Şikâyete Yetkili Kişiye Yakalamanın Bildirilmesi Talep Dilekçesi | CMK 96 Word

Şikâyete yetkili kişiye yakalamanın bildirilmesi talep dilekçesi, soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı bir suçta CMK m.90/3 koşullarıyla şikâyetten önce yakalanan şüphelinin yakalandığının, CMK m.96 uyarınca şikâyet hakkı sahibine ve birden fazla hak sahibi varsa en az birine bildirilmesini; bildirimin tarih, saat, yöntem ve muhatabının tutanağa bağlanmasını ister. Bu düzenleme, yakalananın yakınına haber verilmesini düzenleyen CMK m.95’ten farklıdır. Aşağıdaki açıklama 3 Ekim 2026 tarihinde yürürlükteki açık kanun metinleri esas alınarak hazırlanmıştır.

CMK 96 hangi bildirimi zorunlu kılar?

CMK m.96, dar ve açık koşullara bağlı özel bir bildirim yükümlülüğüdür. Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı bir suçta, CMK m.90/3 uyarınca şikâyet henüz yapılmadan şüpheli yakalanmışsa durum şikâyete yetkili kişiye bildirilir. Şikâyet hakkı sahibi birden fazlaysa kanun, hiç olmazsa birine bildirim yapılmasını yeterli sayar. Bildirim, hak sahibinin yakalamayı öğrenmesini ve şikâyet hakkını bilinçli biçimde kullanabilmesini sağlar.

Hüküm her yakalamada uygulanmaz. Suçun takibi şikâyete bağlı değilse, şikâyet yakalamadan önce yapılmışsa veya yakalama CMK m.90/3’teki özel suçüstü yetkisine dayanmıyorsa CMK m.96’nın kurduğu özel bildirim zinciri doğmaz. Buna karşılık koşulların tamamı varsa “mağdur dosyadan zaten haberdardır” düşüncesi kanuni bildirimin yerine geçirilmemelidir. Bildirimin kime, ne zaman ve hangi yöntemle yapıldığı dosyada denetlenebilir olmalıdır.

CMK 96 için birlikte bulunması gereken koşullar

1. Suçun soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olmalıdır

İlk koşul, somut fiile uygulanan suç tipinin şikâyete bağlı olmasıdır. Suçun temel hâli ile nitelikli hâli aynı takip rejimine tabi olmayabilir. Bu nedenle yalnız suç adı yazılmamalı; uygulanması değerlendirilen kanun maddesi ve fıkra ile o hükümde şikâyet şartının bulunup bulunmadığı belirlenmelidir. Başvuru sahibi kesin suç vasfını hüküm verir gibi ilan etmez; dosyadaki mevcut isnadı ve şikâyet rejimini gösteren kaydı sunar.

Takibi resen yapılan bir suçta mağdura bilgi verilmesi başka hükümlere veya mağdur haklarına dayanabilir; fakat buna CMK m.96 bildirimi adı verilmez. Tersine, şikâyete bağlı bir suçta yakalama yapılmış olması da tek başına yeterli değildir. Yakalamanın şikâyetten önce ve CMK m.90/3 kapsamındaki özel suçüstü hâlinde gerçekleşmesi gerekir.

2. CMK 90/3’te sayılan korunmaya muhtaç kişilere karşı suçüstü bulunmalıdır

CMK m.90/3; soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olsa bile çocuklara, beden veya akıl hastalığı, malûllük ya da güçsüzlükleri nedeniyle kendilerini idareden aciz bulunanlara karşı işlenen suçüstü hâllerinde yakalamanın şikâyete bağlı olmadığını düzenler. Böylece henüz şikâyet açıklaması alınamamış olsa dahi suçüstü durumunda kişiyi korumak amacıyla yakalama yapılabilir.

Bu bentteki kişi grubu dosya kaydıyla belirlenmelidir. Çocuk bakımından yaş, nüfus kaydıyla; kanuni temsil ilişkisi gerçek temsil belgesiyle gösterilir. Yetişkin bir kişi hakkında “kendini idareden aciz” nitelemesi sırf yaş, hastalık adı veya engel varsayımıyla yazılamaz. Somut bedensel veya zihinsel durumun bu kanuni ölçütle bağlantısı, mevcut sağlık, vesayet veya olay kaydına dayanmalıdır. Dilekçeye bulunmayan rapor eklenmemeli; erişilemeyen resmî kaydın merci tarafından getirtilmesi istenmelidir.

