TARSİM Hasarını Kim Tespit Eder? 5363 m.9’a Göre Ziraat Mühendisi, Veteriner ve Su Ürünleri Uzmanları | 2026

Kısa ve net cevap: TARSİM’de hasarı kimin tespit edeceği sigorta türüne göre değişir ve 5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunu’nun 9. maddesinde açıkça düzenlenmiştir. Bitkisel ürün sigortalarında hasar tespitleri ziraat mühendisi, ziraat teknikeri ve ziraat teknisyenleri tarafından yapılır. Çiftlik hayvanları sigortalarında risk incelemeleri veteriner hekimler ve zooteknist ziraat mühendisleri, hasar tespitleri ise veteriner hekimler tarafından yürütülür. Su ürünleri sigortalarında risk incelemesine su ürünleri mühendisleri, su ürünleri bölümü mezunu ziraat mühendisleri, balıkçılık teknoloji mühendisleri ve veteriner hekimler katılabilir; hasar tespiti veteriner hekimle birlikte Kanunda sayılan su ürünleri uzmanlarından biri tarafından yapılır. Kanun ayrıca hasar tespitinde öncelikle ziraat mühendisleri ve veteriner hekimlerden yararlanılmasını öngörür.

TARSİM hasar tespitinin kanuni dayanağı nedir?

Hasar tespitinin kurumsal ve mesleki çerçevesi 5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunu’nun 6 ve 9. maddelerinde birlikte düzenlenmiştir. 5363 m.6/e, hasar tespit işlemlerine ilişkin esas ve usulleri belirleme görevini Tarım Sigortaları Havuzu Yönetim Kuruluna verir. 5363 m.9/a ise bu tespitlerin organizasyonunu işletici şirkete bırakır ve hasar tespitini hangi meslek mensuplarının yapacağını sigorta türüne göre açıklar.

Bu nedenle TARSİM hasar tespiti üç aşamalı bir yapıya sahiptir. Birinci aşamada Kurul genel usulü belirler. İkinci aşamada işletici şirket eksper ve saha organizasyonunu yürütür. Üçüncü aşamada Kanunda belirtilen uzman, somut zararı inceler ve raporlar. Bu görevler birbirine karıştırılmamalıdır.

İşletici şirketin diğer görevleri için TARSİM işletici şirketin görevleri rehberimize, Kurulun yetkileri için 5363 m.6 Yönetim Kurulu görevleri yazımıza bakılabilir. Resmî mevzuat metni 5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunu üzerinden kontrol edilmelidir.

Bitkisel ürün sigortasında hasarı kim tespit eder?

5363 m.9 açık hükmüne göre bitkisel ürün sigortalarının hasar tespitleri ziraat mühendisi, ziraat teknikeri ve ziraat teknisyenleri tarafından yapılır. Kanun, bitkisel üretimde zararın teknik olarak tarımsal uzmanlık gerektirdiğini kabul etmiş ve meslek gruplarını doğrudan saymıştır.

Bitkisel ürün hasarı; ürünün çeşidi, gelişim dönemi, verim beklentisi, meteorolojik olayın niteliği ve zarar oranına göre değerlendirilir. Örneğin dolu zararında yaprak, meyve ve gövde üzerindeki fiziksel etki; don zararında fenolojik dönem ve dokudaki hasar; selde kök bölgesi, yatma, çürüme veya sürüklenme gibi unsurlar farklı teknik ölçüm gerektirir.

Eksperin görevi yalnızca “zarar var/yok” demek değildir. Poliçe teminatının kapsadığı ürün ve parselde, belirli riskin neden olduğu sigortalı zararın oranını teknik esaslara göre saptamak gerekir. Bunun için parsel gezisi, örnekleme, sayım, verim karşılaştırması, ürün gelişim durumu ve gerekirse resmî meteorolojik veriler dikkate alınabilir.

Bitkisel ürün sigortasında kalite kaybı teminatı bulunan ürünlerde yalnızca miktar kaybı değil, poliçe ve tarife hükümlerine göre kalite kaybı da ayrıca değerlendirilebilir. Bu ayrıntılar Kanunun 9. maddesinden değil, ilgili yıl Bitkisel Ürün Sigortası Genel Şartları ve Tarife/Talimatından belirlenir. Güncel metinlere TARSİM Tarife ve Talimatlar sayfasından ulaşılabilir.

