TARSİM Don Nedeniyle Yeniden Ekim-Dikim Masrafını Karşılar mı? 2026 Ürünleri ve Şartları

Kısa ve net cevap: Evet. 2026 TARSİM Bitkisel Ürün Sigortasında belirli ürünlerde don nedeniyle mevcut ekim veya dikimin ekonomik olarak kaybedilmesi hâlinde yeniden ekim-dikim masrafına yönelik özel teminat bulunmaktadır. TARSİM’in 2026 ürün bilgisinde şeker pancarı, tohumluk kabak, domates, biber, patlıcan, kavun, karpuz ve patates bu özel don teminatı kapsamında sayılmaktadır. Ancak bu ödeme normal sezon sonu verim kaybı tazminatı değildir. Hasarın yeniden ekim/dikimi gerektirecek ağırlıkta olması, don riskinin poliçede teminatlı bulunması, olayın teminat döneminde gerçekleşmesi ve TARSİM eksperince tespit edilmesi gerekir. Eksper incelemesi yapılmadan tarlanın sürülmesi veya fidelerin sökülmesi, zararın ve yeniden dikim zorunluluğunun ispatını ciddi biçimde güçleştirebilir.

TARSİM yeniden ekim-dikim don teminatı nedir?

Yeniden ekim-dikim teminatı, ürünün gelişme döneminin erken safhasında meydana gelen don olayının mevcut ekim veya dikimi ekonomik olarak devam ettirilemez hâle getirmesi durumunda üreticinin aynı üretim sezonunda yeniden üretime başlayabilmesi için belirli masrafların sigorta korumasına alınmasını amaçlar. Bu teminat 5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunu’nun 12. maddesinde sayılan don riskinin ürün özelinde uygulanmış biçimidir.

Teminatın mantığı klasik hasat sonu tazminatından farklıdır. Normal verim kaybı sigortasında ürün sezon boyunca yetişmeye devam eder ve hasat sonunda/hasar tespitinde kayıp miktarı hesaplanır. Yeniden ekim-dikim teminatında ise ilk ekim/dikim don nedeniyle o kadar ağır zarar görür ki üreticinin sezonu kurtarması için yeniden ekim veya dikim yapması gerekir.

2026 resmî uygulaması için TARSİM Bitkisel Ürün Sigortası ve 2026 Tarife ve Talimatı esas alınmalıdır. Genel don teminatı hakkında TARSİM don teminatı rehberimize bakılabilir.

Bu özel teminat bütün ürünlerde bulunmaz. Ürün listesi ve teknik koşullar yıllık tarife/talimatla belirlenir; dolayısıyla 2025 veya önceki yılın ürün listesine dayanılarak 2026 için hak çıkarılamaz.

2026’da hangi ürünlerde yeniden ekim-dikim teminatı var?

TARSİM’in 2026 Bitkisel Ürün Sigortası resmî ürün bilgisinde şeker pancarı, tohumluk kabak, domates, biber, patlıcan, kavun, karpuz ve patates için don nedeniyle yeniden ekim/dikim ihtiyacına yönelik özel teminat düzenlemesi bulunmaktadır.

Bu ürünlerin ortak özelliği, erken dönemdeki donun yeni ekim veya fide dikimiyle aynı sezon içinde belirli ölçüde telafi edilebilmesidir. Örneğin domates, biber veya patlıcanda fide dönemindeki don, fideleri tamamen öldürebilir; uygun zaman kalmışsa yeni fide dikimi üretimin devamını sağlayabilir.

Şeker pancarı veya patates gibi ürünlerde de erken gelişim dönemindeki don, tarlanın yeniden kurulmasını gerektirebilir. Ancak her don belirtisi yeniden ekim için yeterli değildir. Bitkinin toparlanma kapasitesi, zarar oranı, sezon takvimi ve tarımsal olarak yeniden ekimin ekonomik olup olmadığı teknik olarak değerlendirilir.