3. Yakalama şikâyetten önce yapılmış olmalıdır

CMK m.96’nın metni, şüphelinin “şikâyetten önce” yakalanmasını arar. Bu nedenle olay ve işlem sırası dakika ve saat düzeyinde kurulmalıdır: suçüstü olayın zamanı, fiilî yakalama anı, kolluk ve savcı bildirimleri, şikâyet hakkı sahibine ulaşma girişimleri ve varsa şikâyet beyanının alındığı zaman. Şikâyet zaten yapılmışsa CMK m.96’nın özel bildirim amacı gerçekleşmiş olur; buna rağmen mağdurun diğer usul hakları devam eder.

Yakalama anı için yalnız sonradan düzenlenen evrakın tarihiyle yetinilmez. CMK m.97’ye göre yakalama tutanağında suç, koşullar, yer, zaman, yakalamayı yapanlar ve hak bildirimi yer almalıdır. Bu konunun ayrıntıları CMK 97 yakalama tutanağı rehberinde açıklanmıştır. CMK m.96 bildirimi de aynı kronolojide ayrı bir kayıt olarak görünmelidir.

Bildirim kime yapılır?

Kanunun kullandığı ifade “şikâyete yetkili olan kimse”dir. Bu kişi her olayda otomatik olarak mağdurun herhangi bir yakını değildir. Şikâyet hakkı somut suçtan zarar gören ve kanunun yetkili saydığı kişiye aittir; küçük veya kısıtlı bakımından temsil ilişkisi, fiil ve faille olan bağ ve olası temsil çatışması dosyaya göre ayrıca incelenir. Bu nedenle dilekçede “yakın” kelimesi yerine gerçek şikâyet yetkisinin kaynağı yazılmalıdır.

Birden fazla şikâyet hakkı sahibi varsa CMK m.96, hiç olmazsa birine bildirim yapılmasını emreder. Bu asgari kural, bilinen diğer hak sahiplerinin yok sayılması veya onların bağımsız şikâyet haklarının ortadan kalkması anlamına gelmez. TCK m.73/3’e göre hak sahiplerinden birinin altı aylık süreyi geçirmesi, diğerlerinin hakkını kendiliğinden düşürmez. Dosyada birden fazla kişi varsa her birinin adı, yetki dayanağı ve iletişim bilgisi ayrı kayda alınmalı; fiilen kime ulaşılabildiği gösterilmelidir.

Yabancı mağdur, yurt dışında yaşayan hak sahibi veya farklı dil kullanan kişi bakımından kimlik ve iletişim bilgileri doğru yazılmalı; bildirim içeriğinin anlaşılması için gerekli tercüme düzeni sağlanmalıdır. Yurt dışındaki mağdurun Türkiye’de başvuru süreci hakkında yurt dışından suç duyurusu ve şikâyet rehberi ayrıca incelenebilir.

CMK 95 ile CMK 96 arasındaki fark nedir?

CMK m.95, yakalanan veya gözaltına alınan kişinin durumunun Cumhuriyet savcısının emriyle bir yakınına ya da belirlediği kişiye gecikmeksizin bildirilmesini; yabancı kişi yazılı olarak karşı çıkmıyorsa konsolosluk bildirimini düzenler. Bu bildirimin koruduğu kişi yakalanandır. Ayrıntılı koşullar CMK 95 yakın ve konsolosluk bildirimi yazısında yer alır.

CMK m.96’da ise muhatap, yakalananın yakını değil, şikâyet hakkı sahibidir. Amaç yakalananın dış dünyayla haberleşmesini değil, şikâyet şartına bağlı suçta korunan kişinin yakalamayı öğrenmesini sağlamaktır. Aynı olayda her iki madde de kendi koşulları oluşursa ayrı ayrı uygulanabilir. Birine yapılan bildirim diğerinin yerine geçmez; tutanaklarda dayanak madde ve muhatap açıkça ayrılmalıdır.

Yakalama bildirimi şikâyet yerine geçer mi?

Hayır. CMK m.96’ya göre “yakalama bildirilir”; hüküm, bildirimle birlikte hak sahibinin otomatik olarak şikâyetçi sayılacağını yazmaz. Şikâyet hakkı sahibi, kendisine yapılan bildirimden sonra iradesini açıklar. Şikâyetçi olmak istiyorsa fiili, şüpheliyi bildiği ölçüde, şikâyet talebini ve tarihini açıkça tutanağa veya dilekçeye geçirir. Karar vermek için hukuki yardım almak istiyorsa bildirim kaydı buna imkân verecek açıklıkta tutulur.

