Son Tüketiciye Sunulmayan Aroma Verici Etiketi Nasıl Olmalı? 2026 m.13
Kısa ve net cevap
14 Eylül 2026 tarihli Türk Gıda Kodeksi Aroma Vericiler ve Aroma Verme Özelliği Taşıyan Gıda Bileşenleri Yönetmeliğinin 13’üncü maddesi, son tüketiciye sunulmayan aroma vericiler için ayrıntılı etiketleme yükümlülüğü getirir. Üreticiye, pastaneye, restorana veya başka bir gıda işletmesine B2B olarak satılan aroma vericinin ambalajında ürünün adı veya uygun tanımı, “Gıdada kullanım içindir” ya da kullanım sınırlıysa “Gıdada kullanımı sınırlıdır” ibaresi, kullanım amacı, bileşim, parti/lot bilgisi, işletmeci bilgileri, net miktar, tarih, saklama koşulları, gerektiğinde azami kullanım miktarı ve mevzuatın zorunlu tuttuğu diğer bilgiler bulunmalıdır.
Bu nedenle endüstriyel aroma ürününün “son tüketiciye satılmıyor” olması etiketsiz veya yalnızca İngilizce teknik kodla sevk edilebileceği anlamına gelmez. Zorunlu bilgilerin Türkçe olarak, kolay görülebilir, açıkça okunabilir ve silinmez biçimde verilmesi gerekir. Tedarikçi teknik föyü yararlı olmakla birlikte, Yönetmeliğin ambalaj veya kap üzerinde aradığı bilgilerin yerine kendiliğinden geçmez.
- Son tüketiciye sunulmayan aroma nedir?
- Zorunlu etiket bilgileri
- “Gıdada kullanım içindir” ibaresi
- Bileşim ve lot bilgisi
- Türkçe zorunluluğu
- Etiket ile teknik föy ilişkisi
- Alıcı işletmenin sorumluluğu
- 31 Aralık 2026 geçişi
- Aykırılık ve yaptırım
- Sık sorulan sorular
Son tüketiciye sunulmayan aroma verici ne demektir?
Aroma vericiler yalnızca market rafında küçük şişeler hâlinde satılmaz. Gıda sanayisinde aroma üreticisi veya ithalatçısı, büyük ambalajlı ürünü başka bir gıda işletmesine verir. Bu ürün daha sonra içecek, şekerleme, süt ürünü, pastacılık ürünü, sos, hazır yemek veya başka bir gıdanın üretiminde kullanılır. İşte doğrudan nihai tüketiciye değil, işletmeden işletmeye sunulan bu ürünler m.13’teki profesyonel kullanım etiketine tabidir.
Son tüketiciye sunulmama durumu etiketsiz sevkiyata izin veren bir istisna değildir. Aksine, profesyonel alıcının ürünü doğru kullanması ve izlenebilirliği sağlaması için etikette teknik bilgi seviyesi yüksektir. Kullanım amacı, bileşim, parti numarası ve gerektiğinde azami kullanım miktarı gibi veriler üretim güvenliği için doğrudan önem taşır.
Bir ürünün yalnızca kapalı fabrikalar arasında satılması veya müşterinin profesyonel olması, Türk Gıda Kodeksi yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz. Alıcı işletmenin uzman olduğu varsayımı, tedarikçinin zorunlu bilgileri vermeme gerekçesi olamaz.
m.13’e göre hangi bilgiler etikette bulunmalıdır?
Yönetmeliğin 13’üncü maddesinde endüstriyel aroma vericiler için bir dizi zorunlu bilgi öngörülür. Ürünün niteliğine göre etiket veya ambalaj üzerinde en az şu başlıkların kontrol edilmesi gerekir:
- “Aroma verici” ifadesi veya ürünün daha özel adı/tanımı,
- “Gıdada kullanım içindir” ya da kullanım sınırlıysa “Gıdada kullanımı sınırlıdır” ibaresi,
- gerektiğinde gıdada özel kullanım amacını belirleyen ifade,
- aroma verici bileşenlerin ve ilgili diğer bileşenlerin mevzuata uygun biçimde gösterimi,
- parti veya lot numarası,
- üretici, ithalatçı veya sorumlu gıda işletmecisinin adı ve adresi,
- net miktar,
- asgari dayanıklılık veya son tüketimle ilgili uygulanabilir tarih bilgisi,
- saklama ve/veya kullanım koşulları,
- belirli bir bileşen veya bileşen grubuna ilişkin azami miktar sınırlaması varsa bunun uygun bilgisi,
- alerjen bildirimi gerektiren bileşenlere ilişkin zorunlu bilgiler.
