Sözleşmeli Erbaş ve Erlerin 7 Yıl Sonra Kamuya Atanması 2026: 6191 Ek Madde 1
6191 Ek Madde 1’de 2026 yılında ne değişti?
7588 sayılı Uzman Erbaş Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 14. maddesi, 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanununun Ek Madde 1’ini bütünüyle yeniden düzenledi. Kanun 2 Temmuz 2026 tarihinde kabul edildi ve 11 Temmuz 2026 tarihli 33307 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Yeni sistem, yedi hizmet yılını tamamlayarak ayrılan sözleşmeli erbaş ve erlerin kamuya geçişini belirli unvanlar, yaş sınırı, yıllık başvuru, %10 kurum kontenjanı, tercih ve kura ile sözlü sınav aşamalarına bağladı. Önceki düzenlemedeki genel kamuya geçiş sisteminin yerine, hangi kadrolara atanılacağı ve sürecin hangi tarihlerde işleyeceği doğrudan kanun metninde sayıldı.
Kanun, bu haktan yararlanmak için yalnız yedi yılı doldurmayı yeterli kabul etmez. Nitelik belgesinin olumlu olması, ilgili kadro veya pozisyonun sınav şartları dışındaki mevzuat koşullarının taşınması ve başvuru tarihi itibarıyla 41 yaşın doldurulmamış olması gerekir. Ayrıca 6191 sayılı Kanunun 4. maddesinin ikinci fıkrasında sayılan haller saklıdır.
Sözleşmeli erbaş ve erin kamuya atanma şartları nelerdir?
6191 Ek Madde 1’in birinci fıkrası şartları açıkça belirler. Birincisi, sözleşmeli erbaş veya er olarak en az yedi hizmet yılının doldurulmuş olmasıdır. İkincisi, personelin sözleşmeli erbaş veya er statüsünden ayrılmış olmasıdır. Üçüncüsü nitelik belgesinin olumlu olmasıdır. Dördüncüsü, atanılacak unvana ilişkin özel mevzuatın sınav şartı dışındaki diğer koşullarının taşınmasıdır. Beşincisi başvuru tarihinde 41 yaşın doldurulmamış olmasıdır.
Kanunun “sınav şartları hariç diğer şartları taşımaları” ifadesi önemlidir. Bu hüküm, kadro veya pozisyonun kanun ve yönetmeliklerinde aranan vatandaşlık, sağlık, adli sicil, eğitim, ehliyet veya göreve özgü başka şartları ortadan kaldırmaz. Hangi unvana başvuruluyorsa o unvanın sınav dışındaki kanuni koşulları ayrıca kontrol edilir.
Yedi yıl hesabında gerçek hizmet süresi esas alınır. Başvuru dosyasında hizmet süresini ve ayrılış biçimini gösteren resmî personel kayıtları, nitelik belgesi ve atanılmak istenen unvanın özel şartlarını gösteren belgeler bulunmalıdır. Başvuru yapılmadan önce kişisel kayıtlar ile Bakanlıklara gönderilecek bilgiler arasında tarih ve statü uyumu kontrol edilmelidir.
41 yaş şartı nasıl uygulanır?
Kanun yaş şartını “başvuru tarihi itibarıyla kırk bir yaşını doldurmamış olmak” şeklinde düzenler. Bu nedenle yaş hesabında personelin kuruma atanacağı veya sözlü sınava gireceği gün değil, ilgili yıllık başvurunun yapıldığı tarih esas alınır. Başvuru tarihinde 41 yaş tamamlanmışsa birinci fıkradaki yaş şartı taşınmaz.
Bu hüküm “41 yaşından gün almamış olmak” gibi farklı bir ifade kullanmaz. Kanuni metin 41 yaşını doldurmamış olmayı arar. İdari makam başvuruyu değerlendirirken nüfus kayıtlarındaki doğum tarihini ve başvuru tarihini karşılaştırır. Yaş hesabına ilişkin uyuşmazlıkta idari işlemin hangi tarihe göre kurulduğu karar gerekçesinde açık olmalıdır.
Başvuru süresinin kaçırılması sonraki yılda yeniden başvuru ihtimalini yaş şartı yönünden de etkiler. Ek Madde 1, başvuruların her yıl alınacağını ve başvurunun her yıl yenilenmesinin esas olduğunu düzenler. Bu nedenle kişi sonraki yıl başvuru yapacaksa o yılın başvuru tarihinde de 41 yaşını doldurmamış olmalıdır.
Hangi kamu kadroları sözleşmeli erbaş ve erlere ayrıldı?
2026 düzenlemesi atanılabilecek unvanları tek tek saymıştır. Bunlar infaz ve koruma memuru, çarşı ve mahalle bekçisi, orman muhafaza memuru, idari gözetim personeli, koruma ve güvenlik görevlisi, zabıta memuru, itfaiye eri, şoför ve destek personeli kadro ve sözleşmeli pozisyonlarıdır.