“Bilgi verildi, şikâyetçi oldu” biçimindeki tek cümle iki ayrı işlemi birbirine karıştırır. Dosyada en azından bildirim tutanağı ile şikâyet beyanının içeriği ve zamanı ayırt edilebilmelidir. Hak sahibi şikâyetçi olmadığını bildirirse bu beyanın kim tarafından, hangi yetkiye dayanarak ve hangi suç yönünden verildiği de açık kayda alınmalıdır. Başkasının adına yetkisiz biçimde verilen vazgeçme veya şikâyetsizlik cümlesi, gerçek hak sahibinin iradesi gibi kabul edilmemelidir.

Şikâyet süresi ve bildirim tarihi nasıl değerlendirilir?

TCK m.73/1’e göre soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçta yetkili kişi altı ay içinde şikâyette bulunmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz. İkinci fıkraya göre bu süre, zamanaşımı süresini geçmemek koşuluyla hak sahibinin hem fiili hem de failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar. Şikâyete bağlı hakaret suçu bakımından ayrıca, şikâyet süresinin fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemeyeceğine ilişkin özel üst sınır vardır.

CMK m.96 bildiriminin tarihi, hak sahibinin neyi ve kimi öğrendiğinin değerlendirilmesinde önemli bir delil olabilir; ancak her bildirim otomatik olarak bütün unsurların öğrenildiğini kanıtlamaz. Tutanağın içeriği incelenmelidir. Yalnız “yakalama yapıldı” denilmiş, fiil veya yakalananın kimliği açıklanmamışsa öğrenme kapsamı farklıdır. Bu nedenle bildirim tutanağında olayın tanımlanması, yakalananın kimliği biliniyorsa yazılması, bildirimin saati ve muhatabın beyanı yer almalıdır.

CMK m.96 özel bir günlük veya saatlik başvuru süresi koymaz. Yükümlülüğün işlevi gereği bildirim geciktirilmeden yapılmalı; talep de yakalama öğrenildiğinde derhâl sunulmalıdır. Dilekçede kanunda bulunmayan “24 saatlik CMK 96 süresi” yazılmamalıdır. Yirmi dört saatlik süreler, yakalama ve gözaltının başka hükümlerinde düzenlenir ve bu bildirimle karıştırılmaz.

Dilekçe hangi makama sunulur?

Soruşturma evresinde dilekçe, soruşturmayı yürüten Cumhuriyet başsavcılığına sunulur. Yakalamayı yapan kolluk birimi ve soruşturma numarası biliniyorsa metinde belirtilir; savcılık talimatı ile kolluk bildirim tutanağının dosyaya alınması istenir. Yakalama henüz kolluk aşamasında ise başvuru ilgili kolluk birimine de teslim edilebilir; ancak savcılık dosyasına evrak numarasıyla girmesi takip edilmelidir.

CMK m.96’nın uygulama alanı şikâyetten önceki yakalama anına bağlı olduğundan olağan muhatap soruşturma makamıdır. Dava açılmış bir kovuşturmada geriye dönük kayıt eksikliği tartışılıyorsa talep, yargılamayı yapan mahkemeye dosyadaki bildirim ve şikâyet kronolojisinin incelenmesi için sunulur; gerçekleşmiş işlem için yeniden “bildirim yapılsın” denilmek yerine mevcut kayıtların getirtilmesi ve eksikliğin hukuki etkisinin değerlendirilmesi istenir.

Hangi kayıtlar dilekçeye eklenmeli veya istenmelidir?

Başvurunun sonucu, soyut anlatımdan çok gerçek zaman çizelgesine bağlıdır. Somut dosyada mevcut oldukları ölçüde şu kayıtlar kullanılır:

• Olay ve suçüstü tutanağı; fiilin tarihi, saati ve yeri.
• Yakalama tutanağı; şüphelinin fiilen yakalandığı tarih ve saat.
• Suçun şikâyete bağlı olduğunu gösteren uygulanabilir kanun maddesi ve fıkra.
• CMK m.90/3 kapsamındaki mağdur statüsünü gösteren gerçek nüfus, sağlık, vesayet veya temsil kaydı.
• Şikâyet hakkı sahibi veya sahiplerinin kimlik, yetki ve güncel iletişim bilgileri.
• Arama, telefon, mesaj, yüz yüze bildirim veya başka yöntemle yapılan ulaşma girişimlerinin tarih-saat kayıtları.
• Bildirim tutanağı ile bundan ayrı düzenlenen şikâyet, şikâyetsizlik veya süre isteme beyanı.
• Vekil aracılığıyla başvuru yapılıyorsa vekâletname ve gerçek iletişim bilgileri.

