SMMM Stajına Başlamak İçin Sınav ve TESMER Şartı Var mı? | 3568 m.6 (2026)
Kısa ve net cevap: Evet. 3568 sayılı Kanun m.6’ya göre normal SMMM stajına başlayabilmek için staja giriş sınavını kazanmak ve TÜRMOB tarafından kurulan Temel Eğitim ve Staj Merkezinin (TESMER) eğitim programını tamamlayıp başarılı olmak zorunludur. Normal staj bağımsız çalışan SMMM veya YMM yanında ya da bunların şirketlerinde yürütülür. Kanunun m.6/2’de stajdan saydığı belirli kamu, denetim, muhasebe ve akademik hizmetlerde bulunanlar ise birinci fıkradaki normal staj düzeninin dışında değerlendirilir.
Staja giriş sınavı ile SMMM yeterlilik sınavı aynı sınav değildir. Staja giriş sınavı mesleki staj sürecine kabulün koşuludur; SMMM sınavı ise staj ve diğer şartlardan sonra ruhsat yolunda ayrı bir aşamadır. Bu ayrım, başvuru ve süre planlamasında temel önemdedir.
3568 m.6 staja giriş için ne öngörüyor?
Kanunun 6. maddesi, SMMM stajının bağımsız çalışan SMMM veya YMM yanında ya da bunların şirketlerinde yapılacağını belirledikten sonra iki açık ön koşul getirir: staja giriş sınavını kazanmak ve TESMER eğitim programını tamamlayıp başarılı olmak. Bu iki koşul birlikte aranır. Aday yalnız sınavı kazanarak veya yalnız eğitim programına katılarak kanuni staja başlamış sayılmaz.
Stajın kanundaki amacı, mesleğin uygulamalı biçimde öğrenilmesidir. Bu nedenle giriş aşamasında temel bilgi seviyesinin sınavla ölçülmesi ve mesleki eğitim programının tamamlanması, stajın yalnız bir çalışma süresine indirgenmesini önler. Staj dosyası, gözetim ve eğitim yükümlülükleri birlikte mesleğe hazırlık sürecini oluşturur.
Staja giriş sınavının hukuki niteliği
Staja giriş sınavı, SMMM ruhsatı için yapılan nihai meslek sınavından önceki kabul aşamasıdır. Kanun sınavın varlığını açıkça düzenler; sınavın dönemleri, başvuru belgeleri, ders ve değerlendirme usulleri ise ikincil mevzuat ve TESMER ilanlarıyla uygulanır. Aday, her sınav dönemi için güncel ilanı esas almalıdır.
Sınava katılma hakkı bakımından m.4’teki genel şartlar ve m.5/A-a’daki eğitim şartı önemlidir. Kanunda sayılan alanlardan lisans mezuniyeti veya başka lisansın yanında sayılan bilim dallarından lisansüstü diploma yolu bulunur. Eğitim koşulu tamamlanmadan normal staj sürecinin başlatılması mümkün değildir.
Sınav sonucu hakkında uyuşmazlık çıktığında sonuç belgesi, sınav ilanı, uygulanmış yönetmelik hükümleri ve varsa itiraz süresi birlikte incelenmelidir. Sınavın adı veya önceki dönem uygulamaları yerine, adayın girdiği sınav tarihinde yürürlükte olan kurallar esas alınır.
TESMER eğitim programını tamamlamak ne anlama gelir?
Temel Eğitim ve Staj Merkezi, TÜRMOB bünyesinde staj ve mesleki eğitim süreçlerini yürüten yapıdır. Kanun m.6, yalnız programa kayıt olmayı değil, eğitim programını tamamlayıp başarılı olmayı şart koşar. Bu nedenle katılımın yanı sıra programın ölçme ve başarı koşullarının da yerine getirilmesi gerekir.
Eğitim içeriği ve uygulama yöntemi dönemsel olarak güncellenebileceğinden, ders listesi veya çevrim içi eğitim biçimi gibi ayrıntılar için güncel TESMER duyuruları kontrol edilmelidir. Kanunun sabit kuralı programın tamamlanması ve başarıdır. İdare, kanundaki bu sonucu güncel uygulama düzenlemeleriyle somutlaştırır.
