Sivil Havacılık Eğitimi ve Okul Açma Şartları | 2920 m.99 (2026)

2920 sayılı Kanun m.99 neyi düzenler?

2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununun 99. maddesi, sivil havacılık sektörüne insan kaynağı yetiştirilmesinin eğitim hukuku bakımından temel dayanağını kurar. Hüküm, aynı başlık altında farklı eğitim seviyelerini birbirinden ayırır. Bakanlığa bağlı lise veya dengi okullar, özel öğretim kurumları ve yüksekokullar aynı hukuki statüde değildir. Bu ayrım yalnız kurumun adını değil; kuruluş iznini, denetim merciini, öğretim programını, personel şartlarını ve öğrencinin eğitim sonunda elde edeceği belgenin hukuki niteliğini etkiler.

m.99’un en önemli sonucu, sivil havacılık eğitiminin tek bir “havacılık okulu ruhsatı” ile açıklanamayacağını göstermesidir. Ortaöğretim kurumu açılması millî eğitim mevzuatına; özel öğretim kurumu açılması özel öğretim mevzuatına; yükseköğretim programı kurulması 2547 sayılı Kanuna tabidir. Buna karşılık pilot, bakım personeli veya diğer lisanslı havacılık personeli yetiştirmeye yönelik mesleki eğitimlerde ayrıca sivil havacılık mevzuatındaki yetkilendirme koşulları doğabilir.

Bu nedenle bir eğitim yatırımı planlanırken önce eğitimin hukuki statüsü belirlenmelidir. “Pilotaj eğitimi”, “uçak bakım eğitimi”, “kabin hizmetleri eğitimi” veya “havacılık yönetimi eğitimi” gibi ticari adlar tek başına yeterli değildir. Her programın sonunda öğrencinin hangi diplomayı, sertifikayı veya lisans başvuru hakkını kazanacağı açıkça ayrıştırılmalıdır.

m.99 kapsamında hangi eğitim kurumları açılabilir?

Kanun, sivil havacılık alanında eleman yetiştirmek veya öğrencileri yükseköğretime hazırlamak amacıyla lise veya dengi okullar kurulabilmesini kabul eder. Kamuya ait okullar bakımından millî eğitim sisteminin genel hükümleri uygulanır. Özel kişiler tarafından kurulacak ortaöğretim veya kurs niteliğindeki kurumlar için ise özel öğretim kurumları mevzuatındaki izin ve denetim sistemi devreye girer.

Yükseköğretim düzeyinde üniversite, fakülte, yüksekokul veya meslek yüksekokulu programları 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve YÖK düzeni içinde kurulur. Pilotaj, uçak gövde-motor bakım, havacılık elektrik-elektroniği, sivil hava ulaştırma işletmeciliği veya kabin hizmetleri gibi programların akademik statüsü bu çerçevede belirlenir.

Bunun yanında, sivil havacılık otoritesinin yetkilendirdiği eğitim organizasyonları bulunabilir. Bunlar her zaman okul veya üniversite değildir. Örneğin belirli bir lisans, tip yetkisi, tazeleme eğitimi veya teknik yeterlik için kurulan organizasyonun hukuki statüsü, bağlı olduğu özel sivil havacılık düzenlemesine göre belirlenir. Dolayısıyla yatırımcı, “eğitim şirketi” ile “özel öğretim kurumu” ve “SHGM tarafından yetkilendirilmiş eğitim organizasyonu” kavramlarını birbirine karıştırmamalıdır.

2920 m.99’daki 625 sayılı Kanun atfı 2026 yılında nasıl uygulanır?

2920 m.99’un eski metninde gerçek ve tüzel kişilerin özel okul açması bakımından 625 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanununa atıf yapılır. Ancak 625 sayılı Kanun yürürlükten kaldırılmış, özel öğretim kurumlarının güncel temel kanunu 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu olmuştur. Bu nedenle 2026 yılında yeni bir özel öğretim kurumu kurulurken yürürlükte olmayan 625 sayılı Kanuna göre izin alınmaz; güncel 5580 sayılı Kanun ve buna dayanılarak çıkarılan ikincil mevzuat uygulanır.

Bu ayrım yalnız teorik değildir. Kurum açma izni, çalışma ruhsatı, bina ve derslik şartları, kurucu şartları, yönetici ve öğretmen nitelikleri, öğretim programı, reklam ve tanıtım, ücret ilanı ve denetim gibi konular güncel özel öğretim mevzuatına göre yürütülür. Eski bir kanun numarasının 2920 sayılı Kanun metninde bulunması, yürürlükten kalkmış rejimin fiilen uygulanacağı anlamına gelmez.

