Sigortalının Zararı Önleme ve Azaltma Yükümlülüğü 2026: TTK m.1448
Sigortalının zararı önleme ve azaltma yükümlülüğü nedir?
Sigorta sözleşmesi, sigorta ettirene hasar olduktan sonra hiçbir şey yapmadan zararın büyümesini bekleme hakkı vermez. TTK m.1448 sigorta ettirene aktif davranma yükümlülüğü getirir. Kişi kendi malı sigortalı değilmiş gibi makul özen göstermeli, zararın önlenmesi veya sınırlanması için imkanları ölçüsünde tedbir almalıdır.
Bu yükümlülük hem rizikonun gerçekleşmesinden sonra zararın büyümesini engellemeyi hem de rizikonun gerçekleşme ihtimalinin ciddi biçimde yükseldiği bazı durumlarda önleyici hareket etmeyi kapsar.
Örneğin su borusu patladığında ana vanayı kapatmak, yangın başlangıcında güvenli ölçüde itfaiyeyi çağırmak, çalınan aracın takip sistemini kolluğa ve sigortacıya bildirmek veya zarar gören malı daha fazla bozulmadan korumak m.1448 kapsamındaki davranışlara örnektir.
Bu yükümlülük ne zaman başlar?
TTK m.1448 iki durumu kapsar: rizikonun gerçekleşmesi ve gerçekleşme ihtimalinin yüksek olması. Bu nedenle yalnız hasar çıktıktan sonra değil, yakın ve ciddi bir hasar tehlikesi ortaya çıktığında da makul koruma tedbirleri gerekebilir.
Ancak sigorta ettirenden olağanüstü veya hayatını tehlikeye sokacak davranış beklenmez. Ölçüt “imkânları ölçüsünde” makul tedbirdir. Yangına profesyonel ekipman olmadan girip canını tehlikeye atmak yükümlülük değildir; itfaiyeyi çağırmak ve güvenli alanı korumak makul önlemdir.
Tehlikenin ne zaman yüksek seviyeye ulaştığı somut olaya göre belirlenir. Meteorolojik uyarı, makine arızası, bina çatlağı veya güvenlik alarmı gibi objektif işaretler önem taşıyabilir.
Hangi önlemler alınmalıdır?
Alınacak önlem sigorta türüne ve olayın niteliğine göre değişir. Yangında acil servisleri çağırmak, su hasarında kaynağı kesmek, fırtınada açık alan mallarını güvenli yere almak, hırsızlıkta kilit ve güvenlik sistemini devreye almak veya bozulan soğuk hava deposundaki emtiayı başka depoya taşımak örnek verilebilir.
Önlemin masrafı ile önlenmek istenen zarar arasında makul orantı bulunmalıdır. 10.000 TL’lik malı kurtarmak için yüzbinlerce liralık gereksiz harcama yapılması her durumda makul kabul edilmez.
Sigorta ettiren olayın koşullarında ne yapması gerektiğini bilmiyorsa sigortacının hasar hattına ulaşmalı ve yazılı talimat istemelidir.
Sigortacının talimatına uyma zorunluluğu
TTK m.1448, sigorta ettirenin sigortacının zararın önlenmesi, azaltılması veya rücu hakkının korunması amacıyla verdiği makul talimatlara uymasını öngörür. Talimatın uygulanabilir ve olayın niteliğine uygun olması gerekir.
Sigortacı örneğin hasarlı malın atılmamasını, ekspertiz yapılana kadar belirli şekilde korunmasını veya üçüncü kişiye karşı delillerin saklanmasını isteyebilir. Bu talimatlar hasar incelemesini ve rücu hakkını koruyabilir.
Hayatı tehlikeye atan, teknik olarak imkânsız veya zararı büyütecek talimat makul değildir. Sigorta ettiren böyle bir talimatı yerine getirmemenin gerekçesini belgelemelidir.
Sigortacının rücu haklarını koruma ne demektir?
Hasardan üçüncü kişi sorumluysa sigortacı tazminatı ödedikten sonra TTK m.1472 uyarınca sigortalının bu kişiye karşı hakkına ödeme ölçüsünde halef olabilir. Sigorta ettiren bu rücu hakkını kullanılabilir durumda tutmak için delilleri korumalıdır.