Eğitim programı sırasında adayın katılım, sınav ve belge kayıtlarını saklaması önemlidir. Bir dönemin tamamlanmadığı veya başarısız olduğu ileri sürülürse, hangi modül veya değerlendirme nedeniyle bu sonuca varıldığı resmi kayıtlardan belirlenmelidir.
TESMER kurs ve seminerlerinde geçen süre stajdan sayılır mı?
Evet. 3568 m.6, TESMER’in kurs ve seminerlerinde geçen ve altı ayı aşmayan sürelerin staj süresinden sayılacağını düzenler. Bu açık üst sınır nedeniyle eğitim süresinin altı aydan fazla kısmının normal staj süresinden sayılması mümkün değildir.
Altı aylık kural, eğitim süresinin üç yıllık stajın tamamına alternatif olmadığını gösterir. Adayın kalan staj süresini kanuna uygun mesleki ortamda tamamlaması gerekir. Hangi eğitim günlerinin staj hesabına işlendiği TESMER ve staj dosyası kayıtlarından takip edilmelidir.
Adayın başka eğitim kurumlarında aldığı sertifikalar bu kanuni altı aylık hükmün yerine geçmez. Madde açıkça Temel Eğitim ve Staj Merkezinin kurs ve seminerlerinden söz eder.
Normal staj hangi meslek mensubunun yanında yapılır?
Kanuna göre staj, bağımsız çalışan SMMM veya YMM yanında veya bunların şirketlerinde yapılır. Buradaki gözetmenlik, adayın gerçek mesleki işlemleri öğrenmesini sağlar. Staj yapılan ofisin veya şirketin mesleki statüsü, adayın fiilen çalışması ve resmi staj dosyası birlikte önem taşır.
Adayın herhangi bir işletmede muhasebe personeli olarak çalışması normal stajla aynı değildir. Böyle bir çalışma ancak m.6/2’deki özel “stajdan sayılan hizmet” bentlerinden birinin şartlarını taşıyorsa staj süresine dahil edilir. Özellikle m.6/ı’da muhasebe biriminde çalışma için ayrıntılı imza, sorumluluk, gözetim ve dosya şartları vardır.
Kimler normal staj birinci fıkrası dışında kalır?
M.6’nın ikinci fıkrasında sayılan hizmetlerde bulunanlar, birinci fıkradaki normal staj düzenlemesinin dışında tutulmuştur. Vergi inceleme yetkili kamu görevlileri, belirli denetim elemanları, vergi hâkimleri, şartları taşıyan banka müfettişleri, belirli muhasebe birimi çalışanları ve kanunda sayılan bilim alanlarındaki akademik personel bunlar arasındadır.
Ancak bu kişiler için de “mesleki geçmişim var, staj tamamen kalkar” şeklinde genel bir muafiyet yoktur. Hangi hizmetin hangi tarihten itibaren ve ne kadar süreyle sayılacağı ilgili bentteki şartlara göre belirlenir. Unvan, yetki tarihi, yeterlilik sınavı, imza yetkisi veya akademik alan gibi unsurlar ayrı ayrı ispatlanır.
Özel hizmet süresi üç yıldan azsa adayın kalan süreyi nasıl tamamlayacağı staj mevzuatı ve dosya durumuna göre belirlenir. Hizmetlerin birbiriyle çakışan zamanları iki kez sayılmaz; süre takvimsel olarak gerçek çalışma dönemi üzerinden hesaplanmalıdır.
Staja giriş ve TESMER sürecinde hangi kayıtlar korunmalı?
Adayın mezuniyet belgesi, staja giriş sınav sonuç kaydı, TESMER eğitim başarı belgesi, oda staj dosyası, staj başlangıç onayı, gözetmen bilgileri, SGK çalışma kayıtları ve staj yeri değişikliklerine ilişkin bildirimler düzenli biçimde saklanmalıdır. Dijital sistemde bulunan kaydın ekran görüntüsü yanında doğrulanabilir resmi belge veya sistem çıktısı bulunması uyuşmazlığı azaltır.
Stajın belirli döneminin geçersiz sayılması halinde hangi tarihler ve hangi nedenle kabul edilmemişse kararın yazılı biçimde alınması önemlidir. Soyut telefon görüşmesi veya sözlü bilgi, itiraz ve yargısal denetim için yeterli bir işlem belgesi oluşturmayabilir.