Dosyada olmayan belge ek listesine yazılmaz. Telefonla bildirim yapıldığı ileri sürülüyorsa aranan numara, arama saati, konuşan görevli, muhatabın kimliğinin nasıl doğrulandığı ve aktarılan temel bilgi tutanakta gösterilmelidir. Bildirime ulaşılamadıysa yapılan her girişim ayrı kayda alınmalı; “ulaşılamadı” sonucunun hangi numara ve adrese dayandığı açıklanmalıdır.

Şikâyete yetkili kişiye yakalamanın bildirilmesi dilekçe örneği

Şikâyete yetkili kişiye yakalamanın bildirilmesi talep dilekçesini Word olarak indirin. Word dosyasındaki köşeli parantezler gerçek dosya kayıtlarıyla doldurulmalı; bulunmayan suçüstü, temsil veya iletişim kaydı metinden çıkarılmalıdır.

Başvurudan sonra işlem nasıl takip edilir?

Dilekçenin doğru soruşturma numarasına kaydedildiği, evrak tarihi ve numarasıyla kontrol edilir. Savcılık veya kolluk tarafından düzenlenen bildirim tutanağında CMK m.96 dayanağı, muhatap, tarih-saat ve yöntem aranır. Hak sahibinin kimliği bir temsil belgesine dayanıyorsa belgenin dosyada bulunup bulunmadığı görülür. Birden fazla hak sahibi varsa kime bildirim yapıldığı ve diğer kişilerin bağımsız şikâyet hakkının korunup korunmadığı ayrı değerlendirilir.

Şikâyet beyanı verilmişse bu beyanın bildirimden ayrı kayda alındığı, hangi fiil ve şüpheliyi kapsadığı, tarih ve imzanın bulunduğu kontrol edilir. Şikâyetçi olunmadıysa veya karar için süre istendiyse, görevlinin yorumuyla “vazgeçti” sonucu üretilmemelidir. Şikâyetten vazgeçme, şikâyetsizlik ve henüz karar vermeme aynı irade açıklaması değildir.

Yakalama ve savcıya bilgi verme kronolojisi için CMK 90/5 Cumhuriyet savcısına hemen bilgi verilmesi dilekçesi; yakalanana hakların açıklanması için CMK 90/4 hak bildirimi dilekçesi incelenebilir. Bu işlemlerin her biri ayrı kişiyi ve ayrı koruma amacını esas alır.

CMK 96 dilekçesinde yapılan somut hatalar

Birinci hata, CMK m.96’yı bütün şikâyete bağlı suçlarda uygulanacak genel mağdur bilgilendirmesi saymaktır. İkinci hata, CMK m.90/3’teki çocuk veya kendini idareden aciz kişi koşulunu göstermemektir. Üçüncü hata, suçüstü kaydı bulunmadan özel yakalama yetkisini var saymaktır. Dördüncü hata, şikâyetin yakalamadan önce mi sonra mı verildiğini zaman çizelgesiyle ayırmamaktır.

Beşinci hata, şikâyet hakkı sahibini “mağdurun herhangi bir yakını” diye yazmaktır. Altıncı hata, CMK m.95 kapsamında yakalananın yakınına yapılan bildirimi CMK m.96 bildirimi sanmaktır. Yedinci hata, bildirim yapılmasını şikâyet beyanı yerine geçirmek ve yetkili kişiyi otomatik olarak şikâyetçi saymaktır. Sekizinci hata, birden fazla hak sahibinin bağımsız haklarını tek kişinin süresiyle sona ermiş kabul etmektir.

Dokuzuncu hata, TCK m.73’teki altı aylık sürenin her durumda yakalama tarihinde başladığını yazmaktır; başlangıç için fiil ile failin kimliğinin öğrenilmesi birlikte incelenir. Onuncu hata, CMK m.96’da bulunmayan yirmi dört saatlik özel süre icat etmektir. On birinci hata, ulaşılamayan kişiye ilişkin arama numarası, saat ve adres kayıtlarını tutmamaktır. On ikinci hata, kovuşturma aşamasında geçmişteki eksik bildirim için hâlâ ileriye dönük bildirim talebi kurmak yerine kayıtların getirtilmesi ve hukuki etkinin değerlendirilmesini istememektir.