Kusurlu kişinin kimliğini, kaza tutanağını, kamera görüntüsünü, fatura ve teknik raporu yok etmek veya sorumlu kişiyi gelişigüzel ibra etmek sigortacının rücu hakkını zedeleyebilir.
Halefiyet ve rücu sistemi için Sigorta Şirketinin Rücu Hakkı 2026 rehberi incelenebilir.
Zararı azaltma yükümlülüğüne uyulmazsa ne olur?
Sigorta ettiren m.1448 yükümlülüğünü ihlal etmişse sigortacı tazminatı otomatik olarak tamamen reddedemez. Öncelikle ihlalin zararın veya sigortacının yükümlülüğünün artmasına etkisi belirlenmelidir.
Örneğin küçük su sızıntısı fark edildiği hâlde günlerce vana kapatılmamış ve zarar 50.000 TL’den 500.000 TL’ye çıkmışsa, gecikmeyle zarar artışı arasında doğrudan bağlantı vardır.
Buna karşılık sigortalı bütün makul tedbirleri aldığı hâlde doğal afet nedeniyle zarar yine büyümüşse yükümlülük ihlali yoktur.
Tazminattan ne kadar indirim yapılabilir?
TTK m.1448, yükümlülüğe aykırılığın sigortacı aleyhine bir durum doğurması hâlinde sigorta ettirenin kusurunun ağırlığına göre tazminattan indirim yapılmasına imkân verir.
İndirim oranı keyfî belirlenmemelidir. Alınmayan önlem, kusur derecesi ve bu ihmalin zararı ne kadar artırdığı teknik olarak ortaya konulmalıdır.
Sigortacı “önlem almadınız” diyerek bütün hasarı reddediyorsa, hangi önlemin alınmadığını, bunun ne kadar ek zarara yol açtığını ve indirimin nasıl hesaplandığını açıklamalıdır.
Zararı azaltmak için yapılan masrafları sigorta şirketi öder mi?
Evet. TTK m.1448, sigorta ettirenin kanuni yükümlülüğü kapsamında yaptığı makul giderlerin sigortacı tarafından karşılanmasını öngörür. Bu giderler sigorta tazminatından ayrı bir hukuki kalemdir.
Örneğin hasarlı emtianın daha fazla bozulmasını önlemek için geçici depo kiralanması, su basan işyerinde pompaj yapılması veya zarar görmüş çatının yağış öncesi geçici olarak kapatılması makul gider olabilir.
Giderin gerçekten hasarı önleme/azaltma amacı taşıdığı ve miktarının makul olduğu fatura, sözleşme, fotoğraf ve olay kayıtlarıyla ispatlanmalıdır.
Alınan önlem işe yaramazsa masraf yine istenir mi?
Kanun bakımından makul ve gerekli olduğu anda alınan tedbirin sonradan faydasız kalması, giderin otomatik olarak reddedilmesi anlamına gelmez. Değerlendirme sonuçtan değil, tedbir alındığı anda makul olup olmadığından yapılır.
Örneğin yangının yayılmasını önlemek için profesyonel ekipman kiralanmış ancak fırtına nedeniyle yangın yine büyümüşse, tedbir baştan makulse sırf sonuç alınamadığı için gider yok sayılmaz.
Sigorta ettiren gereksiz veya ölçüsüz gider yapmışsa sigortacı yalnız makul kısmı karşılamayı ileri sürebilir.
Yangın hasarında m.1448 nasıl uygulanır?
Yangın başladığında itfaiyeye haber vermek, insanları tahliye etmek, güvenli biçimde enerji kaynaklarını kapatmak ve mümkün olan malları risk alanından çıkarmak makul tedbir olabilir.
Yangın sonrası hasarlı malların hemen atılması yerine ekspertiz ve delil incelemesi için korunması, sigortacının rücu ve hasar tespit hakkı bakımından önemlidir.
Yangın söndürme, geçici güvenlik ve enkazın daha fazla zararı önleyecek ölçüde korunması giderleri poliçe ve m.1448 kapsamında incelenebilir.
