15 Yaşını Doldurmayan Tanığın Yeminsiz Dinlenmesi Dilekçesi | CMK 50 Word

15 yaşını doldurmayan tanığa yemin verilir mi?

15 yaşını doldurmayan tanığın yeminsiz dinlenmesi dilekçesi, ceza dosyasında tanığın dinlenme tarihindeki yaşının resmî kayıtla belirlenmesini ve yemin verilmeden beyanının alınmasını ister. CMK m.50/1-a bu kişiler için yeminsiz dinleme kuralı getirir. Ölçüt suç tarihi değil, tanığın dinlendiği tarihtir. Çocuk mağdurun tanık olarak dinlenmesinde ise ayrıca CMK m.236/1 uygulanır. Aşağıdaki örnek, mağdur sıfatı bulunmayan ve dinleme tarihinde 15 yaşını doldurmamış bir tanık için sanık müdafii tarafından sunulacak başvurudur.

Yeminsiz dinlemenin açık kanun dayanağı

Ceza Muhakemesi Kanunu tanık yeminini genel kural olarak düzenler; m.50 ise belirli kişiler için istisna getirir. Birinci fıkranın (a) bendindeki yaş şartı gerçekleştiğinde mahkemenin “bu çocuk yeterince olgun, yemin edebilir” değerlendirmesiyle yaş istisnası kaldırılmaz. Dilekçenin amacı kişilik değerlendirmesi yaptırmak değildir. Resmî doğum kaydı ve dinleme tarihi karşılaştırılarak uygulanacak usul belirlenir. Başvurunun hukuki nedenler bölümüne açıkça CMK m.50/1-a yazılır; yalnızca genel adalet veya çocuk yararı ifadeleriyle yetinilmez.

Bu ayrımlar, başvurunun kapsamını daraltır ve anlaşılır kılar. On dört yaşındaki tanığın yaşı resmî kayıtta açıkken ayrıca yeminin önemini kavrayamadığı iddiasını ileri sürmek gerekmez. On altı yaşındaki tanık için yalnız çocuk olması nedeniyle m.50/1-a uygulanması istenemez. Başka bir yeminsiz dinleme nedeni ileri sürülecekse o neden kendi koşulları ve belgeleriyle açıklanır. Üç farklı bentten birinin uygulanması, diğer bentlerin de gerçekleşmiş sayılması sonucunu doğurmaz.

Hukuk mahkemesindeki tanık işlemi farklı kanuna tabidir. Sitedeki HMK m.257 yeminsiz dinlenecek tanıklar açıklaması, ceza dosyasının başvuru dayanağı olarak kullanılmaz. Başlığında “tanık yemini” yazan her örnek aynı usule ait değildir. Dilekçe düzenlenirken ceza mahkemesinin adı, dosyanın esas numarası ve CMK maddeleri birbiriyle uyumlu tutulur. Hukuk davasına özgü taraf sıfatları bu örneğe taşınmaz.

Yaş hesabında hangi tarih dikkate alınır?

İnceleme için iki tarih gerekir: tanığın resmî doğum tarihi ve beyanının alınacağı gün. Suçun işlendiği gün, tanığın kolluğa ilk başvurduğu gün veya mahkemeye çağrı kâğıdının gönderildiği gün bu karşılaştırmanın yerine geçmez. Dilekçede yalnız “olay sırasında çocuktu” yazmak yaş istisnasını göstermez. Doğum tarihi gün, ay ve yıl olarak belirtilir; duruşmanın hangi gün yapılacağı dosyadaki çağrı veya ara karardan alınır. Tarihler aynı belgeden kopyalanmadan kendi kaynakları üzerinden doğrulanır.

Tanığın on beşinci doğum günü sınırın belirlenmesinde önem taşır. Dinleme gününde bu yaşını doldurmuş kişi bakımından m.50/1-a şartı artık bulunmaz. Takvim yılı üzerinden yaklaşık hesap yapılmaz; yalnız doğum yılını karşılaştırmak yeterli değildir. Duruşma ertelenmişse yeni dinleme tarihi esas alınır. Önceki dilekçenin düzenlendiği gündeki yaş bilgisi, sonraki oturumda otomatik olarak güncel kabul edilmez. Böylece erteleme nedeniyle değişen yaş durumu da dosyada doğru gösterilir.

