Tanık Disiplin Para Cezasının Kaldırılması Dilekçesi | HMK 245

Kısa ve net cevap: HMK m.245, zorla getirtilen tanığın önceki duruşmaya gelmemesini haklı gösteren sebepleri sonradan bildirmesi hâlinde, aleyhine hükmedilen giderler ve disiplin para cezasının kaldırılmasını düzenler. Başvuruda gelinemeyen duruşma, yaptırım kararı, zorla getirilme kaydı ve gerçek mazeret açıklanır. Dilekçe, bu gider ve cezaya hükmeden hukuk mahkemesine ilgili dosya numarasıyla sunulur.

Bu örnek, HMK m.245’teki sonradan haklı sebep bildirme yoluna ilişkindir. Ceza yargılamasındaki tanık yaptırımları, yalan tanıklık suçu veya tanıklıktan çekinme nedeniyle verilen yaptırımlar aynı başvuru değildir. Genel çağrı ve zorla getirme düzeni için tanığın duruşmaya gelmemesinin sonuçları yazısı incelenebilir. Burada özellikle kaldırma talebinin hazırlanması ve mazeret belgelerinin düzenlenmesi anlatılmaktadır.

Önce verilen kararın hukuki nedenini belirleyin

Tanığın eline geçen evrakta para cezasından söz edilmesi, yaptırımın mutlaka HMK m.245’e dayandığını göstermez. Kararın mahkemesi, dosya numarası, tarihi ve gerekçesi okunmalıdır. Duruşmaya gelmeme nedeniyle verilen disiplin para cezası ile başka bir davranışın yaptırımı ayrılır. Hazır dilekçe, kararın kaynağı belirlenmeden kullanılmamalıdır; aksi hâlde başvuruda yanlış kanun maddesine dayanılır.

HMK m.245, usulüne uygun çağrıldığı hâlde mazeret bildirmeksizin gelmeyen tanığın zorla getirilmesini, gelmemesinin sebep olduğu giderleri ve disiplin para cezasını düzenler. Aynı maddenin son cümlesi, zorla getirtilen tanığın sonradan haklı sebep bildirmesine sonuç bağlar. Bu nedenle başvuru yalnız para tutarına değil, yaptırımın hangi olay için verildiğine odaklanmalıdır.

Kararda hem gider hem disiplin para cezası bulunuyorsa bunlar ayrı yazılır. Giderin ne olduğu, tutarı ve hangi duruşmaya gelmemeyle bağlantılı bulunduğu belirlenir. Dilekçede yalnız “cezam kaldırılsın” demek yerine HMK m.245 kapsamında hükmedilen ilgili giderlerin de talebe dahil olup olmadığı açık gösterilir. Başka işlem nedeniyle doğmuş borçlar aynı talebe açıklamasız eklenmez.

Dilekçeyi kim, hangi sıfatla sunar?

Bu başvurunun sahibi, hakkında gider ve disiplin para cezasına hükmedilen tanıktır. Davacı veya davalı sıfatı bulunması gerekmez; tanık, bu yaptırım yönünden kendi durumunu açıklar. Dilekçenin başlığında “talepte bulunan tanık” yazılması kişinin dosyadaki yerini anlaşılır kılar. Davanın taraflarından birinin adı yanlışlıkla başvurucu satırında bırakılmamalıdır.

Tanığı bildiren tarafın avukatı, sırf o tarafın vekili olduğu için tanığın da kişisel vekili sayılmaz. Tanık adına temsil söz konusuysa dayanağı ayrıca belirlenmelidir. Aşağıdaki metin tanığın kendi adına yapacağı açıklama için hazırlanmıştır. Vekille başvuru yapılacaksa temsil bilgileri gerçek yetkiye göre düzenlenir; başka kişinin vekâlet ilişkisi otomatik biçimde kullanılmaz.

Dilekçe, yaptırım kararının bulunduğu dosyaya gönderilmek üzere ilgili hukuk mahkemesine sunulur. Ceza veya gider kararının tarihi ile dosyanın esas numarası birlikte yazılır. Aynı tanık başka bir davada da dinlenmişse farklı dosyanın çağrı evrakı karıştırılmamalıdır. Başvurunun hangi duruşmaya katılamama olayına ilişkin olduğu ilk bölümden anlaşılmalıdır.