Büyükbaş ve küçükbaş hayvan sigortasında kim görev yapar?

5363 m.9, çiftlik hayvanları sigortalarında risk inceleme işlemleri ile hasar tespitini birbirinden ayırır. Risk incelemesi veteriner hekimler ve zooteknist ziraat mühendisleri tarafından yapılabilir. Hasar tespiti ise veteriner hekimler tarafından yapılır.

Bu ayrım önemlidir. Poliçe kurulmadan veya teminat kabulü sırasında işletmenin/hayvanın sigortalanabilirliğini değerlendiren inceleme ile risk gerçekleştikten sonra ölüm, zorunlu kesim, yavru atma veya diğer zarar nedenini değerlendiren hasar tespiti aynı işlem değildir.

Büyükbaş ve küçükbaş sigortalarında hasar nedeninin veteriner tıp bilgisi gerektirmesi nedeniyle Kanun hasar tespitini veteriner hekime bırakmıştır. Hastalık, doğum komplikasyonu, cerrahi müdahale, zehirlenme, kaza, doğal afet veya yangın gibi nedenler arasında illiyetin kurulması tazminat bakımından belirleyicidir.

Hayvanın kimlik ve kayıt bilgileri, sigorta başlangıcındaki sağlık durumu, risk inceleme formu, veteriner kayıtları, ölüm veya kesim zamanı, hastalık tanısı, laboratuvar sonucu ve varsa otopsi bulgusu dosyanın teknik değerlendirmesinde önem taşır. Sigorta başlangıcından önce var olan hastalıklar veya poliçede kapsam dışı bırakılmış durumlar bakımından tarihsel veteriner kayıtları ayrıca incelenmelidir.

Su ürünleri sigortasında hasarı kim tespit eder?

Su ürünleri sigortasında Kanun daha ayrıntılı bir uzmanlık yapısı kurmuştur. 5363 m.9’a göre risk incelemeleri su ürünleri mühendisi, su ürünleri bölümü mezunu ziraat mühendisleri, balıkçılık teknoloji mühendisi ve veteriner hekimler tarafından yapılabilir. Hasar tespitleri ise veteriner hekimle birlikte su ürünleri mühendisi, su ürünleri bölümü mezunu ziraat mühendisi veya balıkçılık teknoloji mühendislerinden birisi tarafından yapılır.

Burada hasar tespitinin iki uzmanlık alanını birlikte gerektirdiği görülür. Su ürünlerinde hastalık, çevresel koşullar, su kalitesi, stok yoğunluğu, besleme, predatör, kafes/havuz yapısı ve meteorolojik olaylar birbirine bağlı olabilir. Veteriner hekim sağlık ve hastalık boyutunu; su ürünleri alanındaki uzman ise yetiştiricilik sistemi ve çevresel koşulları değerlendirir.

TARSİM’in güncel Su Ürünleri Hayat Sigortası uygulamasında hastalık, yetiştiricinin kontrolü dışındaki kirlenme ve zehirlenme, fırtına, hortum, deprem, sel/su baskını, kazalar, predatörler, alg patlaması ve kafes/havuzlar arası balık aktarımı gibi riskler belirli şartlarla teminat kapsamına alınır. Poliçe yılındaki güncel koşullar için TARSİM Su Ürünleri Hayat Sigortası sayfası ile tarife/talimat birlikte incelenmelidir.

Risk incelemesi ile hasar tespiti arasındaki fark nedir?

Risk incelemesi, sigorta konusu varlığın poliçe öncesinde veya poliçeleştirme sürecinde sigortalanabilir nitelikte olup olmadığının ve risk düzeyinin değerlendirilmesidir. Hasar tespiti ise poliçe yürürlükteyken teminat kapsamındaki bir olay gerçekleştikten sonra zararın nedenini, kapsamını ve miktarını belirlemeye yöneliktir.

Hayvan ve su ürünleri sigortalarında Kanunun farklı uzman grupları öngörmesi bu ayrımı açıkça gösterir. Risk incelemesi sırasında işletme koşulları, hayvanların sağlık durumu, biyogüvenlik, bakım-besleme, teknik altyapı veya su kalitesi gibi önleyici unsurlar değerlendirilir. Hasar tespitinde ise meydana gelmiş olayın sigortalı risk olup olmadığı, zararın ne kadar olduğu ve olayla zarar arasındaki illiyet incelenir.