Tanık farklı tarihlerde birden fazla kez dinlenmişse her kaydın tarihi ayrıca gösterilir. İlk beyanın alındığı tarihteki yaş ile sonraki oturumdaki yaşın farklı olması mümkündür; dilekçe bu kayıtları tek olay gibi birleştirmez. İlk işlemdeki yemin durumu, son işlemin hangi usulle yürütüleceği ve önceki beyanın dosyada nasıl tartışılacağı ayrı başlıklardır. Hazır metindeki “tanık bütün aşamalarda on beş yaşından küçüktür” cümlesi gerçek kayıtlar bunu göstermiyorsa kullanılmaz.

Yaş konusunda kayıtlarda çelişki bulunduğunda dilekçe önce çelişkiyi tanımlar. Çağrı evrakındaki doğum tarihi ile dosyada bulunan nüfus kaydı farklıysa iki belge adı ve tarihi yazılır. Başvuru sahibinin tahmini görünüş, okul sınıfı veya aile anlatımı resmî kimlik incelemesinin yerine geçirilmez. Mahkemeden, tanığın kimlik ve yaş kaydının açıklığa kavuşturulması istenir. Dosya için gerekli olmayan aile bireylerinin bütün nüfus ve adres bilgilerini topluca istemek başvurunun kapsamını gereksiz yere genişletir.

Çocuk tanık, mağdur ve sanık sıfatları karıştırılmamalıdır

Bu örnekte çocuk, yargılanan olay hakkında bilgisi bulunan tanıktır. Aynı dosyada mağdur olarak dinlenen kişinin yemin durumu m.236/1 kapsamında ele alınır. Mağdurun on beş yaşını doldurmuş olması ona tanık yemini verilmesini gerektirmez; yaş istisnası ile mağdur sıfatına dayanan istisna birbirinden bağımsızdır. Bu nedenle dosyada mağdur sıfatı mevcutsa başvurunun başlığı, açıklamaları ve hukuki nedenleri buna göre yeniden düzenlenir. İki farklı dayanak tek cümlede birbirinin yerine kullanılmaz.

Çocuk sanığın kendi savunması tanık beyanı değildir. Bu kişinin sorgusunu, yeminsiz tanık dinleme talebiyle düzenlemek doğru olmaz. Önce iddianame, taraf kayıtları ve çağrı evrakı incelenerek kişinin dosyaya hangi sıfatla katıldığı belirlenir. Dosyada bir kişinin adının “tanık” listesinde bulunması ile aynı olay bakımından suç şüphesi altında olması arasındaki sorun da yalnız yaş başvurusuyla çözülemez. CMK m.50/1-c’nin ayrı koşulları bulunduğundan böyle bir kayıt uyuşmazlığı ayrıca açıklanır.

Yakınlık nedeniyle tanıklıktan çekinme hakkı yaş başvurusundan bağımsızdır. CMK m.45/2, yaş küçüklüğü veya maddede sayılan diğer nedenlerle çekinmenin önemini anlayamayan kişiler bakımından kanuni temsilci rızasını düzenler; temsilci şüpheli veya sanıksa çekinme konusunda karar veremez. Çocuk tanıkta bu durum mevcutsa yalnızca “yemin verilmesin” istemiyle bütün hak işlemlerinin tamamlandığı söylenmez. Yakınlık dayanağının açıklanması için CMK m.49 çekinme sebebinin açıklanması dilekçesi ayrı işlem ihtiyacını ele alır.

Başvurudan önce kontrol edilecek kayıtlar

Dosya hazırlığında önce tanığın adı ve soyadı, çağrı belgesindeki kimliği ve doğum tarihi eşleştirilir. Aynı adı taşıyan kişilerin kayıtları birbirine karıştırılmaz. Sonra dinleme tarihi ve mahkemenin daha önce verdiği ara karar okunur. Tanık henüz dinlenmediyse talep yaklaşan işlem için kurulur; daha önce dinlenmişse ilgili tutanağın hangi bölümünde yemin kaydı bulunduğu gösterilir. Her iki durumda da açıklamalar doğrudan dosyadaki belgeye dayanır. Gerçekleşmemiş bir yemin işlemi yapılmış gibi anlatılmaz.