Kanun metninde bu unvanların dışında kalan her kamu kadrosuna Ek Madde 1 üzerinden doğrudan geçiş hakkı tanınmamıştır. Bu nedenle “yedi yılı dolduran sözleşmeli er istediği memur kadrosuna atanır” şeklindeki bilgi 2026 metnine uygun değildir. Hak, kanunda sayılan unvanlara ve o yıl bildirilen kontenjan/atama izinlerine bağlıdır.
Kadro veya pozisyonun memur ya da sözleşmeli statüde olması kanunun uygulanmasını tek başına engellemez; metin hem kadro hem sözleşmeli pozisyon ifadesini kullanır. Ancak ilgili kurumun o yıl hangi unvan için kaç kontenjan bildirdiği ve adayın o unvanın sınav dışındaki özel şartlarını taşıyıp taşımadığı belirleyicidir.
Başvurular ne zaman ve hangi kurumlar üzerinden yürür?
Ek Madde 1/2’ye göre haktan yararlanmak isteyenlerin başvuruları her yıl alınır. Alım şartlarına ilişkin kişisel bilgiler, personelin bağlı olduğu sisteme göre İçişleri Bakanlığı veya Millî Savunma Bakanlığı tarafından ekim ayının son gününe kadar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bildirilir.
Kanun, başvurunun her yıl yenilenmesini esas kabul eder. Önceki yıl başvuru yapmış fakat atanmamış kişinin sonraki yıl otomatik olarak listede kalacağı yönünde bir kural yoktur. Yeni yıl için başvuru yenilenmelidir. Aynı şekilde bilgilerin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bildirilmesi atama anlamına gelmez.
Fıkrada açıkça “ilgili personelin bilgilerinin bildirilmiş olması atanma için tek başına hak teşkil etmez” hükmü bulunur. Bu nedenle listeye girme, personelin şartlarının ön incelemeden geçirilip sonraki kontenjan, tercih, kura ve sözlü sınav aşamalarına katılabilmesi bakımından önemlidir; kesin atama sonucu değildir.
Kamu kurumlarının %10 kontenjan ayırma zorunluluğu nedir?
Ek Madde 1/3’e göre kamu kurum ve kuruluşları, kanunda sayılan unvanlarda o yıl yapacakları personel alımlarındaki toplam kontenjan ve atama izinlerinin %10’unu sözleşmeli erbaş ve erler için ayırmak zorundadır. Kurumlar alım şartlarıyla birlikte bu bilgileri aralık ayının sonuna kadar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bildirir.
Bu %10 oranı, her kamu personeli alımının %10’unun sözleşmeli erbaş/er olması anlamına gelmez. Kanunun birinci fıkrasında sayılan unvanlarda yapılacak alımlar esas alınır. Bir kurum ilgili yıl bu unvanlardan alım yapmıyorsa sırf Ek Madde 1 nedeniyle yeni kadro ihdas etmek zorunda değildir. Fakat bu unvanlarda alım yapıyorsa toplam kontenjan ve atama izninin %10’unu ayırma yükümlülüğü vardır.
Kanun ayrıca, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bildirilen bir önceki yıla ait kontenjan veya atama izinlerinin %10’unun yeni yılda kullanılmak şartıyla yeni yılın açıktan ve naklen atama sayılarına tabi olmayacağını düzenler. Bu teknik hüküm, önceki yıldan aktarılan sözleşmeli erbaş/er kontenjanının yeni yıl atama limitinden ayrıca düşülmemesini sağlar.
Sözlü sınava girecek adaylar nasıl seçilir?
İçişleri Bakanlığı veya Millî Savunma Bakanlığı tarafından gönderilen listede bulunanlar için, kamu kurumlarının bildirdiği kontenjanlara Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından her yıl 1 Mart tarihine kadar tek seferde yerleştirme yapılır veya yaptırılır. Bu yerleştirmenin amacı doğrudan atama değil, sözlü sınava girecek adayların belirlenmesidir.
Yayımlanacak kılavuzdaki şartları taşıyan kişiler arasından, kontenjanın dört katı kadar aday tercihleri dikkate alınarak kura yöntemiyle belirlenir. Örneğin ilgili kurumun bir unvan için 20 kişilik Ek Madde 1 kontenjanı varsa sözlü sınava çağrılacak aday sayısı kanundaki dört kat kuralı gereğince 80’dir.
Kura aşamasında aday tercihleri dikkate alınır. Bu nedenle başvuru ekranında veya kılavuzda ilan edilen tercihlerin doğru ve zamanında yapılması önemlidir. Kura sonucunda sözlü sınav hakkı elde edemeyen kişinin sırf yedi yıllık hizmeti nedeniyle doğrudan atanması mümkün değildir.