Sık sorulan sorular

1. CMK 96 her yakalamada uygulanır mı?

Hayır. Şikâyete bağlı bir suç, CMK m.90/3 kapsamındaki korunmaya muhtaç kişiye karşı suçüstü, şikâyetten önce yakalama ve şikâyet hakkı sahibinin bulunması koşulları birlikte aranır.

2. Bildirim yakalanan kişinin yakınına mı yapılır?

CMK m.96 bildirimi şikâyete yetkili kişiye yapılır. Yakalananın yakınına veya belirlediği kişiye bildirim CMK m.95’in konusudur.

3. Birden fazla şikâyet hakkı sahibi varsa hepsine bildirim şart mı?

CMK m.96 metni hiç olmazsa birine bildirim yapılmasını yeterli sayar. Bu asgari kural, diğer hak sahiplerinin bağımsız şikâyet hakkını ortadan kaldırmaz.

4. Bildirim yapılınca şikâyet otomatik oluşur mu?

Hayır. Bildirim ve şikâyet iki ayrı işlemdir. Hak sahibinin şikâyet iradesi ayrıca, açık ve tarihli biçimde kaydedilmelidir.

5. Şikâyet süresi yakalama tarihinde mi başlar?

TCK m.73/2’ye göre altı aylık süre, zamanaşımı sınırı içinde, hak sahibinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar. Bildirimin içeriği öğrenme tarihinin delili olabilir; her bildirim otomatik başlangıç sayılmaz.

6. CMK 96 bildirimi için yirmi dört saatlik süre var mı?

Hayır. Madde gün veya saat cinsinden özel süre koymaz. Bildirim, şikâyet hakkının etkili kullanılabilmesi için geciktirilmeden yapılmalıdır.

7. Çocuk mağdur bakımından şikâyet hakkı sahibi nasıl belirlenir?

Yaş ve temsil ilişkisi gerçek nüfus ve temsil kayıtlarıyla incelenir. Somut fiilde temsil çatışması veya başka özel durum varsa yetki ayrıca değerlendirilir; herhangi bir yakın otomatik hak sahibi sayılmaz.

8. Telefonla bildirim yeterli midir?

Kanun belirli tek yöntem yazmaz. Telefonla bildirimde muhatabın kimliği, aranan numara, tarih-saat, görevli ve aktarılan temel içerik denetlenebilir tutanakla kaydedilmelidir.

9. Şikâyet yakalamadan önce verilmişse CMK 96 uygulanır mı?

Maddenin özel koşulu şikâyetten önce yakalamadır. Şikâyet önceden verilmişse CMK m.96’nın bu özel bildirimi aynı hukuki nedenle doğmaz; mağdurun diğer bilgilendirme hakları saklıdır.

10. Word örneğinde hangi bilgiler mutlaka değiştirilmelidir?

Soruşturma numarası, olay ve yakalama zamanı, uygulanabilir suç hükmü, CMK m.90/3 statüsünün gerçek dayanağı, şikâyet hakkı sahibinin yetkisi ve iletişim kayıtları dosyaya göre yazılmalı; bulunmayan belge veya iddia çıkarılmalıdır.

Resmî mevzuat kaynakları ve güncellik

CMK m.90/3, m.95, m.96 ve m.97’nin güncel metni Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat sayfasından ve Adalet Bakanlığının 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu PDF’sinden kontrol edilmiştir. TCK m.73’teki altı aylık şikâyet süresi ile fiil ve failin öğrenilmesine bağlı başlangıç kuralı TBMM’deki 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu metninden; şikâyete bağlı hakaret suçuna ilişkin iki yıllık üst sınırı getiren değişiklik ise 7531 sayılı Kanunun TBMM kayıt ve kanun metninden doğrulanmıştır. 7531 sayılı Kanun 7 Kasım 2024’te kabul edilmiş ve 14 Kasım 2024 tarihli, 32722 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Mevzuat ve çakışma denetim tarihi 3 Ekim 2026’dır.

Bildirim ve şikâyet kronolojisinin profesyonel hazırlanması

CMK m.96 başvurusunda suçüstü olayı, mağdurun CMK m.90/3 statüsü, yakalama anı, şikâyet hakkı sahibinin yetkisi, bildirim girişimleri ve şikâyet iradesi tek bir kronolojide fakat ayrı hukuki işlemler olarak kurulmalıdır. Bu ayrım, hem mağdurun şikâyet hakkını hem de yakalamanın kanuni dayanağını denetlenebilir kılar. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun tek fizikî ofisi Mersin’dedir; Türkiye genelindeki uygun ceza dosyaları Mersin merkezli koordine edilir.