Ürün listesinde yer almak tek başına ödeme hakkı yaratmaz. Poliçede ilgili don/yeniden ekim-dikim teminatının bulunması, poliçenin zamanında yapılması ve hasarın sigorta dönemi içinde gerçekleşmesi gerekir.

Yeniden ekim-dikim teminatı normal don tazminatından nasıl ayrılır?

Normal don tazminatında ürünün sigortalı değeri ve gerçekleşen verim/miktar kaybı üzerinden tazminat hesaplanabilir. Yeniden ekim-dikim teminatında ise sigorta konusu zarar, ürünün sezon sonundaki satış değerinden ziyade üretimi yeniden kurmak için gereken masrafın belirlenen sınırlar içinde karşılanmasıdır.

Bu nedenle üretici ilk ekimde yaptığı bütün giderleri eksiksiz ve sınırsız biçimde talep edemez. TARSİM tarifesi hangi masraf kaleminin hangi yöntemle ve hangi üst sınırla tazminata esas alınacağını belirler. Tohum/fide, tarla hazırlığı veya belirli işçilik unsurları tarife hesabında dikkate alınabilir; somut oran 2026 metninden kontrol edilmelidir.

Yeniden ekim yapılmış olması da tek başına sigorta ödeme şartı değildir. Üretici kendi tercihiyle, teknik olarak devam ettirilebilir ürünü söküp yeniden dikerse bunun zorunlu yeniden dikim olarak kabul edilmemesi mümkündür.

Eksperin “yeniden ekim/dikim gerekir” yönündeki tespiti bu nedenle kritik önemdedir. TARSİM’in bilgisi dışında parseli sürmek daha sonra zararın derecesi ve yeniden ekim zorunluluğu konusunda ispat sorunu yaratır.

TARSİM yeniden ekim-dikim ödemesinin temel şartları nelerdir?

Birinci şart, ürünün 2026 tarife/talimatında bu özel teminat kapsamındaki ürünler arasında bulunmasıdır. İkinci şart, üretici ve parsel bilgilerinin ÇKS ve ilgili Bakanlık kayıtlarında doğru olmasıdır. Üçüncü şart, poliçenin son kabul tarihi içinde ve hasardan önce düzenlenmiş olmasıdır.

Dördüncü şart, don teminatının poliçe üzerinde açıkça yer almasıdır. Ana dolu paketi yaptırılmış olması yeniden ekim-dikim don teminatının otomatik olarak bulunduğu anlamına gelmez. Poliçe ve zeyiller kontrol edilmelidir.

Beşinci şart, don olayının bitkide tarımsal olarak yeniden ekim veya dikim gerektirecek seviyede zarar meydana getirmesidir. Yalnız yaprak ucu yanığı veya geçici gelişme geriliği, bitkinin normal üretime devam edebildiği durumda aynı sonucu doğurmayabilir.

Altıncı şart, TARSİM’in hasar organizasyonu çerçevesinde usulüne uygun ihbar ve eksper tespitidir. İhbar süresi ve yöntemi 2026 tarife/talimatından kontrol edilmelidir.

Eksper tespiti neden bu teminatta özellikle önemlidir?

Bitkisel ürün hasar tespitleri 5363 m.9 uyarınca ziraat mühendisi, ziraat teknikeri veya ziraat teknisyeni tarafından yapılır. Yeniden ekim-dikim teminatında eksper yalnız don zararını değil, mevcut ürünün ekonomik ve teknik olarak devam ettirilip ettirilemeyeceğini de değerlendirir.

Bu değerlendirme zamanla yarışır. Üretici sezonu kaçırmamak için hızla yeniden ekim yapmak isteyebilir; buna karşılık sigorta şirketi/Havuz zararın ilk hâlini görmek zorundadır. En doğru uygulama, hasarı derhal ihbar etmek ve eksper/talimat sürecini hızla işletmektir.

Eksper gelmeden müdahale zorunluysa TARSİM’den yazılı veya kayıtlı talimat istenmeli; parselin tamamı ve farklı bölgeleri tarihli fotoğraf/video ile belgelenmelidir. Bitki örnekleri, sıcaklık kayıtları ve bağımsız ziraat mühendisi tutanağı da saklanabilir.