Etiketin hazırlanmasında ürünün tek başına aroma verici olup olmadığı, farklı aroma vericilerin karışımı olup olmadığı ve taşıyıcı/katkı gibi başka gıda bileşenleri içerip içermediği de önemlidir. Tek bir standart şablon her aroma için otomatik olarak doğru olmayabilir.
“Gıdada kullanım içindir” ve “Gıdada kullanımı sınırlıdır” ne zaman yazılır?
Bu iki ifade alıcı işletmeye ürünün kullanım statüsünü açık biçimde bildirir. Genel gıda kullanımına uygun bir aroma ürününde “Gıdada kullanım içindir” ifadesi kullanılır. Kullanımı belirli gıda kategorileri, miktarlar veya teknik koşullarla sınırlandırılmışsa etiket, bu sınırlamayı gizleyemez; “Gıdada kullanımı sınırlıdır” ibaresi ve gerekli kullanım bilgileri yer almalıdır.
Bu ayrım özellikle üretim reçetesi açısından kritiktir. Alıcı işletme aromayı yalnızca tedarikçinin ticari önerisine göre değil, mevzuattaki kullanım koşullarına göre dozlamalıdır. Aroma maddesinin yalnızca belirli kategorilerde kullanılmasına izin veriliyorsa, başka üründe kullanılmaması gerekir.
Etikette “for food use” gibi yalnızca yabancı dilde bir ifade bulunması Türkçe zorunlu bilginin yerine geçmez. Türkçenin yanında yabancı dil kullanılabilir; ancak Türkçe bilgi bulunmalıdır.
Bileşim, lot ve izlenebilirlik bilgileri neden önemlidir?
Aroma ürünleri çok bileşenli olabilir. Aroma verici maddeler, aroma preparatları, taşıyıcılar, katkı maddeleri veya başka bileşenler bulunabilir. Alıcı işletme reçetesinde bu ürünü kullanırken gıdanın genel bileşen ve alerjen yükümlülüklerini de değerlendirmek zorundadır. Bu nedenle tedarikçinin ürünün bileşim yapısını mevzuata uygun biçimde açıklaması gerekir.
Lot veya parti numarası ise geri izlenebilirliğin temelidir. Bir uygunsuzluk tespit edildiğinde hangi aroma partisinin hangi nihai ürün partilerinde kullanıldığı ancak bu kayıt zinciriyle belirlenebilir. Lot numarası bulunmayan veya üretim kayıtlarıyla eşleşmeyen ürün, geri çağırma sürecinde işletme için ciddi operasyonel risk yaratır.
Gıda işletmesinin depo girişinde aroma etiketi, irsaliye/fatura ve teknik spesifikasyon aynı ürün kodu ve lot bilgisiyle eşleştirilmelidir. Sonradan değiştirilen etiket veya elle yazılmış belirsiz lot bilgisi kabul prosedüründe ayrıca incelenmelidir.
Etiket bilgilerinin Türkçe olması zorunlu mu?
Evet. Yönetmelik son tüketiciye sunulmayan aroma vericilerde zorunlu bilgilerin alıcının kolayca anlayabileceği şekilde verilmesini ve Türkçe olmasını öngörür. Türkçenin yanında başka diller de kullanılabilir. İthal ürünün orijinal etiketi İngilizce, Almanca veya başka bir dilde olabilir; ancak Türkiye’de mevzuata uygun piyasaya arz için zorunlu Türkçe bilgi sağlanmalıdır.