Su baskını ve makine arızasında örnek
İşyerine su girdiğinde elektriği güvenli biçimde kesmek, malları yüksek alana taşımak ve pompa hizmeti almak zararı azaltma önlemidir. Sigortalı imkânı olduğu hâlde hiçbir şey yapmazsa artan zarar tartışma konusu olabilir.
Makinenin arıza sesi verdiği hâlde üretime devam edilip küçük hasarın tam motor hasarına dönüşmesi de somut olayda m.1448 bakımından incelenebilir.
Teknik olaylarda alınması gereken önlemin belirlenmesi bilirkişi incelemesi gerektirebilir.
Koruma giderleri nasıl ispatlanmalıdır?
Fatura, ödeme dekontu, hizmet sözleşmesi, fotoğraf, video, acil servis tutanağı, sigortacı talimatı, e-posta ve çağrı merkezi kayıtları saklanmalıdır.
Olay acil olduğu için fatura hemen alınamıyorsa mümkün olan ilk anda hizmet sağlayıcıdan belge temin edilmelidir. Nakit ve belgesiz ödeme ispat güçlüğü yaratır.
Sigortacı gider talebini reddederse hangi kalemin neden makul görülmediği yazılı sorulmalıdır. Uyuşmazlık tahkim veya dava dosyasına taşınabilir.
Hasar ihbarı ile zararı azaltma yükümlülüğü aynı şey değildir
Hasar ihbarı TTK m.1446’da, zararı önleme ve azaltma yükümlülüğü TTK m.1448’de düzenlenir. Sigortalı hasarı zamanında bildirmiş olsa bile zararın büyümesini önlemek için makul tedbirleri almak zorundadır.
Tersine, bütün koruma tedbirlerini alan kişinin sigortacıya geç bildirim yapması m.1446 bakımından ayrı değerlendirilir. Hasar ihbarı için Sigorta Hasar İhbarı 2026 rehberi incelenebilir.
Türkiye geneli ve Mersin uygulaması
TTK m.1448 Türkiye genelindeki sigorta sözleşmelerinde uygulanır. Mersin’de yangın, su baskını, fırtına, hırsızlık veya başka sigortalı olayda da sigorta ettiren makul koruma önlemlerini almak, sigortacı ise kanuni şartları taşıyan makul giderleri karşılamak zorundadır.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu Mersin’deki İstanbul ve Mersin’deki fiziksel ofislerden Türkiye genelindeki sigorta hasar ve tazminat uyuşmazlıklarını görev ve yetki kurallarına göre takip eder.
Zararı önleme ve azaltma yükümlülüğü hakkında sık sorulan sorular
Zararı azaltma yükümlülüğü hangi maddede?
TTK m.1448.
Hasar olduktan sonra hiçbir şey yapmadan sigortacıyı bekleyebilir miyim?
Hayır. İmkânlar ölçüsünde makul koruma tedbirleri alınmalıdır.
Sigortacının talimatına uymak gerekir mi?
Zararı azaltmaya veya rücu hakkını korumaya yönelik makul talimatlara uyulmalıdır.
Önlem alınmazsa tazminat tamamen kesilir mi?
Otomatik olarak hayır; kusur ve zarar artışı oranında indirim değerlendirilir.
Kurtarma masrafları ödenir mi?
m.1448 kapsamındaki makul giderler kanuni şartlarla sigortacıdan istenebilir.
Önlem işe yaramazsa gider ödenmez mi?
Hayır. Tedbir alındığı anda makulse faydasız kalması tek başına ret sebebi değildir.
İtfaiye ve geçici koruma giderleri istenir mi?
Hasarı önleme veya azaltma amacıyla makul ve belgeli ise poliçe ve m.1448 kapsamında değerlendirilebilir.
Sorumlu üçüncü kişiyi ibra etmek sorun yaratır mı?
Sigortacının rücu hakkını zedeliyorsa sorumluluk doğurabilir.
Hasar ihbarı ile aynı yükümlülük mü?
Hayır. Hasar ihbarı m.1446, zararı azaltma m.1448’dir.
Gider reddine tahkim yolu var mı?
Uyuşmazlık sistem kapsamındaysa evet.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
