Tanığın Yemin Zamanının Belirlenmesi Talep Dilekçesi | CMK 54 Word

Tanığın yemin zamanının belirlenmesi dilekçesi, ceza soruşturması veya kovuşturmasında tanığın kural olarak esas anlatımından önce ve diğer tanıklardan ayrı biçimde yemin ettirilmesini; yemin sonraya bırakılacaksa 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 54. maddesindeki istisna şartının somut işlemle ilişkilendirilmesini ve seçilen sıranın tutanakta gösterilmesini istemek için hazırlanır. CMK m.54/1’in ilk cümlesi önce yemini emreder. Aynı fıkranın ikinci cümlesi ise ancak gerektiğinde veya kişinin tanık sıfatıyla dinlenmesinin uygun olup olmadığı konusunda tereddüt varsa yeminin tanıklıktan sonraya bırakılmasına izin verir. Başvuru, tanığın ne söylemesi gerektiğini belirlemez; yemin ile esas beyanın kanundaki doğru sırayla alınmasını sağlar.

CMK 54 uyarınca tanık ne zaman yemin eder?

Kanuni kural açıktır: Tanıklar tanıklıktan önce ayrı ayrı yemin eder. “Ayrı ayrı” ibaresi, her tanığın kendi yemini bizzat yerine getirmesini ve toplu bir cevapla yemin işlemi yapılmamasını gerektirir. “Tanıklıktan önce” ibaresi ise olay hakkındaki esas anlatım başlamadan yemin işleminin tamamlanmasını ifade eder. Kimlik ve sıfatın belirlenmesine yönelik ön sorular ile tanığın olay hakkında bildiklerini anlatması aynı işlem değildir; yemin, tanığın esas tanıklığına geçilmeden önce yerine getirilir.

Yemin her dosyada mutlaka sona bırakılamaz. Sonraya bırakma, m.54/1’de iki nedenle sınırlandırılmıştır: işlemin gerektirdiği bir durum bulunması veya kişinin tanık sıfatıyla dinlenmesinin uygun olup olmadığı konusunda tereddüt doğması. Merci bu istisnayı uyguluyorsa, tanıklık bittikten sonra CMK m.55’te bu aşama için öngörülen yemin biçimini kullanır. Yemin hiç verilmemesi ile geçerli bir nedenle sonraya bırakılması aynı değildir. Yeminsiz dinlenecek kişiler için CMK m.50 ve yakın tanığın yeminden çekinmesi için CMK m.51 ayrıca incelenir.

Tanıklıktan önce yemin kuralı ile sonraya bırakma istisnası nasıl ayrılır?

Önce yemin, kanunun varsayılan işlem sırasıdır. Bu nedenle tanığın yetişkin olması, yeminin anlamını kavraması, dosyada tanık sıfatıyla yer alması ve özel bir çekinme veya yeminsiz dinleme hükmünün bulunmaması hâlinde yemin esas anlatımdan önce verilir. Tarafın ayrıca istemde bulunmaması, merciin kanuni sırayı uygulama yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Dilekçe, yaklaşan tanık dinleme işleminde bu sıranın açık tutulması veya tutanakta belirsizlik doğmuşsa kaydın somutlaştırılması için kullanılır.

Yeminin sonraya bırakılması ikinci ve istisnai yoldur. Kanun “gerektiğinde” ifadesini kullanır; bu ifade sınırsız bir tercih değildir. İşlemde ortaya çıkan ihtiyaç ile yemin zamanının değiştirilmesi arasında açıklanabilir bağ bulunmalıdır. Ayrıca kişinin gerçekten tanık sıfatıyla dinlenmesinin uygun olup olmadığı konusunda tereddüt varsa, önce anlatımı alınarak sıfat sorunu değerlendirilebilir ve yemin daha sonra verilebilir. Dilekçede soyut olarak “mahkeme uygun görürse” demek yerine, dosyadaki gerçek tereddüt veya işlem ihtiyacı gösterilir. Böyle bir olgu yoksa kural olan önce yemin istenir.