Özel öğretim izni alınması da SHGM’nin ayrıca yetkilendirmesini gerektiren bir havacılık eğitimini kendiliğinden hukuka uygun hâle getirmez. Örneğin bir özel öğretim kurumu genel havacılık eğitimi verebilir; ancak pilot lisansına esas uçuş eğitimi sunacaksa ilgili uçuş eğitim organizasyonu yetkilerinin ayrıca bulunması gerekir. Aynı faaliyet birden fazla idari izin alanının kesişiminde olabilir.

Sivil havacılık yüksekokulu veya üniversite programı hangi hukuka tabidir?

2920 m.99, sivil havacılık sahasında meslek elemanı yetiştirmek üzere 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunundaki esaslara uygun yüksekokullar kurulabileceğini açıkça belirtir. Bu nedenle yükseköğretim programının açılması, kontenjanı, akademik kadrosu, ders planı, öğrenci kabulü ve diploma süreçleri YÖK düzeni içinde yürütülür.

Yükseköğretim programı ile mesleki lisans birbirinden farklı hukuki sonuç doğurur. Üniversiteden mezun olmak akademik diploma kazandırır. Pilot lisansı, bakım lisansı veya başka bir sivil havacılık yeterliği ise ilgili mevzuatta öngörülen eğitim, sınav, sağlık, deneyim ve yetkilendirme koşullarının tamamlanmasıyla kazanılır. Üniversite programının bu koşulların bir bölümünü karşılaması mümkün olmakla birlikte bunun kapsamı mevzuat ve otorite tanımasıyla belirlenir.

Üniversite dışarıdan uçuş veya simülatör hizmeti alıyorsa öğrencinin hangi eğitimi hangi yetkilendirilmiş kuruluş üzerinden aldığı açık olmalıdır. Hizmet sağlayıcının yetki kapsamı, eğitim filosu, öğretmenleri ve onaylı programı kayıt sırasında kontrol edilmelidir. Yalnız akademik programın bulunması, üçüncü taraf uçuş eğitim kuruluşunun yetki eksikliğini ortadan kaldırmaz.

SHGM’nin eğitim alanındaki yetkisi ne zaman devreye girer?

Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü, uçuş emniyeti ve havacılık personelinin lisanslandırılmasıyla doğrudan bağlantılı alanlarda kanun ve ikincil mevzuat çerçevesinde yetkili otoritedir. Pilot eğitimi, belirli bakım personeli eğitimleri, kabin ekibi eğitimi, uçuş öğretmenliği, tip eğitimi veya başka mesleki yeterlik programlarında SHGM’nin onay, yetkilendirme, gözetim veya sınav rolü bulunabilir.

2920 m.99 tek başına hiçbir özel şirkete “SHGM onaylı eğitim kuruluşu” statüsü vermez. Bu statü, ilgili eğitim türünü düzenleyen mevzuatın öngördüğü şartlar karşılanarak elde edilir. Uçuş eğitiminde yalnız sınıf ve eğitmen yeterli değildir; hava araçlarının uçuşa elverişliliği, bakım sistemi, eğitim meydanı, uçuş öğretmenleri, emniyet yönetimi, operasyon el kitapları ve kayıt sistemi de önem taşır.

Yetkilendirme kapsamı sınırlıysa kuruluş bu kapsamın dışında eğitim veremez veya tanıtım yapamaz. Örneğin yalnız belirli bir kurs için yetkilendirilmiş kuruluşun her türlü pilot eğitimini “onaylı” biçimde verdiği izlenimini oluşturması hukuki risk doğurur. Öğrenci sözleşmesinde ve reklamda kullanılan ifadeler yetki belgesiyle örtüşmelidir.

Diploma, kurs sertifikası ve havacılık lisansı aynı belge midir?

Hayır. Diploma, kurs bitirme sertifikası ve sivil havacılık lisansı farklı hukuki niteliktedir. Diploma bir eğitim kurumunun akademik veya mesleki programını tamamladığını gösterir. Kurs sertifikası belirli eğitimin tamamlandığını belgeleyebilir. Lisans veya rating ise ilgili sivil havacılık otoritesinin kişinin mevzuattaki şartları taşıdığını kabul etmesiyle oluşan idari yetkidir.

Bir eğitim programı lisans başvurusunun ön şartını karşılayabilir veya belirli teorik dersleri tanıtabilir. Ancak kuruluş kendi reklamıyla lisansın kapsamını genişletemez. Öğrenciye “bu eğitimi tamamlayınca otomatik pilot lisansı alırsınız” denilebilmesi için bunun ilgili lisanslandırma düzenlemesinde açık karşılığının bulunması gerekir.

