TARSİM Don Teminatı Hangi Ürünlerde Var? Yaş Meyve, Yağgülü ve Enginar | 2026

Kısa ve net cevap: 2026 TARSİM Bitkisel Ürün Sigortasında don, bütün ürünlerde ana pakete otomatik olarak dahil değildir. TARSİM’in resmî ürün bilgisinde yaş meyveler, yağgülü ve enginarda don riskinin belirli şartlarla ek prim karşılığında isteğe bağlı teminat olarak alınabildiği düzenlenmektedir. Ayrıca bazı meyvelerde “kış donu” için garanti verime dayalı ayrı bir teminat sistemi ve bazı sebze/tarla ürünlerinde don nedeniyle yeniden ekim-dikim masrafına yönelik özel teminatlar bulunmaktadır. Bu nedenle “TARSİM yaptırdım, don da kesin var” yaklaşımı doğru değildir; don teminatının poliçe üzerinde açıkça yer alması, ürünün tarife koşulunu sağlaması ve hasarın teminat dönemi içinde meydana gelmesi gerekir.

TARSİM don teminatının hukuki dayanağı nedir?

Don, 5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunu’nun 12. maddesinde açıkça sayılan tarımsal risklerden biridir. Ancak m.12’nin fonksiyonu bütün ürünlerde otomatik don teminatı yaratmak değil, don riskinin Devlet destekli tarım sigortası sistemine alınabilmesine kanuni zemin sağlamaktır. Hangi ürünlerde, hangi tarihlerde ve hangi şartlarla don teminatı verileceği yıllık TARSİM düzenlemeleriyle somutlaşır.

2026 yılı bakımından TARSİM Bitkisel Ürün Sigortası resmî sayfası ile 2026 Bitkisel Ürün Sigortası Tarife ve Talimatı birlikte okunmalıdır. Kanunun genel risk çerçevesi için 5363 m.12 TARSİM riskleri rehberimize, ana dolu paketinin kapsamı için 2026 TARSİM dolu paketi rehberimize bakılabilir.

Don teminatı çoğu durumda ana dolu paketine ek olarak alınan isteğe bağlı teminattır. Bu nedenle üreticinin yalnız “bitkisel ürün poliçesi” yaptırmış olması yeterli değildir. Poliçenin teminatlar bölümünde “don” riskinin yer alması gerekir.

Don teminatının fiyatı ve Devlet prim desteği, ürün ve poliçe yapısına göre farklılaşabilir. 2026 Cumhurbaşkanı kararı ve tarife/talimat, hangi don teminatına hangi destek oranının uygulanacağını belirler.

2026’da hangi ürünlerde don teminatı var?

TARSİM’in 2026 Bitkisel Ürün Sigortası ürün bilgisinde, yaş meyveler, yağgülü ve enginar için don riskine ilişkin isteğe bağlı teminat açıkça yer almaktadır. Bu ana grupların içinde ürünün çeşidine, yetiştirildiği bölgeye, fenolojik gelişim dönemine ve poliçe son kabul tarihine göre teknik şartlar bulunabilir.

Bunun yanında don riskinin farklı hukuki-teknik modelleri de vardır. Bazı meyve türlerinde kış donu, “garanti verim” yaklaşımıyla ayrı teminat şeklinde düzenlenir. Bazı tarla ve sebze ürünlerinde ise donun ürünü tamamen yok etmesi hâlinde yeniden ekim veya dikim masrafının karşılanmasına yönelik özel teminat bulunur.

Bu üç model birbirinden ayrılmalıdır: klasik yaş meyve/yağgülü/enginar don teminatı, kış donu teminatı ve yeniden ekim-dikim don teminatı. Aynı “don” kelimesi kullanılsa da sigorta konusu zarar ve tazminat hesabı farklıdır.

Üreticinin hangi modele tabi olduğu poliçe satırından ve 2026 tarife/talimatından anlaşılır. Acentenin sözlü açıklaması yeterli değildir; poliçe belgesindeki teminat adı ve sigorta bedeli esas alınmalıdır.

Yaş meyvelerde TARSİM don teminatı nasıl işler?