İstisna uygulandığında tanıklık sonunda yemin gerçekten yerine getirilmelidir. Yalnız “yemin sonraya bırakıldı” cümlesi, sonraki işlemin tamamlandığını göstermez. CMK m.55, önce verilecek yeminde geleceğe dönük; tanıklıktan sonra verilecek yeminde ise anlatımın doğruluğuna ilişkin geçmiş zamanlı farklı metin öngörür. Bu iki metin rastgele birbirinin yerine kullanılmaz. CMK m.56 da tanığın yemini yüksek sesle tekrar ederek veya okuyarak yerine getirmesini; işitme veya konuşma engeli bulunan kişiler için özel yöntemi düzenler.

Yemin zamanından önce hangi tanık statüsü kontrol edilir?

Yemin zamanına karar verilmeden önce kişinin dosyadaki gerçek sıfatı belirlenir. CMK m.58/1 uyarınca tanığa ilk olarak kimliği, yaşı, işi ve adres bilgileri sorulur; gerektiğinde şüpheli, sanık veya mağdurla ilişkisi açıklığa kavuşturulur. Bu bilgiler yalnız kimlik formu değildir. Yaş, ayırt etme gücü, suçla bağlantılı sıfat ve yakınlık, yemin verilip verilmeyeceğini doğrudan etkileyebilir. Gerçek kayıt incelenmeden kişiyi sıradan yetişkin tanık kabul eden matbu istem kurulmaz.

CMK m.50; dinlendiği sırada on beş yaşını doldurmayanları, ayırt etme gücü bulunmadığı için yeminin niteliği ve önemini kavrayamayanları ve maddede sayılan suç bağlantısı nedeniyle şüpheli, sanık veya hükümlü olanları yeminsiz dinlenecek kişiler arasında sayar. Bu kişiler yönünden sorun yemin zamanının önce veya sonra olması değildir; kanun gereği yemin verilmemesidir. CMK m.51 ise m.45 kapsamındaki yakının tanıklığı kabul etmesi hâlinde yemin konusunda hâkim veya mahkemeye takdir verir ve tanığa yeminden çekinme hakkı tanır. Yakın tanığın bu hakkı bildirilmeden sırf m.54’e dayanılarak zorunlu yemin sonucu kurulamaz.

Mağdurun tanık olarak dinlenmesi de ayrıca ele alınır. CMK m.236/1, mağdurun tanık olarak dinlenmesinde yemin hariç tanıklığa ilişkin hükümlerin uygulanacağını düzenler. Bu nedenle mağdur sıfatındaki kişi için bu sayfadaki standart tanık yemini talebi kullanılmaz. Aynı şekilde daha önce aynı soruşturma veya kovuşturma evresinde yeminle dinlenen tanık yeniden dinlenecekse CMK m.57 uyarınca yeniden yemin verilmeyip önceki yeminin hatırlatılmasıyla yetinilebilir. Önceki yeminin gerçekten dosyada bulunup bulunmadığı kontrol edilmeden m.57 uygulanmış gibi yazılmaz.

Dilekçe hangi makama sunulur?

Kovuşturma evresinde başvuru, ceza davasını gören mahkemeye esas numarasıyla sunulur. Asliye ceza, ağır ceza veya özel görevli mahkeme başlığı gerçek dosyadaki mahkeme adına göre yazılır. Tanık istinabe yoluyla başka mahkemede dinlenecekse asıl mahkemenin esas numarası ile talimat mahkemesinin dosya bilgisi birlikte gösterilir; fiilî dinleme işlemini yapacak merciye ulaşacak şekilde başvuru yapılır. İstem, tanığın çağrıldığı tarih ve ara karar kaydıyla eşleştirilir.

Soruşturma evresinde CMK m.54/2, Cumhuriyet savcılarının da tanıklara yemin vereceğini açıkça düzenler. Bu aşamada dilekçe soruşturmayı yürüten Cumhuriyet Başsavcılığına soruşturma numarasıyla yöneltilir. Henüz iddianame kabul edilmemişken mahkeme esas numarası varmış gibi başlık kurulmaz. Kollukta alınmış bilgi veya beyan ile Cumhuriyet savcısının kanundaki yemin yetkisi de birbirine karıştırılmaz; talep hangi merciin hangi tanık dinleme işlemini yapacağına göre sınırlandırılır.

Talebi destekleyen gerçek kayıtlar nelerdir?