Ek listesi gerçek belgelerden oluşur. Dosyada zaten mevcut nüfus kaydı yeniden eklenmiyorsa açıklamalar bölümünde belgenin dosyadaki yeri belirtilir. Başvuru sahibi hukuken erişemediği bir kimlik kaydını kendi imkânlarıyla temin etmeye yönelmez; gerekli kayıt incelemesini yetkili makamdan ister. Ek olarak sunulan çağrı veya tutanak bölümünün okunaklı olması gerekir. Belgenin tarihini kapatıp sonrasında o tarihe dayalı yaş hesabı yapmak, incelemeyi engeller. İlgisiz kişisel veriler ise başvurunun ispat ihtiyacına eklenmez.

Bir hazırlık tablosu kullanılacaksa “belge”, “dosyadaki yeri”, “gösterdiği bilgi” ve “istenen işlem” sütunları yeterlidir. Nüfus kaydı doğum tarihini, çağrı veya ara karar dinleme gününü, duruşma tutanağı yapılan işlemi gösterir. Bu belgelerin işlevleri değiştirilemez. Tutanak tanığın yaşını açıkça içermiyorsa bu eksiklik kayıt üzerinden açıklanır; tanığın beyanını inandırıcı bulmamak yaşın farklı olduğunu kanıtlamaz. Başvuru, delilin içeriği hakkındaki savunmayla yaşa bağlı usul talebini birbirinden ayırır.

Dilekçe nereye ve nasıl sunulur?

Kovuşturma aşamasında dilekçe davaya bakan ceza mahkemesine verilir. Dosya numarası, sanığın kimliği ve müdafi bilgisi yazılır; tanığın dinleneceği oturum açıkça belirtilir. Bu metin ayrı bir hukuk davası açmaz ve nüfus kaydının düzeltilmesi davasının yerine geçmez. Soruşturma aşamasındaki tanık işlemi için başlık Cumhuriyet başsavcılığına ve soruşturma numarasına göre düzenlenir. CMK m.54/2 savcının tanığa yemin vermesini düzenlerken m.50’deki istisnalar da gözetilir; soruşturma evresi yaş istisnasını ortadan kaldırmaz.

Talep dinleme başlamadan dosyaya sunulduğunda mahkeme yaş kaydını önceden inceleyebilir. Duruşmada fark edilen sorun ise o anda açıklanarak istemin tutanağa geçirilmesi istenir. CMK m.50 bu dilekçe için bağımsız bir gün sayısı belirlemez. Bu durum, hükümden sonra sıradan bir dilekçeyle bütün yargılamanın kendiliğinden yeniden açılacağı anlamına gelmez. Karar verilmiş dosyada kanun yolu türü, ilgili kararın niteliği ve yürürlükteki süre hükümleri ayrıca incelenir. Bu başvuruya kendiliğinden süre durdurma etkisi yüklenmez.

Sonuç bölümünün merkezinde üç işlem bulunur: yaşın resmî kayıtla tespiti, şart gerçekleşiyorsa yeminsiz dinleme ve yapılan usul işleminin tutanağa yazılması. İstem çocuğun beyanını peşinen doğru veya yanlış saydırmaya yönelmez. Tanığın çağrılması henüz kararlaştırılmamışsa bunun ayrı bir talep olduğunu bilmek gerekir. Sitedeki ceza davasında tanık dinletme dilekçesi, tanığın dinlenmesini isteyen başvuruyu açıklar; burada ise dinleme usulünün yaşa uygun yürütülmesi ele alınır.

CMK 50/1-a dilekçe örneği ve Word dosyası

Örnek, tanığın dinleneceği oturum henüz yapılmadan sunulacak sanık müdafii talebidir. Mahkeme adı, tarih, dosya numarası ve belge alanları gerçek kayıtlarla tamamlanır. Resmî doğum tarihi bilinmiyorsa boşluğa tahmin yazılmaz; kaydın incelenmesi istenir. Mağdur sıfatı bulunan kişi için m.236/1 ayrıca ele alınır. Metindeki kimlik, doğum tarihi ve tanık sıfatı açıklamaları dosyada doğrulanmadan dilekçe imzalanmaz. Avukat aracılığıyla kullanılmayan bir başvuruda müdafi ve imza alanları başvuru sahibinin gerçek sıfatına uyarlanır.