Risk incelemesi olumlu sonuçlanmadan bazı poliçelerde teminat kurulmayabilir veya özel şart uygulanabilir. Buna karşılık olumlu risk incelemesi yapılmış olması, poliçe süresinde gerçekleşen her kaybın tazmin edileceği anlamına gelmez. Hasarın ayrıca poliçe kapsamında gerçekleşmesi gerekir.

TARSİM eksperini kim görevlendirir?

5363 m.9/a uyarınca hasar tespit organizasyonunu Havuzu işleten şirket yürütür. Uygulamada TARSİM tarafından görevlendirilen eksper, ihbar üzerine sigortalı varlığı veya parseli inceler ve hasar raporunu düzenler. Sigortalının kendi seçtiği özel uzman raporu önemli delil olabilir; ancak Havuz adına yürütülen resmi ekspertiz süreci Kanundaki organizasyon çerçevesine tabidir.

Eksper görevlendirmesi, sigortalının acentesine bırakılmış bağımsız karar değildir. Acente hasar ihbarını sisteme iletebilir; ancak hasar tespit sürecinin merkezinde TARSİM/Havuz organizasyonu bulunur.

Bu nedenle uyuşmazlıkta “acente geldi baktı” veya “köydeki ziraatçı zararı yüzde şu kadar söyledi” şeklindeki beyan, Havuz eksper raporunun yerine geçmez. Buna karşılık bağımsız uzman görüşü, fotoğraf, video, meteoroloji kayıtları ve diğer belgeler eksper raporuna karşı itirazın desteklenmesinde kullanılabilir.

TARSİM hasar raporunda hangi noktalar kontrol edilmelidir?

Hasar raporunda ilk kontrol, doğru sigortalı varlık ve doğru poliçeyle eşleşmedir. Bitkisel üründe parsel numarası, ürün çeşidi, alan, ekim/dikim tarihi ve poliçe dönemi; hayvanda küpe/kimlik numarası, tür, yaş, işletme numarası; su ürünlerinde tesis, tür ve stok bilgileri doğrulanmalıdır.

İkinci kontrol, hasarın nedenidir. Poliçe kapsamında olan risk ile gözlenen zarar arasında teknik illiyet kurulmuş olmalıdır. Dolu, don, fırtına, hastalık, kaza veya zehirlenme gibi farklı nedenlerin tazminat hesabı ve teminat şartı farklı olabilir.

Üçüncü kontrol, zarar oranı ve hesap yöntemidir. Bitkisel üründe miktar veya kalite kaybı; hayvanda piyasa/sigorta değeri ve varsa sovtaj; su ürünlerinde stok kaybı ve ilgili tarife esasları dikkate alınır. Muafiyet ve müşterek sigorta oranlarının rapor veya tazminat hesabına doğru uygulanıp uygulanmadığı ayrıca incelenmelidir.

Dördüncü kontrol, tarih ve sürelerdir. Hasar ihbarı zamanında mı yapılmıştır, eksper ne zaman gelmiştir, inceleme hasarın sağlıklı tespit edilebileceği dönemde yapılmış mıdır? Özellikle ürün hasarlarında çok erken veya çok geç inceleme zarar oranını etkileyebilir.

TARSİM eksper raporuna itiraz edilebilir mi?

Hasar tespiti hukuki uyuşmazlığın tek ve tartışılmaz delili değildir. Sigortalı, rapordaki maddi veya teknik hataları somut delillerle ileri sürebilir. İtirazın güçlü olabilmesi için yalnızca “zarar daha fazla” demek yerine hangi ölçümün, hangi ürün verisinin veya hangi risk değerlendirmesinin hatalı olduğunu göstermek gerekir.

Bitkisel üründe bağımsız ziraat mühendisi raporu, hasar tarihli fotoğraf/video, uydu görüntüsü, komşu parsel karşılaştırması, meteoroloji kayıtları, hasat/verim belgeleri ve geçmiş yıllar üretim verileri yardımcı olabilir. Hayvan sigortasında veteriner tedavi kayıtları, laboratuvar sonuçları, otopsi, ölüm bildirimleri, sürü sağlık kayıtları ve işletme kayıtları önemlidir.

Su ürünlerinde su analizi, oksijen/sıcaklık kayıtları, ölüm sayımları, laboratuvar sonuçları, yem ve ilaç kayıtları, stok hareketleri, kafes/havuz teknik kayıtları ve meteorolojik veriler kullanılabilir.