Başvurunun temel dayanakları; tanığın dosyada dinlenmesine ilişkin ara karar, çağrı kâğıdı veya çağrı kaydı, tanık listesi, varsa istinabe ya da talimat yazısı ve önceki dinleme tutanağıdır. Tanık daha önce dinlenmişse tutanağın tamamı incelenir: kimlik tespiti, m.53 uyarıları, yemin kaydı, esas beyanın başladığı satır ve işlemin sonundaki yemin bölümü ayrı ayrı bulunur. Yemin “sonraya bırakıldı” denmişse sonraki sayfada yeminin gerçekten yerine getirilip getirilmediği ayrıca kontrol edilir.

Kişinin tanık sıfatında tereddüt bulunduğu ileri sürülüyorsa bu tereddüdün kaynağı gösterilir. Dosyada kişinin aynı olay nedeniyle şüpheli veya sanık olduğuna dair karar, ayırma dosyası bilgisi, suç bağlantısını gösteren tutanak ya da farklı sıfatla alınmış önceki beyan varsa tarih ve belge yeri yazılır. Görülmeyen bir soruşturma, var olmayan bir şüpheli kaydı veya yalnız tahmine dayanan suç bağlantısı dilekçeye eklenmez. “Gerektiğinde” ölçütüne dayanılıyorsa da işlem ihtiyacının hangi gerçek kayıttan doğduğu açıklanır.

Dilekçeye yalnız mevcut belgeler eklenir. UYAP evrak listesinde bulunan belge dosyada zaten mevcutsa ek numarası vermek yerine tarih ve evrak adıyla dosyadan incelenmesi istenebilir. Tanığın sağlık durumu, ayırt etme gücü veya iletişim yöntemi hakkında kişisel kanaat tıbbi kayıt gibi sunulmaz. Somut belgenin bulunmadığı yerde kesin teşhis kurulmaz; merciin kimlik ve sıfat incelemesi yapması istenir.

Yemin zamanı duruşma tutanağında nasıl gösterilir?

CMK m.219 duruşma için tutanak tutulmasını ve tutanağın hâkim ile zabıt kâtibi tarafından imzalanmasını emreder. CMK m.221/1-b, duruşmanın seyrini ve yargılama usulünün temel kurallarına uyulduğunu gösteren unsurların; m.221/1-d tanık ifadelerinin; m.221/1-g istemlerin ve reddedilen istemlerin gerekçesinin; m.221/1-h ise kararların tutanakta yer almasını öngörür. Yemin zamanına ilişkin talep, verilen ara karar ve gerçekleşen işlem bu kayıt düzeni içinde görünür olmalıdır.

CMK m.222’ye göre duruşmanın nasıl yapıldığı ve usul kurallarına uygun yürütülüp yürütülmediği ancak tutanakla ispatlanabilir. Bu nedenle tutanakta yalnız “tanık dinlendi” denmesi yeterli bir işlem sırası göstermez. Tanığın kimliğinin belirlenmesi, yeminsiz dinleme veya çekinme durumunun değerlendirilmesi, yeminin önce verilmesi ya da m.54/1 istisnasıyla sonraya bırakılması, esas beyan ve sonunda yapılan yemin gerçek akışa göre yazılmalıdır. Dilekçe, yapılmayan bir işlemin matbu cümleyle yapılmış gibi eklenmesini değil, işlemin kanuna uygun tamamlanmasını ve gerçek biçimiyle kaydını ister.

Soruşturma evresindeki ifade tutanağı bakımından m.219-222’nin duruşmaya özgü hükümleri doğrudan aynı başlıkla kullanılmaz. Bununla birlikte Cumhuriyet savcısının m.54/2 uyarınca verdiği yeminin zamanı, biçimi ve tanık beyanıyla ilişkisi soruşturma tutanağında açıkça gösterilmelidir. Kovuşturma dilekçesindeki “duruşma tutanağı” ifadeleri soruşturma örneğine mekanik olarak taşınmaz.

CMK 54 tanığın yemin zamanının belirlenmesi dilekçesi Word örneği

CMK 54 tanığın yemin zamanı dilekçesini Word olarak indir. Word dosyasında iki ayrı seçenek vardır: normal durumda tanıklıktan önce yemin talebi ve gerçek bir tereddüt ya da gereklilik varsa yeminin tanıklıktan sonraya bırakılması talebi. Dosyanıza uymayan seçenek silinmeli; aynı dilekçede çelişkili iki sonuç birlikte istenmemelidir.