Öğrenci kayıt öncesinde üç sorunun cevabını yazılı almalıdır: Program sonunda hangi belge verilecek? Bu belge hangi mevzuata dayanıyor? Belge hangi lisans veya iş başvurusunda ne sonuç doğuruyor? Bu ayrım özellikle yüksek ücretli uçuş ve teknik eğitimlerde sonradan doğabilecek uyuşmazlıkları azaltır.

Eğitim programı ve eğiticiler bakımından hangi şartlar kontrol edilmelidir?

Programın ders saatleri, teorik ve uygulamalı bölüm ayrımı, sınav yöntemi, devam şartı, eğitim materyalleri ve eğitici nitelikleri ilgili mevzuata uygun olmalıdır. Lisanslı faaliyetlere yönelik eğitimlerde eğiticinin konu bilgisine sahip olması tek başına yeterli değildir; güncel lisans, öğretmenlik veya eğitmenlik yetkisi, belirli deneyim ve tazeleme eğitimleri aranabilir.

Eğitim kayıtları gerçeğe uygun tutulmalıdır. Öğrencinin hangi dersi hangi tarihte aldığı, kim tarafından eğitildiği, sınav sonucu, tekrar eğitimleri, simülatör saatleri ve uçuş süreleri kayıt altına alınır. Bu kayıtlar daha sonra lisans başvurusu veya otorite denetimi sırasında idari delil niteliği taşır. Sonradan üretilen veya gerçeği yansıtmayan kayıtlar hem kuruluşun yetkisini hem öğrencinin bireysel lisans sürecini tehlikeye sokar.

Uzaktan eğitim kullanılıyorsa programın hangi bölümlerinin uzaktan verilebileceği ayrıca kontrol edilir. Uçuş, simülatör veya fiilî teknik uygulama gerektiren eğitimlerin çevrim içi dersle ikame edilmesi ancak ilgili düzenleme buna imkân veriyorsa mümkündür. Kuruluşun ticari kolaylığı mevzuattaki uygulama zorunluluğunu ortadan kaldırmaz.

Tesis, uçak ve simülatör altyapısı neden hukuki şarttır?

Havacılık eğitimi birçok programda doğrudan emniyetle bağlantılıdır. Uçuş eğitiminde kullanılacak hava araçlarının tescil, uçuşa elverişlilik, bakım ve sigorta durumu; simülatörlerin onay durumu; eğitim alanlarının güvenliği; bakım ve operasyon kayıtları eğitim kalitesinden öte uçuş emniyetinin parçasıdır.

Kiralanmış uçak veya simülatör kullanılabilir; ancak sözleşmenin kuruluşun gerçek ve sürekli kullanım ihtiyacını karşılaması gerekir. Sadece başvuru dosyasına konulmuş bir kira sözleşmesi, ekipmana fiilî erişim yoksa yeterli değildir. Otorite, eğitim programının planlandığı şekilde sürdürülebilmesi için kaynakların kullanılabilirliğini değerlendirebilir.

Eğitim havaalanının trafik yapısı, meydan kullanım izinleri, yakıt ve bakım desteği, yerel operasyon sınırlamaları da planlanmalıdır. Özellikle yoğun ticari meydanlarda eğitim uçuşlarının uygulanabilirliği yalnız teorik uçuş programına göre değerlendirilemez.

Öğrenciye verilen belge nasıl tanımlanmalıdır?

Belgede programın adı, tarihleri, kapsamı, toplam eğitim saati, eğitimin teorik veya uygulamalı niteliği, kuruluş bilgileri ve varsa yetki numarası doğru gösterilmelidir. “Lisans”, “rating”, “yetki”, “onaylı eğitim” ve “sertifika” gibi kavramlar teknik anlam taşıdığı için gerçekte bulunmayan bir yetkiyi çağrıştıracak biçimde kullanılmamalıdır.

Öğrencinin eğitim sonunda ayrıca sınava girmesi, sağlık sertifikası alması, belirli uçuş saatini tamamlaması veya başka bir başvuru yapması gerekiyorsa bu husus kayıt öncesinde açıkça belirtilmelidir. Yabancı lisansın Türkiye’de tanınması veya Türk belgesinin başka ülkede kullanılması için ayrıca validasyon/dönüşüm kuralları uygulanabilir.

Yanlış veya eksik bilgilendirme özel hukuk sorumluluğuna, tüketici uyuşmazlığına ve idari denetime konu olabilir. Özellikle pilotaj ve tip eğitimi gibi yüksek maliyetli programlarda öğrencinin satın aldığı hizmetin kapsamı kesin biçimde yazılmalıdır.