Sözlü sınavda hangi kriterler uygulanır?
Ek Madde 1/5 sözlü sınav kriterlerini beş başlık halinde sayar: genel kültür ve genel yetenek; bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü; liyakat, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışların göreve uygunluğu; özgüven, ikna kabiliyeti ve inandırıcılık; bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklık.
Sınav kurulunun her üyesi bu beş özelliğin her biri için 20 puan üzerinden değerlendirme yapar. Böylece her üyenin aday için toplam puanı 100 üzerinden hesaplanır. Son sözlü sınav puanı, bütün kurul üyelerinin 100 üzerinden verdikleri toplam puanların aritmetik ortalamasıdır.
Kanun bu fıkrada ayrıca belirli bir asgari geçme puanı yazmamıştır. Başarı ve atama sıralamasına ilişkin usul, yayımlanacak kılavuz ve müşterek yönetmelik çerçevesinde uygulanır. Ancak puanlama yönteminin kanunda gösterilen beş kriter ve 20’şer puan sistemine uygun olması zorunludur.
Özel güvenlik kadrosunda hangi eğitim şartları aranmaz?
Ek Madde 1/6, yedi hizmet yılını tamamlayarak ayrılan sözleşmeli erbaş ve erler hakkında iki açık istisna getirir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanunun 14. maddesinde belirtilen özel güvenlik temel eğitimi şartı aranmaz. Ayrıca 5188 sayılı Kanunun 10/1-b bendindeki eğitim şartı da bu kişiler için uygulanmaz.
Bu istisna yalnız kanunun açıkça belirttiği iki koşula ilişkindir. Özel güvenlik görevliliğinin diğer kanuni şartları kendiliğinden ortadan kalkmaz. Başvuru sahibinin ilgili kadro için sınav dışındaki diğer şartları taşıması gerektiği Ek Madde 1’in birinci fıkrasında genel kural olarak korunmuştur.
Bu nedenle koruma ve güvenlik görevlisi kadrosuna başvuruda hangi şartlardan muafiyet bulunduğu ile hangi şartların halen aranacağı 5188 sayılı Kanun ve ilan/kılavuz birlikte okunarak belirlenmelidir.
Sözleşmeli erlik hizmeti memuriyette derece ve kademeye sayılır mı?
Evet. Ek Madde 1/7, atanan personelin sözleşmeli erbaş ve erlikte geçen hizmet süresinin kazanılmış hak aylığı, derece ve kademe hesabında nasıl değerlendirileceğini açıkça düzenler. Öğrenim durumuna göre 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda yükselebileceği dereceyi aşmamak kaydıyla her hizmet yılı için bir kademe ilerlemesi, her üç yıl için bir derece yükselmesi sayılır.
Örneğin yedi yıllık hizmet, eğitim durumunun izin verdiği üst sınırlar içinde kademe ve derece hesabına yansıtılır. Kanun, yalnız emeklilik hizmeti gibi genel bir atıf yapmakla kalmamış; her yıl ve her üç yıl için uygulanacak ilerlemeyi özel olarak göstermiştir.
Ataması yapılan kişi göreve başladığı tarihten itibaren atandığı kadro veya pozisyonun mali ve diğer haklarından yararlanır. Bu nedenle derece/kademe intibakı ile göreve başlangıç tarihi personel dosyasında birlikte kontrol edilmelidir.
Atanan sözleşmeli erbaş ve er 4 yıl başka unvana geçebilir mi?
Hayır. Ek Madde 1/8’e göre bu madde kapsamında memur kadrosuna atananlar en az dört yıl süreyle başka bir unvana atanamaz. Bu, kurum içi veya başka kurumda farklı unvana geçiş bakımından kanunun açık sınırlamasıdır. Dört yıllık dönem göreve başlama ve atama kayıtları üzerinden hesaplanır.
Atama onayı alınmasına rağmen görevine başlamayanlar ile göreve başladıktan sonra herhangi bir sebeple ayrılanlar, Ek Madde 1 kapsamında yeniden istihdam edilemez. Ayrıca kamu kurum ve kuruluşlarının bu madde için bildirdiği unvanlara her ne suretle olursa olsun atanan kişiler, Ek Madde 1’de verilen hakkı kullanmış sayılır.
Bu nedenle adayın tercih yaparken unvan, kurum, görev yeri ve dört yıllık unvan değiştirme sınırlamasını birlikte değerlendirmesi gerekir. Atandıktan sonra göreve başlamamak, bu özel istihdam hakkının yeniden kullanımını engeller.
Başvuru, kura veya atama işlemine karşı hangi yol izlenir?