Yaş meyve üretiminde don zararı özellikle çiçeklenme, meyve tutumu ve genç meyve dönemlerinde büyük ekonomik kayıp yaratabilir. Hava sıcaklığının kritik eşiklerin altına inmesi, çiçek veya meyve dokusunun ölmesine ve verimin ciddi biçimde düşmesine yol açabilir.

TARSİM don teminatında yalnız meteoroloji istasyonunun ölçtüğü sıcaklık değil, sigortalı parselde bitkide oluşan fiziksel zarar da önemlidir. Aynı ilçede yükseklik, eğim, hava drenajı ve mikroklima nedeniyle farklı bahçelerde zarar oranı değişebilir.

Hasar eksperi, çiçek veya meyve gözlerindeki kararma, doku ölümü, meyve tutumundaki azalma ve sonraki gelişim sürecini dikkate alır. Bazı don hasarlarının kesin verim etkisi olaydan hemen sonra tam olarak görülmeyebilir; bu nedenle ön tespit ve kesin tespit farklı zamanlarda yapılabilir.

Üretici hasar ihbarını zamanında yapmalı, varsa meteoroloji kayıtlarını saklamalı ve parselin farklı bölümlerinden fotoğraf/video çekmelidir. Ağaç sayısı, çeşit, yaş ve sigortalanan alanın poliçeyle uyumu da kontrol edilmelidir.

Yağgülünde don teminatı nasıl değerlendirilir?

Yağgülü üretiminde ekonomik değer çiçek verimine bağlıdır. Don, sürgün ve tomurcuk gelişimini etkileyerek çiçek veriminde kayba neden olabilir. 2026 Bitkisel Ürün Sigortası kapsamında yağgülü don riskinin isteğe bağlı teminat konusu yapılabilmesi, bu spesifik üretim riskine karşı güvence sağlar.

Ancak yağgülünün poliçeye doğru ürün ve alan bilgisiyle kaydedilmesi gerekir. ÇKS veya Bakanlık kayıtlarında farklı ürün görünmesi, hasar tespitinde ciddi uyuşmazlık yaratabilir.

Donun etkisi ürünün fenolojik dönemine göre değerlendirilir. Kış dinlenme dönemindeki düşük sıcaklık ile aktif sürgün ve çiçek dönemindeki geç ilkbahar donunun sonuçları aynı değildir. Teminatın başlangıç ve bitiş tarihleri bu nedenle özellikle önem taşır.

Hasar tespitinde üretim geçmişi, parseldeki bitki yoğunluğu, önceki yıl verimi ve don sonrası çiçek gelişimi gibi teknik veriler kullanılabilir. Sigorta bedelinin nasıl belirlendiği poliçe ve tarife üzerinden kontrol edilmelidir.

Enginarda don teminatı nasıl uygulanır?

Enginar, düşük sıcaklık ve dona karşı hassas olabilen bir üründür. Don yaprak, gövde ve gelişmekte olan başlarda doku zararına yol açarak pazarlanabilir ürün miktarını azaltabilir. TARSİM’in 2026 uygulamasında enginar don riski, ürün özelinde isteğe bağlı teminat kapsamında yer alır.

Enginar hasarında zararın gerçekten don olayından kaynaklandığı teknik olarak belirlenmelidir. Soğuk hava zararı, hastalık, besin eksikliği veya su stresiyle karıştırılmamalıdır. Eksper bitkideki tipik don belirtilerini ve olay tarihindeki hava koşullarını birlikte değerlendirir.

Hasar tespitinde parselde zarar dağılımı önemlidir. Soğuk havanın çöktüğü düşük alanlarda zarar daha yüksek olabilir. Bu dağılım, olayın meteorolojik niteliği hakkında destekleyici teknik veri sağlar.

Üretici, hasar sonrası zarar gören bitkileri hemen sökmek zorundaysa öncesinde ayrıntılı fotoğraf/video ve mümkünse bağımsız ziraat mühendisi tutanağı oluşturmalıdır. Eksper incelemesini mümkün olduğunca beklemek ispat bakımından daha güvenlidir.