Havacılık eğitim kuruluşları nasıl denetlenir?

Denetim merci kuruluşun statüsüne göre değişir. Özel öğretim kurumu millî eğitim mevzuatı, yükseköğretim kurumu YÖK mevzuatı, sivil havacılık otoritesince yetkilendirilmiş eğitim organizasyonu ise ilgili havacılık mevzuatı yönünden denetlenir. Aynı tüzel kişinin birden çok düzenleme alanına tabi olması mümkündür.

Denetimde program, eğitici belgeleri, öğrenci dosyaları, sınav güvenliği, uçuş ve simülatör kayıtları, bakım kayıtları ve yetki kapsamı incelenebilir. Eksikliklerin sonucunda düzeltici faaliyet, yetkinin daraltılması, askıya alma, faaliyet durdurma veya iptal gibi sonuçlar ilgili özel düzenlemeye göre doğabilir. İdari para cezası uygulanacaksa bunun dayanağı ayrıca açık kanun hükmü olmalıdır.

Kuruluşların yalnız denetimden önce değil sürekli uyum içinde çalışması gerekir. Eğitici lisanslarının süreleri, hava aracı bakımları ve öğrenci kayıtları düzenli kontrol edilmelidir. Havacılıkta kayıtların güncel tutulması güvenlik ve lisanslandırma açısından zorunludur.

Öğrenci sözleşmesinde hangi hükümler açık olmalıdır?

Sözleşmede programın kapsamı, toplam ücret, ödeme takvimi, ek uçuş veya sınav ücreti, başarısızlık hâlinde tekrar koşulları, hava koşulları veya bakım nedeniyle programın uzaması, öğrencinin sağlık yeterliğini kaybetmesi, kayıt dondurma ve ayrılma hâlinde iade hesabı açıkça düzenlenmelidir.

Öğrencinin tüketici olduğu ilişkilerde 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun emredici hükümleri de dikkate alınır. Kuruluşun tek taraflı olarak her koşulu değiştirebileceğini veya hiçbir durumda ücret iadesi olmayacağını söyleyen hükümler, somut sözleşme ve emredici hukuk kuralları karşısında ayrıca değerlendirilir.

Yabancı öğrenci kabulünde eğitim dili, vize ve ikamet yükümlülüğü, yabancı lisans tanıma koşulları, ödeme para birimi, vergi ve banka masrafları ayrıca belirtilmelidir. Türk eğitim belgesinin yabancı ülkede otomatik tanınacağı yönünde garanti verilmemelidir.

Sivil havacılık eğitim kurumu için 20 maddelik kontrol listesi

• Eğitimin ortaöğretim, yükseköğretim, özel kurs veya lisanslı havacılık eğitimi statüsü belirlendi mi?
• 2920 m.99’un yanında güncel özel öğretim/yükseköğretim mevzuatı kontrol edildi mi?
• 625 sayılı Kanun yerine güncel 5580 sayılı Kanunun uygulanacağı dikkate alındı mı?
• SHGM yetkilendirmesi gereken programlar ayrıldı mı?
• Yetki kapsamı ile reklam edilen kurslar aynı mı?
• Eğiticilerin lisansları ve öğretmenlik yetkileri güncel mi?
• Eğitim el kitabı ve sınav sistemi onay gerektiriyor mu?
• Hava araçlarının uçuşa elverişlilik belgeleri geçerli mi?
• Bakım kayıtları güncel mi?
• Simülatör veya eğitim cihazlarının onayı mevcut mu?
• Öğrenci eğitim kayıtları düzenli tutuluyor mu?
• Verilen belgenin adı ve hukuki değeri doğru mu?
• Lisansın otomatik kazanılacağı yönünde yanıltıcı vaat var mı?
• Ek ücretler sözleşmede açık mı?
• Sağlık yeterliği kaybında süreç yazılı mı?
• Yabancı öğrencilerin tanıma/validasyon süreci açık mı?
• Kişisel verilerin saklanması için hukuki süreç kuruldu mu?
• İç denetim takvimi oluşturuldu mu?
• İzin tamamlanmadan öğrenci kaydı veya ücret tahsilatı yapılıyor mu?
• Mevzuat değişikliklerini izleyecek sorumlu belirlendi mi?

Site içi ilgili içerikler

Pilot lisansının soruşturma sırasında geçici geri alınması – 2920 m.98 · Pilot lisansı ve yeterlik belgesi – 2920 m.95 · SHGM’nin sivil havacılık güvenliğindeki yetkileri

Resmî kaynaklar

• 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu
• 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu
• 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu
• Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü – Kanunlar

Sık Sorulan Sorular