Eksper, don dışındaki nedenleri de ayırır. Dikim şoku, hastalık, yabancı ot ilacı zararı, sulama problemi veya düşük fide kalitesi donla karıştırılmamalıdır. Tazminat yalnız sigortalı riskten doğan kayıp için değerlendirilir.

Yeniden ekim veya dikimde hangi masraflar tazminata girebilir?

Tazminata esas masraf, üreticinin serbestçe belirlediği gerçek harcama toplamı değildir. 2026 tarife/talimat, ürün bazında yeniden ekim-dikim bedelinin nasıl hesaplanacağını ve varsa üst limitleri belirler. Bu sistem sigortanın standart poliçe niteliğini korur.

Tohum, fide, toprak hazırlığı, dikim/ekim işçiliği ve benzeri unsurlar tarımsal üretimin yeniden kurulması için gerekli olabilir. Fakat hangi unsurun TARSİM hesabında yer aldığı tarife metninden tespit edilmelidir. Üreticinin yaptığı ekstra veya lüks harcamalar otomatik olarak sigorta alacağına dönüşmez.

Fatura ve ödeme belgeleri yine de önemlidir. Gerçekten yeniden ekim/dikim yapıldığını, kullanılan tohum veya fide miktarını ve zamanını gösterir. Tarife sabit bedel kullansa dahi belgeler uyuşmazlıkta olguyu ispatlayabilir.

Üretici yeniden ekim yaptıktan sonra ikinci ürünün sezon sonu veriminin düşük olması hâlinde bunun ayrı bir teminat kapsamında olup olmadığı ayrıca değerlendirilir. Yeniden ekim masrafı ödemesi bütün sezon verimini garanti etmez.

Poliçede hangi satırlar kontrol edilmelidir?

Öncelikle ürün adı tam ve doğru olmalıdır. Tohumluk kabak ile tüketimlik kabak veya farklı patates üretim tipleri tarifede farklı şekilde ele alınabilir. Ürünün kullanım amacı ve çeşidi doğru girilmelidir.

Parsel numarası ve alan ÇKS ile eşleşmelidir. Ekim/dikim tarihi doğru olmalıdır; çünkü donun ürünün hangi gelişim döneminde gerçekleştiği teminat değerlendirmesini etkiler.

Teminat listesinde don ve yeniden ekim/dikimle ilgili satır görülmelidir. Sigorta bedeli, muafiyet, müşterek sigorta ve Devlet prim desteği kontrol edilmelidir. Poliçe başlangıç tarihi ile hasar tarihi karşılaştırılmalıdır.

Üretici ek teminat talebini acenteye bildirmiş fakat poliçede görünmüyorsa, hasardan önce düzeltme/zeyil yapılmalıdır. Hasardan sonra geriye dönük teminat kurulamaz. Acentenin yanlış poliçeleştirmesi varsa sorumluluk ayrı hukuki konu olarak değerlendirilir.

Hasar dosyasında hangi belgeler saklanmalıdır?

• Poliçe ve bütün zeyiller.
• ÇKS kayıtları, parsel ve ürün bilgileri.
• Ekim/dikim tarihini ve kullanılan tohum/fideyi gösteren faturalar.
• Hasar ihbar numarası, tarih ve saat.
• Don olayı tarihindeki meteorolojik veriler.
• Hasarın ilk hâlini gösteren fotoğraf ve videolar.
• Eksper raporu ve varsa yeniden ekim/dikim yönündeki teknik tespit.
• Yeniden üretim için alınan tohum/fide ve yapılan masraflara ait belgeler.
• Tazminat hesap cetveli ile varsa ret veya eksik ödeme yazısı.

Bu belgeler, hem riskin don olduğunu hem de yeniden ekim-dikimin gerçekten gerekli ve fiilen yapılmış olduğunu ortaya koymaya yardımcı olur.

TARSİM yeniden ekim-dikim talebini reddederse ne yapılır?