Dilekçe verildikten sonra yapılacak işlem takibi

Başvurunun dosyaya kaydedildiği evrak numarası saklanır ve tanık dinleme gününden önce mahkeme veya savcılık ekranına düştüğü kontrol edilir. Duruşmada tanık salona alındığında kimlik ve sıfat soruları izlenir. Tanık yeminsiz dinlenecek kişilerden değilse, olay hakkında serbest anlatıma geçilmeden önce ayrı yeminin yapılıp yapılmadığı kontrol edilir. Mahkeme yemini sonraya bırakıyorsa m.54/1’deki hangi ihtiyacın veya sıfat tereddüdünün bulunduğu sorulur ve talebin tutanağa geçirilmesi istenir.

Tanıklık bittikten sonra tutanak tamamlanmadan yemin kaydı yeniden incelenir. Sonraya bırakılan yemin hiç yapılmamışsa eksik işlemin tamamlanması talep edilir. Önce yemin verilmişse m.55’in önceki aşamaya ait metni; sonra verilmişse sonraki aşamaya ait metni kullanıp kullanmadığına bakılır. Tutanakta talep veya ara karar yoksa, gerçek işlem sona ermeden kaydın düzeltilmesi istenir. Sonradan indirilen UYAP tutanağında görülen kayıt ile duruşmada izlenen işlem arasında fark bulunduğu ileri sürülecekse farkın satırı ve gerçek dayanağı açıkça belirtilir.

Başvuru reddedilmişse CMK m.221/1-g gereğince reddin gerekçesinin tutanakta bulunması kontrol edilir. Kanun yolu değerlendirmesi, tek başına yemin kaydından değil, hüküm veya ara kararın niteliği ile somut dosya aşamasından yapılır. CMK m.54 bu dilekçe için belirli gün sayılı bağımsız bir başvuru süresi koymaz; buna rağmen işlemin doğru sırayla yapılabilmesi için talep tanık esas anlatıma başlamadan önce sunulur. Gerçekleşmiş eksiklik, tutanak görülür görülmez gecikmeden dosyaya bildirilir.

CMK 54 dilekçesinde yapılan somut hatalar

Birinci hata, m.54’teki “ayrı ayrı” kuralını tanıkların mutlaka farklı günlerde dinlenmesi sanmaktır; hüküm her tanığın kendi yeminiyle ilgilidir. İkinci hata, her tanık için yemini otomatik olarak sona bırakmaktır. Üçüncü hata, sonraya bırakma gerekçesi bulunmadan yalnız kolaylık amacıyla istisna istemektir. Dördüncü hata, m.50 kapsamındaki yeminsiz kişiye yemin verilmesini talep etmektir. Beşinci hata, m.51 kapsamındaki yakın tanığın yeminden çekinme hakkını yok saymaktır.

Altıncı hata, mağduru sıradan tanık kabul ederek m.236/1’deki yemin istisnasını atlamaktır. Yedinci hata, m.53 uyarısı ile m.54 yeminini tek işlem saymaktır. Sekizinci hata, tanıklıktan önce ve sonra kullanılan m.55 metinlerini karıştırmaktır. Dokuzuncu hata, daha önce yemin etmiş tanığa ilişkin m.57 kaydını incelemeden yeniden yemin istemektir. Onuncu hata, tutanakta yemin kaydı bulunmamasını tek başına yalan tanıklık veya otomatik hükümsüzlük kanıtı olarak göstermektir. On birinci hata, soruşturma başvurusunda mahkeme tutanağı hükümlerini aynı adla kopyalamaktır. On ikinci hata, dosyada bulunmayan sıfat tereddüdü veya belgeyi ekler kısmında varmış gibi yazmaktır.

İlgili dilekçe ve rehberler

Tanığa esas beyan öncesinde yapılacak dört açıklama için CMK 53 tanığa kanuni uyarılar dilekçesi, on beş yaşını doldurmayan kişinin yeminsiz dinlenmesi için CMK 50 yeminsiz tanık dilekçesi, tanıklığı kabul eden yakının yeminden çekinmesi için CMK 51 yeminden çekinme dilekçesi incelenebilir. Tanıkların birbirini dinlemeden ayrı alınması CMK 52 ayrı dinleme dilekçesinde, işitme veya konuşma engelli tanığın yemin yöntemi ise CMK 56/2 tercümanla yemin dilekçesinde ele alınmıştır. Hukuk davasındaki yemin kaydı sorunu ceza muhakemesinden farklıdır; bu ayrım için HMK 258 yeniden dinleme dilekçesi kullanılmalıdır.