İtiraz yolu ve süresi için ilgili yıl genel şartı ve tarife/talimatın başvuru hükümleri kontrol edilmelidir. Uyuşmazlık çözülemezse sigorta hukukundaki başvuru ve yargı yolları ayrıca değerlendirilir.

Hasar tespit uyuşmazlığında hangi belgeler saklanmalıdır?

Poliçenin tamamı, zeyiller, bilgilendirme formu, prim ödeme belgeleri, hasar ihbar numarası ve ihbar zamanı mutlaka saklanmalıdır. Eksper raporu, varsa risk inceleme raporu, tazminat hesap cetveli ve ret/eksik ödeme yazısı dosyanın temel belgeleridir.

Bitkisel üretimde ÇKS ve parsel kayıtları, ürün faturaları, girdi belgeleri, geçmiş verim kayıtları; hayvancılıkta Bakanlık kayıt sistemi, küpe bilgileri, veteriner defteri ve tedavi belgeleri; su ürünlerinde tesis kayıtları ve stok/yetiştirme planı da önemlidir.

Hasar anına ait fotoğraf ve videolar mümkünse tarih-konum bilgisiyle saklanmalıdır. Sigortalı, eksper gelmeden önce zararı ortadan kaldırmak zorundaysa veya hayvanın refahı/sağlığı için acil işlem gerekiyorsa işlemin zorunluluğunu ve hasar durumunu belgelemelidir. Poliçe genel şartlarındaki koruma ve zararı azaltma yükümlülükleri de dikkate alınmalıdır.

TARSİM eksper raporu ile bilirkişi raporu aynı şey mi?

Hayır. TARSİM eksper raporu, sigorta hasar dosyası kapsamında Havuz tarafından görevlendirilen uzman tarafından düzenlenen teknik rapordur. Mahkeme bilirkişi raporu ise yargılama sırasında mahkemenin görevlendirdiği bilirkişi veya heyet tarafından HMK/CMK gibi usul kanunları çerçevesinde hazırlanır.

Eksper raporu mahkemede delil olarak incelenebilir; ancak mahkeme bununla bağlı değildir. Teknik uyuşmazlık varsa bilirkişi incelemesi yaptırılabilir. Bilirkişi, poliçe koşulları, eksper tespitleri ve dosyadaki diğer delilleri birlikte değerlendirir.

Sık Sorulan Sorular

Bitkisel ürün hasarını kim tespit eder?

5363 m.9’a göre ziraat mühendisleri, ziraat teknikerleri ve ziraat teknisyenleri tarafından tespit edilir.

Büyükbaş veya küçükbaş hayvan hasarını kim tespit eder?

Çiftlik hayvanları sigortalarında hasar tespitini veteriner hekim yapar.

Hayvan risk incelemesini kim yapabilir?

Veteriner hekimler ve zooteknist ziraat mühendisleri risk incelemesinde görev alabilir.

Su ürünleri hasarında veteriner hekim bulunması gerekir mi?

5363 m.9, su ürünleri hasar tespitinin veteriner hekimle birlikte Kanunda sayılan su ürünleri uzmanlarından biri tarafından yapılacağını düzenler.

Eksperi acente mi seçer?

Hasar tespit organizasyonu Havuzu işleten şirket tarafından yürütülür. Acente ihbar kanalında rol alabilir ancak ekspertiz TARSİM organizasyonu içindedir.

Risk incelemesi ile hasar tespiti aynı mı?

Hayır. Risk incelemesi poliçe öncesi/teminat kabulü değerlendirmesidir; hasar tespiti risk gerçekleştikten sonraki zarar incelemesidir.

Eksper raporuna itiraz edilebilir mi?

Evet. Teknik veya maddi hatalar somut belgeler, bağımsız uzman görüşü ve kayıtlarla ileri sürülebilir.

Eksper raporu mahkemeyi bağlar mı?

Hayır. Mahkeme raporu delil olarak değerlendirir; gerekirse ayrıca bilirkişi incelemesi yaptırabilir.

Hasar fotoğrafları önemli mi?

Evet. Hasarın ilk hâlini, kapsamını ve tarihini gösterebildiği ölçüde eksper raporuna itiraz ve ispat bakımından önemlidir.

Hasar tespit usulünü kim belirler?

5363 m.6/e uyarınca esas ve usulleri Tarım Sigortaları Havuzu Yönetim Kurulu belirler.