TARSİM kış donu teminatı nedir?

2026 TARSİM uygulamasında bazı meyve türlerinde kış dönemindeki don zararına karşı “garanti verim” yaklaşımıyla özel teminat modeli bulunur. Bu sistem, klasik çiçeklenme dönemi don teminatından farklıdır. Temel amaç, kış soğuklarının ağaç ve meyve gözleri üzerinde yarattığı zarar nedeniyle sezon veriminin garanti edilen seviyenin altına düşmesini belirli esaslarla karşılamaktır.

Kış donu teminatında hangi dokuz meyve türünün kapsama dahil olduğu, tarife/talimatın güncel listesine göre belirlenir. Üreticinin ürününün listede bulunması, poliçenin zamanında düzenlenmesi ve gerekli risk koşullarının sağlanması gerekir.

Garanti verim kavramı, önceki üretim verileri ve TARSİM tarafından belirlenen yöntemlerle hesaplanan korunan üretim seviyesini ifade eder. Tazminat, yalnız “ağaçta soğuk izi var” gözlemine dayanmaz; sezon sonunda gerçekleşen verimle bağlantılı hesap yapılabilir.

Bu nedenle kış donu sigortasında üretim geçmişi ve kayıtlar klasik hasar poliçelerine göre daha önemli hâle gelir. Üretici geçmiş hasat verilerini, faturaları ve kayıtları düzenli saklamalıdır.

Don nedeniyle yeniden ekim veya dikim masrafı hangi durumda karşılanır?

TARSİM’in 2026 Bitkisel Ürün Sigortası sisteminde şeker pancarı, tohumluk kabak, domates, biber, patlıcan, kavun, karpuz ve patates gibi belirli ürünlerde don nedeniyle yeniden ekim/dikim ihtiyacına yönelik özel teminat düzenlemeleri bulunmaktadır.

Bu teminatın amacı sezonun erken döneminde don nedeniyle mevcut ekim veya dikimin ekonomik olarak tamamen kaybedilmesi hâlinde üreticinin yeniden üretime başlamasının maliyetini belirli limit ve şartlarla karşılamaktır. Bu, sezon sonundaki normal verim kaybı tazminatından farklıdır.

Yeniden ekim-dikim kararı üreticinin tek taraflı “ben söktüm, yeniden diktim” beyanına bırakılamaz. Hasarın TARSİM eksperince görülmesi ve mevcut ürünün devam ettirilmesinin ekonomik/teknik olarak mümkün olmadığı değerlendirilmelidir.

Eksper tespiti yapılmadan tarlanın sürülmesi veya fidelerin sökülmesi, zararın ispatını güçleştirebilir. Acil işlem gerekiyorsa TARSİM’den talimat alınmalı, fotoğraf/video ve uzman tutanağı oluşturulmalıdır.

Don teminatlı poliçede hangi bilgiler kontrol edilmelidir?

Birinci olarak “don” teminatı poliçenin teminat listesinde açıkça yer almalıdır. Üreticinin acenteye söylediği ancak poliçeye işlenmeyen talep, teminatı kendiliğinden doğurmaz. Böyle bir durumda acente sorumluluğu ayrı hukuki mesele olabilir.

İkinci olarak ürün ve çeşit bilgisi kontrol edilmelidir. Aynı meyvenin farklı çeşitlerinde çiçeklenme tarihi ve don riski değişebilir. Tarife bazı çeşitler için farklı son kabul veya teminat başlangıç tarihleri öngörebilir.

Üçüncü olarak parsel ve alan ÇKS kaydıyla eşleşmelidir. Dördüncü olarak sigorta bedeli ve verim bilgisi kontrol edilmelidir. Beşinci olarak muafiyet ve müşterek sigorta oranları okunmalıdır.

Devlet prim desteği de don teminatında önemlidir. Bazı don teminatlarına ana paket prim desteğinden farklı destek oranı uygulanabilir. 2026 Cumhurbaşkanı kararı ve tarife/talimat üzerindeki oran esas alınmalıdır.

TARSİM don hasarını nasıl tespit eder?