Duruşma, engel ve zorla getirilme tarihlerini ayırın

Başvuru hazırlanırken kısa bir olay sırası çıkarılır: çağrının konusu olan duruşma, katılamama nedeni, bu nedenin sürdüğü zaman aralığı, yaptırım kararı ve zorla getirilme kaydı. Bu tarihler birbirinin yerine yazılmamalıdır. Sonradan düzenlenen mazeret belgesi daha önceki olayı gösterebilir; ancak belgenin düzenlenme tarihi ile engelin gerçekleştiği tarih açıkça ayrılmalıdır.

HMK m.245’in son cümlesinde zorla getirtilen tanık esas alınmıştır. Henüz yalnız zorla getirme kararı bulunduğu durum ile zorla getirmenin gerçekleştiği durum aynı anlatım değildir. Örnekteki alanlar gerçek dosya kaydına göre doldurulmalıdır. Gerçekleşmemiş bir işlem olmuş gibi gösterilerek maddenin koşulu tamamlanmış sayılmaz. İşlemin aşaması farklıysa başvurunun içeriği de buna göre değerlendirilmelidir.

Önceki duruşmaya gelmeme nedeninin ne zaman ortaya çıktığı ve ne zaman sona erdiği, mazeretin duruşmayla bağlantısını gösterir. Sadece “o dönemde sorun yaşadım” demek yerine belirli olay anlatılır. Engel duruşma saatinden önce sona ermişse bunun ulaşım veya katılım üzerindeki gerçek etkisi açıklanır. Tarihler arasında bağlantı bulunmayan belge, sırf yakın tarihte düzenlendiği için mazereti kanıtlamış sayılmaz.

Haklı sebep ve dayanak belge nasıl açıklanır?

Haklı sebep iddiası, gerçekten yaşanan ve önceki duruşmaya katılımı etkileyen olaya dayanmalıdır. Dilekçede olayın ne olduğu, katılımı hangi yönden engellediği ve bunu gösteren kaydın ne olduğu birlikte yazılır. Sağlık durumu ileri sürülüyorsa belgenin ait olduğu kişi, tarih ve katılıma etkisiyle bağlantı kurulur. Belge içeriğinden çıkmayan bir değerlendirme kesin tıbbi sonuç gibi yazılmaz.

Ulaşım veya beklenmedik olay nedeniyle katılımın engellendiği ileri sürülüyorsa ilgili kayıtlar belirlenir. Belgenin yalnız planlanan yolculuğu mu, iptali mi yoksa fiilî engeli mi gösterdiği ayrılır. Bilet satın almak ile yolculuğun imkânsız hâle gelmesi aynı olgu değildir. Açıklama, belge hangi durumu kanıtlıyorsa onunla sınırlı tutulmalıdır; eksik bağlantı genel ifadelerle kapatılmamalıdır.

Mazeretin önceden bildirilememesinin nedeni varsa bu da gerçeğe uygun biçimde anlatılır. Tanık telefonla bilgi verdiğini söylüyorsa hangi tarihte ve kime bilgi verildiği biliniyorsa belirtilir; dosyada kayıt bulunup bulunmadığı ayrıca kontrol edilir. Sözlü iletişim, dilekçenin kayda alındığını otomatik göstermez. Önceden sunulan yazılı bildirim varsa tarih ve evrak bilgisine gönderme yapılır.

Mahkemeye gereksiz kişisel bilgi yığını sunmak yerine haklı sebebi açıklayan ilgili kayıtlar seçilir. Bununla birlikte belgenin anlamını değiştiren kesme veya değiştirme yapılmaz. Bir belgede mazeret iddiasıyla çelişen bilgi varsa bu saklanarak yanıltıcı sunum oluşturulmaz. Gerçek olay ve belge arasındaki uyum, başvurunun temelidir; tanığı daha haklı göstermek için yeni olgu eklenmez.