15 yaşını doldurmayan tanığın yeminsiz dinlenmesi dilekçesini Word olarak indir

Başvurudan sonra tutanak nasıl kontrol edilir?

Başvurunun dosyaya kaydedilmesi ile mahkemenin talebi değerlendirip işlem yapması aynı aşama değildir. UYAP üzerinden sunum yapılmışsa dosya ve gönderim bilgileri, mahkemeye fiziken verilmişse kayıt bilgileri kontrol edilir. Duruşma sonrasında tutanağın ilgili bölümü okunur. Tanığın kimlik ve yaş bilgisi, yeminsiz dinlendiği kaydı, varsa çekinme hakkı işlemi ve dilekçenin değerlendirilmesi birbirinden ayrı takip edilir. Yanlış dosyaya gönderilen bir belge doğru dosyada talep yapılmış gibi kabul edilmez.

CMK m.219 duruşma tutanağını, m.221 ise içeriğini düzenler. Bu maddeler, yapılan işlemin dosyada denetlenebilir biçimde gösterilmesi bakımından önemlidir. Tutanakta yaş istisnası nedeniyle yemin verilmediğinin açık yazılması, işlemin nedenini anlaşılır kılar. Tanığın bütün sözlerini dilekçeye tekrar etmek bu kontrolün yerine geçmez. Eksiklik bildirilecekse hangi oturumda hangi işlem yapıldığı ve tutanakta hangi kaydın bulunmadığı belirtilir. Dosyada olmayan bir cümle, tutanakta varmış gibi alıntılanmaz.

Tanığa yaş istisnasına rağmen yemin verilmişse işlem hatası somut kayıtla gösterilir. Buna dayanarak çocuğun beyanının tümünün kendiliğinden yok sayıldığı, davanın otomatik olarak düşeceği veya sanığın kesin beraat edeceği söylenmez. İstem, tespit edilen usul sorununa yöneltilir; dosyanın geldiği aşama ve delilin yargılamadaki yeri ayrıca değerlendirilir. Çocuğun tekrar çağrılması talebi de sırf hazır örnekte yer aldığı için eklenmez. Gerekli işlem, dosyadaki eksiklikle bağlantılı ve kapsamı açık bir talep olarak açıklanır.

Beyanın içeriği konusunda soru yöneltilecekse yaş başvurusu ile soru sorma hakkı ayrı tutulur. Doğum tarihine yönelik inceleme, çocuğa olayın sonucunu yönlendiren sorular sorulmasını haklı kılmaz. Sanık müdafiinin hangi bilgiyi aydınlatmak istediği belirli olmalıdır. Sitedeki belirleyici tanığa soru sorulamaması incelemesi bu ayrı savunma sorununu ele alır. Yemin usulünün düzeltilmesi, diğer tanık işlemlerinin tamamlandığını veya savunma sorularının gereksiz olduğunu göstermez.

Dilekçede önlenecek somut hatalar

İlk hata, çocuk kavramını yemin yaşıyla aynı saymaktır. On sekiz yaşından küçük olmak tek başına m.50/1-a’nın uygulanması için yeterli değildir; bu bentte on beş yaş sınırı vardır. İkinci hata, olay günündeki yaşa göre talep kurmaktır. Üçüncü hata, mağdur için ayrıca düzenlenen yemin istisnasını atlamaktır. Dördüncü hata ise doğum kaydı bulunmadan yaklaşık yaş yazmaktır. Dilekçe incelenirken bu dört nokta başlık, açıklamalar ve sonuç bölümünde birlikte kontrol edilir.

Başka bir hata, örnekteki avukat adını temsil ilişkisi kurulmadan imza alanında bırakmaktır. Örnek metin, dosya ve temsil bilgileri gerçek hâline getirilerek kullanılmalıdır. Ek listesinde sunulmayan belge gösterilmez. “Yemin etmediğinden beyanı geçersizdir” veya “yemin ettirildiğinden her karar bozulur” gibi kanunun bu başvuru için kurmadığı otomatik sonuçlar yazılmaz. Başvuru sahibinin istediği işlem tek tek sıralanır; karar merciinden somut yaş kaydı üzerinden usulün uygulanması talep edilir.