5363 m.9’a göre bitkisel ürün hasarları ziraat mühendisi, ziraat teknikeri veya ziraat teknisyeni tarafından tespit edilir. Don hasarında eksper, parseldeki bitki gelişimini, doku zararını, zarar dağılımını ve ürünün fenolojik dönemini inceler.

Don olayının varlığı meteorolojik kayıtlarla desteklenebilir. Ancak istasyonun uzaklığı veya arazi mikrokliması nedeniyle yalnız istasyon sıcaklığıyla sonuç çıkarmak doğru olmayabilir. Bitkideki gerçek fizyolojik zarar önemlidir.

Hasar çok erken dönemde meydana geldiyse ilk incelemede nihai ürün kaybı kesinleşmeyebilir. TARSİM eksperi daha sonraki fenolojik dönemde ikinci tespit yapabilir. Üretici bu süreçte parseli korumalı ve üretim faaliyetini normal şekilde sürdürmelidir.

Eksper raporuna itiraz gerekiyorsa bağımsız ziraat mühendisi görüşü, meteoroloji verisi, önceki verim kayıtları, fotoğraflar ve aynı çeşit-komşu parsel karşılaştırmaları kullanılabilir. Hasar tespit uzmanları hakkında ayrıntı için TARSİM hasarını kim tespit eder? rehberimize bakılabilir.

Don hasarında tazminat neden beklenenden düşük çıkabilir?

Üreticinin gözlemlediği fiziksel zarar ile sigorta tazminatı aynı kavram değildir. Poliçe muafiyeti, müşterek sigorta, sigorta bedeli, garanti verim veya belirli hasar hesap yöntemi tazminatı azaltabilir.

Ayrıca don sonrası bitkinin belirli ölçüde telafi kabiliyeti olabilir. İlk gün yüksek görünen çiçek zararı sezon sonunda daha düşük verim kaybına dönüşebilir. Eksperin nihai değerlendirmesi bu nedenle hasarın gelişimine göre yapılabilir.

Tazminat hesap cetveli alınmalı ve zarar oranı, muafiyet, müşterek sigorta ve sigorta bedeli satır satır kontrol edilmelidir. Yalnız banka hesabına yatırılan net tutara bakarak hata tespiti yapılamaz.

Sık Sorulan Sorular

TARSİM’de don ana pakete dahil mi?

Genel olarak hayır. 2026’da yaş meyve, yağgülü ve enginar gibi belirli ürünlerde isteğe bağlı ek teminat olarak alınır.

Don teminatı poliçede yazmak zorunda mı?

Evet. Teminatın poliçe veya usulüne uygun zeyilde yer alması gerekir.

Yaş meyvelerde don tazminatı var mı?

2026 Bitkisel Ürün Sigortasında ilgili ürün ve tarife şartları sağlandığında don ek teminatı alınabilir.

Yağgülü don zararı TARSİM’de var mı?

Evet. 2026 uygulamasında yağgülü için don isteğe bağlı teminat kapsamındadır.

Enginarda don sigortası yapılabilir mi?

Evet. İlgili tarife şartlarıyla don ek teminatı alınabilir.

Kış donu ile normal don teminatı aynı mı?

Hayır. Bazı meyvelerde kış donu garanti verim temelli özel modeldir.

Don nedeniyle yeniden ekim masrafı ödenir mi?

Belirli ürünlerde ve tarife şartlarıyla yeniden ekim/dikim masrafına yönelik özel teminat vardır.

Hasarı yalnız meteoroloji istasyonu mu belirler?

Hayır. Meteorolojik veri önemli delildir; esas olarak parseldeki bitki zararının teknik tespiti yapılır.

Don sonrası ürünü hemen sökebilir miyim?

Eksper tespitini engellememek gerekir. Acil söküm gerekiyorsa önce TARSİM’le iletişim kurulmalı ve zarar ayrıntılı belgelenmelidir.

Don tazminatı neden zarar oranından düşük olabilir?

Muafiyet, müşterek sigorta, sigorta bedeli ve ürün özelindeki hesap yöntemi net tazminatı etkiler.