gitmesi, SGK’nın ayrıca yaptığı kontrol muayenesi çağrısını yerine getirdiği anlamına gelmez. Kurumun sevk yazısındaki süreç tamamlanmalıdır.

Türkiye geneli ve Mersin uygulaması

5510 m.94 Türkiye genelinde aynı biçimde uygulanır. Mersin’de yaşayan sigortalı veya hak sahibi de SGK’nın sevk ettiği yetkili sağlık kuruluşunda kontrol muayenesini tamamlar. Kurumun bildirdiği tarih, üç aylık eşik ve yeniden bağlama kuralları il bazında değişmez.

Mersin dışındaki bir sağlık kuruluşuna sevk veya ikamet değişikliği söz konusuysa SGK birimiyle yazılı koordinasyon kurulmalıdır. Kendi imkanıyla farklı bir hastaneden alınan raporun Kurum sevk raporu yerine geçeceği varsayılmamalıdır.

Kanuni dayanak ve resmî kaynaklar

Kontrol muayenesinin temel dayanağı 5510 sayılı Kanun m.94’tür. SGK’nın güncel kontrol muayenesi uygulamasındaki üç aylık süre, kesme ve yeniden bağlama koşulları SGK Kontrol Muayenesi açıklamasında yer almaktadır. Güncel kanun metni için Mevzuat Bilgi Sistemi esas alınmalıdır.

Sık Sorulan Sorular