HMK 245 uyarınca gider ve disiplin para cezasını kaldırma talebi

Örnek, zorla getirtilen tanığın önceki gelmeme olayına ilişkin haklı sebebini sonradan açıklaması için hazırlanmıştır. Gerçekleşmemiş zorla getirme, olmayan belge veya bilinmeyen tarih yazmayın. Kararda yer alan gider ve ceza tutarlarını aynen kontrol edin. Sonuç bölümünü hangi yaptırımların kaldırılmasını istediğinizle uyumlu tamamlayın.

Tanık disiplin para cezasını kaldırma dilekçesi Word indir

Düzenlenebilir dosyada mahkeme ve esas numarasını, yaptırım kararını, zorla getirilme kaydını ve gerçek mazeretinizi tamamlayın. Gider ile ceza tutarlarını karar üzerinden ayrı kontrol edin. Belge tarihlerini olay sırasıyla karşılaştırdıktan sonra boş seçenekleri çıkarın, eklerinizi numaralandırın ve dilekçeyi imzalayın.

Tanık Disiplin Para Cezasını Kaldırma Dilekçesini Word Olarak İndir

Eklerin tarih ve içerik karşılaştırması

Mazeret belgelerini hazırlarken her belge için kimin adına düzenlendiği, hangi olayı gösterdiği ve hangi tarih aralığını kapsadığı belirlenir. Tanığın adı ile belgede adı geçen kişinin farklı olması durumunda ilişkinin neden önemli olduğu açıklanmalıdır. Başka kişiye ait belge, tanığın kendi sağlık kaydı veya seyahat kaydı gibi sunulamaz. Belgenin işlevi dilekçede doğru tanımlanmalıdır.

Ek numaraları, açıklamalarla karşılıklı kontrol edilir. Dilekçenin üçüncü paragrafında Ek-1’e gönderme yapılıyorsa son ek listesinde aynı belge yer almalıdır. Bir belgenin birden fazla sayfası varsa konuya ilişkin sayfa belirtilir; yalnız sonuç sayfası sunulmuşsa bu durumun açıklamayı eksik bırakıp bırakmadığı değerlendirilir. Okunamayan görüntü yerine mümkünse okunabilir resmî nüsha kullanılır.

Çağrının usulüyle ilgili sorun varsa

HMK m.245’in başlangıç koşullarından biri usulüne uygun çağrıdır. Davetiyenin ve tebligat kaydının içeriği görülmeden sadece “çağrılmışsınız” bilgisiyle değerlendirme yapılmaz. HMK m.244, tanık davetiyesinde hangi bilgilerin bulunacağını düzenler. İlgili mahkeme, dosya ve duruşma bilgilerinin birbirine uyumu incelenmelidir. Tebligatın doğru kişiye ve doğru işlem için yapılıp yapılmadığı ayrı bir konudur.

HMK m.243/3, gerektiğinde telefon, faks veya elektronik posta gibi araçlarla davet yapılabilmesini; ancak bu durumda davete rağmen gelmemeye bağlanan sonuçların uygulanmamasını düzenler. Bu hüküm, her iletişim mesajının resmî davetiyeyle aynı yaptırımı doğurmadığını gösterir. Somut dosyada hangi çağrı yönteminin kullanıldığı belirlenmelidir; yöntemi bilinmeden yaptırımın şartlarının oluştuğu veya oluşmadığı kesin biçimde söylenmez.

Usulsüz çağrı iddiası ile haklı mazeretin sonradan bildirilmesi farklı açıklamalardır. Birincisi çağrı işleminin koşullarını, ikincisi katılamamanın gerçek nedenini ilgilendirir. İki mesele birlikte ileri sürülüyorsa her birinin kaydı ve gerekçesi ayrı gösterilmelidir. Bu sayfadaki standart metin esas olarak m.245’in son cümlesindeki haklı sebep yoluna yöneliktir; başka usul iddiaları gerçeğe göre ayrıca hazırlanır.

Tanıklıktan çekinme ile mazeretin ayrılması

Duruşmaya belirli nedenle gelememek, tanıklık yapmaktan çekinme hakkıyla aynı değildir. HMK m.247–252, çekinme sebepleri ve bunların bildirilmesini düzenler. Bir kişinin çekinme sebebi bulunduğunu düşünmesi, HMK m.245 kapsamında verilen her yaptırımın kendiliğinden kalktığı anlamına gelmez. Başvuru, ileri sürülen gerçek nedenin hangi hukuki düzenlemeye ilişkin olduğunu açık tutmalıdır.