Sözleşmeli erbaş ve erlerin kamuya geçiş sürecindeki başvuru reddi, liste dışı bırakma, şartları taşımadığı yönündeki karar, kura/sınav işlemi veya atamama kararı idari işlem niteliğindedir. İşlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülüyorsa idari başvuru ve iptal davası yolları, işlemin kesinleşme ve tebliğ tarihine göre değerlendirilir.
Özel bir dava süresi öngörülmeyen idari işlemlerde 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7’deki genel 60 günlük süre esas alınır. İYUK m.11 kapsamında idari başvuru yapılırsa bu başvurunun dava süresine etkisi aynı hükme göre hesaplanır. Süre hesabı için tebligat ve başvuru evrakının tarihleri saklanmalıdır.
Başvurunun reddi yaş, hizmet yılı, nitelik belgesi veya özel kadro koşuluna dayanıyorsa uyuşmazlığın merkezi o şartın resmi belgelerle sağlanıp sağlanmadığıdır. idari işlemin iptali ve dava süresi hakkındaki rehber genel idari yargı çerçevesini açıklar.
Türkiye geneli ve Mersin uygulaması
6191 Ek Madde 1’deki kamuya atanma sistemi Türkiye genelinde uygulanır. Personelin Mersin’de ikamet etmesi veya daha önce Mersin’de görev yapması hakkın kapsamını değiştirmez. Tercihler, kurum kontenjanları ve atama sonuçları merkezî süreçte belirlenir; Mersin’deki bir kadro için de aynı yedi yıl, olumlu nitelik belgesi, 41 yaş, kura ve sözlü sınav sistemi geçerlidir.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu Mersin’deki İstanbul ve Mersin’deki fiziksel ofislerden Türkiye genelindeki kamu personeli, askerî personel ve idari işlem uyuşmazlıklarını görev ve yetki kuralları çerçevesinde takip eder. Başvuru dosyasında hizmet dökümü, ayrılış belgesi, nitelik belgesi, yıllık başvuru çıktısı, tercih/kura sonucu, sınav tutanağı ve tebligatlar birlikte incelenmelidir.
Hukuki dayanaklar
Temel hukuki dayanak 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu Ek Madde 1 ve bu maddeyi yeniden düzenleyen 7588 sayılı Kanunun 14. maddesidir. 7588 sayılı Kanun 11 Temmuz 2026 tarihli ve 33307 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Resmî metin TBMM 7588 sayılı Kanun sayfasından kontrol edilebilir.
Sözleşmeli erbaş ve erlerin kamuya atanması hakkında sık sorulan sorular
Kaç yıl sözleşmeli erlik yapan kamuya geçebilir?
Ek Madde 1 için en az yedi hizmet yılının tamamlanmış olması gerekir.
41 yaşını dolduran kişi başvurabilir mi?
Hayır. Başvuru tarihi itibarıyla 41 yaşın doldurulmamış olması kanuni şarttır.
Hangi memur kadrolarına geçiş vardır?
İnfaz ve koruma memuru, bekçi, orman muhafaza memuru, idari gözetim personeli, koruma ve güvenlik görevlisi, zabıta, itfaiye eri, şoför ve destek personeli unvanları kanunda sayılmıştır.
Her kurum %10 kontenjan ayırmak zorunda mı?
Kanunda sayılan unvanlarda o yıl alım yapan kamu kurumları toplam kontenjan ve atama izinlerinin %10’unu Ek Madde 1 kapsamına ayırmak zorundadır.
Listeye girmek atama hakkı verir mi?
Hayır. Kanun, bilgilerin bildirilmesinin tek başına atanma hakkı doğurmadığını açıkça düzenler.
Sözlü sınava kaç kişi çağrılır?
Kontenjanın dört katı kadar aday, tercihleri dikkate alınarak kura ile sözlü sınava belirlenir.
Başvuru her yıl yenilenir mi?
Evet. Ek Madde 1 başvurunun her yıl yenilenmesini esas kabul eder.
Sözleşmeli erlik hizmeti memuriyette derece ve kademeye sayılır mı?
Evet. Her yıl için bir kademe, her üç yıl için bir derece ilerlemesi eğitim durumunun izin verdiği sınırlar içinde hesaba katılır.
Atanan kişi hemen başka unvana geçebilir mi?
Hayır. Memur kadrosuna atanan kişi en az dört yıl başka bir unvana atanamaz.
Göreve başlamazsa daha sonra aynı haktan tekrar yararlanabilir mi?
Hayır. Atama onayı sonrasında göreve başlamayan veya başladıktan sonra ayrılan kişi Ek Madde 1 kapsamında yeniden istihdam edilemez.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
BAKIRCI & KESKİN HUKUK BÜROSU sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