Türkçe ek etiket kullanılması hâlinde bu etiket ürünün gerçek teknik verileriyle tam uyumlu olmalıdır. Kaynak ürünün lotu, içerik bilgisi veya kullanım sınırlaması çeviri sırasında değiştirilmemelidir. “Natural”, “restricted use” veya teknik kategori adlarının serbestçe pazarlama diline dönüştürülmesi mevzuat anlamını bozabilir.
“Doğal” teriminin özel kullanım koşulları için doğal aroma vericisinde yüzde 95 kuralı rehberimiz ayrıntılı açıklama içerir.
Teknik föy veya analiz sertifikası etiketteki bilgilerin yerine geçer mi?
Teknik föy, spesifikasyon ve analiz sertifikası uygunluk dosyasının önemli parçalarıdır; ancak Yönetmeliğin ambalaj veya kap üzerinde bulunmasını zorunlu tuttuğu bilgilerin tümünü otomatik olarak ikame etmez. Amaç, ürünü fiilen teslim alan kişinin temel kullanım ve izlenebilirlik bilgisini ürünle birlikte görebilmesidir.
Tedarikçi teknik föyü e-postayla göndermiş olsa bile ambalajda lot numarası, ürün adı veya kullanım uyarısı bulunmuyorsa ayrıca etiket uygunluğu sorunu doğar. Aynı şekilde etiket doğru fakat teknik dosya ürünün kaynağını ve bileşimini desteklemiyorsa belge zinciri eksik kalır. En güvenli sistem, etiket ve teknik dosyanın aynı ürün/lot üzerinde birbirini doğrulamasıdır.
Domuz ve böcek kaynaklarına ilişkin özel yasakta da teknik dosyanın önemi büyüktür. Bu konu için domuz ve böcek kaynaklı aroma verici yasağı yazımız incelenebilir.
Aroma satın alan gıda işletmesinin sorumluluğu nedir?
Alıcı işletme “tedarikçi etiketledi, benim sorumluluğum yok” diyemez. Nihai gıdayı üreten ve piyasaya arz eden işletme, kullandığı girdilerin kendi ürünü bakımından mevzuata uygunluğunu kontrol etmek zorundadır. Giriş kalite kontrolünde aroma etiketi, spesifikasyon, kullanım oranı ve nihai ürün kategorisi karşılaştırılmalıdır.
Özellikle “Gıdada kullanımı sınırlıdır” yazan bir ürünün hangi şartla kullanılabildiği anlaşılmadan reçeteye eklenmemelidir. Üretim talimatında tedarikçinin önerdiği doz ile mevzuattaki azami değer farklıysa mevzuat sınırı esas alınır. İşletme kendi HACCP/kalite sistemi içinde bu kontrol noktasını tanımlamalıdır.
Yurt dışından getirilen takviye ve sporcu gıdalarında farklı ithalat rejimleri için yurt dışından takviye edici gıda getirme 2026 rehberimiz ayrıca incelenebilir.
31 Aralık 2026 geçiş süresi nasıl uygulanır?
Yeni Yönetmelik işletmelere 31 Aralık 2026 tarihine kadar uyum süresi verir. Önceki mevzuata uygun şekilde bu tarihten önce piyasaya arz edilmiş ürünler bakımından raf ömrüne bağlı geçiş hükümleri vardır. Bu, yeni etiket tasarımlarının 31 Aralık’a kadar bekletilmesi gerektiği anlamına gelmez.
Aroma üreticisi ve ithalatçısının ürün gamını, etiket dosyalarını ve baskı stoklarını 2026 bitmeden tamamlaması gerekir. Alıcı gıda işletmeleri de tedarikçilerinden yeni m.13’e uygun etiket/spesifikasyon teyidi istemelidir. Eski ve yeni etiketli partiler depo sisteminde ayrı izlenmeli, hangi partinin hangi nihai üretimde kullanıldığı kayıt altına alınmalıdır.
Eksik veya yanlış etiketin sonucu nedir?
Yönetmeliğin 17’nci maddesi aykırılıklarda 5996 sayılı Kanunun ilgili idari yaptırım hükümlerine gönderme yapar. Hangi yaptırımın uygulanacağı ihlalin niteliğine göre belirlenir. Eksik zorunlu bilgi, yanıltıcı beyan, mevzuata aykırı kullanım veya izlenebilirlik problemi aynı hukuki fiil değildir.