Önce ret gerekçesi yazılı alınmalıdır. Ürün kapsam dışı mı, don teminatı poliçede yok mu, hasar oranı yeniden ekimi gerektirmiyor mu, ihbar geç mi, yoksa parsel kaydı mı uyuşmuyor? Her gerekçe farklı delil gerektirir.

Eksper “ürün devam edebilir” demiş ancak daha sonra ürün tamamen kaybolmuşsa, gelişim sürecini gösteren tarihli fotoğraflar ve bağımsız ziraat mühendisi raporu önemlidir. Eksperin ilk değerlendirmesinin sonuca uygun olup olmadığı teknik olarak tartışılabilir.

Tazminat düşükse tarife bedeli, alan, yeniden ekim birim maliyeti ve muafiyet satırları hesap cetvelinden kontrol edilmelidir. Üreticinin gerçek harcamasıyla TARSİM standart hesabının farklı olması tek başına hata anlamına gelmez.

Uyuşmazlık çözülemezse sigorta hukukundaki başvuru, tahkim ve yargı yolları somut poliçe şartlarına göre değerlendirilir. Süreler ayrıca takip edilmelidir.

Yeniden ekim yapılmazsa ödeme alınabilir mi?

Teminatın amacı üretimin yeniden kurulmasına ilişkin zararı karşılamaktır. Ancak ödemenin fiilen yeniden ekim yapılması şartına bağlanıp bağlanmadığı ve hangi belgelerin aranacağı ilgili 2026 tarife/talimatından kontrol edilmelidir. Üreticinin sezon takvimi nedeniyle yeniden ekim yapamaması veya teknik imkânsızlık yaşaması somut değerlendirme gerektirir.

Bu nedenle hasar sonrasında TARSİM’in yazılı yönlendirmesi alınmadan karar verilmemelidir. “Nasıl olsa ödeme alırım” düşüncesiyle parseli yeniden ekmemek veya tam tersine eksper görmeden sürmek hak kaybına yol açabilir.

Sık Sorulan Sorular

TARSİM don nedeniyle yeniden ekim parasını öder mi?

2026’da belirli ürünlerde, poliçe ve tarife şartları sağlanırsa yeniden ekim/dikim masrafına yönelik özel teminat vardır.

Hangi ürünler 2026’da bu teminat kapsamındadır?

TARSİM resmî ürün bilgisinde şeker pancarı, tohumluk kabak, domates, biber, patlıcan, kavun, karpuz ve patates sayılmaktadır.

Don teminatı ana pakette otomatik mi?

Hayır. Poliçede ilgili don/yeniden ekim-dikim teminatı açıkça bulunmalıdır.

Eksper gelmeden tarlayı sürebilir miyim?

Bu işlem hasarın ispatını zorlaştırır. Acil zorunluluk varsa TARSİM’e ihbar/talimat ve ayrıntılı belgeleme yapılmalıdır.

Her don zararında yeniden ekim bedeli ödenir mi?

Hayır. Zararın mevcut üretimi devam ettirilemez hâle getirmesi ve tarife şartlarını sağlaması gerekir.

Gerçek masrafımın tamamı ödenir mi?

Tazminat 2026 tarife/talimatındaki standart hesap ve limitlere göre belirlenir; gerçek fatura toplamı otomatik ödeme miktarı değildir.

Hasarı kim tespit eder?

5363 m.9’a göre bitkisel ürün hasarını ziraat mühendisi, ziraat teknikeri veya ziraat teknisyeni tespit eder.

Yeniden dikilen ikinci ürünün verimi garanti mi?

Hayır. Yeniden ekim/dikim masrafı teminatı sezon sonu verimini garanti etmez.

ÇKS kaydı yanlışsa sorun olur mu?

Evet. Ürün, parsel ve alan bilgilerinin poliçe ile kayıt sisteminde uyumlu olması gerekir.

Ret hâlinde en önemli belge nedir?

Poliçe ve eksper raporu başta olmak üzere 2026 tarife/talimat, ÇKS kaydı, hasar fotoğrafları ve yazılı ret gerekçesi birlikte değerlendirilmelidir.