Mahkemenin tanıklıktan çekinmeyi kabul etmemesine rağmen tanıklık yapmama veya yemin etmeme gibi davranışlar bakımından HMK m.253’te ayrı hükümler bulunur. Bu nedenle karar m.253’e dayanıyorsa burada hazırlanan m.245 dilekçesi doğrudan aynı sonucu sağlamaz. Tanık, “disiplin para cezası” kelimesinin ortak olmasına dayanarak bütün yaptırımları tek başvuru altında aynı kabul etmemelidir.

Kaldırma kararından sonra yapılacak kayıt kontrolü

Mahkeme haklı sebebi değerlendirip gider ve disiplin para cezasının kaldırılmasına karar verdiğinde, kararın hangi önceki yaptırımı kapsadığı okunur. Yalnız bir duruşmaya ilişkin yaptırım kaldırılmışsa başka tarihteki ayrı kararın da kalktığı varsayılmaz. Kararın tarih ve tutar bilgileri, önceki yaptırım kaydıyla karşılaştırılır. Gider ve cezanın her ikisi hakkında hüküm kurulup kurulmadığı kontrol edilir.

Para ödenmişse gerçek ödeme makbuzu saklanır. Kaldırma kararının verilmesi ile varsa iadenin fiilen yapılması farklı aşamalardır. Kararın uygulanması ve ödeme kaydının düzeltilmesi konusunda ilgili dosya işlemleri takip edilmelidir. Ödenmemiş tutar için ödeme yapılmış gibi iade istenmez; ödemenin hangi ceza veya gider kalemine ait olduğu açıkça gösterilir.

Başvurunun verilmesi, mevcut kayıtların otomatik olarak değiştiği anlamına gelmez. Karar çıkmadan tahsil işleminin sona erdiği varsayılmamalıdır. Mahkemenin başvuru hakkında verdiği karar öğrenilir, kararın uygulanmasına ilişkin kayıtlar kontrol edilir. Talep reddedilmişse gerekçe ve başvurulacak yol, kararın niteliği üzerinden ayrıca değerlendirilir; bu yazı bütün kararlar için tek bir itiraz süresi iddiasında bulunmaz.

Yeni tanık çağrısı ayrıca takip edilmelidir

Önceki duruşmaya gelmemenin haklı bulunması, tanıklık görevinin tamamen sona erdiği anlamına gelmez. Sonraki dinleme tarihi veya çağrı kararı varsa bunun gereği ayrıca değerlendirilir. Tanığı bildiren tarafın “artık gelmenize gerek yok” demesi, mahkemenin çağrı kararını kendiliğinden kaldırmaz. Tanık, dosyadaki güncel işlem ve bildirim üzerinden hareket etmelidir.

Tanığın başka yerde bulunması nedeniyle farklı dinleme yöntemi istenecekse istinabe yoluyla tanık dinlenmesi talebi ayrı bir usul işlemidir. Önceki cezanın kaldırılması dilekçesi, tanığın kendiliğinden başka mahkemede dinleneceğine ilişkin karar oluşturmaz. Her talebin konusu, yetkili mahkemenin kararı ve yerine getirilecek işlem ayrı izlenmelidir.

Tanık disiplin para cezasını kaldırma başvurusu hakkında sorular

Resmî kaynaklar

• Adalet Bakanlığı Hukuk Muhakemeleri Kanunu metni: m.243–245; ayrı çekinme usulü bakımından m.247–253.
• UYAP Mevzuat ve İçtihat Programı: 6100 sayılı Kanunun güncel metni.
• Dilekçe örnekleri.

Mevzuat kontrol tarihi: 28 Eylül 2026. İçerik genel hukuki bilgilendirme ve başvuru hazırlığı içindir. Dilekçe, gerçek yaptırım kararı, zorla getirilme kaydı ve haklı sebebi gösteren belgelerle uyumlu tamamlanmalıdır.