İdari yaptırıma ek olarak ürünün kullanımının durdurulması, etiketin düzeltilmesi, piyasadan çekme veya diğer resmi kontrol tedbirleri somut olaya göre gündeme gelebilir. B2B müşteriler bakımından yanlış etiket sözleşmeye aykırılık, ürün iadesi ve zarar talebi de doğurabilir.
İşletmeler için giriş kalite kontrol listesi
- Ürün adı ve aroma kategorisi açık mı?
- “Gıdada kullanım içindir” veya gerekiyorsa “Gıdada kullanımı sınırlıdır” ibaresi var mı?
- Lot/parti numarası fatura ve teknik föyle eşleşiyor mu?
- Bileşim ve alerjen bilgileri yeterli mi?
- Net miktar, tarih ve saklama koşulları mevcut mu?
- Sorumlu işletmeci bilgisi var mı?
- Zorunlu bilgiler Türkçe mi?
- Azami kullanım veya özel kullanım koşulu varsa açıkça belirtilmiş mi?
- Teknik spesifikasyon güncel mi?
- Ürün yeni Yönetmeliğin kaynak ve izin kurallarına da uygun mu?
Resmî kaynaklar
Sık Sorulan Sorular
1. B2B satılan aroma etiketsiz olabilir mi?
Hayır. Son tüketiciye sunulmayacak aroma vericiler için m.13 özel etiket yükümlülükleri getirir.
2. Sadece teknik föy göndermek yeterli mi?
Teknik föy destekleyici belgedir; ambalaj veya kap üzerinde bulunması gereken zorunlu bilgileri otomatik olarak ortadan kaldırmaz.
3. Etiket yalnızca İngilizce olabilir mi?
Hayır. Zorunlu bilgiler Türkçe olmalıdır; ek olarak yabancı dil kullanılabilir.
4. Lot numarası neden gereklidir?
Geri izlenebilirlik ve belirli uygunsuz partinin hangi nihai ürünlerde kullanıldığının belirlenmesi için temel bilgidir.
5. “Gıdada kullanımı sınırlıdır” ne demektir?
Ürünün kullanımının belirli kategori, miktar veya koşullarla sınırlandığını gösterir; alıcı işletme özel kullanım şartlarını uygulamalıdır.
6. İthal aroma aynı kurallara tabi midir?
Evet. Türkiye’de piyasaya arz edilen veya gıda üretiminde kullanılan aroma verici Türk Gıda Kodeksine uygun olmalıdır.
7. Doğal ibaresi m.13’te ayrıca düzenleniyor mu?
Evet. “Doğal” ve belirli kaynağa atıf yapan doğal aroma adları için özel bileşim şartları vardır.
8. Eski etiketli ürün 31 Aralık 2026’dan sonra ne olur?
Geçiş hükmü önceki mevzuata uygun ve belirtilen tarihten önce piyasaya arz edilmiş ürünler bakımından raf ömrü koşuluyla değerlendirilir.
9. Alıcı işletme yanlış etiketli aromayı kullanırsa sorumluluğu olur mu?
Nihai ürünü piyasaya arz eden işletme kullandığı girdilerin uygunluğunu kontrol etmekle yükümlüdür; tedarikçi hatası kendi sorumluluğunu otomatik kaldırmaz.
10. Etiket hatasında hangi ceza uygulanır?
Somut ihlalin niteliğine göre 5996 sayılı Kanunun ilgili idari yaptırım hükümleri uygulanır; tüm etiket hataları için tek bir sabit ceza kalemi yoktur.
Hukuki değerlendirme ve E-E-A-T notu
Bu içerik 14 Eylül 2026 tarihli Yönetmeliğin özellikle 13’üncü maddesindeki profesyonel kullanım etiketi hükümleri esas alınarak hazırlanmıştır. Ürün bazlı kontrol; etiket, teknik spesifikasyon, lot ve kullanım koşullarının birlikte incelenmesini gerektirir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