Sık sorulan sorular

Tanıkların birlikte yemin etmesi CMK 54’e uygun mudur?

Hayır. CMK m.54/1 tanıkların ayrı ayrı yemin etmesini emreder. Her tanık kanuni yemini kendi adına yerine getirir; toplu cevap bireysel yemin işleminin yerine geçmez.

Tanık olay hakkında konuşmaya başladıktan sonra yemin verilebilir mi?

Normal kural tanıklıktan önce yemindir. Sonraya bırakma ancak m.54/1’deki gereklilik veya tanık sıfatına ilişkin tereddüt nedeniyle uygulanır ve işlem sonunda uygun yemin tamamlanır.

Yeminin sonraya bırakılması için taraf talebi şart mıdır?

Kanun istisnayı taraf talebine bağlamaz. Yetkili merci dosyadaki gerçek gereklilik veya sıfat tereddüdünü değerlendirir; taraf da somut kayda dayanarak işlem sırasının belirlenmesini isteyebilir.

On beş yaşını doldurmayan tanık için CMK 54 uygulanır mı?

CMK m.50/1-a gereğince dinlenme sırasında on beş yaşını doldurmamış kişi yeminsiz dinlenir. Bu durumda yeminin önce veya sonra verilmesi değil, yemin verilmemesi söz konusudur.

Yakın tanık tanıklığı kabul ederse mutlaka yemin eder mi?

Hayır. CMK m.51 uyarınca m.45 kapsamındaki yakına yemin verip vermemek hâkim veya mahkemenin takdirindedir; tanık yeminden çekinebilir ve bu hak kendisine bildirilir.

Soruşturma evresinde tanığa kim yemin verir?

CMK m.54/2 Cumhuriyet savcılarının soruşturma evresinde tanıklara yemin vereceğini düzenler. Başvuru soruşturma numarasıyla yetkili Cumhuriyet Başsavcılığına yöneltilir.

Tanıklıktan önceki ve sonraki yemin metni aynı mıdır?

Hayır. CMK m.55, önceki yeminde tanığın doğruyu söyleyeceğine; sonraki yeminde doğruyu söylediğine ilişkin farklı zamanlı iki metin öngörür.

Tutanakta yemin görünmüyorsa beyan otomatik geçersiz midir?

CMK m.54 böyle bir otomatik sonuç yazmaz. Tutanak ve varsa diğer resmî kayıtlar incelenir; eksikliğin giderilmesi, gerektiğinde usulüne uygun yeniden dinleme ve beyanın değerlendirilmesinde durumun dikkate alınması istenir.

CMK 54 dilekçesi için sabit bir gün süresi var mıdır?

CMK m.54 bu istem için belirli gün sayılı özel bir süre öngörmez. Doğru sıranın uygulanabilmesi için talep esas tanıklık başlamadan önce sunulmalı; sonradan görülen kayıt eksikliği gecikmeden bildirilmelidir.

Mersin dışındaki ceza dosyasında Word örneği kullanılabilir mi?

Evet. CMK Türkiye genelinde uygulanır. Mahkeme veya savcılık, dosya, tanık statüsü, dinleme tarihi ve gerçek kayıtlar uyarlanır. Büronun tek fiziki ofisi Mersin’dedir; diğer illerdeki dosyalar Mersin merkezli yürütülür.

Resmî mevzuat ve kurum kaynakları

Kanun metni için UYAP Mevzuat: CMK m.54 ve TBMM 5271 sayılı Kanun kabul metni incelenmiştir. Tanıklık yükümlülüğü ve yetkili merci konusunda Adalet Bakanlığının Tanık kimdir? sayfası ile Tanık bilgilendirme broşürü kullanılmıştır. CMK m.54’ün yemin zamanı hükmü; m.50, 51, 55-59 ve duruşma tutanağına ilişkin m.219, 221 ve 222 ile birlikte değerlendirilmiştir.