Gözetmen değişikliği, işten ayrılma veya yeni şirkete geçiş sırasında eski ve yeni staj yerleri arasındaki tarih boşluğu açıkça kaydedilmelidir. Böylece üç yıllık toplamın hangi günlerden oluştuğu denetlenebilir.
Staja giriş sınavı ile SMMM sınavı arasındaki farklar
Staja giriş sınavı, staja kabul için kullanılan aşamadır. SMMM sınavı ise 3568 m.7’ye göre TÜRMOB tarafından yazılı olarak yapılan ve ruhsat öncesinde kazanılması gereken mesleki yeterlilik sınavıdır. Birincisini geçmek, ikincisinin yerine geçmez.
Adayın staj boyunca edindiği uygulama bilgisi SMMM sınavına hazırlığın da parçasıdır. Ancak sınavda hangi derslerin ve değerlendirme usulünün uygulandığı güncel sınav yönetmeliği ve ilanla belirlenir. Eski sınav programlarına güvenerek başvuru yapmak yerine dönemsel duyurular kontrol edilmelidir.
Staja giriş başvurusu reddedilirse nasıl incelenir?
Ret kararının hangi şartın eksikliğine dayandığı belirlenmelidir. Eğitim alanı uygun değilse m.5/A-a; genel şart sorunu varsa m.4; sınav veya TESMER şartı tamamlanmamışsa m.6 uygulanır. Farklı hukuki sebepler aynı “staja kabul edilmedi” sonucu doğurabilir fakat itirazın içeriği değişir.
Karar maddi belge hatasına dayanıyorsa diploma, denklik, sınav sonucu veya eğitim başarı kaydıyla hata gösterilmelidir. Mevzuat yorumu uyuşmazlığında ise yürürlükteki kanun ve yönetmelik metni ile ret gerekçesi karşılaştırılır. Başvuru süresi varsa tebliğ tarihi esas alınır.
Mersin’de staja giriş ve TESMER uyuşmazlıkları
Mersin’deki adaylar için de 3568 m.6’nın temel şartları aynıdır. Oda üzerinden yürüyen staj dosyası ile TESMER sınav/eğitim kayıtlarının uyumlu olması gerekir. Ret, süre kaybı veya hizmet sayımı uyuşmazlığında resmi kayıtların tamamı birlikte incelenmelidir.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu, İhsaniye, 4903. Sk. Profit İş Merkezi No:23 Kat:3 Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin adresinde meslek kuruluşu ve idari işlem uyuşmazlıklarını incelemektedir. Ofis konumu.
Sık Sorulan Sorular
1. Staja giriş sınavı olmadan SMMM stajı başlar mı?
Normal staj yolunda hayır. 3568 m.6 staja giriş sınavını kazanmayı açık şart olarak düzenler.
2. TESMER eğitimi zorunlu mu?
Evet. Eğitim programının tamamlanması ve başarılı olunması gerekir.
3. TESMER’de geçen süre stajdan düşer mi?
Kurs ve seminerlerde geçen sürenin en fazla altı aylık kısmı staj süresinden sayılır.
4. Staja giriş sınavı SMMM sınavı mıdır?
Hayır. Staja giriş sınavı staj öncesi, SMMM sınavı ise ruhsat öncesi ayrı aşamadır.
5. Staj kaç yıl sürer?
3568 m.5’e göre en az üç yıldır.
6. Her muhasebe işi staj sayılır mı?
Hayır. Normal staj veya m.6’da açıkça stajdan sayılan hizmet şartlarından biri bulunmalıdır.
7. Akademisyenler de staja giriş sınavı mı yapar?
M.6/2’deki sayılan akademik hizmetler normal staj birinci fıkrası dışında değerlendirilir; hizmetin stajdan sayılması için m.6/i şartları uygulanır.
8. Başvuru reddinde sözlü bilgi yeterli mi?
Hukuki itiraz için yazılı ve gerekçeli işlem ile tebliğ tarihinin bulunması önemlidir.
Resmî ve kurumsal kaynaklar
İlgili rehberler
Staj başvurusu ve ret işlemi incelemesi: +90 552 224 43 66.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