Sık sorulan sorular

15 yaşından küçük tanık ceza mahkemesinde dinlenebilir mi?

CMK m.50/1-a bu kişinin yeminsiz dinlenmesini düzenler. Yaş istisnası, kişinin beyanının alınmasını tek başına yasaklayan bir hüküm değildir. Varsa tanıklıktan çekinme hakları ve diğer özel usuller ayrıca gözetilir.

Suç tarihinde 14, duruşmada 16 yaşında olan tanığa hangi kural uygulanır?

Yaş bendinde dinlenme sırasındaki durum esas alınır. Bu kişi bakımından m.50/1-a yaş şartı gerçekleşmez. Başka bir yemin istisnası bulunup bulunmadığı ayrı hukuki nedene göre incelenir.

15 yaşını doldurmuş her çocuk yemin eder mi?

Yalnız yaş bendinin uygulanmaması diğer istisnaları kaldırmaz. CMK m.50’nin diğer bentleri, m.51 veya mağdur sıfatında m.236/1 dosyadaki koşullarına göre değerlendirilir.

Çocuk mağdur 17 yaşındaysa yemin verilir mi?

Mağdurun tanık olarak dinlenmesinde m.236/1 gereğince yemin hariç tanıklık hükümleri uygulanır. Bu istisna m.50/1-a’daki on beş yaş sınırına dayanmaz.

Yeminsiz beyan hiç değerlendirilemez mi?

Kanunun açıkça yeminsiz dinlenmesini düzenlediği kişilerin anlatımı, yalnız yemin verilmediği gerekçesiyle değerlendirme dışı sayılamaz. Beyanın içeriği ve dosyadaki delillerle ilişkisi ayrıca incelenir.

Yaşı okul belgesiyle yaklaşık göstermek yeterli mi?

Başvuru doğum tarihi ve dinleme gününün belirlenmesine dayanır. Okul sınıfına göre tahmin yürütülmez. Resmî kimlik kaydındaki bilgi incelenir; çelişki varsa ilgili kayıtların açıklığa kavuşturulması istenir.

Duruşma ertelenirse önceki yaş hesabı korunur mu?

Yeni dinleme günü esas alınır. Tanık erteleme sırasında on beş yaşını doldurmuşsa yaş bendinin sonraki oturumda uygulanması aynı hesapla talep edilmez. Dosyadaki diğer yemin istisnaları ayrı kalır.

Bu dilekçe tanığın çekinme hakkını kaldırır mı?

Hayır. Yemin verilmemesi ile tanıklıktan çekinme farklı konulardır. Yakınlık veya kanundaki başka bir çekinme nedeni mevcutsa ilgili hak işlemi ayrıca yürütülür.

Savcılıkta da 15 yaş sınırı uygulanır mı?

CMK m.50’nin yaş istisnası soruşturmadaki tanık işlemi bakımından da gözetilir. Başlık ve dosya numarası Cumhuriyet başsavcılığına göre düzenlenir; mahkeme örneğindeki esas numarası aynen bırakılmaz.

Bu örnek Mersin dışındaki dosyada kullanılabilir mi?

CMK Türkiye genelindeki ceza muhakemesinde uygulanır. Makam, dosya ve taraf bilgileri gerçek dosyaya uyarlanır. Büromuzun fiziki ofisi Mersin’dedir; farklı illerdeki hukuki süreçler Mersin merkezli yönetilir.

Resmî kaynaklar

Başvurunun temel hükmü için UYAP Mevzuat: Ceza Muhakemesi Kanunu m.50 incelenir. Mağdur ayrımının dayanağı CMK m.236 hükmüdür. İlk kabul edilen metin ayrıca TBMM’nin 5271 sayılı Kanun belgesinde görülebilir; bu tarihsel metin güncel değişikliklerin yerine kullanılmaz. Dilekçede bir karar numarası veya dava sonucu uydurulmamıştır.